سەرەکی » چاوپێکه‌وتن » رۆڵی ژنانی شاخ لە شۆڕشی نوێی گەلەكەماندا

رۆڵی ژنانی شاخ لە شۆڕشی نوێی گەلەكەماندا

ئەم دیدار و چاوپێكەوتنانە لەگەڵ ژنانی پێشمەرگەی شاخدا لەكەناڵی گەلی كوردستان پێشتر بڵاوبۆتەوە، لەبەر گرنگی ناوەرۆكەكەی كوردستانی نوێ بەباشی زانی دووبارە بڵاویان بكاتەوە.

 

نەرمین عوسمان (ئەو موناقەشە سیاسی و گفتوگۆیانەی كە لە نیوانمان ئەكرا لەشاخ هەر یەكە لە ئێمەی پێگەیاند)
لەسەرەتای دروستبوونی شانەكانی كۆمەڵەی رەنجدەرانی كوردستان، سەرەتا هەر كۆمەڵێك گەنجی ئەو سەردەمە، تاڕادەیەك ئەتوانم بڵێم پەروەردە كرابووین خەتێكی ماركسی دروستبووبوو لەناو باڵی مەكتەبی سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستان، ئەو كۆمەڵە گەنجە بەیەكەوە هەندێك شانەی ماركسیان دروست كردبوو كۆبوونەوەیان دەكرد، ئەو كۆبوونەوانە زیاتر كۆبوونەوەی رۆشنبیری بوو، بۆ خۆپێگەیاندن بوو زیاتر، چەند كەسێك رۆڵیان هەبوو لە پێگەیاندنی ئەو كادرانە، بۆ نمونە لە ساڵی 1969 مام جەلال خولی كردەوە لەسەر ماركسی هێڵی ماوتسی تۆنگ و ئەندێشەی ماوتسی تۆنگ، بەم شێوەیە كۆمەڵێك گەنج هەبوون كەوتبوونە ژێر كاریگەری ماركسییەوە، هەمومان چەپ بووین بەهۆی چەپەوە ئەو بیرۆكەیە گەڵاڵەبوو، ئەو شانانەی كۆدەبووینەوە بەشێكمان یەكترمان نەدەناسی و ترس و تۆقاندنی رژێمی ئەو وەختەی رژێمیشمان لەسەربوو، بەڵام هەموو شانەیەك كە دروست دەبوو كۆبوونەوەمان دەكرد لە بەغدا، ئیتر ئەمە بوو بە نەواتی دروستبوونی كۆمەڵەی رەنجدەرانی كوردستان، من خۆم كۆمەڵێك خولم بینیووە یەكێك لەو خولانەی بینیوومە خولەكەی مام جەلالە، شەهید جەعفەر یش كاریگەری بەسەرمەوە هەیە، ئەویش چەپ بوو، هەروەها كاریگەری خالید دلێر كە ئەویش خاڵمە و چەپ بوو لەناو باڵی مەكتەب سیاسی بوو، ئەمانە وایانكردبوو بیری ماركسێت بەهەند وەربگرم و ئەو لایەنە چەپە بم كە لەناو باڵی مەكتەبی سیاسی ئەو وەختە هەبوو، كە دەتوانم بڵێم زۆرینە بوون، ئەمانە ئەوانە بوون كە كاریگەرییان لەسەرم هەبوو، هاوڕێی بوون لەنزیكەوە، یەك بەهۆی ئەوەی كەسێكی چالاك بووم لەقوتابیانی ئەو سەردەمە، دوو من لە پۆلی چوار بووم لەدوای بەیاننامەی 11ی ئازارەوە، هەردوو رێكخراوەكە یەكیان گرتەوە، یەكێتیی ژنان و ئافرەتانی باڵی مەكتەبی سیاسی، من خۆم كاندیدكردوو بووم بەئەندامی سكرتاریەت و لەوێشەوە بووم بەسكرتێری ئافرەتان، كۆمەڵێك كادربووین، ئەوە وایكرد من ببم بە كەسێكی چالاك لە بواری ژنان و قوتابیان لاوان، ئەمەش وایكردبوو كە من زۆر نزیكی كەسە لێپرسراوەكان بم، زۆر دۆستی نزیكی شەهید ئارام بووم، لەگەڵ شەهید فازیل مەلا مەحمود و هاوڕی چەپە شیوعیەكانیش هەر هاوڕی بووین، بە یەكەوە زۆر رەفیقی دارۆ بووم ئەمانە یادیان بەخێر لە نزیكەوە هاوڕی بووین، كاك عادل موڕاد بەرپرسم بوو شازاد صائیب زیاتر لە دوورەوە دەمناسی، ئەو وەختە لە نزیكەوە نەمدەناسی بەس بەهۆی سەرگوڵەوە ئەو وەختە دەستگیرانی بوو دەمناسی، وردە وردە دوای ئەوەبووین بەهاوڕی ‌و بە باوكمان وت كە ئەبین بە پێشمەرگە، بەس بەدایكمان نەوت وتمان ئەچین بۆ بەغدا، ماوەیەك خۆمان دەشارینەوە دوای دەگەڕێینەوە، ئیتر ئەو رۆشتنە رۆشتین ئیتر نەگەڕاینەوە، من بەلایەكدا لەگەڵ روناكی شێخ جەناب و رەحمە خانی دایكی