سەرەکی » ئاراستە » له‌ژێر چاتۆڵی كوێستاننشیناندا خه‌زانیش ده‌نووست!

ئاوایی داره‌وه‌نه‌_ گه‌رمیان

له‌ژێر چاتۆڵی كوێستاننشیناندا خه‌زانیش ده‌نووست!

دڵشاد ئەحمەد

پایته‌ختی گه‌رمیان و مێژوو و ئه‌وانیتر
كه‌لار پایته‌ختی ولاتی‌ گه‌رمیانی كوردستانه‌ له‌م باشووره‌ی‌ نیشتمانی‌ كورد، به‌ناوی‌ به‌ڕێوه‌به‌رێتی خۆجێیی گه‌رمیان،كه‌ له‌ پارێزگایه‌ك گه‌وره‌تره‌ له‌ئێستادا، له‌گه‌ڵ خانه‌قینی كوردو كفری‌ شاری مێژوویی و كه‌لار سێ شاری گه‌وره‌ی‌ له‌ته‌ك (15) ناوچه‌ (ناحیه‌). كه‌لار له‌سه‌ر هێڵی پانی هێڵی كه‌مه‌ره‌یی زه‌وی‌ 35,37 پله‌و هێڵی درێژی 45,19 پله‌دایه‌، ڕوبه‌ری‌ گشتی زه‌وییه‌كه‌ی‌ 583 كیلۆمه‌تر چوارگۆشه‌یه‌ و (200) مه‌تر له‌ئاستی ڕووی ده‌ریاوه‌ به‌رزه‌ نزیكه‌ی‌ (200) هه‌زار سه‌رژمێری ئه‌م پایته‌خته‌ی‌ گه‌رمیانه‌، له‌ساڵه‌كانی‌ 1700 به‌دواوه‌ تیره‌یه‌ك له‌ «هۆزی گێژ_ كورد» له‌ناوچه‌ی‌ كرماشانی ئازیزو جوانی‌ ڕۆژهه‌ڵاتی‌ كوردستان ده‌جوڵێن به‌ره‌و باشوری‌ وڵاته‌كه‌ی خۆیان، ئه‌مه‌ش واپێده‌چێت هه‌ر له‌گه‌ڵ گه‌شته‌ گه‌وره‌كه‌ی‌ جافی مورادی به‌ڕابه‌رایه‌تی (زاهیر به‌گی پاشای جافی باشور) هاتبنه‌ ئه‌م ده‌وروبه‌ره‌و به‌ناوی‌ «كه‌لار ده‌شت»ی مه‌مله‌كه‌ته‌كه‌ی‌ خۆیانه‌وه‌ ناوی‌ ئه‌م زه‌وییه‌ شیرینه‌ی‌ سه‌ر ڕووباری‌ سیروانیان ناوناوه‌ كه‌لارده‌شت و له‌وشه‌ی‌ (كه‌لار)دا گیرساوه‌ته‌وه‌، به‌پێی مه‌رسومی جمهوری‌ ده‌وڵه‌تی‌ عێراقی داگیركه‌ر به‌ژماره‌ (137) له‌28/2/1970 كراوه‌به‌ شار (قه‌زا)و له‌سنوری‌ خاكی شیرینی كه‌ركوكه‌كه‌ی‌ كوردستاندا دانراوه‌،حكومه‌تی‌ داگیركه‌ری‌ عێراق بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ نه‌ته‌وه‌ی‌ كورد له‌كه‌ركوك، هه‌ردوو شاری كفری‌ و كه‌لاری‌ به‌بڕیاری‌ (608)له‌ 6/11/1975 كفری خسته‌سه‌ر شاری‌ دیالۆس (دیالا)ی كوردو كه‌لاریش بۆسه‌ر شاری‌ سلێمانی‌. له‌ ئێستادا كه‌لار وێڕای خۆی سێ ناحیه‌ی‌ له‌سنوری‌ به‌ڕێوه‌بردنی خۆجێییه‌كه‌ی دایه‌. «ناحیه‌ی‌ ڕزگاری_ ئه‌م ناحیه‌یه‌ له‌سه‌ر كه‌لاكی گه‌وره‌ترین زیندانی‌ كه‌سوكاری‌ ئه‌نفالكراوانی گه‌رمیان كه‌ به‌عس ناوی نابوو (سمود)، كورد خۆی ئاسه‌واره‌كه‌ی‌ لانه‌بردو ناحیه‌یه‌كی دانا