سەرەکی » ئەدەب – سێبەر و سایە (پەڕە 86)

ئەدەب – سێبەر و سایە

هەمیشە جێیەک خاڵییە

بارین عه‌لی‌ ئەم کتێبە نوێیەی نووسەر ( محەمەد کوردۆ) کۆمەڵە وتارێکی لە خۆگرتووە، وەک نووسەر خۆی لە سەرەتای کتێبەکەیدا ئاماژەی بۆ کردووە: ئەم وتارانە بەشێکن لە وتارەکانی گۆشەی ( ڕاز و نیاز) کە گۆشەیەک بوو هەفتانە لە ڕۆژنامەی کوردستانی نوێ، بڵاوی دەکردەوە و ماوەی پێنج ساڵ ئەم گۆشەیە بە هەناسەیەکی نوێوە بەردەوامی هەبووە. محەمەد کوردۆ لەسەرەتاوە گۆشەکانی بە هەناسەی کتێب ...

زیاتر »

منداڵانی باخچه‌ و هۆنراوه‌

عه‌لی حه‌مه‌ڕه‌شید به‌رزنجی به‌شی‌ دووه‌م و كۆتایی له‌ قوتابخانه‌دا پۆلمان هه‌یه‌، به‌ڵام له‌ باخچه‌ی منداڵاندا ژوورمان هه‌یه‌ و هه‌ر ژووره‌ش ناوی تایبه‌تی خۆی هه‌یه‌.زۆر جار له‌ باخچه‌كاندا هه‌ر به‌ناوی میوه‌كانه‌وه‌ ژووره‌كانیان ناو ناوه‌(هه‌نار،پرته‌قاڵ،سێو،هه‌رمێ،شیلك،مۆز………)من لێره‌دا هاتووم هه‌ندێك ناوی ترم بۆ ژووره‌كان داناوه‌ و كردوومن به‌ هۆنراوه‌ كه‌ ئه‌وانیش بریتین له‌ (باران،به‌رسیله‌،پشیله‌،كانی،كه‌مانچه‌،عود، پیانۆ،گێزه‌ر……) به‌و هیوایه‌ی كه‌ توانیبێتم كارێكم كردبێت كه‌ دووباره‌ بوونه‌وه‌ ...

زیاتر »

گۆرانی دەریا چڕینێکی لەبیرنەکراو

دەوەن مەعروف (هونەر بریتییە لە سەنعەتکاریی و لێکۆڵینەوەو جێبەجێکردن) ئالاین.١٨٦٨ – ١٩٥١ گەر ئەدەب بەناو شادەمارەکاانی فەلسەفەدا هاتووچۆ بکات، ئەوا نزیک دەبینەوە لە یەکێک لە فەیلەسوفانی سەدەی بیستەم کە «سارتەر»ە بەتایبەتی لە کتێبە نێودارەکەیدا بەناوی(ئەدەب چییە) لێرەوە کۆمەڵێک هەقیقەتی میژوویی و سیاسیی و کۆمەڵناسیمان بۆ ڕوون دەبێتەوە. بێشک هونەریش شانبەشانی ئەدەب و فەلسەفە، بەردەوام لە جێگۆڕکێی سەرسامیدا بووە. بەتایبەتی هونەری ...

زیاتر »

نووسه‌ره‌ گه‌وره‌كان چۆن دەنووسن؟

محمد حسین شهسواری له‌ فارسییه‌وه‌: محه‌مه‌د كه‌ریم له‌م رۆژانه‌دا له‌ ناوه‌ندی كه‌لتووریی تاراندا كتێبی «بام تا شام نویسندگان چگونه‌ میگذرد؟- رۆژ تا ئێواره‌ی نووسه‌ران چۆن ده‌گوزه‌رێ؟» ده‌ستا و ده‌ستی پێده‌كرێ و ده‌خوێنرێته‌وه‌، ئه‌م كتێبه‌ كه‌ سێ كه‌س به‌ سێ ناونیشانی جیا ته‌رجه‌مه‌یان كردووه‌، سه‌باره‌ت به‌ خوو و نه‌ریتی ( 162) مرۆڤی به‌ناوبانگه‌ كه‌ له‌ ماوه‌ی چوارسه‌د ساڵی رابردوودا كلتووری خۆرئاوایان ...

زیاتر »

خوێندنه‌وه‌ی كوژرانی كابرای كتێبفرۆش

ئه‌یاد جه‌میل رۆمانی و چیرۆك له‌ عیراقی دوای كه‌وتنی دیكتاتۆر به‌گشتی گوزارشت له‌ ژیانی عیراقییه‌كان ده‌كات كاتێك ته‌قینه‌وه‌ زۆر و ترسناك و ماڵوێرانكه‌ره‌كان به‌رۆكی خه‌ڵكه‌كه‌ی گرتووه‌، له‌دوای كه‌وتنی به‌عس و هاتنی ئه‌مریكا و دروستبوونی شه‌ڕی تائیفی عیراق به‌دۆخێكی قورسدا تێده‌په‌ڕێ. شه‌ڕی تائیفی و نه‌ته‌وه‌یی له‌لایه‌ك و شه‌ڕی تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌ و ته‌سفیه‌ی حساب له‌لایه‌ك و ده‌ستێوردانی ده‌ره‌كیش له‌سه‌ر هه‌موویانه‌وه‌ وای كردووه‌ ئه‌م ...

