سەرەکی » ئەدەب – سێبەر و سایە (پەڕە 10)

ئەدەب – سێبەر و سایە

پۆپنه‌

فاروق هۆمه‌ر هه‌رچه‌ند له‌ ده‌رگای كتێبخانه‌كه‌وه‌ ده‌چمه‌ ژوورێ، ده‌نگی كه‌ڵه‌شێرێك له‌وێدا دێته‌ گوێم، ده‌نگێك تیژ و كورت دێت و ورده‌ ورده‌ درێژ ده‌بێته‌وه‌ و به‌لامدا تێده‌په‌ڕێ و به‌ هێواشی ده‌ڕواته‌ ده‌رێ. رۆژێك و دووان و سیان نییه‌ و هه‌موو جارێك دووباره‌ ده‌بێته‌وه‌ و هه‌موو رۆژێكیش لێره‌دا ئاوڕێك ده‌ده‌مه‌وه‌ و ده‌بینم و گوێم لێیه‌ ده‌نگ تیژ و كورت ده‌گاته‌ لای من ...

زیاتر »

خه‌ونه‌ نمایشێك و ده‌روازه‌كانی مۆدێرنیزم‌

دانا ره‌ئووف ستریندبێرگ به‌ر له‌ سه‌د ساڵ به‌ شانۆنامه‌ی «خه‌ونه‌ نمایشێك» ده‌روازه‌یه‌كی به‌رین به‌ رووی مۆدێرنیزمدا له‌ شانۆی ئه‌وروپیدا ده‌كاته‌وه‌. «خه‌ونه‌ نمایشێك» توانی بنه‌ماكانی شانۆی ریالیزم ته‌واو تێك بشكێنێت و ستراكتورێكی ئاینده‌خوازی و مۆدێرن به‌ بنه‌ماكانی شانۆی جیهانی ببه‌خشێت. ئه‌مڕۆ ئه‌م ده‌قه‌ له‌ مێژووی شانۆی جیهانیدا به‌ رچه‌شكێن و پێشره‌و داده‌نرێت، بۆ نموونه‌ به‌ تێكشكاندنی زنجیره‌ی رووداوه‌كان، له‌توپه‌تبوونی كه‌سایه‌تییه‌كان، دووباره‌بوونه‌وه‌یان، ...

زیاتر »

كتێبی شاعیره‌كان، وه‌رگێڕان یان وه‌رگه‌ڕاندنی شیعر؟!

سه‌دیق سه‌عید رواندزی هه‌ڵبه‌ته‌ وه‌رگێڕان هونه‌ره‌، له‌و هونه‌ره‌شدا پێشمه‌رجی یه‌كه‌م شاره‌زایی و قوڵبوونه‌وه‌یه‌ له‌ هه‌ردوو زماندا تا ئاستی هاوتاكردن و به‌راوردكارییانه‌ی زمان. به‌ڵام له‌ شاره‌زایی گرنگتر، زاڵبوونی وه‌رگێڕه‌ به‌ سه‌رهه‌ردووزماندا له‌ رووی واتاسازیی و چه‌مك و ده‌ربڕینه‌كانه‌وه‌. بۆ ئه‌وه‌ی ناوه‌ڕۆكی ده‌ق وه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌ هه‌یه‌ بگه‌ینرێته‌ خوێنه‌ر. بێگومان مه‌رج نییه‌ له‌ هه‌ردوو زماندا، هاو واتاو مانای دروستی وشه‌یه‌ك وه‌ك یه‌ك ...

