سەرەکی » ساڵۆنی کوردستانی نوێ » رەحیمی زەبیحی، ئەستێرەیەكی کەم تەمەن، بەڵام پڕ بەرهەم

رەحیمی زەبیحی، ئەستێرەیەكی کەم تەمەن، بەڵام پڕ بەرهەم

لەم ساڵۆنەدا

ئەگەرچی سینەمای كوردی لە پێڕۆكەدایەو هێشتا نەبووەتە بەشێكی دانەبڕاو لە دراما ‌و كاست ‌و ستافی تایبەت بەخۆی نییە، بەڵام ئەوەی هەیە چەند هەوڵێكی تاكەكەسیی ماندوو نەناسانەی چەند هونەرمەندێكە كە بەپەنجەی دەست دەژمێردرێن، یەكێك لەو كەسانە رەحیمی زەبیحی بوو كە مخابن، قەدەر زوو خونچەی گیانی هەڵوەراند ‌و نەیهێشت بەخشش ‌و كۆششی زیاتر پێشكەش بەو بوارە هەژارەی هونەری كوردیی بكات.
زەبیحی وەك هاوڕێ ‌و ئاشناكانی باسی دەكەن گەنجێكی نەناسراو بووە كە لە رۆژهەڵاتی كوردستانەوە هاتووەتە باشوور، بەڵام لەماوەی كەمتر لە دوو دەیەدا بووە ئەستێرەیەكی درەوشاوەی ئاسمانی هونەری سینەما‌و درامای كوردی و دەكرێت كارەكانی ئەو هونەرمەندە جوانەمەرگە بە قەڵەمبازێكی گەورە لەبواری هونەری سینەمادا وەسف بكرێت، بۆیە وەك رێزلێنانێك لە رۆڵ ‌و توانای ئەو هونەرمەندە، ساڵۆنی كوردستانی نوێ كۆڕی رۆژی چوارشەممە 23/1/2019ی بەبەشداریی چەند هاوڕێ ‌و ئاشنایەكی تەرخانكرد لەژێر ناونیشانی « رۆڵی سینەماكاری جوانەمەرگ رەحیم زەبیحی لە سینەمای كوردی»دا.

ساڵۆنی کوردستانی نوێ

هاوار مستەفا خان: بەڕێزان بەخێرهاتنی هەموولایەك دەكەین، ئەمڕۆ هەموومان لەم كۆڕەدا بەشدارین، دوور و نزیك ئاشناین بە هونەرمەندی جوانەمەرگ كاك رەحیمی زەبیحی، هەریەك لەئێمە بیرەوەریی زۆری هەیە لەگەڵ ئەو هونەرمەندە، بەداخەوە لە ماوەیەكی كەمدا لێمان دووركەوتەوە.
لەم كۆڕەدا مامۆستا عەبدولی حەمەجوان ‌و كاك سەڵاحە رەش باسی بیرەوەرییەكانی خۆیانمان بۆ دەكەن لەگەڵ كۆچكردوو رەحیمی زەبیحیدا. هەر لە میانی ئەم كۆڕەدا فیلمێكیمان هەڵبژاردووە و لێرە نمایشی دەكەین. ئەو فیلمەش لە رێگەی كاك سەڵاحەوە بەدەستمان گەیشتووەو زۆر سوپاسی دەكەین.
رەحیمی زەبیحی 47 ساڵ ژیا، وەك یەڵماز گۆنای، راستە فیلمەكانی ئەو كەمبوون، بەڵام وام مەزەندە كردووە زەبیحی وەك یەڵماز گۆنای وابووە، ساڵی 1971 لەدایكبووە، خاوەنی دوو منداڵە بە ناوەكانی ئەوین ‌و ئارتین، لەپێش كۆچیدا، زەبیحی خەریكی تۆماركردنی ئەلبومێك بوو بە دەنگی ئەوین، بەداخەوە نەیتوانی تەواوی بكات بۆ كچەكەی. زەبیحی زیاتر لە بیست فیلمی هەیە، 50 خەڵاتی هەیە، لە دنیادا فیلمەكانی یەكەم فیلمی كە هات بۆ كوردستان، ژیانی دابڕانی ئەبەدی بوو كە لەڕێی مامۆستا عەبدول ئەو ئاشنایەتییەمان پەیداكرد، من خۆم لێرەوە رایدەگەیەنم كە دەمەوێت تەواوی فیلمەكانی هونەرمەندی جوانەمەرگ دیراسە بكەم ‌و لە كتێبێكدا بڵاوی بكەمەوە. ئێستا دەرفەتی قسەكردن بۆ مامۆستا عەبدول بەجێ دەهێڵم.
