سەرەکی » وتار » د.به‌ختیار شاوه‌یس‌ » نوێبوونەوەی یەکێتی لە رەفتارەوە تا روخسار

له‌ كۆنگره‌ی چواره‌م

نوێبوونەوەی یەکێتی لە رەفتارەوە تا روخسار

لە دەرهاویشتەی خوێندنەوەی پێشترەوە پێویستە دەرچەیەك هەبێت بۆئەوەی نوێبوونەوەی رووخساری یەكێتی كارلێك بكات لەگەڵ سەركەوتنی بەسەر ئەم دۆخەدا. پێویستە لەنێوان كاراكتەری كۆنی بەئەزموونی كۆن و نەوەی نوێی سەركەوتووی كاری سیاسیدا تێكەڵەیەك لە سەركردایەتییەكی سەردەمیانەی ئۆرگانیزەكراوی دەستەجەمعی ببێتە ئاوێنەی دوورمەودای ئایندەی یەكێتی، بەشێوەیەك كە تەواوكاری لەكار و كاردانەوە لەناو ئەم ئۆرگانەدا رەنگ بداتەوە. ئەمەش بەمانای ئەو ئەزموون و سەلیقە و شارەزاییەی كە كاراكتەری كۆن هەیەتی تەواوكەری ئەو وزە و تواناو حەماسەتە بێت كە كاراكتەری نوێ لەناخی خۆیدا هەڵیگرتووە ( ئیدارە + ئیرادە = نویێبوونەوە).
نەك بۆیەكێتی كە لەرووی واقیعی سیاسیی كوردستانەوە پێویستە بەشێك لەگەنجبوونەوەی سیاسییانەی خۆی بە گەنجبوونەوەی كاراكتەرە بڕیار بەدەستەكەیەوە گرێبدات، بەڵكو بۆ هەر هێزێكی سیاسی و بزووتنەوەیەكی كۆمەڵایەتی كە شوێن ئایندەی ئامانجەكانی كەوتبێت، گرنگە كە دابڕاو نەبێت لە گەنج و بەهەموو شێوەیەك دەست و پەنجە لەگەڵ ئومێد و خەون و خەیاڵەكانی گەنجاندا نەرم بكات.
ئەم حەقیقەتە پراگماتیكییە هەڵقوڵاوی ئەو رۆڵە میحوەری و سەرەكییەیە كە گەنج وەك بوونەوەرێكی كۆمەڵایەتی كاریگەر نەك كارتێكراو لە كۆمەڵدا گێڕاوێتی و دەیگێڕێت.
ئەگەر لەمانای وشەكەوە سەیری بكەین كە سەرچاوەكەی بۆ گەنجینە یان خەزینە دەگەڕێتەوە، ئەوا قووڵایی ستراتیژیی هەر نەتەوەیەك چ لەقۆناغی رزگاریی نیشتمانی چ لە قۆناغی پێشكەوتن و شارستانیدا بێت بەشێوەیەك لە شێوەكان بەو خەزێنە گەورە كۆمەڵایەتییەوە بەستراوەتەوە كە ناوی گەنجە و لەكاتی دژوار و سەروەختی هاتنە پێشەوەی نائاساییدا كۆمەڵگە دەتوانێت بۆی بگەڕێتەوە و پشت بە وزە و توانا ببەستێت، تێكۆشان و ئیرادە، بوێریی و سەركێشییەكانی. پەیوەستبوونی نێوان گەنج و كۆمەڵگە بە چەشنێك رۆچووەتە خوارەوە‌ كە ئیرادەی كۆمەڵگە بۆ بەرەنگاریی و داگیركاریی و هەروەها بۆ دوانەكەوتنی لەگەڵ رەوتی گۆڕانكاریی و وەرچەرخاندنەكانی دیاردە پەرەسەندووەكانی دنیای نوێگەردا بەجۆرێك لە جۆرەكان لەناو ئیرادە و وزە ناوەكییەكانی گەنجاندا هەڵگیراوە.