روناك خێزانی شێخ جەناب، ئیتر ئەو بە قاچاخ ئێمەی گەیاندە قەڵادزێ و رۆشتین دارۆش لە رێگەی شەهید جەمالی عەلی لە رێگەی هێزی پێشمەرگەوە رۆیشت، دوای سێ شەو رۆژ رێكردنی سەخت كەبەفرێكی زۆر باری بوو گەشتینە ناوزەنگ و ئیتر مانگێكی پێچوو تا دارۆ گەیشتە لای ئێمە، ئیتر ماینەوە لەوێ نامۆ بوو بەلای خەڵكەوە، عەجایب بوو كە ئێمە چۆن بە قاچاخ ئەچین پەیوەندی بە هێزی پێشمەرگەوە ئەكەین، كە چوینە ناو زەنگیش ئێمە رێچكەشكێن بووین، ئەوانەی لەوێ بوون هێرۆخان بوو فاتمە خان بوو، ئەوان لە شوێنی كە بوون لەگەڵ مەرێم خانی خێزانی دكتۆر عەلی كە چوینە ناو زەنگ، تەنها هێرۆ خانی لێبوو، لەگەڵ من و روناك بووین بە سێ كەس، ئیتر رێچكەی ئەوەمان شكاند كە ژنیش ئەتوانم بڵێم شوێن دەستمان زۆر دیار نەبێ، بەڵام بەو رێچكە شكێنییە، تۆ ئەتوانی هانی خەڵك بدەی كە ئەمە مەترسیدار نییە و تۆ ئەتوانی شان بەشانی پیاو كار بكەیت و شان بەشانی پیاو زەحمەتی شاخ و نەهامەتی بەرگە بگری، ئەمانە گرنگ بوون، زۆرجار پێم ئەڵێن كارو چالاكیەكانتان چیی بووە، كارو چالاكی ئێمە زۆر كەم بوو ئەگەر بەراوردی بكەین بەوكار و چالاكییەی كە تۆ پێویستە بیكەی، لە كار و چالاكیەكان كە دەمانكرد، وێزگە هەبووە، نەخۆشخانەیەكی ناو چادرگە هەبووە، هەندێك خولی نەهێشتنی نەخوێندەواری و خولی كادران هەبووە كە كردوومانە، هەروەها چونە ناو خەڵك ‌و ئەمانەمان كردووە، شتێكی ئەو تۆ نەبووە، چونكە شەڕ لەناوچەكەدا نەبوو دوورە شەڕ بووین، لەبەر ئەوەی ناوچەی سەركردایەتی بوو، بەڵام ئەو پەیوەندییە قوڵەی لەناو ئەو سەركردانە دروست بوو، هەموو كادرێكی لەوێ پێگەیان، بۆیە هەموو جارێك دەڵێم ئەو موناقەشە سیاسی و گفتوگۆیانەی كە لە نیوانمان ئەكرا هەر یەكەی لە ئێمەی پێگەیاند.

چیمەن شێخ عەبدولرەحمان
(خەڵكی گوندەكان مەغدورن، چونكە هەمووی پێشمەرگە بووەو بەیارمەتی ئەوان پێشمەرگە توانیویانە چالاکی بکەن)
لەهەر گوندێك بووبێتین و چوبووینە هەر ماڵێك چەند كەس بووبێت، ئەو ماڵە هەمووی پێشمەرگە بووە، هەمووی بەقەد پێشمەرگەیەك ئیخلاصی هەبووە بۆ كوردستان، بۆ حزبەكان، لەبەر ئەوە ئەگەر بەراوورد بكەین، ئەوا خەڵكی گوندەكان مەغدورن، چونكە هەمووی پێشمەرگە بووەو بەیارمەتی ئەوان پێشمەرگە توانیویانە وابكەن، توانیویانە بخۆن بخەون بحەوێنەوە، ئاویان بۆ گەرم كراوە، خزمەتكراون هەموو شتێكیان بۆ كراوە، من لەگەڵ ژنی گونددا دەچوون بۆ ئاو هێنان، پێم گوناح بووە، وتومە بۆ ئەو بچێت ئاو بۆ من بهێنێت لە كانی، لەبەر ئەوە دەچووم بەتەنەكە ئاوم لەگەڵیان دەهێناو دەچوم دار و چیلكەم لەگەڵدا كۆكردنەوە، بۆ ئەوەی ئاوی پێ گەرم بكەین، چێشتی پێ لێبنێین، لەشاناخسێ پێش ئەوەی كۆپتەرەكە بێ قەسفێكی زۆر بە قوەت كراین، پێشمەرگەیەكی زۆر لەو ناوەبوو، ئەوەی بەركەوتبوو ملیان لە لاشەیان لێ بوو بۆوە، ئەوە دیمەنێكی زۆر كاریگەربوو بەلامەوە، زۆر زۆرم پێ ناخۆش بوو، بەڵام ژن و مناڵ بەرنەكەوتن، دانیشتبووین نزیكیش بووین، ئەو پێشمەرگانەی كە پارچەیان بەرنەكەوتبوو كیمیایی لێی دان و بران بۆ ئەسفەهان و شارەكانی تری ئیران، چارەسەركران و دوو سێ مانگیان پێچوو، من خۆم حەزمكردووە ببم بە پێشمەرگەو پێشمەرگە ببینم چونكە رام لەسەر پێشمەرگە خراپ بوو كاتی خۆی، كە پیاوانی