سەرەکی » وتار » خەڵەف غەفور‌

خەڵەف غەفور‌

چوار ساڵه‌كه‌ی‌ ده‌سه‌ڵات و ئۆپۆزسیۆن له‌ توركیا

له‌دوای‌ ته‌واوبوونی‌ هه‌ڵبژاردنی شاره‌وانییه‌كانی‌ توركیاوه‌ هێشتا نزیكه‌ی‌ چوار ساڵ له‌ سه‌رده‌می‌ حوكمڕانی‌ و پڕ له‌ كێشمه‌كێشی‌ نێوان حزبه‌كانی‌ ئۆپۆزسیۆن و پارتی‌ داد و گه‌شه‌پێدان ماوه‌. هه‌ڵبه‌ت سه‌ركه‌وتنی‌ پرۆسه‌كه‌ و قبوڵكردنی‌ ده‌رئه‌نجامه‌كه‌شی له‌دوای‌ دووباره‌كردنه‌وه‌ی‌ ئاماژه‌ی‌ بوونی‌ دیموكراسی نییه‌، هێنده‌ی‌ ئه‌وه‌ی‌ بردنه‌وه‌ی‌ پارتی‌ گه‌لی كۆماری‌ «جه‌هه‌په‌» بووه‌ دیفاكتۆ و دووباره‌ ره‌تكردنه‌وه‌ی‌ ئه‌سته‌م بوو. توركیا تا ساڵی‌ 2023 هیچ هه‌ڵبژاردنێكی‌ دیكه‌ی‌ تێدا ناكرێت، ...

زیاتر »

ئاماژه‌ ترسناكه‌كانی‌ بردنه‌وه‌كه‌ی‌ جه‌هه‌په‌

خەڵەف غەفور* پارتی‌ گه‌لی كۆماری‌ (جه‌هه‌په‌) له‌دوای‌ جه‌نگی‌ سه‌ربه‌خۆیی و له‌سه‌ر ده‌ستی‌ مسته‌فا كه‌مال ئه‌تاتورك، یه‌كه‌م سه‌رۆك كۆماری‌ توركیا دامه‌زراوه‌. له‌ مێژووی‌ سیاسی‌ توركیادا، جه‌هه‌په‌ كاریگه‌رترین پارته‌ له‌ ره‌نگڕێژكردنی‌ ژیانی‌ سیاسی‌ و كۆمه‌ڵایه‌تی‌ خه‌ڵكی‌ توركیا، ده‌ستتێوه‌ردانه‌كانی‌ جه‌هه‌په‌ له‌ماوه‌ی‌ فه‌رمانڕه‌وایه‌تیدا شۆڕبۆ‌ته‌وه‌ بۆ نێو ژیانی‌ كه‌سی، ئایینی‌، خوێندن، چۆنێتی‌ قسه‌كردن و بیركردنه‌وه‌ و ئاخاوتن، ته‌نانه‌ت جه‌هه‌په‌ سیستمی په‌روه‌رده‌شی به‌شێوه‌یه‌ك گۆڕی‌، به‌ته‌واوی‌ له‌گه‌ڵ ...

زیاتر »

هه‌ولێر و به‌غدا، نه‌وت و ناكۆكی

خەڵەف غەفور* ئاماژه‌كانی‌ چاره‌سه‌ركردنی‌ كێشه‌كانی‌ نێوان هه‌ولێر و به‌غدا ده‌ركه‌وتوون له‌ كاتێكدا مه‌ترسی گه‌وره‌ش هاتوونه‌ته‌ پێش و ئه‌گه‌ری هاتنه‌ئارای‌ دۆخێكی‌ ناسه‌قامگیری سیاسی‌ لێده‌كرێت، ره‌نگه‌ له‌ ئێستاوه‌ تا چه‌ند مانگی‌ داهاتوو عادل عه‌بدولمه‌هدی سه‌رۆك وه‌زیرانی‌ عیراق، به‌دۆخێكی‌ سه‌ختدا تێپه‌ڕ ببێت، ئه‌گه‌رچی‌ ئه‌وه‌ به‌ مانای‌ شسكتی‌ نییه‌ له‌ كابینه‌كه‌یدا، به‌ڵام ئاماژه‌ی ئه‌وه‌یه‌ سه‌رۆك وه‌زیرانێكی‌ بێ حزب و كوتله‌ی‌ گه‌وره‌ی‌ په‌رله‌مانی‌ ناتوانێت به‌ئاسانی‌ ...