عەبدولی حەمەجوان:
ئەم كاتەتان باش، خۆشحاڵم ئەمڕۆ ئەم كۆڕە بۆ هونەرمەندی كۆچكردوو رەحیمی زەبیحی ‌و براكەی دەگێڕین لە كوردستانی نوێ كە جێگەی سوپاسە.
كاتێك رەحیمی زەبیحی هاتە كوردستان، لە رێگەی منەوە ئەو سەردەمە بەڕێوەبەری گشتیی رۆشنبیریی سلێمانی بووم، لەساڵی 2002دا هات و فیلمی دابڕانی پێبوو، هیچ كەس‌و لایەنێك بواریان بۆ نەڕەخساندبوو تا ئەو فیلمە نمایش بكات، بەمنی وت: «مامۆستا من لە بانەوە هاتووم، فیلمێكم هێناوە، باس لەوە دەكات كە كاتی خۆی جولەكە وڵاتی خۆیان دروستكرد لە ئیسرائیل، جولەكەی دونیا لەوێ كۆبوونەوە، ئەم فیلمە باس لەوە دەكات كوڕی گەنجی باشووری كوردستان روو لە هەندەران دەكات».
رووم كردە یەكێتیی ژنان ‌و خاتوو كافیە سلێمان سوپاسی دەكەم بەشدارییان بە فیلمەكە كرد و توانیی خەڵاتی فێستیڤاڵ وەربگرێت ‌و فیلمەكە زۆر جوان بوو. ئیتر لەو كاتەوە لەگەڵ ئەو كوڕە تێكەڵیمان پەیداكرد، توانیمان پێكەوە كار بكەین و بتوانم كار بۆ ئەو كوڕە بكەم.
سیناریۆیەك هەبوو باسی لە داستانی پێشمەرگە دەكرد، كە یەكێكیان رەقبووەوە، تێیدا سیناریۆكە پێشمەرگەیەك نووسیبووی شەو چوینە ماڵی خۆمان ‌و حسابمان كرد چەندی تێدەچێت، بەزیادەوە داماننا كە حسابمان كرد 150 ملیۆن دیناری تێدەچێت، ئەو سەردەمە توانیمان ئەو بڕە پارەیە دابین بكەین لە رێگەی كاك فەتاح زاخۆیی وەزیری رۆشنبیریی ئەوكاتە.
كاتێك چوو هونەرمەندانی ئێرانی هێنا، كۆبووینەوە‌و بوودجەی زیاتری دەویست ‌و فیلمەكەمان نەكرد، ئیتر ئەوەبوو كۆمەڵێك كاری ترمان كرد، یەكێك لەوانە لە كەركوك بوو، باسی تانكی دەكرد، كۆتایی جەنگ، بەڵام ئەوەی لە هەمووی گرنگتربوو، كاك رەحیم فەزڵێكی زۆری بەسەرماندا هەبوو، ئێمە لە كۆمەڵەی هونەرەجوانەكان دوو فیستیڤاڵی فیلممان كرد لە ساڵەكانی 2004‌و 2007 ، ئەو كاتە CD نەبوو، كاسێت هەبوو، هەرچی سینەماكاری رۆژهەڵات هەبوو، بەباشووری ناساند، دواتریش خۆی سەرپەرشتیی فیستیڤاڵی دەكرد.
هەروەك كاری تری ئەو پیاوە بەشداریكردنی ئێمە بوو لە فیستیڤاڵی ئەسفەهان، شانۆییەكمان بردو توانیمان پلەی دووەم بەدەست بهێنین.