كورد گوێیان لە ئیزاعە دەگرت، دەیوت پێشمەرگە تۆپ و تەیارە شكێنەكان، من خوێندنەوەم بۆ ئەكرد، چۆن ئینسان تۆپ و تەیارەی پێ دەشكێ وا ئەهاتە بەرچاوم پێشمەرگە زۆر جیاوازبن، ئەگەر جیاواز نەبن ناتوانن تۆپ و تەیارە بشكێنن، كاتێك تێبینی باوكم كە گوێی لێدەگرت باسی ئازایەتی پێشمەرگەی دەكرد، ئەوە لە مێشكمدا مابوو چۆن ئینسان بتوانی تۆپ و تەیارە بشكێنێ، لەبەر ئەوە حەزم دەكرد پێشمەرگە ببینم پێشمەرگەو مەسولەكان زۆربەیان هاوڕی بوون، مقەر و ماڵەكەمان لەگەڵ پێشمەرگەدا یەك بوو، پێكەوە چێشتمان لێدەنا دارمان كۆدەكردەوە، ئاومان دەهینا بەیەكەوە نانمان دەخوارد ئەوەندە هاوڕێیەتیمان نزیك سەدان جار لەگەڵ پێشمەرگەكان پێكەوە نوستووین، نە ئەو وتویەتی ئەوە خوشكم یان دایكم نییە، نە منیش هەستم كردووە پیاوێكی پێگانە بێت.

نەزیرە حارس
(كە چووین بۆ ناوزەنگ لە ناوەندی كۆمەڵە كارم كرد و خولێكی سەربازیشیان بۆ كردینەوە بۆ فێربووینی بەكارهێنانی چەك)
لەخەمزە سەیرم دەكرد، من كەسێكی بێ ئیش و خوێندەوارم، بە كاك ئازادم وت چەند ژنی لێیە ئەم گوندە، هیچ نەبێت وەك مەحولئومی بۆ فێربوونی ئەلف و بێ هەندێك وانە بڵینەوە، لە ماڵێكدا كۆببینەوە وانەكان بڵێینەوە، دوای پێیان وتین نابێ لە خەمزە بمێننەوە، خەڵك هاتووچۆ دەكات و ئەو پیاوەی گیرابوو كەسوكاری دەهاتن بۆ تاقیبات، دیسانەوە بە پێ گەڕاینەوە بۆ گورگەیەر، ئەم جارە لە ماڵێكدا كە ناوی كاك عومەربوو ژنەكەی ناوی بەهاربوو ژوورێكیان داینێ لەوێ ماینەوە، بەڵام ئیتر دوایی بڕیارمدا ئەم گوند و گوندانە بە من ناكرێت، بڕیارمدا بچم بۆ ناوزەنگ بۆ سەركردایەتی سەرەتای مانگی سێ بوو، بەفریش نەمابوو، ئیتر من رۆشتم و چووم بۆ سەركردایەتی كە گەشتم سوهەیلە و نەسرین گەشتبوون، ئەو كچانەی زانكۆی تەكنەلۆجی بەغدا گەیشتبوون كە ئێمە چووین تاڤگەی خوشكی كاك نەوشیروانی لێبوو لەگەڵ دایكیدا باجی خانم، نەرمین و فریشتەی لێبوو ئەوان لەكەرتی ئیزاعە كاریان لەگەڵ ئاشتی و خەدیجە لەوی كاریان دەكرد، ئێمەش دەستمان كرد بەكار من لە ناوەندی كۆمەڵە كارم دەكرد لەگەڵ سوهەیلەو هەندێك لە كچەكان گەلاوێژ و دابان لە نەخۆشخانەكەی شەهید بەختیار كاریان دەكرد، لەوێ خولێكی سەربازیان بۆ كردینەوە بۆ كچەكان كچەكان بەشدار بووین، مامۆستا ئەنوەر صەبری خۆی دەورەكەی پێ وتین، لە خولەكە زۆر باش بووین، من خۆم زۆر سەركەوتووبووم، لە دەمانچەوە فێری چەك بەكارهێنان بووین، هەتا گرینۆف، لەكۆتایی خولەكە وابزانم ئەو فیلمە هەیە لە كوردساتە من بەپێووە وەستاوم گرینۆفێكم پێیە شەرحی دەكەم، فێری تەقینەوەش بووین، یەكێك لەو كارانەی كە كردم لەناوەندی كۆمەڵە بوو ناوەندی كۆمەڵەكە هۆڵێكی گەورە بوو، لەگەڵ كتێبخانەیەكی بچوكدا، تەلەفونێكی لێبوو بەدەست كاری دەكرد بەهەندل، قسەمان پێ دەكرد لەگەڵ تووژەڵە و زەڵێ، ئەوەی من بینیم لە هۆڵەكە، ئەو كەسانەی هاتبوون بۆ بوون بە پێشمەرگە پشتگیریان كرابوو، لە لایەن رێكخستنەكانەوە، كە چۆن بووە و لەگەڵ كێ كاری كردووە یان چالاكی كردووە، هەموو نامەكان دانرابوون، كاتێ سەیرم كردن وتم نابێت هەموو كەسێك ئەمانە ببینێ هاتم مۆڵەتم لە كاك نەوشیروان‌و كاك ئازاد هەورامی وەرگرت و ئەو نامانەم هەمووی كۆكردەوە، بە پێی بەروارەكەی رێكم خستن لەیەكەم