سەرەکی » زانست (پەڕە 15)

زانست

ئاماژه‌ فه‌زاییه‌كان دووباره‌ بوونه‌وه‌

چاودێرگه‌ی (CHIME)كه‌نه‌دایی 13 ئاماژه‌ی فه‌زایی ڕادێویی نوێ و خێرای پێگه‌یشتووه‌ كه‌ یه‌كێكیان ناو به‌ ناو و به‌ شێوه‌یه‌كی بێ پێشینه‌ دوباره‌ ده‌بێته‌وه‌. زاناكان له‌میانه‌ی وتارێكیاندا كه‌ له‌گۆڤاری (Nature)دا بڵاویانكردووه‌ته‌وه‌ باسی ئه‌و ئاماژانه‌ و ئه‌نجامگیرییه‌كانیان كردووه‌. له‌م باره‌یه‌وه‌ (ئه‌نگرێد ستایرز) له‌ زانكۆی كۆلۆمبیای به‌ریتانی له‌ شاری ڤانكۆڤه‌ری كه‌نه‌داوه‌ ده‌ڵێت» تا ئه‌م ساته‌ وامان ده‌زانی ئه‌و ئاماژانه‌ یه‌ك سه‌رچاوه‌یان هه‌یه‌، دۆزینه‌وه‌ی سه‌رچاوه‌ی ...

زیاتر »

ئایا ژینگه‌ی ناو مزگه‌وته‌كان ته‌ندروسته‌

فه‌ره‌یدون غه‌ریب حەسەن كاتێك كه‌ ده‌ڵێین ژینگه‌ی درووسست و خاوێن ، مه‌به‌ست له‌وه‌یه‌ خۆمان بپارێزین له‌و ئازارو مه‌ینه‌تیانه‌ی كه‌ به‌هۆی تێكچوون و پیس بونی ژینگه‌وه‌ ، ده‌چێته‌ ناو جه‌سته‌مان و توشی نه‌خۆشیمان ده‌كه‌ن و هه‌ندێ جاریش به‌مه‌رگ كۆتایی به‌ ژیانی خه‌ڵك دێنێ . دیاره‌ هه‌ر نه‌خۆشكه‌وتنێك جگه ‌له‌وه‌ی مایه‌ی ئازاره‌ بۆ كه‌سه‌كه‌ و له‌كاره‌كانی دوای ده‌خات ، ئه‌رك و كێشه‌یه‌ ...

زیاتر »

2019‌ و ئاسته‌نگه‌ ته‌كنۆلۆژییه‌كانی‌

سۆزان فۆله‌ر* و: كورده‌وان محه‌مه‌د سه‌عید ئه‌گه‌ر پێتان وایه‌ ساڵی‌ 2018 ساڵێكی‌ خراپ بووه‌ بۆ كه‌رتی‌ ته‌كنۆلۆژیا، ئه‌وا ره‌نگه‌ ساڵی‌ 2019 له‌ویش خراپتر بێت. ساڵی‌ رابردوو روودا‌و‌و كاره‌ساتی‌ گه‌وره‌ رووی‌ دا له‌ بواری‌ تایبه‌تمه‌ندی‌ تاكه‌كه‌سی‌‌و ئاسایش‌و جه‌نگی‌ ئه‌له‌كترۆنیدا، له‌ ساڵی‌ نوێشدا كاریگه‌ریی‌و ده‌ره‌نجامه‌كانی‌ ئه‌و رووداوانه‌ ده‌رده‌كه‌ون. له‌ ساڵی‌ 2018دا ده‌ركه‌وت ئه‌مریكاییه‌كان له‌ توانایاندا نه‌بوو زانیارییه‌ دیجیتاڵییه‌كانی‌ خۆیان كۆنترۆڵ بكه‌ن، چونكه‌ ...