له‌و كۆمه‌ڵگه‌ زیندان ئاسایه‌، (73) گوند له‌سنوره‌كه‌یدایه‌ و له‌و ژماره‌یه‌ (16 ئاوایی) چۆڵه‌ به‌ته‌واوی‌، ڕووبه‌ری‌ ناحیه‌كه‌ به‌گشتی (541) هه‌زار كیلۆمه‌تر چوارگۆشه‌یه‌، له‌و ژماره‌یه‌ (به‌دۆنم) پێوانه‌ ده‌كه‌ین (70519) دۆنم زه‌وی دێمییه‌. ڕووبه‌ری‌ له‌وه‌ڕگاو پاوانی‌ سروشتی (109916)هه‌زار دۆنمه‌و ڕووبه‌ری‌ زه‌وی‌ به‌رده‌ڵانی‌ ناحیه‌ی‌ ڕزگاری‌ (سمودی كۆن) 15936 دۆنمه‌، ئه‌وجا ناحیه‌ی‌ پێواز (پێ باز _ شوێنی په‌ڕینه‌وه‌ی‌ هۆزی گه‌وره‌و مه‌زنی زه‌نگنه‌ به‌سه‌رۆكایه‌تی میری میرنشینی زه‌نگنه‌ له‌ كرماشان و (مه‌لایه‌ر)و (ماهی ده‌شت) (میر نه‌وشیروان به‌گ) كه‌ له‌لایه‌ن سوپای خوێن مژی قاجاری ده‌وڵه‌تی‌ ئێران وێڕای كوشتن و كاولكردنی‌ شارو شارۆچكه‌و دێهاته‌كانی‌ سنوری‌ مه‌مله‌كه‌تی‌ زه‌نگنه‌، په‌نایان بۆ باشوری‌ كوردستانی‌ ووڵاته‌كه‌ی‌ خۆیان هێنا، بۆیه‌ له‌وه‌وه‌ پێیده‌ڵێن پێ باز)، به‌ڵام (باوه‌نوور)یشی پێده‌ڵێن كه‌ یه‌كێكه‌ له‌پیاوه‌ ئاینییه‌ پیرۆزه‌كانی‌ ئاینی خودایی زه‌رده‌شتی پیرۆز، كه‌ به‌ر له‌زایین ئه‌م ناوچه‌یه‌ شارێكی ئاینی گه‌وره‌ی‌ زه‌رده‌شتی بووه‌، بۆیه‌ ناحیه‌ی‌ پێباز ڕووبه‌ره‌كه‌ی‌ به‌ (459) كیلۆمه‌تر چوارگۆشه‌ دانراوه‌، (40) گوند له‌سنوره‌كه‌یدایه‌و (7) گوندی چۆڵه‌و ڕوبه‌ری‌ زه‌وی كشتوكاڵی پشتاو (24402) دۆنم زه‌وییه‌ به‌گشتی، (501) دۆنم به‌راو و (101137) هه‌زار دۆنم له‌وه‌ڕگاو پاوانی‌ سروشتی و به‌رده‌ڵان و شاخه‌ڵانه‌كه‌شی (12349) دۆنمه‌، سێیه‌م ناحیه‌ كه‌ نوێیه‌و له‌ساڵی 2005 كراوه‌ به‌ناحیه‌ ئاوایی (شاخ ته‌ویل) كه‌ له‌سه‌ر زمان ئاسان بووه‌ و سواوه‌ بووه‌ به‌ (شێخ ته‌وێڵ_ ناوێكی دوور له‌ كه‌لتووری‌ كورده‌وارییه‌)، 40 كیلۆمه‌تر چوارگۆشه‌یه‌، (40) گوند له‌سنوره‌كه‌یدایه‌ و حه‌وت گوندیان به‌ته‌واوی‌ چۆڵه‌، ڕووبه‌ری‌ زه‌وی شیاوی سه‌رجه‌م ناوچه‌كه‌ (27567) دۆنم زه‌وییه‌و كه‌ هه‌مووی شیاوی كشتوكاڵه‌و (10111) هه‌زار دۆنم به‌راوه‌ و ڕووبه‌ری‌ له‌وه‌ڕگای سروشتی ئه‌م وڵاته‌ (103194) دۆنم و به‌رده‌لان و شاخه‌لان و نه‌شیاو بۆ كشتوكاڵ (36442) دۆنمه‌، یه‌كێك له‌ئاواییه‌ دێرینه‌كانی‌ ناحیه‌ی‌ (شاخ ته‌وێڵ _ شێخ ته‌ویل) ئاوایی «داره‌وه‌نه‌»یه‌.

