سەرەکی » ئەدەب و هونەر (پەڕە 48)

ئەدەب و هونەر

بەرهەمێكی تری شیعریی بەناز كوێستانی

«قەرسیلیترین شەو»، ناوی بەرهەمێكی تازەی شاعیر «بەناز كوێستانی»ە، لە (21) دەقی شیعری پێكهاتووە لەگەڵ كۆمەڵێك مۆتیڤی جەبار سابیر لە دوو توێی 200 لاپەڕەدا. لە چاپخانەی كارۆ چاپكراوەو ئاوات حەسەن ئەمین لە پێشەكی كتێبەكە دا دەڵێت: «دیوانی (قەرسیلیترین شەو) هاوڕێ و خاتوونی شاعیر بەناز كوێستانی دیوانێكە ئەوە هەڵدەگرێت قسەی لەسەر بكرێت، چونكە بایی ئەوە بارگاوییە بە تەلیسمەكانی شیعر بوون و كەدەكرێ ...

زیاتر »

سەگەناز

محه‌مه‌د كه‌ریم باوكم لە سەرەتای حیكایەتەكەدا دەیگوت: دەرگاكەمان جیڕەجیڕكەرە سەگەكەمان حەپەحەپكەرە بەڵام ئەمەی من دەیگێڕمەوە حیكایەت نییە، بەڵكو چیرۆكێكی راستەقینەی رۆژگاری سۆشیال میدیایە. ئەوەندە وەڕسم نازانم چی بكەم، نە خەوم یەت، نە تاقەتی هیچ شتێكم هەیە. مۆبایلەكەم لەولامەوە، بێ سرتەیە، وەكو جوچكی مردارەوە بوو جوكەی لێوە نایەت. خەیاڵێك وەكو شمڵی شەڕ دێتە كۆڵی مێشكم و دەڵێم: «بۆ گوێ لە لایڤێك ...

زیاتر »

ئـاخۆ دره‌خته‌كانی (گوێ سیروان) خه‌و ئه‌بینن؟!

كه‌مال ئه‌حمه‌د 1-2 زمانی پاکژی کوردیی، کە پێویستی بە پاڵفتەکردن نەبێ، ئەو زمانەیە کە خەڵکی لادێ پێی دەئاخفن، زمانی لادێکانی ئەو ناوچانەی کەمترین وشە و کەمترین دەربڕینی بیانییان پێگەشتووە. گــوێ: ئەندامێکی جەستەی مرۆڤە، کاری سەرەکیی گوێ، ڕێكخستنی هەستی بیستنە. لە پاڵ جوانیی سەروسیما و بایەخە تەندروستییەکانی تریدا. (گوێبیست، گوێڕایەڵ، گوێگران، گوێشەوارە، گوێلەمست، بێگوێ، گوێ زل، گوێقوڵاخ …هتد) لە هەموو ئەمانەدا ...

زیاتر »

د. ئەوڕەحمانی حاجی مارف؛ زانای مەزنی زمان

خەلیل عەبدوڵڵا ئەوڕەحمانی حاجی مارف زانایەكی گەورەی بواری زانستی زمان بەگشتی‌و زمانی كوردی بەتایبەتی بوو. ئەو نزیكەی نیو سەدە لەخزمەتی وشەی پیرۆزی كوردیدا بوو، خاوەنی خەرمانێك بەرهەمی نووسراوو چاپكراوە‌و بەیەكێك لەپایە سەرەكییەكانی زمانی كوردی دادەنرێت. ساڵی 1940 لەشاری سلێمانی لەدایك بووە. قۆناغەكانی خوێندنی سەرەتایی‌و ناوەندی‌و ئامادەیی لەشاری سلێمانی تەواو كردووە. خەون‌و خولیای ئەوە بووە لەدەرەوەی وڵات بخوێنێ‌، ساڵی 1961 رووی ...

زیاتر »

مەلا كاكە حەمە؛پێشمەرگەی خوێندن و فێرکردن!

خەلیل عەبدوڵڵا مەلا كاكە حەمەی حاجی سەیفوڵڵا كەسایەتییەكی گەورەی پەروەردەیی بوو، خزمەتێكی زۆری بەرشتەكانی پەروەردە‌و خوێندن لەسەرانسەری كوردستاندا كرد‌و لەدەرگایەكی زێڕینەوە بەنەمری چووە مێژووی كوردستانەوە. ساڵی 1890 لەگەڕەكی دەرگەزێنی شاری سلێمانی لەدایك بووە‌و لەئامێزی خانەوادەیەكی ناودار‌و خوێندەواردا پەروەردە بووە. لەسەردەستی دایكی‌و باوكی‌و مامۆستا ئاینیەكانی باشوور‌و خۆرهەڵاتی كوردستان دەرسە ئاینییەكانی خوێندووە‌و ئیجازەی مەلایەتی وەرگرتووە، بەڵام كاری مەلایەتیی نەكردووە. لەسەرەتای ساڵانی بیستەكانی ...