ئەو كوڕە دەرفەتی ژیانی هەر ئەوەندەبوو، چەندین جار چوینەتە ماڵیان ‌و دواجار كاك رەحیم كۆمەڵێك كاری هەڵبژارد لەگەڵ كاك سەڵاح ‌و كۆمەڵێك هونەرمەندی تر، وتی: «مامۆستا عەبدول حەزم لە كاری كۆمیدیایە»، پێویستی زۆری بەپارە بوو، ئەوەبوو كەوتە كاركردن ‌و كۆمەڵێك فیلمی كرد و ماڵەكەی مەعروفیان بەرهەم هێنا.
ماڵیان لێرەبوو، كاك سەڵاح دەستگیرۆیی باشی كرد لەگەڵ هەندێك برادەری تردا. كاك رەحیم وتی: «مامۆستا پێویستم بە هاوكاریی نەماوە». كۆچی كاك رەحیم ‌و براكەی زۆر كارەسات بوو، من لەو كاتەدا خەریكی درامایەك بووم، نەمتوانی بڕۆم بۆ بانە بۆ پرسەكەی، دوایی بڕیار بوو بچین بۆ چلەكەی، پێشنیازمكرد بۆ برادەرێكم كاك فوئادی مەستی فیلم و وتم: «بەڵكو لە چلەكەیدا بچین ‌و سەردانی مەزاریان بكەین»، بەداخەوە برادەران رۆیشتن و بە منیان نەوت كە خاوەنی بیرۆكەكە بووم، خوا یاربێت بەتەمام هەر سەردانیان بكەم.
كاك رەحیم خەونی زۆر گەورەی هەبوو، پەیوەندییەكی زۆر پتەومان هەبوو، ئیتر بواری بۆ نەڕەخسا و لەگەڵ براكەی كۆچی دواییان كرد.
سڵاو لە هەموو هونەرمەندانی كۆچكردوو و كاك تەهای كەریمی ‌و كاك رەحیم ‌و براكەی و سوپاس بۆ جەنابتان.
هاوار مستەفا:
ئەو فیلمەی مامۆستا عەبدول باسیكرد، بۆ یەكەمجار لە رێكخراوی ئازادیی لاوان نمایشكرا، پێنچ خەڵاتی زێڕینی بردەوە، بەقاچاخ هاتوو، پێنچ خەڵاتی برد، ئیتر لە رێگەی مامۆستاوە هات بۆ لای ئێمە.
سەڵاحە ڕەش:
ئەگەر سۆزو خۆشەویستی بهێڵێت و بتوانین هەندێك قسە بكەین، سوپاس بۆ كاك هاوار بۆ ئامادەبوونی هەر هەمووتان. پێش ئەوەی بچینە سەر بواری سینەما، رەحیم هونەرمەندیكی شانۆكاربوو، دەرهێنەرێكی گەورە بوو، بۆ یەكەمجار ساڵی 2006 هاتە هەڵەبجە، ئێمە خەریكی پڕۆژەیەكی دیواربەندیی بووین، كە بریتی بوو لە رەنگكردنی خوێندنگاكان، ئەویش بە كامێرەیەكەوە لە سوچێكدا دانیشتبوو، من نەمدەناسی، لەوێ یەكتریمان بینی‌و وتی: «تۆ كاری نواندن دەكەیت؟»،
وتم: جار بەجارێك.
وتی: پڕۆژەیەكم هەیە. دوای ساڵێك جەبار محەمەدی بینی بوو لە پاركی دایك، وتبووی كاری نواندن دەكەیت؟
وتبووی بەڵێ، زانیبووی ئەو لە رەنگی من دەچێت، بۆیە یەكەم فیلممان لەگەڵ رەحیمدا ئەو پیاوەی چوو بۆ سەیران من ‌و كاك جەبار و خاتوو دەوەن نەوزاد، دواتر بەردەوام بوو، هەشت كارمان پێكەوە كرد.
كاك رەحیم چەندین سیفاتی هەبوو، كە دەهات پێی دەوتی كاكە من پارەم نییە، ئەگەر بۆ پارە كاردەكەیت من پارەم نییە، ئەو چنینی زۆر بوو، كە پێی دەڵێن سێرچ، سیفاتێكی تری ئەوەبوو تێستی نەبوو، تەنها سەرە قەڵەمی دەنووسی تا نەچوینایەتە سەر جێگەی وێنەگرتن، هیچی پێ نەدەگوتین.
