باجی عینادی

كە رووداوی 16ی ئۆكتۆبەری كەركوك روویدا، ئەوجا تێگەشتین ئێمە چەند بێكەسین و لە ناو چ دنیایەكی بێپەیوەندیدا دەژین كە هیچ لێنكێك نامانبەستێتەوە بە دەرەوەی خۆمانەوە.
دوای جێهێشتنی كورد بە تەنها لە رووداوی كەركوكدا، راستەوخۆ ئەو دێڕە بۆچوونەی «سەمانسا پاوەر»ی نووسەری ئەمریكیم كەوتەوە بیر كە دەڵێت، كارەساتی ئەنفالی كوردەكان؛ لە بێكەسیاندا، نەبیسترا.
برێت ماكگۆرگ بە چەند رۆژێك پێش پرۆسەی ڕێفراندۆم گەیشتە بەغدا و پاشان هاتە هەرێمی كوردستانیش، بە سەركردایەتی كوردستانی وتبوو «ریفراندۆم مەكەن، ئێوە بەس كارتی ڕیفراندۆمتان هەیە ئەویش دەدۆڕێنن»، بەڵام بە قسەیان نەكرد و كارتەكەیشمان سوتا.
بۆیە كە بە چەند رۆژێكیش دوای ئەنجامدانی پرۆسەی ڕیفراندۆم جارێكیتر ماكگۆرگ هاتەوە بەغداد، وەك هێمایەك بۆ تووڕەیی ئەمریكا لە سەركردایەتی كوردستان، ئەمجارەیان ئامادە نەبوو هیچ بەرپرسێكی كورد ببینێت.
رووداوی 16ی ئۆكتۆبەری كەركوك پێیوتین؛ بۆ كورد و سەركردەكانی كورد شەڕی پێشمەرگە لەگەڵ داعش گەلێك جودایە لە شەڕی پێشمەرگە لەگەڵ سوپای عیراق و دەسەڵاتەكەی حەیدەر عەبادی و نابێت وەك دوو پانتایی چون یەك لێیبڕوانرێت و هیچ حیساب و كیتابێك بۆ ئەمریكا و پاڵپشتیكردنی لە عەبادی نەكرێت.
بە هۆی هەڵەی سەركردایەتی سیاسی كوردستان و تێنەگەشتن لە ئاگاداركردنەوەكانی ئەمریكا بۆ ئەنجامنەدانی ریفراندۆم، ئێستا هاوكێشەكان لە عیراقدا و لە نێوان كورد و عەرەبدا، گەلێك جودایە بە بەراورد بە سێ ساڵ پێش ئێستا.
لە سەرەتای جەنگی داعشەوە تاكو پێكهێنانی كابینەكەی حەیدەر عەبادی، گوتاری كورد گەلێك زاڵتربوو لە گوتاری بەغدا، ئەمەش بە هۆی سەركەوتنەكانی هێزی پێشمەرگە لە جەنگی دژی داعش و شكستی حكومەتەكەی نوری مالیكی لە مانگی شەش و حەوتی 2014ەدا. بەڵام لە ئێستادا ئەم دوو گوتارە پێچەوانەیە بە سێ ساڵ پێش ئێستا.
ئێستا حەیدەر عەبادی هەموو فەرمانەكانی ئەمریكای بەجێهێناوە و جەنگی داعشیشی بردووەتەوە بە تایبەتی  لە موسڵدا. بۆیە هەنوكە عەبادی گوتارە زاڵەكە پێشكەش دەكات.
نەك ئێستا، هەمیشە بەغدا وەك سێنتەر بۆ ئەمریكا بوعدێكی مێژوویی هەیە و نابێت بە سەریدا بچین. وریا رەحمانی لە كتێبی (كورد و ئەمریكا) دا، لە چەند شوێنێكدا باسی ساڵانی 1962 دەكات دەربارەی ناكۆكییەكانی لایەنی كوردی لەگەڵ حكومەتی بەعس و عیراقدا.
