سەرەکی » ئەدەب – سێبەر و سایە (پەڕە 86)

ئەدەب – سێبەر و سایە

شانۆیی کوڕە دارکەنەکە و چەند سەرنجێکی رەخنەگرانە

فاروق هۆمه‌ر خۆشترین گۆرانی شانۆی سالار، كتێبێكی نوێی مامۆستا ئه‌حمه‌د سالاره‌ كه‌ سێ ده‌قی شانۆیی له‌ خۆ گرتووه‌ به‌ناوی ( ئه‌وانه‌ی توونی بابا چوون، خۆشترین گۆرانی، گره‌وی به‌ختی كوڕه‌داركه‌نه‌) ئه‌و كتێبه‌ ساڵی 2006 له‌ زنجیره‌ كتێبی ئینستیتیوتی كه‌له‌پوری كورد چاپكراوه‌. 2-2 كاتێك بازرگان په‌یمانی ده‌داتێ له‌ به‌رانبه‌ر گرتنی باڵنده‌كه‌دا، ئه‌نگوستیله‌ی ئه‌فسوناوی بداتێ، ئه‌و چونكه‌ هێزی نییه‌ و به‌گرتنی باڵنده‌كه‌وه‌ ماندوو ...

زیاتر »

رۆمانی سه‌ماهانی غه‌مگینی كردم

شێركۆ شه‌ریف هه‌میشه‌ قه‌ناعه‌تی ته‌واوم به‌وه‌ هه‌بووه‌ كه‌ ڕۆمان به‌جیا له‌وه‌ی له‌ خانه‌ی ژانرێكی ئه‌ده‌بیی گرنگ داده‌نرێت خاوه‌نی جۆرێك له‌ سیحر و ئه‌فسوون و دید و ڕوانین و چێژێكی تایبه‌تیشه‌، كه‌ مرۆڤ ناچار ده‌كات له‌گه‌ڵ چركه‌ساته‌ ئاسایی و نائاسایییه‌كانیدا بژی وخۆی به‌ به‌شێك له‌ چنینه‌وه‌ی حكایه‌ت و گێڕانه‌وه‌كانی بزانێت. ڕۆماننووسی ڕاسته‌قینه‌ و به‌ ئه‌زموون له‌ دیدێكی ئینسانی وجوانناسییه‌وه‌ ته‌ماشای بوون ...

زیاتر »

به‌ قسه‌هێنانی به‌رد له‌ كاره‌كانی خه‌یاتدا

ره‌نج جه‌عفه‌ر به‌رد یان خڕه‌به‌رد كاتێك ده‌بێته‌ هێمای خۆشه‌ویستی نیشتمان له‌ به‌ردێكی ئاساییه‌وه‌ ده‌بێته‌ كۆمه‌ڵه‌ به‌ردێك كه‌ ده‌بنه‌ هێمای ئاشنایه‌تی نێوان مرۆڤ و خاكه‌كه‌ی، یان تامه‌زرۆیی مرۆڤ بۆ ئاشتی ‌و نه‌فره‌تكردن له‌ جه‌نگێك جگه‌ له‌ ماڵوێرانی هیچی دیكه‌ نه‌بووه‌، وه‌ك به‌كاره‌كانی ئیسماعیل خه‌یاته‌وه‌ دیاره‌، هه‌ر خۆشی له‌ ده‌مه‌ته‌قێیه‌كی كورتدا پێمی وت سه‌ره‌تای كاره‌كانی ئه‌و بۆ كاركردن له‌سه‌ر به‌رد ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ...

زیاتر »

بەکارهێنانی زمانی کوردی لە کاروباری حکومەته‌كه‌ی شێخ مه‌حمود دا

د.ئاراس محه‌مه‌د سالح ساڵی (2018) سەد ساڵ تێپەڕ دەبێت بەسەر یەکەمین حکومەتی کوردستاندا، ساڵی 1918 بۆ کورد ساڵیکی پڕ لە گۆڕانی گەورەو پێشهاتی نوێ بووە، لەدوای ڕوخانی میرایەتیە کوردیەکانەوەو لە نیوەی دووەمی سەدەی نۆزدەوە عوسمانیەکان ڕاستەوخۆ کوردستان بەڕێوەبردوە، لەدوای ئەو ڕوداوانەوەو هەتا ساڵی (1918) کورد خاوەنی هیچ دەسەڵاتێکی سیاسی و کارگێڕی خۆی نەبووە، بەڵام لەدوای هاتنەناوەوەی داگیریکاری بەریتانی بۆ عێراق ...

زیاتر »

بۆچی گرنگە زمانی عەرەبیی بزانین؟

ژینۆ عه‌بدوڵڵا* زمان لە سادەترین ڕاڤەیدا یەكێكە لە كەرەستە كلیلییەكانی بنیاتنانی گروپە مرۆییەكان و دروستكەری كۆپەیوەندی گشت پەیوەندییەكان. لەم ڕوانگەیەوە هەموو كۆمەڵگەیەك هەوڵ دەدات پەروەردەی ڕۆڵەكانی بە لە بەرچاوگرتنی زمانی كۆمەڵگەكەی ئاڕاستە بكات. هەر بۆیە هەوڵ دەدەن منداڵەكانیان فێری ئەو وشە و رستە زمانییانە بكەن كە لە لایەن گروپەكەیانەوە بەكاردێن. ئەمە بێجگە لەوەی هەوڵ دەدەن هەڵە زمانیی و زمانەوانییەكانیان بۆ ...