قۆناغی خوێندنی زیاتر لە كۆرسی دكتۆرای خوێندبوو لە تاران.
شت زۆرە لەسەر كاك رەحیم بوترێت، ئەو هەرگیز بۆ پارە كاری نەدەكرد، فیلمی ئەو رۆژەی بابا نوئێل گریا، 70 رۆژمان پێچوو، ئەو ماوەیە لە ماڵی ئێمەبوو لەگەڵ خاتوو حەلیمەی هاوسەری ‌و منداڵەكانی، ئێستا ئەوین خوێندكاری بەشی مۆسیقایە لە زانكۆی تاران. دوو رۆژ پێش ئەوەی وەفات بكات، پەیوەندیی پێوە كردم و وتی: ئەوین لە تارانە، با بگەڕێتەوە، پڕۆژەیەكم بەدەستەوەیە، وتم چییە؟ وتی تا نەیەمەوە باسی ناكەم، تەنها وتی: خانوویەكم لە هەڵەبجە بۆ بگرەوە، لەوێ دادەنیشم. بەداخەوە نەگەیشتە بیستی مانگ ‌و كۆچی دوایی كرد. خەڵك وایان دەزانی لە بانە نیشتەجێن، بەڵام لە ورمێ بوون.
شتێك كە زۆر ئەكادیمی بووبێت لە رەحیمدا، ئەوەیە من لە نامەی ماستەرەكەمدا زۆر بەوردی باسمكردووە، «هەنگاوەكانی بەرهەمهێنانی فیلم چین لای رەحیم؟» رێك ئەمە بوو كە دەقاودەق ئەكادیمی بوو،
یەكەم بابەت هەموو جارێك خۆی دەیوت: یەكەم بابەت، دووەم بابەت، سێهەم بابەت، واتە بابەتەكە لە هەموو شتێك گرنگتر بوو، بابەتەكەشی دەكرد بە دوو بەشەوە، دەیوت: ئەگەر بۆ ناوخۆی كوردستان بێت، بە جۆرێك دەیكەم، بۆ دەرەوەش بێت ئەوا بەجۆرێكی تر دەیكەم. بۆنموونە فیلمی سەتەلایت كە بابەتەی هەڵدەبژارد، ئینجا باسی بوودجەی دەكرد، چونكە دەیوت بابەتت هەڵبژارد، پاشان بودجە و گەڕان، هەموو كارەكانی پارەی دەوێت، ئیتر وێنەگرتن ‌و مونتاژ‌و موزیك ‌و دەرهێنان، دوا قۆناغیش پەخشكردنییەتی كە بەداخەوە لای ئێمە گرنگی پێ نادرێت.
كاك رەحیم وای دەكرد كە ئەو كارانەی من لەگەڵی بووم زۆر بەوردی كاری لەسەر دەكرد، زۆر بزێو بوو، ئێمە كە لە ناوەندی رووناكبیریی هەڵەبجە بووین، ستافەكە لەوێ دادەنیشتن، خۆیان لە ماڵی ئێمە بوون، ستافێكی گەورەی لەگەڵدا بوو كە لە ئێرانەوە دەهات، ئێستا بڕیارمان داوە ئەو شەقامە بكەین بەناوی رەحیمی زەبیحییەوە، شەقامێكە بەرامبەری قایمقامییەتە.
سیفاتێكی تری ئەوەبوو كە ماندوبوونی نەدەزانی، چەندین جار ناوەندی رووناكبیریی هەڵەبجەی دەشۆرد بە شەقامەكەشەوە.
سیفاتی زۆر جوانی دیكەشی هەبوو، بەڵام ئیتر نامەوێت لەوە زیاتر لەكاتتان بگرم ‌و زۆر سوپاستان دەكەم.