ئاوایی داره‌وه‌نه‌ له‌ ڕۆغزاییه‌وه‌ بۆ گڵاڵی
ئه‌و مێژووه‌ی‌ زاهیر به‌گی جاف پاشای جافی مورایی له‌یه‌ل بڕێ له‌تیره‌و هۆزه‌كانی‌ «جافی مه‌زن» له‌جوانڕۆ و ناوچه‌كانی‌ ده‌وروبه‌رییه‌وه‌ به‌ره‌و باشووری‌ وڵاته‌كه‌ی‌ خۆیان جوڵه‌ ده‌كه‌ن، دوو له‌و هۆزه‌ گه‌ورانه‌ی‌ هاوه‌ڵی پاشای جاف ده‌كه‌ن (ڕۆغزایی و گڵاڵی)یه‌. یكه‌ ده‌گه‌ن وه‌م به‌ر سیروان له‌ناوچه‌كانی‌ «زه‌نگاواد»و «سه‌نگاو»و «ده‌شتی شێروانه‌ _ كه‌لار»و «عالان و حاسڵ»و پشده‌ر (قه‌ڵا دزێ و ده‌وروبه‌ری‌)و زیاتر له‌ (20) گوندی هه‌ولێر و بڕێكیشیان له‌ (سه‌قز)و (دیوانده‌ره‌) ده‌مێننه‌وه‌. گڵاڵی حه‌وت تیره‌یه‌ 1_ تیره‌ی‌ خیروه‌یسی 2_بۆره‌ 3_ پشده‌ری‌ 4_ سه‌ركه‌چ 5_ كه‌ره‌مه‌وه‌نی 6_ سه‌ركه‌وان 7_ لۆرته‌یی (لۆرت / زه‌نگین).. مسته‌ر ڕیچ له‌كتێبه‌ به‌ناوبانگه‌كه‌ی‌ «گه‌شت نامه‌كه‌ی‌» له‌سه‌ر گه‌لاڵی ده‌نوسێ و ده‌ڵێ: له‌ساڵی 1820 سه‌رۆكی گڵاڵی (ڕه‌زا ئاغا)یه‌ (600) خێزانن پشده‌رییه‌كانی‌ كه‌ریم قوباد (200) خێزان و ژماره‌ی هێزی شه‌ڕكه‌ری‌ گڵاڵی (200) چه‌كداری‌ سواره‌و (300) چه‌كداری‌ پیاده‌ بوون.
