سەرەکی » ئاراستە » بەبۆنەی رۆژی جیهانیی هونەرەوە

بەبۆنەی رۆژی جیهانیی هونەرەوە

به‌ختیار سه‌عید

له‌ چلەمین کۆنفرانسی گشتی یونسکۆ لە ساڵی 2019 دا، رۆژی 15ی نیسانی هەموو ساڵێک وه‌ك رۆژی جیهانی هونەر ده‌ستنیشانكرا و تێیدا باس له‌ هونەرەکان ده‌كات كه‌ چۆن رۆحی ئێمەیان بەهێز کردووە و زەمینەسازییان بۆ داهێنان و نوێگەری و فرەچەشنی کەلتوریی خەڵکی جیهان کردووە. هونەرەکانمان چەرخی پێشکەوتنمان و بڵاوبوونەوە و هاوبەشیکردنی مەعریفەمان و بەرزکردنەوەی خۆشەویستیی دەنگدان لە ماندا و پاڵپێوەنانمان بۆ سەر مێز. هونەر هەمیشە چێژی لەم دۆخە وەرگرتووە و هیچ شتێک ناگۆڕێت تا ئەو ماوەیەی ئێمە بەردەوام بین لە هاوکاری هونەرمەندان لە هەر شوێنێک بێت بۆ پاڵپشتیکردن و پاراستنی ئازادییە هونەرییەکانیان.

رۆژی جیهانی هونەر، بۆ پتەوکردنی به‌ستنه‌وه‌ی شێوەکانی داهێنانی هونەریی و کۆمەڵگه‌ و بەرزکردنەوەی ئاستی هۆشیارییە لە فرەیی ئەو فۆڕمانە و تیشک خستنە سەر بەشداری هونەرمەندان بۆ گەشەپێدانی بەردەوامن. هەروەها ئەم رۆژە جیهانییە دەرفەتێک دەڕەخسێنێت بۆ فێربوون لەبارەی پەروەردەی هونەر لە خوێندنگاکاندا، باوەڕبوون بە رۆڵی وردی رۆشنبیری لە زەمینە خۆشکردن بۆ پەروەردەیەکی دادپەروەر و گشتگیر هه‌نگاو ده‌نێت .

رۆژی جیهانی هونەر زۆر شتمان بۆ دەهێنە پێش بۆ فێربوون و هاوبەشیکردن و ئاهەنگ گێڕان. دەرفەت لە دەستمەدە و بانگهێشتی یونسکۆ بکە بۆ بەشداریکردن لەم ئاهەنگەدا بەشێوەی جۆراوجۆر وەک گفتوگۆ، کۆنفرانس، وۆرکشۆپ، بۆنە رۆشنبیرییەکان، نمایش یان پیشانگه‌کان.

ئایا هونەر کاریگەری لەسەر مرۆڤ هەیە؟
پیکاسۆ دەڵێت: «مرۆڤایەتی کاتێک دەست بە باشبوون دەکات کە ئێمە هونەر بە جددی وەردەگرین وەک فیزیا، کیمیا یان پارە.»

لەم رووەوە ئێمە باوەڕمان وایە هونەر کلیلی سیحری خۆی هەیە کە چاککردن و پوختکردنەوە و برەوپێدانی مرۆڤایەتییە چ وەک هونەرمەند و چ وەک ئەو کەسانەی بە مەبەست یان بێ مەبەست هونەرەکان وەردەگرن» .

لەبەر ئەوەی هونەر گرنگییەکی گەورەی هەیە کۆمەڵەی هونەريی نێودەوڵەتی (IAA) بڕیاریدا کە 15ی نیسان رۆژی جیهانی هونەر بێت، هەروەها یەکەم ئاهەنگی ئەو رۆژە لە ساڵی 2012دا دەستیپێکرد و دياريكردنی ئه‌و رۆژه‌ وه‌كو رێزێك له‌ نیگاركێشی ناودار (لیۆناردۆ داڤینچی) لە رۆژی لە دایکبوونیدا و داڤینچی وەک سیمبولی ئاشتی جیهان هەڵبژێردراوه‌.