هاوار مستەفا خان:
ئەو فیلمەی كە نمایشكرا، سەتەلایت زۆر قسە هەڵدەگرێت، هێنانی ئەو سەتەلایتە، قاچ قرتاندنی منداڵەكە، ئەو دوو كەسەی دەوری سەرەكییان دەبینی یەكێكیان برای كاك رەحیم بوو كاك كەیوان، ئەوی دیكەشیان كاك جەلیل كۆچی دواییان كردووە ‌و كاك رەحیمیش دەرهێنەری فیلمەكەبوو رۆحیان شادبێت.
د.كاروان عەلی:
من خۆم سینەماكار نیم، بەڵام بە كورتی ئەو فیلمە لەوانەیە بودجەی نەبووبێت، یان بە خۆبەخش كرابێت، بەداخەوە هەرچی بەرهەمی سینەمای كوردی هەیە، لەیەك بازنەدا دەخولێتەوە، بازنەكە هەمان دەقە، بەشێك لە بەرهەمەكانی بەهمەن هەروایە، كاریگەریی لەسەر تۆ و كەریمۆكیش هەیە.
سینەماكارانی كورد بەو شێوەیە كاریان كردووە، ئەو فیلمە ئەگەر گەورە بكرایە، كۆمەڵێك شتی جوانی تێدابوو، بەتایبەتی دیمەنی كۆتایی، ئەگەرچی كەسێك دەبێت بە قوربانی سەتەلایتێك كە قەدەغە كرا، شۆڕشێك بەرپابوو، ئەو فیلمە ئەگەر لە فیستیڤاڵێك پێشكەش بكرایە، پرسیاری ئەو قاچ قرتاندنە دەكەن كە ئەوە سنوور بووە، چەندین كەس قاچیان قرتاوە.
بەگشتی بەرهەمەكە زۆر جوان بوو، لە بەریتانیا زۆرێك لە فیلمەكان پێش ئەوەی نمایش بكرێن، دەرهێنەرەكان فیلمەكان دەهێنن ‌و خامەكەی نمایش دەكەن ‌و پیشانی ئامادەبووانی دەدەن بزانن چی بپەڕێنن، یان چی پیشان بدەن، جارێ ئێمە لەو پرۆسانەمان نییە، بەڵام دەكرێت بۆ داهاتوو كاری زیاتری لەسەر بكەین، بۆیە هەرگیز ناتوانین لە بایەخی ئەم بەرهەمە كەم بكەینەوە و دەستان خۆشبێت.
هاوار مستەفا خان:
دەستت خۆش دكتۆر، لە كۆتایی بەرهەمەكانی، رەحیم لە فیلمی دەستووردا قۆناغی زۆری تێپەڕاند، هەم لە رووی جەماوەرییەوە ئەو فیلمەی زیاتر بۆ شاشە بوو، كە فیلمێكی رەخنەیی بوو، رەنگە بۆ یەكەمجار بوو لە كوردستان بتوانیت گەنجێك هان بدات كە دەگەڕێت بە پێی دەستوور مافی هەیە، زەوی هەبێت، ئەم فیلمەی بەتایبەتی جەماوەریی ‌و باش بوو، فیلمەكانی باشوور بەتایبەتی ئەو كاتەی مامۆستا كاك رەحیمی پێ ناساندم، زۆر مەبەستم بوو فیلمەكەی رەحیم لەو فێستیڤاڵەدا بەشداربێت، چونكە بۆ یەكەمجار بوو دوای فێستیڤاڵی نێرگز چەند فیلمێكی رۆژهەڵات هات، رۆژهەڵات واتە ئێران بەگشتی.
ئێران لە فیلمدا زۆر پێشكەوتوون، ئەو شێوازەی ئەوان دەیگرنەبەر، ریالیزمی ئیتاڵییە، یەڵماز گۆنای لەحەفتاكان ‌و هەشتاكاندا پێی گەیشتە لوتكە، بەڵام كاریگەریی سینەماكارانی ئێران لەسەر كوردی رۆژهەڵات هی ئەوانیش لەسەر ئێمەیە، من بۆ خۆم بەڕاستی ئەوە سینەما بوو ئەزموونی ئەوان زۆرتربوو لە هی خۆمان كەم ناكەمەوە، سینەمای عیراق بەگشتی ئاستێكی لاوازی هەبووەو هەیە، تائیستا بەو ئاستە نەگەیشتووە، ئێمەش لە عیراق ژیاوین، ئەو كاریگەرییە زۆر باش بوو، سینەماكاران سوودیان لێبینی.