زیاتر »

رۆمانی له‌ دایكبوونی‌ دووه‌م

له‌سه‌ر به‌رگی‌ پشته‌وه‌ی‌ رۆمانه‌كه‌ دیالۆگێكی‌ كورت ده‌بینین، ئه‌م دیالۆگه‌ گوزارشته‌ له‌ ناوه‌ڕۆكی‌ رۆمانه‌كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ گشتی‌، كه‌ رۆمانه‌كه‌ چیرۆكی‌ رۆح و دوناودوون و ئه‌ویندارییه‌كی‌ رۆحی‌ و عارفانه‌ له‌خۆ ده‌گرێت، ئه‌و بابه‌ته‌ له‌ ناونیشانی‌ رۆمانه‌كه‌شدا هه‌ست پێ ده‌كه‌ین، كه‌ نووسه‌ر ده‌یه‌وێت له‌ تایتڵی سه‌ره‌كیدا وێنه‌یه‌كی‌ خێرامان نیشان بدات له‌ ته‌ناسوخ، ئه‌ویش دووباره‌ له‌دایك بوونه‌وه‌یه‌، فه‌زای‌ ئه‌م رۆمانه‌ بارگاوییه‌ به‌دنیای‌ عیرفانی له‌سه‌رده‌مێكی‌ مۆدێرندا، ...

زیاتر »

كورته‌ مێژوویه‌كی كورته‌چیرۆك

كورته‌چیرۆك له‌ دوای چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی بروسكه‌ ئاسای چه‌ندان گۆڤار له‌ سه‌ده‌ی نۆزده‌دا سه‌ری هه‌ڵدا. به‌هۆی چیخۆفه‌وه‌ گه‌یشته‌ قۆناغی نموونه‌ باڵاكانی خۆی و بوو به‌ یه‌كێك له‌ فۆرمه‌ گرنگه‌كانی هونه‌ری سه‌ده‌ی بیسته‌م. له‌گه‌ڵ ده‌ستپێكردنی رێوڕه‌سمی خه‌ڵاتی نیشتمانیی كورته‌چیرۆكدا، ولیام بۆید زانیاریی سیستماتیكی خۆی سه‌باره‌ت به‌ كورته‌چیرۆك ئاشكرا ده‌كات و بارودۆخی روخساره‌ ئینگلیزییه‌كه‌ی هه‌ڵده‌سه‌نگێنێت. ولیام بۆید* له‌ فارسییه‌وه‌: محه‌مه‌د كه‌ریم 1-2 ...

زیاتر »

نووسەری خوێنه‌رنووس

كارۆ حسێن دونیای ئه‌ده‌بیات، دونیایه‌كی پان و به‌رین و فراوانه‌. به‌هه‌زاران ده‌ق تێیدا جێی بۆته‌وه‌ و شوێنێكیان داگیر كردووه‌. له‌ ئه‌ده‌بیاتی هه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌كدا ئه‌و ده‌قانه‌ی ده‌كه‌ونه‌ نێو چوارچێوه‌یه‌ك، كه‌ پێی ده‌وه‌ترێت شاكار هێنده‌ زۆر نین له‌ ژماردن نه‌یه‌ن، به‌ڵام نابێ بیرمان بچێت هه‌ندێك ده‌قی دیكه‌ش هه‌ن ئه‌گه‌رچی ناچنه‌ چوارچێوه‌ی شاكاره‌وه‌، به‌ڵام ده‌قی باشن. باش به‌و مانایه‌ی له‌ مێژووی ئه‌ده‌بیدا جێ ...

زیاتر »

ئاسۆی عومه‌ر سواره‌، شۆڕه‌سواری هونه‌ر و كوردایه‌تی

ئه‌ده‌ب و هونه‌ر ساڵی رابردوو ساڵی مه‌رگ و ناسۆربوو، بۆ دنیای ئه‌ده‌ب و هونه‌ری كوردی، كه‌ تێیدا چه‌ند هونه‌رمه‌ند و ئه‌ده‌یبێكی كورد كۆچی یه‌كجارییان كرد و به‌جێیانهێشتین، له‌وانه‌ شاعیری جوانیی و داهێنان ژه‌نه‌راڵی پاییز و هونه‌رمه‌ندی ده‌نگخۆش و به‌ هه‌ڵوێست ئیسماعیل سابووری و هونه‌مه‌ندی دراماو شانۆ عه‌لی توانا. دوا رۆژه‌كانی ساڵیش تێكۆشه‌ری نه‌به‌زی زیندانه‌كانی به‌عس و هونه‌رمه‌ند و راگه‌یاندنكار ئاسۆی ...