زیاتر »

كه‌ژاڵ،به‌ وێنه‌ تابلۆی شیعره‌كانی ده‌نه‌خشێنێت

ئه‌یوب ره‌زا و: مژده‌ نوری- سوید كه‌ژاڵ له‌م ئه‌زموونه‌ شیعرییه‌دا كه‌ بڵاوی كردوونه‌ته‌وه‌ به‌ده‌نگی ژنانه‌ ده‌نووسێت «ئه‌و یه‌كێكه‌ له‌و شاعیرانه‌ی كه‌ له‌م دواییانه‌دا شان به‌شانی ده‌نگه‌ ژنه‌كانی نێوه‌ندی ئه‌ده‌ی كوردی ده‌ركه‌وتووه‌، هه‌ره‌چه‌نده‌ له‌ شیعر نووسیندا زمانێكی ساده‌و ساكار به‌كاردێنێت ، به‌ڵام وه‌ك ساده‌یی و پیرۆزیی ئاوێكی سازگاره‌، تینویه‌تی خوێنه‌ر ده‌شكێنێت. بۆیه‌ كاتێك ناخی ده‌خوێنینه‌وه‌، ده‌توانین بڵێن كه‌ ده‌شتێكی پان و ...

زیاتر »

كۆڕاڵی مه‌رگ له‌ مۆسیقای زستاندا

دانا ره‌ئووف شانۆنامه‌نووسی سوێدی (لاش نۆرێن) ته‌مه‌نی حه‌فتا ساڵی تێپه‌ڕاندوه‌ و هه‌ست ده‌كات به‌ره‌و دوا وێستگه‌كانی ژیان ده‌ڕوات و له‌ یاداشت و دیداره‌كانیشیدا ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه‌ كردوه‌، كه‌ به‌ره‌و مه‌رگ ده‌ڕوات. ئه‌م هه‌سته‌ی خۆی له‌ ده‌قێكی تازه‌یدا ده‌ربڕیوه‌ و هه‌وڵی داوه‌، له‌ دووره‌وه‌ له‌ نزیكبوونه‌وه‌ی مه‌رگ بدوێت. مه‌رگ هه‌میشه‌ وه‌ك ته‌نگه‌ژه‌یه‌كی خودگه‌را له‌ ده‌قه‌كانی نۆرێندا بوونی هه‌بووه‌ و كاری له‌سه‌ر ...

زیاتر »

پیاوێك هێشتا نه‌مردووه‌

نیهاد جامی‌ راهاتن به‌ تریفه‌ی مانگه‌شه‌و خولیایه‌كی چه‌ندین ساڵه‌ی منه‌، تۆ كاتێك له‌ تاریكستانێكدا بژیت ئه‌وسا نرخی سروشت تێده‌گه‌یت. بۆنی ڕێحانه‌كان ده‌بنه‌ خۆشترین عه‌تری دنیا، به‌ڵام كاتێك ماڵت له‌ گه‌ڕه‌كێكی میللی بێت و سپێدان كه‌ به‌ چاوی خه‌واڵوه‌وه‌ ده‌تنێرن بۆ نان كڕین ئه‌و بۆنه‌ هیچ ئاسه‌وارێك له‌ لات به‌جێ ناهێلێت، به‌ڵكو شیرینه‌مه‌نییه‌كی مناڵان كه‌ له‌ شێوه‌ی ئۆتۆمۆبیل دروستكراوه‌ نرخی زۆر ...

زیاتر »

ماری قوسه‌یفی:من كه‌سایه‌تی ئازادی خۆم له‌ شیعردا ده‌دۆزمه‌وه‌

نیگا عه‌زیز لوبنان وڵاتی ئه‌ده‌ب و هونه‌ر هێنده‌ی جوانی سروشته‌كه‌ی جوانی له‌ ئه‌ده‌بی ده‌چۆڕێ، ئه‌گه‌ر سه‌یری مێژووی ئه‌م وڵاته‌ بكه‌ین ده‌بینین هه‌ر له‌ مێژه‌ نووسه‌ر و شاعیر و ئه‌ده‌بدۆستانی گه‌وره‌ی تیا هه‌ڵكه‌وتووه‌ ته‌نانه‌ت له‌ وڵاتانی تریشه‌وه‌ ئه‌وه‌ی ویستبێتی ناوبانگێ بۆ خۆی په‌یدا بكات رووی كردووه‌ته‌ لوبنان له‌ هه‌موو سه‌رده‌مێكا كۆمه‌ڵێ ناوداری تیا هه‌ڵكه‌وتووه‌ به‌هۆی ئازادی بیروڕا و كراوه‌یی كۆمه‌ڵگه‌ی لوبنانی ...

زیاتر »

له‌ شیعری هه‌ردوو شاعیر (ڕه‌فیق سابیر و جه‌وهه‌ر جه‌لال)دا

بوار نووره‌دین نامه‌ هه‌ر له‌ سه‌رده‌می داهاتنی نووسینه‌وه‌، هۆكارێكی گرنگی په‌یوه‌ندییه‌كان، گۆڕینه‌وه‌ی بیروڕا، كاروباری سیاسی و ئابووری، هه‌روه‌ها ئامرازێكی تایبه‌تی په‌یوه‌ندیی خۆشه‌ویستیی دڵدارانیش بووه‌. به‌شێكی زۆری شاعیران، تێكسته‌كانیان نامه‌ی شیعری بوون و له‌به‌ر نه‌بوونی هۆكاری په‌یوه‌ندی و نه‌گه‌یشتنی نامه‌كان به‌ مه‌عشووقه‌كانیان، ته‌نها وه‌ك تێكستێكی شیعری ماونه‌ته‌وه‌ و زۆر به‌ كه‌می وه‌ك نامه‌ش ئه‌ژماركراون، بێگومان زۆربه‌شیان به‌ بێ ئاكامی ماونه‌ته‌وه‌ و ...

زیاتر »