سەرەکی » زانست (پەڕە 73)

زانست

ستیفن هۆكینگ.. ئه‌و ته‌لیسمه‌ی پزیشكه‌كانی سه‌رسامكرد

ستیفن هۆكینگ زانای فیزیای تیۆریی بوو له‌زانكۆی كامبریدج ، ئه‌و كه‌سه‌ بوو كه‌ سه‌ره‌رای ناتوانایی جه‌سته‌یی، ئاوه‌زێكی زۆر گه‌وره‌ وفراوانیی هه‌بوو بۆ خزمه‌تی زانست و مرۆڤایه‌تی. كه‌من ئه‌وانه‌ی ده‌توانن گومان بكه‌ن له‌وه‌ی كه‌ مامۆستای بیركاریی و فیزیای تیۆریی له‌ زانكۆی كامبریدج (ستیفن هۆكینگ ) كه‌سایه‌تییه‌كی تایبه‌تی هه‌یه‌، چونكه‌ ئه‌و به‌ زیره‌كترین زانای فیزیای تیۆریی داده‌نرێت له‌ دوای زانای به‌ ناوبانگی ...

زیاتر »

باینجان

ھاوڕاز قادر* باینجان سه‌وزه‌یه‌كی ڕه‌نگ مۆره‌ و ڕه‌شه‌. هه‌میشه‌ وا باس ده‌كرێت كه‌ باینجان بۆ مێشك و عه‌سه‌بی بون باش نیه‌و خراپه‌ به‌ڵام ڕوی ڕاستی باینجان‌و توێژینه‌وه‌كان سه‌لماندویانه‌ كه‌ به‌هۆی ماده‌ سود به‌خشه‌كانی وه‌ك مادده‌ی ناسونین هێور كه‌روه‌یه‌و ئارام به‌خشه‌ و سوری خوێن چالاك ده‌كات‌و به‌هۆكاری هه‌بونی‌ ڕیشاڵه‌كانی یارمه‌تی ده‌ر بۆ هه‌رس و ئه‌و كه‌سانه‌ی دوجاری قه‌بزی بونه‌ته‌وه‌ .ئه‌مه‌ش ئه‌گه‌ر ...

زیاتر »

ناسا له‌ ناو دڵی مشته‌ریدا مه‌له‌ ده‌كات

ئاژانسی ناسا له‌ڕێگه‌ی (جونۆ)ی دۆزه‌ره‌وه‌وه‌ به‌ ناو دڵی پڕ له‌ ڕاز و نهێنی هه‌ساره‌ی مشته‌ری دا مه‌له‌ ده‌كات. دوای گه‌شتێكی دوور‌و درێژیی دۆزه‌ره‌وه‌ی(جونۆ)ی سه‌ر به‌ ئاژانسی ناسا به‌ناو هه‌ساره‌ی مشته‌ریدا ده‌گه‌ڕێت بۆ ئه‌وه‌ی بزانێت چی له‌ پشت هه‌وره‌ چڕه‌ سوور و قاوه‌یی و زه‌رد و سپییه‌كانی ئه‌و هه‌ساره‌یه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ له‌ سه‌رده‌مانی دێرینه‌وه‌ جێگه‌ی سه‌رسامیی زاناكانی بواری گه‌ردوون بووه‌. زانایان ...

زیاتر »

خۆت به‌ نامه‌یه‌ك بنێره‌ بۆ خۆر

ئاژانسی فرۆكه‌وانیی‌و كۆمه‌ڵه‌ی فه‌زایی( National Aeronautics and Space Administration)ی ناسراو به‌ (ناسا) به‌ نیازه‌ مه‌كۆیه‌كی تایبه‌تمه‌ند به‌ره‌و خۆر ئاراسته‌ بكات و ده‌یه‌وێت خه‌ڵكانی ئاره‌زوومه‌ندیش به‌شدار بن له‌و ئه‌ركه‌دا. ناسا هه‌لێك بۆ ئاره‌زوومه‌ندان ده‌ڕه‌خسێنێت بۆ ئه‌وه‌ی ببنه‌ به‌شێك له‌و یه‌كه‌مین ئه‌ركه‌ی ئه‌و ئاژانسه‌ له‌ ڕێگه‌ی ناردنی ناوه‌كانیان به‌ نامه‌یه‌ك. ناسا پلانی هه‌یه‌ كه‌ مه‌كۆی (Parker Solar Probe) بنێرێت بۆ خۆر، ئه‌مه‌ش ...