داره‌وه‌نه‌ یان «داره‌به‌ن» (909) مه‌تر به‌رزه‌ له‌ئاستی ڕووی ده‌ریاوه‌ له‌ناحیه‌ی‌ شێخ ته‌ویل كه‌ ئه‌میش (753) مه‌تر له‌ئاستی ڕووی ده‌ریاوه‌ به‌رزه‌، ئاوایی داره‌وه‌نه‌ له‌سه‌ر هێڵی كه‌مه‌ره‌یی پانی 35,04 پله‌ ڕۆژهه‌لات و هێڵی درێژ45,19 پله‌ باكووردایه‌. (حوسێن محه‌مه‌د كه‌ریم سایه‌خان) ئه‌نجومه‌نی‌ ئاواییه‌ و له‌هۆزی گڵاڵی و تیره‌ی‌ «لۆرته‌یی»ه‌ به‌ گوندستانی‌ گوت:ئاوایی داره‌وه‌ن كه‌رتی‌ كشتوكاڵی‌ ژماره‌ (39)یه‌، تیره‌كه‌ی‌ ئێمه‌ «لۆرته‌یی» به‌سه‌رۆكایه‌تی سایه‌خان هه‌میشه‌ له‌جوڵه‌و جێگۆڕكێ دابووه‌، له‌ «قه‌لا ته‌پزان» بووه‌، دوایی چۆته‌ ناوچه‌ی‌ «كونه‌ كۆز _ كه‌ ئێستا پێیده‌ڵێن ئاوه‌ خوێڕی كه‌ له‌بنه‌ڕه‌تدا حه‌یف ئه‌م دێیه‌ ئاوه‌خوێڕییه‌و هیوادارم ئه‌و لۆغه‌ته‌ چاك بكه‌ن»، به‌هارانیش هه‌تا په‌ڵه‌ی‌ پایز له‌كوێستانه‌كانی‌ (ناوخوان)و ڕۆژهه‌ڵات بووه‌، ئه‌وجا چۆته‌ (قلیجه‌)ی لای‌ (وارماوا) ئه‌مه‌ چه‌ند ساڵ و عه‌یامی خایاندووه‌، هه‌تا ساڵی 1997 «ئاوایی داره‌وه‌ن»مان وه‌تاپۆو گرێبه‌ستی حكومه‌ته‌وه‌ له‌ته‌ك لالۆ ئه‌لی سه‌مین گڵاڵی به‌یه‌كه‌وه‌ سه‌ندمان له‌ (سه‌عی حاجی عه‌لی ڕۆغزایی).

له‌ ژێر چاتۆڵه‌كانی‌ كوێستاننشین
لاله‌ عه‌لی قایر ده‌لوو خواكه‌ره‌م گڵاڵی ڕیش چه‌رمووی ئاواییه‌، به‌ گوندستانی‌ گوت: زیاتر له‌ پێنج سه‌ده‌یه‌ له‌م وڵاته‌ و له‌ خۆرهه‌ڵاتی كوردستان و خۆرئاواو باكوری‌ مه‌زنی‌ كوردستانیش، به‌هاران كه‌ له‌وڵاته‌كه‌ی‌ خۆیان له‌وه‌ڕو پاوان ده‌هاته‌ كزی، مه‌ڕداره‌كان «مه‌به‌ستی مێگه‌ل و ڕان و ڕه‌شه‌ ولاخ»ه‌، ده‌بوا به‌دوای‌ مێرگ و ئاو و كانی‌ بكه‌وتنایه‌، لێره‌ له‌باشوور، به‌تایبه‌ت له‌گه‌رمیانی دڵی‌ جاف، له‌ناوچه‌ی‌ كفری‌ و كه‌لار هه‌رچی تیره‌ی‌ هۆزی جاف هه‌یه‌ كه‌ له‌ «هه‌واره‌ زوسانه‌»دا له‌بن ڕه‌شماڵ وه‌باران و باووبۆر ده‌ژیان، ده‌بوا حه‌ره‌كه‌تیان