زیاتر »

جوانكاریی و زانیاریی و رێنمایی پزیشكی

جوانكاری پزیشكی گەورەكردنی لێو یەكێكە لەجوانكارییەكانی كە ئێستا لە جیهاندا زۆر باویەتی و لە لای خۆشمان تا ڕادەیەكی زۆر خانمان بەتایبەتی گەنجان ئەم جوانكاریە ئەنجام دەدەن، ئەمە لەبەرئەوەی لێو بەشێكی سەرنج راكێشە لەرووخسارداو قەبارەو جوانییەكەی رەنگدانەوەی هەیە لەسەر بەشەكانی رووخسار. پڕكردنەوەی لێو ئەنجام ئەدرێت بە فیلەر كەماددەیەكی دروستكراوەو بۆ ئەم مەبەستە بەكاردێت، هەروەها بەچەوری لەشی كەسەكەش ئەنجام دەدرێت، چەوریەكە دوای ...

زیاتر »

زانایان ماڵئاوایی له‌ ڤایرۆسی ئایدز ده‌كه‌ن

زانایانی فه‌ره‌نسا له‌ڕێگه‌ی ته‌كنیكێكی نوێوه‌ توانیان سه‌ركه‌وتن به‌ ده‌ست بهێنن له‌ شكاندنی ڤایرۆسی (HIV) كه‌ هۆكاری توشبونه‌ به‌نه‌خۆشی ئایدز یان كه‌مبوونه‌وه‌ی به‌رگریی له‌ش. ئه‌و زانایانه‌ هیوادارن كه‌ له‌ نزیكترین كاتدا ده‌رمانێكیش دروست بكه‌ن كه‌ بتوانێت به‌ته‌واوی تووشبوانی ئه‌و نه‌خۆشییه‌ چاره‌سه‌ر بكات. توێژه‌ر و زانایانی په‌یمانگای (پاستۆر)له‌ پاریس هه‌نگاوێكی گرنگیان نا له‌ بواری له‌ناوبردنی ڤایرۆسی (HIV) كه‌ به‌ ڤایرۆسی ئایدز ناسراوه‌، ...

زیاتر »

سوودی‌ تێكه‌ڵه‌ی خوێ‌و هه‌نگوین

هه‌بوونی كێشه‌ی گرانی خه‌وتن و خه‌به‌ربوونه‌وه‌ له‌كاتی خه‌ودا كاریگه‌ری نه‌رێنی ده‌كاته‌ سه‌ر ته‌ندروستی جه‌سته‌ و مێشك و واده‌كات كه‌سه‌كه‌ ڕۆژی دواتر هه‌ست به‌ ماندووییه‌كی زۆر بكات، له‌م دۆخانه‌دا كه‌سانێكی زۆر هه‌ن په‌ناده‌به‌نه‌ به‌ر به‌كارهێنانی حه‌ب و ده‌رمانه‌كانی خه‌وتن، به‌ڵام دووباره‌ ئه‌مه‌ش زیان به‌ ته‌ندروستی ده‌گه‌یه‌نێت. باشترین ڕێگا بۆ ئه‌وه‌ی خه‌وێكی باش بنوویت و ڕۆژی دواتر هه‌ست به‌ ماندوویی نه‌كه‌یت خواردنی ...

زیاتر »

چین ڕووه‌ تاریكه‌كه‌ی مانگی ئاشكرا كرد

كه‌پسولێكی ئاسمانیی چین، به‌ سه‌ركه‌وتوویی له‌سه‌ر ڕووه‌ تاریكه‌كه‌ی مانگ نیشته‌وه‌ و ده‌ستی كرد به‌ لێكۆڵینه‌وه‌كانی. ڕۆژی پێنجشه‌ممه‌ی ڕابردوو و له‌ ده‌ستپێكی ساڵی نوێدا هه‌واڵێكی سه‌رنجڕاكێش به‌ جیهاندا بڵاوبووه‌وه‌، ئه‌ویش نیشتنه‌وه‌ی كه‌پسولی (چانگ ئێ- 4)ی سه‌ر به‌ ئاژانسی فه‌زایی چین بوو له‌سه‌ر ڕووه‌ تاریكه‌كه‌ی مانگ، به‌مه‌ش ئه‌و كه‌پسوله‌ بووه‌ یه‌كه‌مین ئامێر و دۆزره‌وه‌ی فه‌زایی كه‌ بێ كێشه‌ له‌سه‌ر ئه‌و ڕووه‌ی مانگ ...