زیاتر »

به‌كارهێنانی ڤایرۆسی ئه‌نفلۆنزا بۆ چاره‌سه‌ركردنی شێرپه‌نجه‌

ژماره‌یه‌ك له‌زانایان، پرۆگرامكردنی شێوه‌ دروستكراوی ڤایرۆسێكی ئه‌نفلۆنزایان دوباره‌ كرده‌وه‌، بۆ به‌گژاچوونه‌وه‌ی شێرپه‌نجه‌ی په‌نكریاس، بێ ئه‌وه‌ی زیان به‌ خانه‌ ساغه‌كان بگه‌یه‌نن. زانایانی په‌یمانگای (پارتس) بۆ شێرپه‌نجه‌ له‌ زانكۆی(Queen Mary) له‌ له‌نده‌نی پایته‌ختی به‌ریتانیا، توانیان ئه‌وه‌ بسه‌لمێنن كه‌ ده‌توانن ڤایرۆس به‌ ده‌رزی بكه‌نه‌ ڕێره‌وی خوێنه‌وه‌ بۆ كوشتنی خانه‌ی شێرپه‌نجه‌یی كه‌ له‌به‌شه‌كانی دیكه‌ی له‌شدا بڵاو ده‌بنه‌وه‌، به‌ تایبه‌ت له‌ قۆناغه‌ گه‌شه‌كردووه‌كانی نه‌خۆشییه‌كه‌دا. له‌مباره‌یه‌وه‌ ...

زیاتر »

نه‌خۆشییه‌كانی فه‌قه‌رات و ئینزیلاق

دكتۆر سۆران محەمەد* ئه‌م نه‌خۆشیانه‌ زۆر بڵاون، له‌ مل و پشتدا ڕووده‌ده‌ن . فه‌قه‌رات زیاتر له‌پیریدا ڕووده‌دات ده‌بێته‌ هۆی درووستبونی كلس و ئێسكی زیاده‌ له‌ فه‌قه‌ره‌كاندا. ئینزیلاق له‌ گه‌نج وپیریشدا ڕوده‌دات ، به‌هۆی هه‌ڵگرتنی قورسایی یان جوڵه‌ی نائاسایی. نیشانه‌كانی : 1 -ئازار له‌ به‌شی خواره‌وه‌ی پشت. 2 سڕبوونی قاچه‌كان. 3 -ئازار له‌ قاچه‌كاندا. ده‌ستنیشانكردن : پشكنینی پزیشك ، تیشكی‌ ئاسایی ...

زیاتر »

نوێبوونه‌وه‌ی هه‌ندێك ئه‌ندامیی له‌ش تا مردن به‌رده‌وامه‌

هه‌رچه‌نده‌ مرۆڤ ته‌مه‌نی هه‌ڵده‌كشێت و ده‌چێته‌ ساڵه‌وه‌، به‌ڵام هه‌ندێك ئه‌ندامی جه‌سته‌ به‌رده‌وامه‌ له‌ گۆڕانكاریی و نوێبوونه‌وه‌. له‌و گۆڕانكارییانه‌ی كه‌ له‌ مرۆڤدا ڕووده‌دات سه‌رسپیی بوون‌و لاوازیی ددانه‌كان‌و شلبوونه‌وه‌ی پێست و داكه‌وتنی، به‌ڵام هه‌ندێك ئه‌ندام له‌ جه‌سته‌ی مرۆڤدا نوێده‌بنه‌وه‌ و چه‌ند هه‌فته‌ و مانگ جارێك ده‌گۆڕدرێن ئه‌مه‌ش پشت ده‌به‌ستێت به‌ شێوازیی ژیان و ئه‌و ڕژێمه‌ خۆراكه‌ی كه‌سێك ده‌یگرێته‌به‌ر. له‌مباره‌یه‌وه‌ پسپۆڕانی په‌یمانگای (كارۆلینسكا)ی ...