بە پێی چەند بەڵگەیەك نووسەر پشتی پێبەستووە، هەر كاتێك كوردەكان لە ئەمریكییەكان نزیكبووبێتنەوە و داوای هاوكاریان لە ئەمریكا كردبێت یان ویستبێتیان ئازاری گەلەكەیان لە سەر دەستی حكومەتەكانی بەغدا بگەیەنن بە ئەمریكا، هەموو جارێك ئەمریكا بە بیانووی كێشەی ناوخۆیی عیراق هاوكاری كوردی نەكردووە و بە بێكەسی جێیهێشتووە و پشتی بەغدای گرتووە.
ئەوەیشی ئەمڕۆ روودەدات كە ئەمریكا لە بێدەنگییەكی تاڕادەیەك مەترسیداردایە دەرهەق بە رووداوەكانی نێوان هەولێر و بەغداد، دوو هۆی تێدا دەبینرێت كە؛ یەكەمیان حیساب نەكردنی سەركردایەتی سیاسی كوردبوو لە داواكانی رێكس تێلەرسون و برێت ماكگۆرگ بۆ ئەنجامنەدانی ریفراندۆم، دووەمیشیان ئەمریكا لە ئێستادا بەغدا و عەبادی بە پاڵەوانی جەنگی داعش دەزانێت و بێدەنگە لە هەندێك جوڵە كە عەبادی بە ئەمریكای راگەیاندووە دەیەوێت چی بكات و بە چ ڕێگایەك یەكێتی خاكی عیراق لە پارچەپارچە بوون بپارێزێت.
رووداوی 16ی ئۆكتۆبەری كەركوك پەیوەندیی ڕاستەوخۆی بە پرسی ڕیفراندۆمەوە هەبوو. هەروەك وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكایش ڕۆژی هەینی 20/10/2017 رایگەیاند، برێت ماكگۆرك ئاگاداری ڕووداوەكانی كەركوكە. ئەمەش وەك توڕەیی ماكگۆرك لە بەرامبەر عینادییەكانی سەركردایەتی كورد دا بۆ ئەنجامدانی ریفراندۆم. ئەگەر ئەو عینادییەی سەركردەكانی كوردستان نەبوایە بە رەتكردنەوەی دەستپێشخەرییەكەی رێكس تێلرسۆنی وەزیری دەرەوەی ئەمریكا و زۆرێكی وڵاتانی ئەوروپا، هەرگیز ئەو باجە گەورەیەمان نەدەدا.
ئەم سەرۆكایەتییە سیاسییەی كورد، گەورەترین دەرفەتی مێژووییان لە ساڵی 2017دا لە دەستدا بە رەتكردنەوەی هەموو ئەو دەستپێشخەریانەی جیهان خستیە بەردەستی كورد بۆ ئەنجامنەدانی ریفراندۆم یان هەڵپەساردنی ریفراندۆم بۆ كاتێكی گونجاو.
ئەوەی بۆ كورد هەڵكەوت لەو دەستپێشخەرییانە، دووبارەی وێنەیەكە كە یەك سەدەی تەواو پێش ئێستا لە ساڵی 1917دا بۆ جولەكەكانی فەلەستین هەڵكەوتووە، كاتێك ئارسەر بێلفۆر نامەیەكی بۆ لۆردی جولەكە دەنێرێت و بەڵێنی دامەزراندنی دەوڵەتێكی جولەكەی پێدان لەسەر خاكی فەلەستین، ئەوانیش قبوڵیانكرد و لە ساڵی 1948 دا بە هاوكاریی ئەنجومەنی ئاسایش دەوڵەتەكەیان بۆ دروستكراو دەرفەتەكەیان لەدەست نەدا.
بەڵام كورد نەك دەرفەتەكەی لە دەست دا و سێ دەیە چاوەڕێی نەكرد تاكو زلهێزەكان دەوڵەتێكی كوردیان بۆ دروست بكەن، بەڵكو بە هۆی عینادییەكی لە رادەبەدەری سەركردەكانمانەوە؛ باجێكی گەورەماندا كە بۆ چەندان دەیەیتر گەڕاینەوە دواوە.

 91 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*