نامەوە تا كۆتاییەكەی كۆمكردەوە‌و ژمارەم بۆ دانان، پاشان سجلێكم هێنا نامەی ژمارە یەك بەپێی ناوی كەسەكەو چالاكی‌و زانیاریەكانی ناویم لە ناو سجلەكەدا دەنوسی، هەموویم رێكخست و نامەكانم لای خۆم هەڵگرت، شتێكی كەش هەبوو، ئەو كەسانەی كە بەرامبەر رێكخستن و شۆڕش خیانەتیان كردبوو دەستگیركرابوون، ئەو نامانەش سوهەیلە رێكیخستن لە ناوەندی كۆمەڵە، ئیتر من لەوی كارم دەكرد، جارێكیان بەسەفەر هاتمەوە بۆ شارباژێر دواتر بۆ سلێمانی لەگەڕانەوەدا لەگەڵ صەبیحەی ژنی قادری حاجی عەلی پرشنگ خانی ژنی كاك ئاوات عەبدولغەفوور، من چوم لە ئیسكان بینیم ‌و بەسەیارە گەڕاینەوە بۆ سەركردایەتی، كاتێ گەڕاینەوە، بەسەیارەیەك سایەقەكەی ناوی ئەنوەر بوو ئەندازیار بوو، ژنەكەی عەرەب بوو موهەندیسە بوو، ناوی خەولە بوو بردینی كاك ئەنوەر لە رێگا لەگەڵ سەیارەیەكی جەیشی شەعبی دەعمێكمان كرد.

د. نازەنین عوسمان
(ساڵی 1979 حكومەتی عیراق دەستی كردبوو بە پشكنینی شیوعیەكان و لێكۆڵینەوەیان لەگەڵ ئێمەش كرد وایاندەزانی ئێمەش شیوعین)
(لەبەغدا گیراین شەوەكەی هاتن بردینیان بۆ موخابەرات بە چاوبەستراوی تا بەیانی لەوی بووین لێكۆڵینەوەیان لەگەڵ دەركردین)
لە پۆلی پێنچ بووین، ئێمە رێكخراومان هەبوو، رێكخراوی كۆمەڵە بوو، كۆمەلێك خوێندكاربووین، كۆتایی ساڵی 1979 بوو، حكومەتی عیراق دەستی كردبوو بە پشكنینی شیوعیەكان و لێكۆڵینەوە لەگەڵیان، وایاندەزانی ئێمەش شیوعین، ئێمەش بەر ئەو تەفتیشە كەوتین، دوو كچ بووین، لەیەك ژووردا لەهەمان رێكخراوبووین، من لێپرسراوی بەیان محەمەد بووم لە پۆلی چواری پزیشكی بوو، من ئەوكاتە لە پێنچ بووم هەندێك بڵاوكراوە بە بەیان گیرا، لەگەڵ هەندێك ناوی ئەو كتێبانەی ئەوكاتە بۆ ئەوەی لە كۆمەڵەدا پلە وەربگرێ ئیمتیحانمان هەبوو، كۆمەڵێك كتێب هەبوو دەبوایە بمانخوێندایەتەوە‌و ئیمتیحان دەكراین بۆ ئەوەی پلەكەت بەرز بكرێتەوە ناوی ئەو كتێبانە لای من گیرا، بەڵام بەیان بەیاننامەكانی پێ گیرا ئیتر ئێمەیان بردە ئەمنی خاسەی موسڵ لەوێ لێپرسینەوەیان لێكردین تێنەگەیشتن مەوزوعەكە چییە لە بەیانیان پرسی ئەوەت لە كوێ بوو وتی لەناو تەكسی دۆزیومەتەوە هیناومەتەوە لەگەڵ خۆم، ئازادیان كردین، بەڵام بۆ شەوەكەی هاتن بردینیان بۆ موخابەرات بە چاوبەستراوی تا بەیانی لەوی بووین لێكۆڵینەوەیان لەگەڵ دەركردین یەكەم قسەی كابرا وتیان بە چی دەتانەوێ دەست پێبكەین، بە جگەرە یان بە بوتڵ، با شتێكت بۆ بگێڕمەوە من و بەیان لە یەكێك لە ماڵەكان خاولیمان پێنەبوو خاولییەكیان داپێمان كردمان بە دوو بەشەوە وتمان نەوەك لەوێ بكەوینە دوو شوێنی جیاواز یان دوو مەفرەزەی جیاواز، خەیاڵی ئەومان نەبوو كە سەركردایەتی شوێنی جیاوازی هەبێت، چونكە ئەو چیرۆكانەی كە دەگەیشتنە لای ئێمە چیرۆكەكان هەمووی پاڵەوانێتی بوو هەمووی باسی بەرگری و شەڕی گەورە بوو راستیەكان نەدەگەیشتە لای ئێمە چۆنێتی ژیانی ئەوێ نەدەگەیشتە لای ئێمە، لەدوایدا بیر لەو شتانە دەكەیتەوە یەك شت هەبوو كاتێك سواری سەیارە بووین، كاك كۆسرەت پرسیاری كرد وتی كەستان هەیە لەوێ، دیاربوو كاك كۆسرەت دەیزانی من خەڵكم لەوێ هەیە، چونكە نەرمینی خوشكم پێش من چوو بوو لەگەڵ كاك دارۆ لە پێشمەرگایەتی بوو لەبەیانی پرسی تۆ كەست هەیە لەوێ، بە كاك كۆسرەتەوە