زیاتر »

میسرییه‌ دێرینه‌كان تاتۆشیان كردووه‌

زانایانی شوێنه‌وارناسی میسریی به‌ هاوكاریی زانایانی مۆزه‌خانه‌ی به‌ریتانیا له‌ میسر كۆنترین تاتۆی سه‌ر جه‌سته‌یان دۆزییه‌وه‌ كه‌ مێژووه‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ پێنج هه‌زار ساڵ پێش ئێستا. ئه‌و تاتۆیه‌ به‌جه‌سته‌ی ژن و پیاوێكی مۆمیاكراوه‌وه‌ بوه‌ كه‌ پێده‌چێت (5) هه‌زار ساڵ پێش ئێستا ژیابن، ئه‌م دۆزینه‌وه‌یه‌ش ده‌بێته‌ به‌ڵگه‌یه‌كی به‌هێز بۆ كۆنیی نیگاركێشان و تاتۆكردن له‌ ئه‌فریقیادا و به‌ دوو هه‌زار ساڵیش له‌وه‌ كۆنتره‌ كه‌ ...

زیاتر »

یه‌كه‌مین ته‌كسی فڕیوی بێ شۆفێر له‌ ئێرباسه‌وه‌

دوای دو ساڵ له‌ كاری قورس، پسپۆڕانی كۆمپانیای (ئێرباس) یه‌كه‌مین ته‌كسی فڕیوی بێ شۆفێریان تاقیكرده‌وه‌. ئه‌وته‌كسییه‌ فڕیوه‌ كه‌ ناوی (ئالفا یه‌ك)ی لێنراوه‌ به‌شێكه‌ له‌ پرۆژه‌ی (ڤاهانا). كۆمپانیای ( ئیرباس)ی فه‌ره‌نسی ئه‌ڵمانیی گرته‌یه‌كی ڤیدیۆیی یه‌كه‌مین گه‌شتی ته‌كسیی فڕیوی بێ فڕۆكه‌وانی ناسراو به‌ (ئه‌لفا یه‌ك)ی بڵاوكرده‌وه‌، ئه‌م گه‌شته‌ش به‌شێك بووه‌ له‌ تاقیكردنه‌وه‌كانی كه‌ مانگی كانوونی دووه‌می ڕابردوو بۆ ئه‌و ته‌كسییه‌ كراوه‌ له‌ ...

زیاتر »

مادده‌ پاكەره‌وه‌كان بۆ سییه‌كان خراپن‌

به‌پێی توێژینه‌وه‌یه‌كی نێوده‌وڵه‌تیی، ئه‌و ژنانه‌ی به‌ به‌رده‌وامیی مادده‌ پاككه‌ره‌وه‌كان به‌كارده‌هێنن سییه‌كانیان تووشی كێشه‌ ده‌بێت. توێژه‌ره‌وانی ئه‌و پاكێجی توێژینه‌وه‌یه‌ ده‌ڵێن» ئه‌و ژنانه‌ی لانی كه‌م هه‌فتانه‌ مادده‌ی پاككه‌ره‌وه‌ به‌كار ده‌هێنن، زیاتر تووشی نه‌خۆشیی سییه‌كان ده‌بن به‌ به‌راورد له‌گه‌ڵ ئه‌وانه‌ی ئه‌و ماددانه‌ به‌كارناهێنن». (دكتۆر ئویستن سفانس) له‌ زانكۆی (برگن)ی نه‌رویژ و سه‌رۆكی تیمی توێژینه‌وه‌كه‌ وتی» هه‌موو كه‌سێك ڕۆژانه‌ یان هه‌فتانه‌ ماڵ پاك ده‌كاته‌وه‌، ...

زیاتر »