زیاتر »

هه‌ده‌په‌ له‌ نێوان ئیمرالی و قه‌ندیلدا

خەڵەف غەفور* هه‌ڵبژاردنی‌ رۆژی‌ 23ی‌ حوزه‌یرانی‌ دووباره‌كراوه‌ی‌ شاره‌وانییه‌كانی‌ ئیستانبوڵ شه‌ڕه‌ له‌سه‌ر شوناس و شه‌رعییه‌تی‌ فه‌رمانڕه‌وایی، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ره‌هه‌ندێكی‌ سیاسی‌ گه‌وره‌ی‌ هه‌یه‌ بۆ هه‌ریه‌ك له‌ پارته‌كانی‌ به‌شداربووی هه‌ڵبژاردانه‌كه‌، له‌پێشیشیانه‌وه‌ پارتی‌ گه‌لانی دیموكرات (هه‌ده‌په‌)، پارتی‌ گه‌لی‌ كۆماریی (جه‌هه‌په‌)، پارتی‌ داد و گه‌شه‌پێدان (ئه‌كه‌په‌). واباو بووه‌ بردنه‌وه‌ی‌ ئیستانبوڵ بۆ هه‌ر حزبێك مانای‌ رۆیشتنێتی‌ به‌ره‌و لوتكه‌ی‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ سیاسی، به‌لایه‌نی‌ كه‌مه‌وه‌ له‌مه‌یاندا نموونه‌ی‌ هه‌ڵبژاردنی‌ شاره‌وانییه‌كانی‌ ...

زیاتر »

چیرۆكی‌ ناوبژیوانێكی‌ گوێڕایه‌ڵ

بیست رۆژی‌ رابردوودا عیراق بوو بە‌ ترافیكێكی‌ سیاسی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ و هه‌رێمایه‌تی‌. رۆژی‌ 8ی‌ مایۆی 2019، مایك پۆمپیۆ وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ ئه‌مریكا سه‌ردانی‌ عیراقی كرد، وترا په‌یامه‌كانی‌ سه‌ردانه‌كه‌ روون بوون، به‌تایبه‌ت دوو دانه‌یان «نابێت عیراق رێگه‌ بدات هێزه‌ سیاسی و سه‌ربازییه‌كانی عیراق خاكی ئه‌و وڵاته‌ بۆ دژایه‌تیی‌ ئه‌مریكا به‌كاربهێنن، دووه‌مینیشیان به‌ ناڕاسته‌وخۆ ئه‌وه‌ بوو کە عیراق بتوانێت ئێران وا لێ بكات بێته‌ ...

زیاتر »

شكست له‌ ئه‌ستانبوڵ و كه‌ركوك

هه‌ڵبژاردنی شاره‌وانییه‌كانی‌ توركیا له‌ كۆتایی مانگی سێ، نه‌خشه‌ی‌ سیاسی به‌ جۆرێك گۆڕی‌ كه‌وا دیموكراسییه‌تی‌ توركیای‌ خسته‌ ژێر پرسیاره‌وه‌، دوو شاره‌ گه‌وره‌كه‌ (ئه‌ستانبوڵ و ئه‌نقه‌ره‌) ئۆپۆزسیۆنی‌ ئه‌و وڵاته‌یان شاگه‌شكه‌ كرد، به‌ڵام یارییه‌كه‌ به‌شێوه‌یه‌ك كه‌وته‌وه‌ پارتی‌ داد و گه‌شه‌پێدان ریسه‌كه‌ی‌ له‌ پارتی‌ گه‌لی‌ كۆماری‌ (جه‌هه‌په‌) كرده‌وه‌ به‌ خوری‌ و پارتی‌ دیموكراتی‌ گه‌لان (هه‌ده‌په‌)ش رووی تیره‌كانی‌ زیاتر ئاراسته‌كرا. دوای‌ نزیكه‌ی‌ بیست رۆژ له‌ ...