دیاربوو كە ئەگەر كەست نەبێت زەحمەتە بۆت ئیتر كە گەشتینە ئەوێ زانیمان كە كەست نەبێت زەحمەتە لەوێ، مانگی سێی هەشتا گەشتینە ناوزەنگ لەوی هاوین و زستان دەكرا، هاوین لەناو زەنگ بوون و زستان لە توژەڵە كە چوینە توژەڵە لەوێ خولێكی كادران كرایەوە لەو خولە كاك نەوشیروان‌و كاك فەرەیدون كاك سالار و كاك حمە توفێق ئەمانە وانەكانیان دەوتەوە، وەك ئیداری ئێمە سەر بەمەكتەبی عەسكەری بووین، بەڵام وەك كاركردن لە نەخۆشخانە كارمان دەكرد ئەو كاتەی ئێمە گەیشتین نەخۆشخانە لە زەڵی بوو وەك رێكخستنیش هەر سەر بەزەڵی بووین، شەڕی مامەندە بوو هێزەكانی سەركردایەتی چوون بەشداریان كرد ئێمەش لە زمنی ئەوانە بووین، نەیان هێشت بچین، نە كاك نەوشیروان هێشتی نە ملازم عومەر، ئەو كاتە مام جەلال لەوێ نەبوو لەدەرەوەبوو ئەوەی راستی بێت ئێمە تەنها دوو كچ بووین لەوێ بووین، وەك مەعنەویان بۆ پێشمەرگە زۆر گەورەبوو راستە خەباتێكی زۆرمان نەبوو، پێشمەرگەیەك هات خۆی تەسلیم بكاتەوە خۆی تەسلیم نەكردبۆوە دوایی نامەیەكی بۆ ئێمە نارد وتی شەرمم كردووە ئێوە لەوێ بن و منیش خۆم تەسلیم بكەمەوە.

شوكریە كەریم قادر
(یەكەم شانەی كەرتی شەهید لەیلا ئێمەبووین، من ‌و وەصفیەی خێزانی علی شامار و رووناكی شێخ جەناب و ئاشتی)
ئەوكاتە من خوێندكاربووم پەیوەندیم بەڕیزەكانی ڕێكخستنەوەكردبوو، ئەویش لەڕێی شەهید جەمالە ڕەش، لەساڵی 1975دا، یەكەم شانەی كەرتی شەهید لەیلا ئێمەبووین، كە من ‌و وەصفیەی خێزانی علی شامار بوو، رووناكی شێخ جەناب بوو، لەگەڵ ئاشتی سەعە سمێڵیان پێدەوت ئەوەبوو ئەو قومبەلەی بەركەوت، لە عەیادەكەی د.ئومێد كە منی لەگەڵدا بووم لەو رووداوەدا، ماوەیەكی زۆر تووشی گێرمەو كێشەبوومەوە لەلایەن دەزگاكانی ئەمنەوە، دوای ئەوەی كە ماوەیەكی زۆر من لەدائیرەبووم، تەبعەن لەمەجالی كاركردنەكەمدا واهی بووم ئیستیفادە بكەم لەوەی كەكاری ڕێكخستنم دەكرد، چونكە ئەو دائیرەیەی ئێمە زیاتر پەیوەندی بە ئەمنەوە هەبوو، چونكە لەو كاتەدا جاسووسەكان ئیستیفادەیان لە خەتی ماڵان دەكرد بۆ ئەوەی كە بیانویستایە چاودێری بخەنەسەر هەریەكێك كەشكیان لێی هەبوو، ئەوەش هەموو یەكێك لەو سیخوڕانەی خۆیان بەكتابێك دەیان نارد بۆ دائیرەكەی ئێمە منیش لەئیدارە و زاتییەبووم بەشی ئوموری هاتف، تەبعەن دەیان ناردن بۆئەوەی تەلەفونێكیان دەیانێ بۆ ئەوەی ئەو كارە سیخوڕیانەی خۆیانی پێبكەن، من لەوكاتەدا دەرفەتم لەوە بینیبوو بۆ ڕیزەكانی رێكخستن كەئیستیفادە بكەم ئەو نهێنی‌و سڕیاتانەی كەڕێكخستنەكان دەیان توانی ئیستفادەی لێبكەن، لەهەمان كاتدا بۆ پێشمەرگەش كە ئەوكاتە براكەی خۆشم پێشمەرگەبوو لەتیپی 55ی قەرەداغ، من دەمتوانی ئەو نهێنیانە لەڕێگەی صادرە‌و واریدەی بەشەكەی خۆمانەوە بزانم، هەرچەندە من لەوبەشە ئیشم نەدەكرد كە هەركتابێك دەهات دەبوایە تەسجیل بكرایە كەبزانرێت لەكوێوە هاتووە و بۆچی مەبەستێك هاتووە، بەڵام هاوڕێیەكم لەوێبوو هەمووجارێك پێم دەگوت: تۆ ئەگەر ئیشت هەیە بڕۆ من ئیشەكانی تۆ دەكەم، بۆئەوەی ئیستیفادە لەو كتابانەی كە دەهات زۆربەی كات ئەوكتابانە لەلای نیوەڕواندا دەهات هی دائیرەكات كە موەزیعەكان دەیان هێنا، من ئەوەم لەخۆم ڕانەدەبینی، بەڵام توانیم ئیستیفادەیەكی باش بەڕێزەكانی ڕێكخستن بگەیەنم.

