سەرەکی » دۆسێ » توشبوانی كۆرۆنا روو لە زیادبوون دەكەن

ترسی ئەوە هەیە لە كۆنترۆڵ دەربچێت

توشبوانی كۆرۆنا روو لە زیادبوون دەكەن

ماوەیەكە توشبوونی رۆژانە بە ڤایرۆسی كۆرۆنا رووی لە زیادبوون كردووە و لە 6ی شوباتی 2021، ژمارەی توشبووان 1600 حاڵەتی تووشبوونی تێپەڕاند، وێڕای گیانلەدەستدانی هەشت كەس بەهۆی پەتاكەوە و چاكبوونەوەی 1020 كەسی تر. ئەمەش وای لە وەزارەتی تەندروستی كرد بڕیاربدات، مۆڵە بازرگانییەكان و چێشتخانە و قاوەخانەكان و یانەكانی شەوانە دابخات كە پابەندی رێكارەكانی خۆپارێزی نابن.

ئاماژەش دراوە بە سەپاندنەوەی قەدەغەی هاتووچۆ لە كاتی پێویستدا كە پێشتر لەلایەن بەرپرسانەوە بانگەوازی بۆ كرابوو.

لەو بارەیەوە وەزارەتی تەندروستی و ژینگەی عیراق، لە بەیاننامەیەكدا رایگەیاندووە: «فەرمانگەی تەندروستیی گشتی چەند بڕیارێكی بۆ داخستنی هەموو ئەو مۆڵە بازرگانی و چێشتخانە و هۆڵ و قاوەخانانە دەركردووە كە پابەندی مەرجەكانی خۆپارێزیی نابن لە كۆرۆنا، لەگەڵ داخستنی هەموو پەیمانگەكانی وانە تایبەتەكان كە پابەندی رێكارەكان نابن، بە هەمان شێوە رێكاریی یاسایی بەپێی یاسای تەندروستیی گشتی دژبە هەموو ئەو خوێندنگە ئەهلییانە دەگیرێتەبەر كە پابەندی رێنماییەكان نابن».

راگەیاندنەكەی وەزارەتی تەندروستی داواش لە «زانكۆكان و كۆلێژەكان و خوێندنگەكان دەكات كە رێگە بە هاتنە ناوەوەی هیچ خوێندكار و مامۆستایەك نەدەن كە دەمامك نابەستێت».

هەر لەو چوارچێوەیەشدا، لیژنەی تەندروستی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، پێشنیازیكرد، قەدەغەكردنێكی هاتووچۆی نیمچە گشتگیر بە هێز بسەپێنرێت و پشت بە «رێوشوێنی سزادانی توند» لە دژی سەرپێچیكارانی رێكارەكانی خۆپارێزیی و سەلامەتی لە دژی شەپۆلە مەترسیدارەكەی پەتاكە بگیرێتەبەر كە چاوەڕوان دەكرێت بەم نزیكانە وڵات بگرێتەوە.

لەو رووەشەوە فالح زیادی، ئەندامی لیژنەی تەندروستی لە ئەنجومەنی نوێنەران دەڵێت:»عیراق لە رۆخی شەپۆلێكی مەترسیداری پەتای كۆرۆنا نزیك دەبێتەوە، چونكە بە چەند وڵاتێك چواردەورە دراوە كە رووبەڕووی داڕمانی تەندروستی بوون و رێژەیەكی گەورەی تووشبوون و مردنییان بە پەتاكە تۆماركردووە».

زیادی جەختیشی لەسەر «دابینكردنی كەرەستەی پزیشكی و چارەسەری پێویست و فراوانكردنی پشكنین و گەڕان كردۆتەوە لەلایەن وەزارەتی تەندروستییەوە، هەروەك داوای جێبەجێكردنی رێكارەكانی خۆپارێزیی لەلایەن هاووڵاتیان و حكومەت و دامەزراوە ئاینی و كۆمەڵایەتییەكانەوە دەكات، بەمەبەستی بەرەنگاربوونەوەی ئەو شەپۆلە نوێیە».

بەوتەی زیادی «لیژنەی باڵای تەندروستی و سەلامەتی، لەماوەكانی داهاتوودا چەند بڕیارێكی گرنگ دەردەكات كە دیارترینیان بەپێی پێشبینییەكان، گەڕانەوەیە بۆ سەپاندنی قەدەغەكردنی هاتووچۆی نیمچە گشتگیر و هەڵپەساردنی دەوام لە خوێندنگە و زانكۆكان و كەمكردنەوەی دەوام لە فەرمانگە حكومییەكاندا.

بەرەنگاربوونەوەی مەترسیی كۆرۆنا بەندە بە پابەندبوونی هاووڵاتیان و ناچاركردنی هەمووان بە رێكارەكانی خۆپارێزیی و بێ باك نەبوون بەرامبەر بە مەترسی پەتاكە و پێویستیشە حكومەت بە هێز قەدەغەكردنی هاتووچۆی نیمچە گشتگیر بسەپێنێت و هەر تەنیا بە بەیاننامە رۆژنامەوانییەكانەوە نەوەستێت بۆ بەرگرتن لە زیانە چاوەڕوانكراوەكانی پەتاكە».