زیاتر »

رووداوه‌ گه‌وره‌كان و نه‌ته‌وه‌یه‌كی بێ ده‌ربه‌ست

ده‌وروبه‌ری‌ كوردستان، هه‌ریه‌كه‌ له‌ وڵاتانی‌ سوریا، ئێران و توركیا له‌سه‌ر رێگای‌ گۆڕانكاریی‌ گه‌وره‌دان، هه‌ڵبه‌ت سه‌نته‌ری‌ عیراقی عه‌ره‌بیش به‌هه‌مان شێوه‌ مه‌حكومه‌ به‌ په‌نجه‌ نه‌رمكردن له‌گه‌ڵ گۆڕانكارییه‌كاندا، له‌ هه‌موو ئه‌و گۆڕانكارییانه‌شدا كورد وه‌كو نه‌ته‌وه‌ یان هێزی سیاسی‌ و سه‌ربازی و مایلبوون بۆ دیموكراسی پێوه‌ی‌ گرێدراوه‌. له‌ سه‌ده‌ی‌ بیسته‌مدا ته‌نیا گۆڕانكارییه‌ك كورد وه‌كو نه‌ته‌وه‌ سوودی لێوه‌رگرتبێ، شه‌ڕی‌ كوێت بوو. ئه‌وكاته‌ به‌ره‌ی‌ كوردستانی‌ هه‌بوو، ...

زیاتر »

شەڕی ئەستانبوڵ و ئامەد

دۆڕاندنی پارتی داد و گەشەپێدان (ئەكەپە) لە دوو گەورە شاری توركیای وەكو ئەستانبوڵ و ئەنقەرە لە چوارچێوەی هەڵبژاردنی شارەوانییەكانی توركیا، وەكو دەرئەنجامێكی ئاسایی و ئاسان وەرناگیرێت، ئەمە لە نوێترین وتاری رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆكی ئەكەپە و توركیا روونتربۆوە كاتێك وتی هەموو رێگایەك دەگرنەبەر بۆ وەرگرتنەوەی ئەستانبوڵ لە جەهەپە. راستە تا چوار ساڵی دیكە لە توركیا هەڵبژاردنی چارەنووسساز ناكرێت و ئەردۆغانیش ...

زیاتر »

دیاردەی فێستیڤاڵی خێڵ

مێژوویه‌كی‌ دوور نییه‌ كاتێك فرانسیس فۆكۆیاما كتێبی (كۆتایی مێژوو و دوایه‌مین مرۆڤ)ی نووسی، ئه‌و له‌ كتێبه‌كه‌یدا روونی كردۆ‌ته‌وه‌ کە دیموكراسیی لیبراڵی ده‌بێته‌ دوایه‌مین قۆناغی مێژووی مرۆڤایه‌تی، به‌پێی وی، ئیتر سیستمێكی دیكه‌ نایه‌ت به‌ راده‌ی‌ دیموكراسییه‌تی‌ لیبراڵی گوزارشت له‌ ئازادیی تاك و بازاڕی ئازاد بكات، خۆ ئه‌و خستنه‌ڕووه‌ تائێستا بازاڕی له‌ هه‌رچی بۆچوونی‌ دیكه‌ هه‌یه‌ گه‌رمتره‌، بگره‌ زۆرترینیش بڕوایان پێهێناوه‌. كتێبه‌كه‌ ...

زیاتر »

ئه‌بده‌یتبوونه‌وه‌ی‌ مێژووی خوێناوی

هه‌ڵبژاردنی‌ شاره‌وانییه‌كانی‌ توركیا دۆخی‌ سیاسی‌ له‌و وڵاته‌ برده‌ قۆناغێكی‌ جیاوازتره‌وه‌، پارتی‌ داد و گه‌شه‌پێدان (ئه‌كه‌په‌) پایته‌ختی‌ سیاسی‌ له‌ده‌ستدا، پارتی‌ دیموكراتی‌ گه‌لان (هه‌ده‌په‌) رێژه‌ی‌ ده‌نگه‌كانی‌ كه‌میكرد، پارتی‌ گه‌لی كۆماری (جه‌هه‌په‌) تا ئه‌ندازه‌یه‌كی‌ زۆر سه‌ركه‌وتوو بوو، كه‌ ئه‌مه‌ی دواییان مه‌ترسیی گه‌وره‌یه‌ به‌تایبه‌ت بۆ چاره‌سه‌ركردنی‌ دۆزی كورد كه‌ له‌سه‌ر ده‌ستی‌ ئه‌و حزبه‌ خوڵقێنراوه‌ و كۆمه‌ڵكوژییه‌كانی‌ كوردیش له‌ ده‌رسیم و سه‌ركه‌وتكردنی‌ شۆڕش و راپه‌ڕینه‌ ...

زیاتر »