لەساڵی 1985 چووینە قەرەداغ یەكەمجار لەگوندی تەكییە دابەزین مقەڕی مەڵبەندەكە چووە بەڵەكجار لەبەر ئەوەی لەبەلەكجاربوو دەبوایە ئێمەش بڕۆین بۆئەوێ، دوای ئەوەی قەسفی تەیارەمان بەسەرداهات لەوانە ڕۆژێك هێشتا لەتەكییە بووین 8-9 تەیارە دەبوو هاتنەسەرمان میوانێكی زۆریشمان هەبوو، ئیبراهیم لەمەحكەمەبوو میوانەكان خەڵكی مەنتیقەی گەرمیان بوون، ئیتر منیش شەرمم دەكر لەوەی كە گرمەی تەیارەكە بێت هەڵسم هیچ نەبێت بچمە پەنابەردێك شوێنێك حەشارگەیەك چونكە هەرچی دۆشكەو تەیارەكان هەیە كەڕەمییان دەكرد لەپشتی ئێمەوەبوو لەسەرشاخەكە ئێمەش لەخوار شاخەكە كەپردێكمان هەبوو، تەیارەكان هاتن بەڵام هیچ كاتێك ئیبراهیم نەدەچووە كونە تەیارەوە، بەڵام من زۆر دەترسام لەتەیارە دەمگوت دوایی لێمبات قاچێكم دەپەڕێت، خۆنامرم من لەمردنەكە نەدەترسام لەقاچ‌و دەستەكە دەترسام، دووجار هەستام وتم: ئیبراهیم تەیارەیە، پیاوەكان هەستان وتیان دەبڕۆ لەگەڵیدا كاتێك تەیارە دەستی كرد بەگرمە من هەستام، بەڵام بەزۆری من ئیبراهیم هەستا لەبەرئەوەی پێی عەیب بوو لەهەمانكاتدا خۆشی مەبەستی نەبوو، چووین بەرەو شاخەكە لەبەرئەوەی لەخوارەوە هیچ شوێنێكی نەبوو لەشوێنی ئەو جۆگە ئاوەی كەلەشاخەكەدابوو بەردی گەورەگەورەی لێ بەجێمابوو چوینەپاڵ بەردێكەوە لەهەمان كاتدا كەئێمەچووینە ئەوێ كاتێك سەرمان نزم كردبووەوە بۆئەوەی سەرمان دیارنەبێت هەرچەندە لەشمان بەدرەرەوەبوو، تەیارەكان دەستیان كردبە قەسف و دۆشكەكە شكا دۆشكەكەی پشتی سەری ئێمە، هەموومان دەزانین ئەویش وەكو زەردەواڵە وایە دەوروژێـت‌و دەزانێ لەكوێوە تەقەی لێدەكرێت هاتەدەوری دۆشكەكەش ئێمەش ڕێك لەخوار دۆشكەكەوەین قومبەلەیەكی گەورەی هەڵدا ئێمە سەرماندانەواندبوو ئەوەندە نزیك بوولێمانەوە، كە قژم بەرزبوویەوە هەمووی دوومەتر سێمەتر لێمانەوە دووربوو، بەڵام ئەوەی كەپاراستینی ئەوشوێنەی قومبەلەكە لێیدا چاڵایی بوو لەخوار ئێمەوە كەوتە ناو چاڵاییەكەوە، پێشمەرگەكان دەیان زانی ئێمە لەوێداین وتیان حاكم‌و خێزانەكەی تەواو چونكە قومبەلەكە دای بەئەواندا، دوای ماوەیەك كە بێدەنگبوو تەیارە كە هیلاك بوو ئەوەنەی تەقەكردوو هاتن پێشمەرگە داباری بەسەرماندا لەكاتەدا من زەختم زۆر بەرزبوویەوە ئەوكاتەش نەخۆشخانەیەكی لێبوو ناوی شۆڕش بوو لای ئێمە د.جەلال هەیە كە ئێستا لەنەخۆشخانەی شۆڕشە كەمودیری ئەوێیە چووم بۆلای ئەو زەختی گرتم كەئەمە ماوەیەكی زۆری پێ چوو هەتاوەكو تەیارەكان ڕۆشتن و ئێمە هاتینەخوارەو چووین بۆ نەخۆشخانەكە بووبە عەسر، ئاویان بۆ هێنام ئەوان نەیان دەزانی شەكرە‌و زەخت‌و فەقیرانە پێشمەگەكان نەیان دەزانی كە د.