بكرد با، له‌به‌ر مه‌ڕومالات، جێهێشتنی ئاوایی به‌هۆی مێروو و كێچ و ڕشك و ئه‌سپێ، هه‌ر سه‌رۆك تیره‌یه‌ك سه‌رخێڵێك جاڕی میلله‌ته‌كه‌ی‌ خۆی ده‌دا، ئیدی 15 ماڵ بوون، یان 20 ماڵ بوون، ده‌بوا ته‌داروكی ئه‌م گه‌شته‌ ڕێك خرابا، یه‌كه‌م شت «چاتۆڵ» ئه‌مه‌ له‌ (ڕه‌شماڵ _ ده‌وار _ تاووڵ) بچوكتره‌، هه‌تا سێ هه‌شتونده‌گی هه‌یه‌،ئه‌و جا «گا» بار ده‌كرا.. برام وه‌ تۆ بێژێ كاكه‌ دڵه‌، زه‌خیره‌ (ئارد، هیزه‌ی‌ پڕ ڕۆن، خوێ، كه‌شك، دۆینه‌، ساوه‌ر، بڕوێش له‌یه‌ل مه‌نجه‌ڵیمس و كه‌وچكی دارو هۆڕو به‌ڕه‌و به‌رده‌ستێ، یان ده‌سته‌یێ شقارته‌) ئه‌وجا سه‌رینی كوردی و لێفه‌ی‌ متیل چڵكن و بێشكه‌و لانكی به‌ده‌سرازه‌ و بلوێری مناڵ و ساقۆو كه‌وش، ئه‌مانه‌ بار ده‌كریا، یه‌كه‌م مانگی هاوین «پوش په‌ڕ» قۆناغ وه‌ قۆناغ حه‌ره‌كه‌ت ده‌كریا، ئه‌وسا ئاوایی و دێهات زۆر كه‌م بوو. جافداره‌كان،خێڵ به‌ره‌و ژوور ده‌ستی پێ ده‌كرد، له‌ «شاكه‌ل» ده‌هاتن هه‌وار وه‌ هه‌وار هه‌ر شه‌وێ له‌قه‌ی كانیاوێ بارو بنه‌یان ده‌خست وه‌ «كه‌لی په‌یكوڵی»وه‌ بان ده‌كه‌وتن، ئه‌و ده‌مانه‌ حه‌مه‌ پاشاو مه‌حمود پاشای كوڕی، یاساوڵ و تفه‌نگچیان ده‌هێنایه‌ «كه‌لی په‌یكوڵی» و گه‌شته‌كه‌یان ڕێك ده‌خست، چونكه‌ ئه‌وان نه‌بان تێك چڕژان و خنكان ده‌ستی پێ ده‌كرد، ناكۆكی و شه‌ڕی لێ ده‌كه‌وته‌وه‌، سه‌رخێڵ كه‌واو سه‌ڵته‌ له‌به‌ر فه‌قیانه‌ی‌ سپی كه‌تان و موری «كڵاشی» په‌ڕۆیی بن لاسیق، ده‌رپیچی موری، له‌خام چه‌رمووتر بوو، ده‌مانه‌وه‌ هه‌تا په‌ڵه‌ی‌ پایز و خێڵ وه‌ره‌و خوار ده‌بونه‌وه‌ بۆ هه‌واره‌كانی‌ زوسان، له‌ساڵی (1931) ئێران گه‌رمیان و كوێستانی‌ قه‌ده‌غه‌ كرد له‌نێوان باشور و خۆرهه‌ڵاتی‌ كوردستانی‌ داگیركراو، له‌گه‌ڵ مه‌مله‌كه‌تی‌ عێراق ڕێككه‌وتن و جافدارییان قه‌ده‌غه‌ كرد، ئیدی هه‌ر خێڵ و هۆزه‌ له‌وڵاتی‌ خۆی‌ و هه‌واری‌ خۆی نیشته‌جێ بوون.