هەر لە شۆڕشی سووری روسیا بۆ شۆڕشی فەرەنسی و لەمیشەوە بۆ شۆڕشەكەی ماو لە چین و شۆڕشی گەلانی كۆڵۆنیایی وەك ڤێتنام و كوبا نموونە گەلێكن كە كاراكتەری بنەڕەتی و بزوێنەری تاودانی هەستی شۆڕشگێریی لەناو جەماوەردا گەنجەكان بوون، ئەمە جگە لەوەی كە شۆڕشەكانی سەردەمی رێنسانس و رۆشنگەریی و مۆدێرن و پۆستمۆدێرن و جیهانگیریی كە لەبواری ریفۆرمی ئاینی و سیاسی و فەرهەنگی و پیشەسازیدا كۆمەڵگەی مرۆڤایەتییان ناچار بە كرانەوەی گەورەو گەشەسەندنی هەمەلایەنەی دوورمەودا كردووە، دیسانەوە گەنجان هێزی سەرەكی ئەم تەقینەوە و راچەنینە جیهانیتانە بوون و پەنجەی گەنج بە رۆشنی بەم وەرچەرخانە مێژوویانەوە دیارە. هەروەها لەشەپۆلی گۆڕانكارییەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئەوەی كە پێی دەڵێن بەهاری عەرەبی كە سەری بەشێك لەو رژێمانەی تێدا خورا كە دەیان ساڵ بوو دەسەڵاتی وڵاتەكانیان كۆنترۆڵكردبوو، جارێكی دیكەو لە فۆڕمی دیكەدا رۆڵی گەنجان لە گۆڕانكارییە دراماتیكییەكانی كۆمەڵدا دەركەوتووە و سەرباری ئەوەی كە چەخماخەی راپەڕینەكان لە تونس و لە دوای خۆسوتاندنی محەمەد بو عەزیزی گەنج سەریان هەڵدا، هەروەها لەرێگەی ئامرازەكانی جیهانگیریی لە فەیسبووك و تویتەر و یوتیب و رژانە سەر شەقام و گوشاری جۆراو جۆرەوە تا رادەیەكی زۆر شۆڕشی گەنجانە بوون.
ئەگەر فۆكەسی دیمەنی تابلۆكە بخەینە سەر حاڵەتە كوردستانییەكە، ئەوا وەك هەمیشە كاریگەریی گەنجان لەسەر تەواوی راپەڕین و شۆڕشەكانی كوردستان لە تێكڕای سەردەم و هەلومەرجە جیاوازەكاندا هەستی پێدەكرێت و لەهەر چوار پارچەی كوردستانی داگیركراودا، بەشی زۆری قوربانییەكان گەنجان بوون.
هەر لەشۆڕشی شێخ عوبەیدوڵڵای نەهری و شێخ سەعیدی پیرانەوە بۆ شۆڕشی سمكۆی شكاك و لەویشەوە بۆ شۆڕشی شێخ مەحمودی نەمر و كۆماری كوردستانەكەی قازی و لەمیشەوە بۆ شۆڕشی ئەیلول و شۆڕشی نوێی گەلەكەمان و دواجار راپەڕینی بەهاری رزگاریی جۆرە كاردانەوەیەكی نەتەوەیی بوون بە ئامانجی رزگاریی و بەدیهێنانی ئازادی، بەڵام بەشێوەیەك كە گەنج رەنگڕێژی ماناكانی دەكرد و بەتایبەتی شۆڕشی نوێی گەلەكەمان كە یەكێتیی هەڵیگیرساند و راپەڕینی كرد و بووە یەكەم شۆڕش لە مێژووی سیاسیی كوردا كە سەربكەوێت و بەشێك لە كوردستانی گەورە ئازاد بكات، بەڵام پرسیارە جەوهەرییەكە كە زادەی ئەم لێكدانەوەیەمانە بریتییە لە پەیوەندیی نێوان گەنج و یەكێتی كە لەبەشی ئایندەدا بەدوای وەڵامەكانیدا دەگەڕێین.

 125 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*