جەلال زەختی گرتم وتی زەخی بەرزە ئەمە لەترسەوە وای لێهاتووە منیش زۆرم پێسەیر بوو بەڵام لەكاتەوە هەتاوەكو ئێستا ئەو زەختەم لەگەڵە، من هەمیشە لەویش وەك رێكخستن دانەبڕانم پێوەدیار نەبوو چوونكە من دانەبڕام كەهاتووچۆی سلێمانیم دەكرد جارجار كۆمەڵێك شتم لەوێوە دەهێنا بۆسلێمانی براكەشم دەهات شتی بۆدەهێنام هی تیپەكەی خۆیان ئەهاتمەوە بۆ سلێمانی تەوزیعاتم دەكردوو دووبارەبۆ گەڕانەوەشم تەوزیعاتی ناوشار‌و وەرگرتەوەشی بۆئەوێ، بەنهێنی هاتووچۆم دەكرد ماڵیشمان نەبوو بەڵام ژیانم لێرە زۆر ناخۆش بووكەدەهاتمەوە، زۆرجار مەفرەزەوشت دەهاتنە ناوكۆڵانەكانەوە بەشوێن موختەفییەك یان فرارێكدا دەگەڕان، دەیان جار من بەسوتفە رزگارم بووە لەدەستیان بۆئەوەی باشبوو ئێمە لەخانوویەكدا بووین خانووەكەمان ماڵی ساحێب ماڵەكە لەتەنیشمانابوو دەرگایەك لەبەینماندابوو كەئەگەر خەتەریاتێك بووایە دەرگاكەیان دەكردەوە من لەوێوە دەربازدەبووم بۆماڵی ساحێب ماڵەكەمان ئیتر لەوێوە ئاسان بوو دەربازبوونم، بەڵام من هەتامردم مەنوونی ئەوگەڕەكە شەعبیانەم ئەوخەڵكە تێكۆشەرانەم كە لەوگەڕەكانەبووم زۆر هاوكار‌و هاودەمی من بوون.

رووناك شێخ جەناب
شەهید جوامێر كە هاتەوە بۆ سلێمانی ناردبوویانەوە بچێت ئەو عەمەلییەیەی بەغداد بكات، من یارمەتیم دا بردمە ماڵی مامۆستا ئەحمەد لەوێ ژیا چەند رۆژێك من جل‌و شتم بۆپەیاكرد
لەسەرەتای ژیانمدا كاكە شەهاب خودا لێی خۆشبێت من حەزم بەكتێب خوێندنەوە‌و شتی وادەكرد، یەك دوو كتێبی بینی بەدەستمەوە، وتی ئەوە چی دەخوێنیتەوە وتم ئەم كتێبانە وتی نا ئەوانە مەخوێنەرەوە مامۆستایەكت بۆدەگرم هەستە بچۆبۆلای ئەو، كەچووم سەیرمكرد ئاوات عەبدول غەفورە رەحمەتیە ئەویش، ئیترلەوێ حەڵقە بیداییەكانی كۆمەڵە بوو، لەوێ دەرزی پێدەوتین ماركیسیزم‌و هەندێ شتی تر، ئینجا دوای ئەوە شتی ماویشیان پێدەوتین قسەكانی ماوە و ئەوانەیان بۆشی دەكردینەوە فەلسەفەی مادی‌و میسالیان پێدەوتین‌و ئەمزانی حەلەقاتی سەقافییە لەوێ دەرسمان پێدەڵێن‌و شتی‌وا، جاربەجارێك واجبیان دەداینێ بۆنموونە بەیانێ شتێكیان دەنووسی یان شتێكیان وەردەگێڕابەزمانی كوردی ئەوسا تایپ‌و ئەوانە زۆرباش نەبوو دوایە ئێمە وەرگێڕدراوەكەمان بنووسیایەوە جارێكیتر بۆنموونە جاری واهەبوو 3بۆ4 لاپەڕەی گەورەیان دەداینێ دەمان نوسییەوە دەیان گوت بیكەن بەچەند نووسخەیەك‌و بیدەن بەخەڵك ئەوەمان دەكرد، لەسەرەتادا ئیشەكەمان بەس ئەوەبوو، كەقەڵادزێ قەسفكرا برایەكی كاك ئاواتی پێوەبوو چوینە تەعزیەكەی ئیتر تێگەیشتین كە ئەمە شتێكە وەكو حیزب واتا تەنزیمیەكە شتێكە من خۆم تێگەیشتم كە ئەمە پەیوەندی هەیە بەخەڵكی دیكەشەوە هەر ئێمە نین پێش ئەوە نەمان دەزانی، كۆمەڵەی رەنجدەرانی كوردستان بوو هەمووی پەرت‌و بڵاوبوو، لەبەغداد خەڵك گیرا، لەسلێمانی خەڵك گیرا، لەخانەقین خەڵك گیرا، لەزۆربەی شوێنەكان خەڵك گیرا، نەمان دەزانی پەیوەندی بەكێوە بكەین بەكێ وەنەكەین، وابزانم مانگی 6 یان7 بوو كاكە دارۆ گیرا، دوای ئەوە تامانگی 12ی ئەوساڵە كاكە شەهابیش گیرا، هاتنەوە تەسلیمیان كردنەوە ئیران لەوێ ئەوانیش گیران، هەرلەوكاتەدا كاكە شەهاب گیرا كاكە شەهاب لەبەغداد بوو هێشتا رۆژێك من هاوڕێیەكم هەیە ئەویش جوانەمەرگ بوو ناوی ئاشتی بوو لە عەیادەكەی د.