زیاتر »

خوێندنه‌وه‌ی كتێبی شاعیره‌كان

مه‌حمود نه‌جمه‌دین رۆژئاوای نوێ له‌ دیدی زۆربه‌مانه‌وه‌، به‌تایبه‌ت ئه‌وانه‌ی كه‌ تێیدا نه‌ژیاون، رۆژئاوایه‌كه‌ خاڵی له‌ شیعر، زۆرجار ده‌بیستین و ده‌ڵێن باوی شیعر نه‌ماوه‌، یان ده‌ڵێن ئه‌وروپا زۆرتر گرنگی به‌ رۆمان ده‌دات، ده‌شێ ئه‌مه‌ جۆرێك له‌ قه‌زاوه‌تی نائاگایی بێت، ئه‌وه‌تانی شاعیرێكی وه‌كو پایك مالینۆڤسكی كه‌ گه‌نجێكی دانیماركییه‌ و خاوه‌نی چه‌ند كتێبێكی شیعرییه‌ و شیعره‌كانی جێگه‌ی بایه‌خن، ئه‌و هێشتا له‌ چه‌قی رۆژئاوایه‌كی ...

زیاتر »

گه‌ڕان به‌ دوای كاره‌كته‌ردا

ئه‌سعه‌د عه‌زیز محه‌مه‌د ئه‌و كاته‌ی ده‌ستم كردبوو به‌ گێڕانه‌وه‌ی چیرۆكه‌كه‌م، له‌ پانتایی بیركردنه‌وه‌مدا هێڵه‌ سه‌ره‌كییه‌كانی چیرۆكه‌كه‌م داڕشتبوو، گرێچنی ناو ده‌قی چیرۆكه‌كه‌م دانا بوو، پێشه‌كی و نه‌خشه‌ی كات و رووداوی چیرۆكه‌كه‌م له‌ خه‌یاڵی خۆمدا دانا بوو، به‌ته‌نها كاره‌كته‌ری سه‌ره‌كی چیرۆكه‌كه‌م دیار نه‌بوو، ئه‌و پاڵه‌وانه‌ی من به‌ دوایدا ده‌گه‌ڕام شوێن بزربوو، ده‌بووایه‌ به‌زووترین كات بیدۆزمه‌وه‌ و له‌ چیرۆكه‌كه‌مدا رۆڵی خۆی بگێڕێت. دۆزینه‌وه‌ی ...

زیاتر »

نوێبوونه‌وه‌

تابلۆ محه‌مه‌د له‌ په‌نجه‌ره‌ بچووكه‌كه‌ی ژووری كاره‌كه‌یه‌وه‌ سه‌یرێكی خۆری كرد، كه‌ چه‌ند كاتژمێرێك كه‌متری مابوو بۆ ئاوابوون. له‌به‌ر خۆیه‌وه‌ گوتی: «ده‌بێت بڕۆم…» ئه‌و دوو وشه‌یه‌ی كه‌ ته‌واوی رۆژه‌كه‌ له‌سه‌ر زوبانی بوو و كه‌سیش لێی تێنه‌ده‌گه‌یشت. پاڵتۆ كۆنه‌ قاوه‌ییه‌كه‌ی كرده‌ به‌ری و جانتای كاره‌كه‌ی هه‌ڵگرت، هێواش هێواش ملی رێی گرت به‌ره‌و ماڵه‌وه‌. به‌ ده‌م رێكردنه‌وه‌ بیری له‌و چه‌ند وشه‌یه‌ ده‌كرده‌وه‌ كه‌ ...

زیاتر »