عەبدولی حەمە جوان:
ئەم فلیمە بۆ یەكەمجار لە فیستیڤاڵی كۆمەڵەی هونەرە جوانەكاندا نمایشكرا، حەزدەكەم بزانن ئەم فیلمە هاوكاریی كرا لە ئەنجومەنی وەزیران، بەڵام بەو پارەیە تەواو نەكرا، ئەو فیلمە بۆ ئەو سەردەمە زۆر باش بوو، سەتەلایت تازە كەوتبووە ئێرانەوە، من هاوڕاتن لە ئێراندا هونەرمەندی زۆر باش هەیە، جەمیلی رۆستەمی فیلمێكی هەیە من رۆڵم تێداگێڕاوە كوردی ‌و فارسییە، فیلمێكی زۆر جوانە، ئەوانیش رەخنەیان لەسەر ئێمە هەبوو كە زیاتر شتە جوانەكان پیشان نادەین، راستە ئێمە زیاتر بۆ فیستیڤاڵ كاردەكەین، پێویستە كاریش بۆ خەڵكی بەگشتی بكرێت. من لە بیرمە فیلمی بانی چاو یەكێك لەو كارانە بوو كە لەسەر كابرایەك بوو لەزیندان بوو، لەزەمانی «شا»دا دەستگیركرابوو وەك خولە پیزە پیشان درا بوو، رەخنەیان لێ گرتبوو، وتی: من خۆم چووم لە زیندان چاوپێكەوتنم لەگەڵدا كردووە، راستە هەندیك كاركراوە، بەڵام ئەو گەورە هونەرمەندانەی ئێستا كاردەكەن، زۆربەیان ناتوانن بچنەوە ئێران، راستە ئەو شتانەی نیشان دەدریت هەقە شتە جوانەكانیش پیشان بدرێت، بەڵام ئەوەش كەلتوری خۆمانە.
د.كاروان عەلی:
رەنگە ئەو فیلمە كورتانە زۆر كاریگەرییان نەبێت، ئێمە چاوەڕێی شتی باشتر و كاری تر دەبین، ئەو فیلمانەی كە بەرهەم دەهێنرێن، با بودجەكەی لە 10ملیۆنەوە بكرێت بە 20 ملیۆن، بەڵام پاكێجێكی تەواوبێت لە ئاستی نیودەوڵەتی لە تەلەفزیۆن نیشان بدرێت، واتە خەڵك بیبینێت، خۆمان دەزانین سینەما هۆكاری یەكەمە بۆ ناساندنی نەتەوەكان، ئەوەی لە سینەما دەكرێت، ئێمە ئەو دوو منداڵەمان بینی بێكەس لە دوبەی وەن چەند رۆژێك نیشان درا، ئەو كەناڵە موڤییانە تەنها لەلایەن كوردەوە سەیر ناكرێت.
خاڵێكی تر ئەوەیە كە زۆر جار فیلمی سینەمایی بەرهەم دەهێنرێت كوردیی تێدا نییە، فیلیمێك هەیە لەسەر كوردستان بەرهەم هێنراوە، هاتوونەتە كوردستان وەكو رۆژنامەنووس هاوڕێیەكی لەگەڵ بووە ئیرلەندییە، هاتوون بەشێك لە شۆڕش نیشان بدات، دواتر لە تەقینەوەیەكدا دەكەونە ناو ئاوێكەوە و هاوڕێكەی گیان لە دەست دەدات، دواتر دەگەڕێتەوەو خەزووری دەبینێت، دێت باسی ئەوە دەكات تۆ بۆ كوێ چووبوویت؟ كوڕەكە بە برینداری هەڵدەستێ ‌و نەخشەكەی نیشان دەدات ‌و دەڵێت: ئەوە كوردستانە، ئەویش دەڵێت كوردستان كوێیە؟ دەڵێت كوردستان جێگایەكە بەریتانیا داگیریكردووە ‌و پارچە پارچەی كردووە، ئێمە دەكرێت لەگەڵ ئەو نەتەوانەی خاڵی هاوبەشمان هەیە، فیلم بكەین.