ئومێك قومبەلەیان تێخست ئەوی پێوەبوو ئەوكچە هات وتی كاكە جەمال دەڵێت دەمەوێت بیبینم من سەیرم پێدەهات، كەبۆچی جەمالە ڕەش دەیەوێت من ببینێت منیش ئەوە نییە بەدافعەی فزوڵ‌و شتی وا ئەوەی لەبیرم نەبێت تەنزیم‌و شتی وابوو، وتی: ئەوە ئێمە موخەیەلكراوین تەنزیمەكانی كۆمەڵە بگرینەوە تۆش یەكێت لەوانەو حەزدەكەین یارمەتیمان بدەیت ‌و لەگەڵماندا بیت، منیش یەكسەر بێ هیچ شتێك وتم باشە، ئیتر لەوەوە دەستم پێكردەوە جاری دووە، ژنیان زۆر ئیهتیمام پێنەدەدا وایان دەزانی هەرپیاو شەڕدەكات حكومەتیش واتێگەیشتبوو لەبەر ئەوە زۆر زەخت لەسەر ژن نەبوو بۆنموونە ئیشی ناوشار بەژن دەكرا، جەوی ماڵی خۆم‌و عایلەی خۆم توڕەت دەكات بۆنموونە لەماڵەكەدا چی پیاو هەبوو گیرابوو یەك پیاومان بەرنەبووبوو هەریەكەی لە شوێنێك بوو یەكێك لەبەغداد بوو یەكێك لەموصڵ بوو یەكێك لە كەركوك بوو، حیقد‌و رق لەحكومەتەكە وای لێكردبوویت بتەقیتەوە نەوەك توڕە بیت لەعایلەی ئێمەدا مەعقول نەبوو یەك پیاو نەبوو بەس باوكم بوو باوكیشم نەخۆش بوو ئەگەرنا ئەویشیان دەگرت سیاسەتی نەدەكرد نەخۆش بوو.

من لەم دواییەدا بووبووم بەڕەبتی بەغداد‌و سلێمانی لەگەڵ (شەهید جوامێر، شەهید سەلام، شەهید بێباك، وەصفییە لەگەڵ ئەمانەدابوو)، من رەبتم دەكردن بەسلێمانییەوە، لەزۆربەی زۆری ئیشەكانیشیان من یارمەتیم دەدان بۆ ئەوەی شەهید جوامێر كە هاتەوە بۆ سلێمانی ناردبوویانەوە بچێت ئەو عەمەلییەیەی بەغداد بكات، من یارمەتیم دا من بردمە ماڵی مامۆستا ئەحمەد لەوێ ژیا چەند رۆژێك من جل‌و شتم بۆپەیاكرد جلی لێنەبوو، یان بۆنموونە دەمانچەیەك شتێكیان دەداینێ دەیان وت بیبە بۆ بەغداد دەمان برد لەگەڵ وەصفیەیە، هاتمەوە بۆ سلێمانی باوكم وتی: چیدەكەیت، وتم: بەتەمام بچمەدەرەوە، تازە كاكە دارۆ‌و كاكە ئاوات‌و خەبات‌و هەموو منداڵەكانمان دەرچووبوو لەسجن، كاكە دارۆ وتی لەگەڵ ژنەكەم دەچمەدەرەوە وتم منیش دێم لەگەڵتاندا، بەباوكم وت وتم باوكە ئەڕۆم لەگەڵیاندا وتی بڕۆ خواحافیزت بێت، بەنیازی ئەوەی بڕۆمە دەرەوە‌و ببمە پێشمەرگە بەنیازی ئەوەی ئاخۆ چییە 22/11/1979 لەگەڵ ئەو نەرمین خانەیا بەیەكەوە لەوێ بووین، ماوەیەك یەك دوو دەورەی كادیرانەیان كردەوە یەكێكیان كاك نەوشیروان مەسئولی بوو، دەرسی پێدەوتین ئەوەبوو چووم ئیتر جاربەجارێكیش دەرۆشتم لەگەڵ پێشمەرگەكاندا هیچی وانییە بیكەیت بۆ ژن یان دەبێت لە راگەیاندن ئیش بكەیت دەتوانینی ئەویش فێری سەبربووم.

print

 643 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*