كۆی گشتیی تووشبوان لە سەرەتای بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەكەوە تائێستا، گەیشتۆتە نزیكەی 650 هەزار حاڵەت كە زیاتر لە 13 هەزارییان بەهۆی پەتاكەوە گیانیان لەدەستداوە و زیاتر لە 600 هەزاریشیان نەخۆشییەكەیان پەڕاندووە و چاكبوونەتەوە.

لەم ماوەیەی دواییدا، حەسەن تەمیمی وەزیری تەندروستی و ژینگەی عیراقیش، هۆشداریی دابوو لە ئەگەری سەپاندنەوەی قەدەغەكردنی هاتووچۆ، لە حاڵەتی بەردەوامیی و زیادبوونی ژمارەی تووشبوان بە ڤایرۆسی كۆرۆنا و هەڕەشەی ئەوەشی كردبوو كە رێكاریی یاسایی دژ بەو دامەزراوە و كەسانە دەگیرێتەبەر كە سەرپێچیی رێكارەكانی خۆپارێزیی دەكەن.

هەر لەو چوارچێوەیەشدا، وەزارەتەكە، ئاماژەی بە «گرتنەبەری رێكاری توندتر كرد بۆ بەرگرتن لە بڵاوبوونەوەی زیاتری ڤایرۆسەكە، و رێگرتن لەوەی پەتاكە لە وڵاتدا لەژێر كۆنترۆڵ دەربچێت».

لە بەیاننامەیەكیشدا وەزارەتی تەندروستی رایگەیاندبوو:»جارێكی تر داوا لە هاووڵاتیان و هەموو دامەزراوە حكومی و ئەهلییە جۆراوجۆرەكان دەكەینەوە، رێكارەكانی خۆپارێزیی جێبەجێ بكەن و بە تەواوەتی پابەندی بەستنی دەمامك و دووركەوتنەوەی جەستەیی و پاكژكردنەوەی دەستەكان ببن». جەختیشی لەسەر كاركردنی لیژنەی باڵای تەندروستی و سەلامەتیی نیشتمانی كردبۆوە، بۆ بەگەڕخستنی كۆمەڵێك رێكاریی خۆپارێزیی لە ئایندەیەكی نزیكدا بەمەبەستی شكاندنی زنجیرەكانی گواستنەوەی پەتاكە، لە حاڵەتی بەردەوامبوونی بەرزبوونەوەی ئاستی توشبوون كە ناچار دەبن بڕیاری توندتر دەربكەن، بۆ رێگرتن لە كەڵەكەبوونی رەوشی پەتاكە و پاراستنی دامەزراوە تەندروستییەكان، تا كۆنترۆڵ لە دەست نەدەن و توانای دەستگرتنیان نەمێنێت بەسەر رەوشی تەندروستی وڵاتدا».

لەلایەكی دیكەشەوە، حكومەتی چین بڕیاریدا 50 هەزار ژەمی ڤاكسینی دژە كۆرۆنا بە عیراق ببەخشێت، ئەمەش لەلایەن باڵیۆزخانەی وڵاتەكەوە لە 5ی شوباتی 2021 دا راگەیەندرا.

لەو بارەیەشەوە وەزارەتی تەندروستی لە بەیاننامەیەكدا رایگەیاندووە:» ئێستا چین لەگەڵ عیراقدا لە پەیوەندیی توندوتۆڵدان سەبارەت بە گواستنەوەی ڤاكسینەكان و وەرگرتنیان كە دەگاتە 50 هەزار ژەمی ڤاكسینی دژە كۆرۆنا».

هەر لە بەیاننامەكەی وەزارەتی تەندروستی عیراقدا ئاماژەش بەوە دراوە كە «لە ساڵی 2020، بۆ بەرەنگاربوونەوەی پەتاكە، گەلی عیراق و گەلی چین یارمەتی یەكترییان دا و پێكەوە ئەوپەڕی توانایان خستەگەڕ بۆ زاڵبوون بەسەر ئاستەنگەكان و پشتییان بە جێبەجێكردنی چەمكی فەراهەمكردنی تەندروستی لە كۆمەڵگە لەڕێی جێبەجێكردنی رێوشوێنی پراكتیكییەوە بەست».

بەپێی لێدوانی بەرپرسان لە وەزارەتی تەندروستی و ژینگەش، وابڕیارە عیراق لە مانگی ئاداری داهاتوودا، دەست بە جێبەجێكردنی پڕۆگرامی ڤاكسینی دژە ڤایرۆسی كۆرۆنا، بكات.

لەو بارەیەوە حەسەن تەمیمی وەزیری تەندروستی عیراق، لەم ماوەیەی دواییدا، هۆشداریی دا لە سەرلەنوێ سەپاندنی قەدەغەكردنی هاتوچۆ، ئەگەر زیادبوونی ژمارەی توشبووان بە ڤایرۆسی كۆرۆنا بەم شێوەیەی ئێستا بەردەوام بێت و هەڕەشەی گرتنەبەری رێكاری یاسایی لە دژی هەموو ئەو دامەزراوە و كەسانەش كردبوو كە رێكارەكانی خۆپارێزیی پێشێل دەكەن.

 

 62 جار بینراوە