دەوەن مەعروف:
ماندونەبن، دەستان خۆشبێت، بەڕاستی من نیگەرانم لە شارێكی وەك سلێمانیدا بە دەیان سینەماكار ‌و هونەرمەندی سینەماكاری تێدایە، لە مەراسیمێكی لەم جۆرەدا ئامادەییان نییە، بۆیە سینەما لەناو دۆخێكی تراژیدیادایە، سینەما كارەكانیش خۆیان ناتوانن خۆیان لەو كۆدە رزگار بكەن.
بەداخەوە شانۆی كوردی بەرەو كەناری مردن دەچێت بەو مانایەی بەشێكی زۆری شانۆكارەكان چوونەتە ناو سینەماوە، بەو مانایەی كە چوونەتە ناو سینەماوە، كاتێك رەحیمی زەبیحی كۆچی دوایی دەكات، كوردستانی نوێ كۆڕێكی بۆ دەكات، هۆڵەكە چۆڵە، سینەماكاری تێدا نییە، بەڕیوەبەرایەتیی سینەما لەكوێن؟ سینەماكارەكان بۆ لە سەهۆڵەكە دانیشتوون؟ ئەمڕۆ رەحیمی زەبیحی قسەی لەسەر دەكرێت، هەق وابوو دەیان سینەماكار لێرە بوونایە و قسەیان لەسەر فیلمەكانی بكردایە.
یەكێك لە هەوڵە جوانەكانی سینەما ئەوەیە كە دەبێت كۆنتاكتی هەبێت لەگەڵ مۆسیقادا، لەماوەی چەند ساڵی رابردوودا، كورد خاوەنی 400 فیلمە، من لەوانەیە 300 فیلمم هەبێت كە مۆسیقای تێدا نییە، تائێستا نەمبینیووە دەرهێنەرێك بێت تەكلیف لە مامۆستا ئەنوەر یان مامۆستا سەڵاح بكات و بڵێت وەرە مۆسیقای ئەو فیلمەم بۆ بكە.
یەكێك لە مەرجەكانی سینەما ئەو هارمۆنیا مۆسیقییەیە، بەڕاستی دەیان گەنج لەم شارەدا تەلەفۆنی بۆ دێت، مۆسیقای فیلمە جیهانییەكانە، ئەو كۆنتاكتە مۆزیكییە نییە لەگەڵ سینەماكاراندا،
رووم لە كاك هاوارە‌و پێی دەڵێم دەزانیت ئەو فیلمانەی دەرهێنراون ‌و نمایشكراون، بینەر زوو لێی بێزار دەبێت ؟ دەزانیت بۆچی؟ لەبەرئەوەی چێژ بە گوێی نابەخشێت، تەنها وێنە دەجووڵێت ‌و مۆزیك نییە، هیوادارم سینەماكاران كۆنتاكتیان هەبێت لەگەڵ مۆزیكدا.
حسێنی عەلی سێ مۆزیكی كردووە بۆ سێ فیلمی بەهمەنی قوبادی، ئەگەر لە باشووری كوردستان كۆنتاكت هەبووایە، حسێن مۆزیكی بۆ سێ فیلم نەدەكرد، هیوادارم ئەو سینەمایەی ئێمە دەمانەوێت وەك وڵاتانی لێبێت، چونكە سینەما پیشەسازییەكی گەورەیە، بەڵام هێشتا ئێمە ماومانە.
هاوار مستەفا خان:
هەڵبەتە ئەم دانیشتنە تایبەتە بە كاك رەحیم، گرفتمان زۆر زۆرە، من وەك خۆم لەگەڵ ئەو كۆنتاكتە كۆمەڵایەتییە نیم، عادل ئیمام بیست ساڵە یەك ستافی هەیە، پیشەسازیی فیلمسازیی خۆی دەكات، بۆیە حەزدەكەم قسەكانی جەنابت ببێتە ماددەی كۆڕێكی تر.