لیوناردۆ لە شاری توسکانی ئیتاڵیا لە دایکبووە، لیۆناردۆ داڤینچی لە نزیک فلۆرانس دەژیا، کە بە هونەرمەند و داهێنەر ناسراوە، لە تەمەنی 67 ساڵیدا کۆچی دواییکرد و لە نزیک کەنیسەی سانت فلۆرتن لە فەرەنسا بەخاک سپێردرا، بەڵام لەگەڵ ئەوەی کەنیسەکە بە شۆڕشی فەرەنسا وێرانکرا، دۆزینەوەی گۆڕی داڤینچی سەخت بووه‌.

«دواین شێوان « یەکێکە لە بەناوبانگترین تابلۆکانی داڤینچی لە ساڵانی 1495 تا 1498، لەسەر داوای دۆکی میلان وێنە کێشراوە بە وێنە بۆ رازاندنەوەی دیواری پشتەوەی هۆڵی نانخواردنی کەنیسەی سانتا ماریا دیل گراسی کە ماوەی سێ ساڵی خایاند بۆ کارکردن لەسەری، هەروەها ئێوارە خوانەکەی دوازدە نێردرا و بە ئامادەبوونی مەسیح نیشان دەدات، بۆ خوانی جەژنی ئیستەر کۆبووەوە، کاتێک پێی گوتن کە یەکێکیان بەم زووانە خیانەتی لێ دەکات .

یەکێکی تر لە بەناوبانگترین تابلۆکانی مۆنالیزایە داڤینچی لە نێوان 1503 تا 1506 وێنەی کێشاوە، وێنەی ژنێک بە زەردەخەنە نهێنییە نادیارەکەی کێشاوە، کە چەندین سەدەیە بابەتی پێشبینیکردن بووە و هەروەها بە ناسنامەی ئەو ژنە نەناسراوە بەناوبانگە، تابلۆکەیان (مۆنزا لیزا جیراردینی) یان (لیزا دێ ل گیوکۆندۆ) هاوسەری بازرگانی فلۆرەنتینی فرانسیسکۆ دی گیوکۆندۆ، ئەم تابلۆیە لە مۆزەخانەی لۆڤه‌ری پاریسدا دەدۆزرێتەوە و ساڵانە سەردانی زۆر بۆ لای خۆی رادەکێشێت.

داڤینشی لە ساڵی 1503 دا بۆیاخ کرد، کە بۆ هۆڵی ئەنجومەن لە کۆشکی فیکۆ وێنەکێشرابوو، بڕیار بوو دوو هێندەی «دوایین سەروی» بێت، بەڵام تابلۆی راگرت، دوای دوو ساڵ لە دەستپێکردنی تابلۆکە تەواو نەبوو، چونکە پێش ئەوەی تەواو بێت كاره‌كه‌ رووی له‌ تێكچوون ده‌كرد.

نامەی بەڕێوەبەری گشتی
هونەر توانای ئەوەی هەیە خەڵک لە یەکتر نزیک بکاتەوە و هاوكاریان بكات، هەروەها هەستی ئاشتیان پێ بدات و هەست و سۆزی هاوبەشیان لا دروست بکات، گرنگی ئەم شتانە لەم کات و ساته‌وه‌ختانەدا کە ئێستا لە ئەنجامی پەتای COVID-19 دا ئەزموون دەکەین، لە هەموو کات روونترە، ئەمساڵ رۆژی جیهانی هونەر بەبیرمان دێنێتەوە، لە کاتی پێویستدا توانای هونەر بۆ یەکبوونی خەڵک و دۆزینەوەی پەیوەندی و نزیکبوونه‌وه‌ لە نێوانیاندا لە کاتی قەیراندا، چونکە ئەم رۆژە لە کاتێکدا دێت کە ڤایرۆسی کۆڤید-19 بەردەوام زیانی راستەوخۆ بە سەدان هەزار کەس دەگەیەنێت، دەبێتە هۆی ئەوەی بە ملیاران مرۆڤ لە کەرەنتینە بن و زۆرێکیان بخەنە مەترسی گەورەوە، چونکە ئەوان سەرکردایەتی هەوڵەکانی بەرەنگاربوونەوەی پەتاكه‌ دەکەن»

ئاودری ئازوولای
بەڕێوەبەری گشتی یونسکۆ

 650 جار بینراوە