زیاتر »

ده‌نگ ژینگه‌ ده‌شێوێنێ‌

كاتێ نزیكمان په‌ره‌ مێز یان موه‌لیده‌یه‌كی كاره‌بای كارده‌كات و له‌ پڕ بێده‌نگ ده‌بێت ، له‌خۆوه‌ ده‌لێین ئۆخه‌ی . هه‌روه‌ك بارێكی گران لە‌ سه‌ر شانمان بوبێت ودامان نابێت . ده‌نگ به‌ یه‌كێك له‌ پیسكه‌ره‌كانی‌ ژینگه‌ داده‌نرێت ، به‌ تایبه‌ت كاتێ‌ ئه‌و ده‌نگه‌ له‌ ئاستی‌ پێویستی‌ زیاتربێ‌ وهۆیه‌ك نه‌بێ‌ بۆ گواستنه‌وه‌ی‌ زانیاری‌ بۆ بیسته‌ری‌ ده‌نگه‌كه‌ . به‌ تایبه‌ت دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ ئامێری‌ وا ...

زیاتر »

چاره‌سه‌ركردنی شێرپه‌نجه‌ی خوێن نزیكه‌

پرۆژه‌یه‌كی توێژینه‌وه‌ ئه‌وه‌ی ئاشكرا كردووه‌ كه‌ له‌ڕێگه‌ی قه‌تره‌یه‌كی چاوه‌وه‌ كه‌ بۆ چاره‌سه‌ركردنی ده‌ماره‌ خوێنه‌كانی تۆڕی چاو به‌كاردێت ده‌توانرێت چاره‌سه‌ری شێرپه‌نجه‌ی خوێن بكرێت. تیمێكی زانایانی زانكۆی كوینزلاند له‌توێژینه‌وه‌یه‌كیاندا ئه‌وه‌یان ئاشكراكردووه‌ كه‌ ده‌توانرێت له‌ڕێگه‌ی قه‌تره‌یه‌كی چاره‌سه‌ركه‌ری ده‌ماره‌خوێنه‌كانی تۆڕی چاوه‌وه‌ چاره‌سه‌ر بۆ شێرپه‌نجه‌ی خوێن بدۆزرێته‌وه‌، ئه‌و قه‌تره‌یه‌ش ئێستا توێژینه‌وه‌ی له‌سه‌ر ده‌كه‌ن و له‌ قۆناغی گه‌شه‌پێداندایه‌، بۆ به‌ئامانجگرتنی ئه‌و جینه‌ی ده‌بێته‌ هۆی شێرپه‌نجه‌ی خوێن. ...

زیاتر »

گه‌وره‌ترین توێژینه‌وه‌ بۆ پشكنین و ده‌ستنیشانكردنی شێرپه‌نجه‌ی سی به‌ڕێوه‌ده‌چێت

به‌مه‌به‌ستی زوو ده‌ستنیشانكردنی شێرپه‌نجه‌ی سی له‌ بریتانیا گه‌وره‌ترین توێژینه‌وه‌ بۆ ئه‌و جۆره‌ شێرپه‌نجه‌یه‌ له‌ سه‌ره‌تای ساڵی ٢٠١٩ سازده‌كرێت، شێرپه‌نجه‌ی سی به‌یه‌كێك له‌ گه‌وره‌ترین هۆكاره‌كانی مردن له‌ بریتانیا هه‌ژمار ده‌كرێت، به‌ڵام ئه‌م جۆره‌ شێرپه‌نجه‌یه‌ وه‌ك جۆره‌كانی تر گرنگی پێنادرێت و پشكنینی پێشوه‌خته‌ی بۆ ناكرێت، هه‌ربۆیه‌ به‌به‌شداری هه‌ریه‌كه‌ له‌ « زانكۆی كۆلێجی نه‌خۆشخانه‌كانی له‌نده‌ن NHS و ڕێكخراوه‌كانی « UCLH» و UCL و ...

زیاتر »