زیاتر »

گه‌وهه‌ر له‌ هونه‌ری مۆسیقادا

ئا : ئازاد مه‌عروف 16 توێژینه‌وه‌كان سه‌باره‌ت به‌ درونزانی هونه‌رمه‌ند قوڵاییه‌كی زۆر له‌ خۆده‌گرێت هه‌رئه‌وه‌نده‌ نییه‌ كه‌ هونه‌رمه‌ند مه‌عنه‌ویانه‌ یه‌كسانه‌ به‌ ساماندارێك به‌ڵكو دروستبوونی ئه‌م مه‌عنه‌ویه‌ته‌ بابه‌تی زۆرتری به‌خۆیه‌وه‌ هه‌ڵگرتووه‌ كه‌ هه‌مووی به‌گشتی له‌ خواستی سروشتی مرۆڤه‌وه‌ په‌یدا ده‌بن به‌ڵام چڕوپڕتر له‌ هونه‌رمه‌ند به‌ده‌ر ده‌كه‌وێت وه‌ك نیازو ئاره‌زوو ,سۆزداری و قازانجی تاكه‌كه‌س, باوه‌ڕو ئه‌ندێشه‌كانی هزر. ئه‌م هه‌موو شته‌ ده‌گمه‌نانه‌ له‌ ...

زیاتر »

نه‌خوێندنه‌وه‌ی ئه‌شكه‌وته‌كانمان

ئەحمەد حسێن ئەحمەد* هه‌ر جارێ مرۆڤ به‌سواری ئوتۆمبێل بێت یان رۆیشتنی پیاده‌ به‌لای زنجیره‌ چیایه‌كدا تێده‌په‌ڕێت له‌ناوجه‌رگه‌ی ئه‌و چیایه‌دا به‌ شوێنێكی سه‌خت ‌و به‌رزه‌وه‌ یان نه‌ختێ نزمتر ‌و ئاسایی بێت بۆشاییه‌كی گه‌وره‌‌و به‌رفراوان ‌و به‌رچاوان یان له‌ قه‌باره‌دا بچووكتر له‌و دیمه‌نه‌ ده‌بینێت كه‌ پێیده‌ڵێن ئه‌شكه‌وت، یه‌كسه‌ر هه‌ڵوێسته‌یه‌ك ده‌كات ‌و هه‌ست به‌ هاتنی تروسكه‌یه‌ك شادی یان سه‌رسامییه‌ك ده‌كات بۆ ناو دڵ ...

زیاتر »

بۆ/ فەتانەی خادم فارس

پێشەوا کاکەیی بەشی حەوتەم ڕۆشناییتان باش…بەوێ شەوە درەنگەی، لێرەکانێ، پاڵم وە پیرە دار بەڕوویەکەوە داوە، کە بە قەد دوو سێ تەمەنی ئێمەیە، لە تەنهاییەوە بۆ تەنیایی، حیکایەتی خۆی دەگێڕێتەوە؛ هەر لە جەحێڵیەتییەوە بۆ چرچ و لۆچی ڕووخساری، باس لە توێکڵی قڵیشاوی قەد و، گەڵای سەوز و ڕەونەقی دەکات و، دەڵێت: پاڵ وە پیریێتیم بدەوە و، تەماشای جەحێڵیێتیم بکە. لە بەرەکەم ...

زیاتر »

جیاوازیی نێوان زمانی ئاخافتن و نووسین

دوکتۆر حوسێن موحەممەد عەزیز* (36) ئاشکرایە، زمانی کوردیی وەک هەموو زمانێکی دیکەی نەتەوەکانی جیهان، لە زمانی ئاخافتن و نووسین پێکهاتووە. زمانی ئاخافتنیش بەپێی شوێن و نێوچە دەگۆڕێ. ئەمەش پێوەندییەکی توندوتۆڵی، بە دیالێکتەکانی زمانی کوردییەوە هەیە. واتە هێندێ جار، لە گوندێکەوە بۆ گوندێ، لە نێوچەیەکەوە بۆ نێوچەیەک، یا لە شارێکەوە بۆ شارێکی دیکە دەگۆڕێ. کەواتە جیاوازییەکی گەورە، لە نێوان هەردوو زمانی ...

زیاتر »

چۆن ئەو رۆمانەی نووسیوە کە (27) جار چاپکراوەتەوە

نه‌سیمی مه‌رعه‌شی له‌ دایكبووی (1983)ه‌، قۆناغی مناڵی و لاویی له‌ ئه‌هواز به‌سه‌ر بردووه‌، پاشان چووه‌ته‌ تاران. هه‌تا ئێستا كۆمه‌ڵێ چیرۆكی په‌ڕاگه‌نده‌ و دوو رۆمانی نووسیوه‌، هێشتا چیرۆكه‌كانی وه‌كو كۆمه‌ڵه‌چیرۆك چاپ نه‌كردووه‌. رۆمانی یه‌كه‌می (پاییز آخر فصل سال است‌- پاییز دوا وەرزی ساڵە) ساڵی (2014) چاپ بووه‌ و هه‌تا ئێستا (27)جار چاپكراوه‌ته‌وه‌ و خه‌ڵاتی (جه‌لال ئال ئه‌حمه‌دی لەسەر وه‌رگرتووه‌.) رۆمانی دووه‌میشی ...

زیاتر »