سەڵاحە رەش:
من دەچمەوە سەر بنەڕەتی مەسەلەكە، كۆڕەكەمان بۆ رەحیمی زەبیحی بوو، راستە ئەوەندەی راگەیاندنكار لێرەن، سینەماكار لێرە نین، ئەو تێبینییەكی جوانە، شتێك هەیە دەمەوێـت روونی بكەمەوە لەسەر رەحیمی زەبیحی، هەر وڵاتێك سینەماكەی بە شێوەیەك ناسراوە، سینەمای ئەمریكی لە سینەمای ئیتاڵی ناچێت، سینەمای ئیتاڵی لە روسی ناچێت، ئێرانیش بەهەمان شێوە. لەئێران یەكەم فیلم لەساڵی 1927 دەرچووە، یەكەم فیلمی دیكۆمێنتاری ساڵی 1926، دواتر یەكەم فیلمی درامی دوختری لوڕ كە كوردێك تێیدا بەشداریی دەكات محەمەدی هاشمی خەڵكی كرماشانە، سینەمای ئێران لەسەر سروشت كاردەكات، كۆتوبەندی هەیە، من لە پیرانی سەركەر كە جەمیلی مام فاخیری دەرهێنەری بوو، من لەوێ بووم، یەكێك تەنها خەریكی چی بوو؟ لەچكی كچەكانی چاك دەكرد، تەماشای ئەو مەینەتییە بكە، خوشك ‌و برایەك ئەگەر بیست ساڵ یەكترییان نەبینیبێت، ناتوانن باوەش بە یەكتریدا بكەن، ئەمان هاتوون كۆدیان دروست كردووە، ئەویش كۆدی سروشتە.
بەشێوەیەكی گشتی رەحیمی زەبیحی كەم نییە، وەك بەهمەنی قوبادی چەندین جار چووەتە ئەوروپا ‌و كۆڕی بۆ گیراوە، داوا لە سینەماكاران دەكەم كار لەسەر كارەكانی رەحیمی زەبیحی بكەن.
هیوا حەمید:
سوپاستان دەكەم، بیرمە ساڵی 2002 بوو فێستیڤاڵی فیلمی لاوان، كاتێك كاك رەحیمی زەبیحی هات، وەك بڵێی دەست ‌و پێ سپی ‌و بێدەنگ، خۆمان لەناو خۆماندا وتمان ئەوە چۆن دەبێت ئەو پیاوە فیلمی هەبێت ‌و سەركەوتووبێـت، چونكە هەمیشە هەڵسوكەوتی خوایشت دەكەم ‌و دەست لەسەر سینگ دانان‌و زۆربەی برادەران دەمانوت: «چۆن هاتبێت؟» من مێژووی رەحیمی زەبیحی نازانم، بەڵام ئەوكاتە هاوڕێم بوو، بەڵام پێموایە ئەو فیلمەی كە بەشداریی پێكرد لە فیستیڤاڵی لاوان، متمانەیەكی زۆرتری بۆ خۆی پەیدا كرد و توانیی بەردەوام بێت ‌و رۆحی شادبێت.
عەبدولی حەمەجوان:
منیش پشتگیریی قسەكانی كاك دەوەن دەكەم كە نەهاتوون بۆ ئەم كۆڕە، بەڵام شتێك هەیە بیرمان نەچێت، بەڕێوەبەریایەتی سینەما لەكاتی كۆچی كاك رەحیمدا رۆژێك پرسەی بۆ كرد، ئەوە جێگای دەستخۆشییە، من خۆم ئەندامی كۆمەڵەم، كاك رەحیم پشت‌و پەنای كۆمەڵە بووە، برادەرەكانم هیچ حزورێكیان نەبوو، تەنانەت لافیتەیەكیان بۆ نەنووسی، چونكە زۆر هاوكاری كۆمەڵە بوو، ئەگەر خاوەنی نەك 400 فیلم بین، خاوەنی 800 فیلمیش بین، ئەگەر سینەما نەبێـت بە پیشەو پیشەسازیی سینەمامان نەبێت هەر هیچ نییە، زۆر سوپاس.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*