زیاتر »

بڵاوکراوە نوێکانی دەزگای رۆشنبریی جەمال عیرفان

تێڕامانەكان کتێبی (تێڕامانەكان لە فەلسەفەی یەكەم) لەدووتووێی 214 لاپەڕەدا چاپ و بڵاوکرایەوە. ئەم کتێبە یەکێکی ترە لەبڵاوکراوە نوێکانی دەزگای رۆشنبریی جەمال عیرفان، نووسینی (رینیه دیكارت)ەو عومەر عەلی غەفوور کردوویەتی بەکوردی. لەبەشێکی کتێبەکەدا هاتووە: بەدڵنیاییەوە «تێڕامانە میتافیزیكییەكان» یەكێكە لە شاكارەكانی فەلسەفە و گرنگترین بەشەكانی فەلسەفەی دیكارت و شایستەترینیانە بە بایەخپێدان. سەرنجدانێك لەو بابەتانەی باسی كردوون و ئەو راستییانەی روونی كردوونەتەوە؛ دەمانگەیەنێتە ...

زیاتر »

لەپێناوی نیشتماندا ھەموومان دەبینە ئاسایش

گوڵزار حەمە فەرەج من بۆنی ئەو غەریبەم لێ دێت کە لە بیابانەکانی نوگرە سەلمانەوە ھاتۆتەوە و لمی عەرعەرھەموو چۆغەکەی خۆڵاوی کردووە، لێرەوە لەبەردەم قەرسیلی چاوەکانی نیشتماندا لە ئێوارەیەکی ھێمندا، خەمی میللەتێکیان بە ناوکمانەوە بری، تاوەکو لە نێو ئاپۆرای خەڵک و خودادا ون نەبین بە نیشتمانێک و کیشوەرێکی دڵفرێن و باسەفا چاو و دڵمان روون بووەوە، وەک عەشقێکی ئیلاھی بەبینینی نیشتمان ...

زیاتر »

بۆچی ئێمیل زۆلا بەرگری لە ئەفسەرێکی جوولەکە کرد؟

ئەردەڵان عەبدوڵڵا ئێمیل زۆلا یەکێکە لە نووسەرە دیار و مەزنەکانی فەرەنسا و جیهان، پێگەیەکی گەورەی لە ئەدەبیاتی فەرەنسی و جیهانیشدا هەیە و دامەزرێنەری رەوتی ” سروشتگەرایی”یە کە بە یەکێک لە رەوتە گرنگەکانی بواری ئەدەبی و هونەری سەدەی نۆزدەو بیست دەژمێرێت. لەپەنا بەرهەمە جوانە ئەدەبییەکانیدا، خاڵێکی تر کە بووە هۆی ناساندنی ئەم نووسەرە لە جیهاندا، رۆڵ گێڕانییەتی لە کێشەی ئەفسەرێکی جوولەکە ...

زیاتر »

ئیبن روشد فەیلەسوفی قورتبە

خالید مەجید فەرەج هەموو فەیلەسوف و زاناكان لە سەرەتای سەرهەڵدانی فەلسەفەوە تاوەكو ئەمڕۆ راو بۆچوونیان لەسەر خالق لە دوو بەرەدا خۆی دەبینێتەوە : یەكەم ( بوونی خالقێكی سەربەست و ئازاد لە كارەكانیدا، هەركاتێك بیەوێ دەبەخشێ و نەیەوێ نابەخەشێت و بەعینایەتی ئیلاهی خۆی گەردوون بەڕێوە دەبات، هەرخۆی سەرچاوەی هێزە سروشتییەكانە، هەروەها نەفسی بەشەر جەوهەرێكی نەمری هەیە كە لەناو ناچێت. بەرەی دووەم ...

زیاتر »

خۆشەویستیی لەزەمانی كۆلێرادا

گوڵزار حەمە فەرەج  وەختایەك بۆ نووسینەوە دادەنیشم، دەبرێمە نێو دونیایەكی پڕ لە شیعر و خەیاڵات و واقیعەوە، كە بەئەستەم، خۆشم ئەتوانم هەردووكیان لێك جوێ بكەمەوە، نووسەر بە تاقی تەنیا داهێنەر نییە بەڵكو خوێنەریشی لەگەڵە، چونكە نووسەر خوێنەر پشت گوێ ناخات و چاك ئاگادارێتی كە هەستی بەلای چیدا زیاتر ئەچەمێتەوە، چونكە ئەو نووسینانەی كە دەینووسێ لە نێوان تراژیدیا و خەیاڵ جۆلانە ...

زیاتر »