ئاوایی داره‌وه‌نه‌ی‌ گه‌رمیان و ژنانی‌ ئاوایی
«بانی خێڵان» ها له‌ بان ڕووباری‌ «سیروان»ی كورد، ده‌مه‌ ده‌می‌ جافداری‌ خێڵ و هۆز و تیره‌كانی‌ جاف ده‌هاتن له‌سه‌ر ئاوه‌كه‌ی‌ «بانی خێڵان» قۆناغی هه‌وارێكیان بوو، جا ده‌ تیره‌و بیست تیره‌، چاتۆڵیان لێ هه‌ڵده‌دا هه‌تا سبای‌ ساڵحان و له‌وێوه‌ له‌بن شاخی گوڵان به‌ڕێ ده‌كه‌وتن و له‌ كه‌لی په‌یكوڵی ئاودیوی ناوچه‌ی‌ ده‌ربه‌ن ده‌بون و به‌ پاشا ڕێی شاخی به‌رانانیشدا ئاودیوی شاره‌زوور ده‌بوون، «په‌یكوڵی» ئێستاش (شوێنی‌ باجگر) لێ ماوه‌، وه‌ك قه‌ڵایه‌كی‌ گه‌وره‌یه‌ به‌به‌ردو گه‌چ دروست كراوه‌ به‌شێوه‌ی‌ ئه‌ندازه‌یی، ده‌كه‌وێته‌ نێوان هه‌ردوو چیای «گوڵان» و «زه‌رده‌»، لوتكی زه‌رده‌ به‌ره‌و ئاوه‌ شۆره‌كه‌ ئه‌وجا «كاوه‌لار»و «چاڵه‌ڕه‌ش»و «په‌ڵك كه‌ ئاوی‌ هه‌یه‌» و «شێخ جا نالی» و «كۆپ شۆراو» ئه‌مه‌ هه‌مووی‌ شاخی زه‌رده‌یه‌، به‌رامبه‌ری (جه‌وه‌ڵی چوار ملان)ه‌ له‌گه‌ڵ «تونی‌ بابا ئه‌مرا» هه‌تا بان ڕووباری سیروان ده‌بن و تێكه‌ڵ ده‌بن، چه‌مێكی‌ گه‌وره‌ به‌و نێوه‌نده‌دا گوزه‌ر ده‌كات پێی ده‌ڵێن ناوچه‌ی‌ «به‌رپاڵ» و «چه‌می‌ هه‌ڕێنه‌» سه‌رچاوه‌ی‌ ئاوی‌ «بساكان»و «چرچه‌قڵا»و ئاوایی «به‌ركه‌ل»و «ده‌ره‌دۆین»ه‌ و له‌وێوه‌ ده‌ڕژێته‌ ناو سیروانه‌وه‌، ئه‌مانه‌ «ئه‌نوه‌ری‌ لاله‌ عوسمان»و كاكه‌ «ڕزگاری‌ عه‌لی سه‌مین» ده‌ستنیشانیانكرد بۆ «گوندستانی‌ نوێ»و به‌ته‌مابوون باسی «زه‌وی‌ جاڕو زه‌وی‌ به‌یار و زه‌وی‌ وشكه‌ وه‌رد و زه‌وی‌ ته‌ڕه‌كاڵ» بكه‌ن به‌ڵام «میمی مه‌لیحه‌» كه‌ ته‌مه‌نی‌ 69 ساڵ بوو، قسه‌كه‌ی‌ له‌ده‌میان وه‌رگرته‌وه‌ و به‌ گوندستانی‌ ڕاگه‌یاند: براكه‌م دڵشاد، له‌ هه‌موو ئاواییه‌ك ئه‌و زه‌وییانه‌ هه‌ن، ئیدی به‌پێی وه‌رز و كات كاری له‌سه‌ر ده‌كرێن. جاران ئێمه‌ وه‌ گا و ئێستر جوتمان ده‌كرد، توره‌كه‌یه‌كمان له‌مل ده‌كرد و «تۆو»و ده‌وه‌شان، ئه‌و ده‌مانه‌ په‌ینی كیمیایی ئه‌مانه‌ نه‌بوو، به‌ڵام به‌ره‌كه‌ته‌كه‌ی‌ باش بوو، ئێستا دوو تراكتۆر له‌ ئاواییه‌، جوتی پێ ده‌كه‌ن و وه‌ردی پێ ده‌بڕن، وه‌ «تۆوده‌ر» به‌سێ جۆر تۆو ده‌كه‌ن، ئێمه‌ ئێستا تۆوی «ئه‌ده‌نه‌ _ 99» و جۆ ڕه‌شی خۆماڵی تۆو ده‌كه‌ین و ئیمساڵ یه‌كو ده‌ی‌ بڕا سوپاس بۆ خوا،من لێم پرسی تۆ خۆت خه‌ڵكی ئاوایی «تم تمه‌»یت قسمه‌تت چۆن كه‌وته‌ «داره‌وه‌نه‌»؟ میمكم مه‌لیح ووتی: وه‌ نه‌ریتی ژن به‌ ژن بۆ مامه‌م كه‌ریم ژنم كرد، «بێحه‌كه‌م _ واته‌ ئه‌و ژنه‌ی‌ له‌بری‌ ئه‌م ژنه‌ دراوه‌» ناوی‌ «ڕابیعه‌» بوو، به‌سواری‌ مایین، خورجممان پڕ له‌ «بژی _ واته‌ كولیچه‌» له‌نێوان هه‌ر دوو ئاوایی «سێ تڵه‌» دراین له‌یه‌ك و بووبه‌ ته‌ق و تۆق و ڕمبازی به‌ئه‌سپی كه‌حیلی ڕه‌سه‌نی كوردی، جاف كه‌واو سه‌ڵته‌ له‌به‌ر، وه‌بان ئه‌سپ، تفه‌نگی بڕنه‌وی جوان كوڕێكی شیرینی ده‌هێنا، هه‌ر مه‌پرسه‌ دڵشاد. من یه‌كسه‌ر هاتمه‌ سه‌ر ماڵی «خه‌زوران»، هه‌موو به‌یانییه‌ك زوو له‌گه‌ڵ شیڕه‌ی‌ شه‌وه‌ق، دوو ته‌شت نانمان به‌ته‌نوور ده‌كرد، پشقل و ته‌پاڵه‌مان ده‌سوتان تۆیشه‌به‌ری‌ شوانمان ده‌پێچایه‌وه‌، خورماو ڕۆنی وه‌رزێرمان حازرده‌كرد، له‌گه‌ڵ «چنگاڵه‌ڕۆن»وه‌رزێرو شوان ده‌یان چۆڕانده‌وه‌ و ده‌یانخوارد، گێره‌مان وه‌ گوێ درێژ ده‌كرد، ئه‌وجا جه‌نجه‌ڕ په‌یدا بوو وه‌ قاتر ڕامان ده‌كێشا، به‌خوا كاتی وابووه‌ پێنج ڕۆژ و ده‌ ڕۆژ چاوه‌ڕوانی‌ «شه‌ماڵ _ بای شه‌ماڵ»مان ده‌كرد شه‌و به‌دیارییه‌وه‌ ده‌ماینه‌وه‌ بۆ شه‌ن و كه‌و، هه‌ر پایزیشی لێ ده‌هات «كه‌ندو»مان پڕ له‌ئارد ده‌كرد، هیزه‌ پڕ له‌ڕۆن، چاڵمان پڕ ده‌كرد له‌دۆینه‌و كه‌شكمان هه‌ڵ ده‌گرت تاكو زستان په‌كمان نه‌كه‌وێ، بۆخۆمان مه‌قاڵه‌و ته‌نوورو كه‌نومان دروست ده‌كرد، خانوومان نۆژه‌ن ده‌كرده‌وه‌، كاكه‌ دڵه‌ ته‌ونمان ده‌كرد «كۆڵه‌كه‌»م بۆ داده‌كوتا له‌به‌رگن «خوری‌ به‌رخ» ده‌مان نارد له‌ «كفری» لای‌ وه‌ستای جوڵا «لباد»مان دروست ده‌كرد، ساوه‌ر به‌خوا 12 ته‌نه‌كه‌م ده‌كوڵان، هه‌موو شتێك خۆمان دروستمان ده‌كرد، ژیان خۆمان، پێداویستی ژیان و جل و به‌رگ و ڕایه‌خ و خۆراك هه‌ر خۆمان، هه‌موو گونده‌كانی‌ كوردستان پێویستییان به‌هیچ شتێك نه‌بوو، ته‌نها (خورما، چا، شه‌كر، له‌گه‌ڵ جل و به‌رگ) هه‌تا كه‌وش و هه‌وجاڕو هۆڕو فه‌ره‌نجی شوان و خانویش هه‌رخۆمان دروستمان ده‌كرد، سه‌د حه‌یف بۆ ئه‌و ده‌مه‌، ژیانمان ئاوا به‌ڕێ ده‌كرد، نه‌خۆشی نه‌بوو، دكتۆرمان قه‌ت نه‌ده‌كرد، ته‌مه‌نمان درێژبوو، مێرده‌كه‌م «عه‌لی سه‌مین» له‌دایكبووی‌ 1919 ئێستاش ماوه‌ و ته‌مه‌نی‌ (100) ساڵه‌..
ئه‌وجا به‌خێربێن..

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*