سەرەکی » وتار » ئیدریس جەبار » خوێندنەوەیەكی تر بۆ ئۆپەراسیۆنەكەی توركیا

عەفرینیشی هاتەسەر؟

خوێندنەوەیەكی تر بۆ ئۆپەراسیۆنەكەی توركیا

رەنگە بگوترێت پشتبەستنە بە تیۆری پیلانگێڕی كە بە تیرۆرێكی ئێكسپایەر و ماوەبەسەرچوو دادەنرێت، بەڵام نەبوونی هەڵوێستێكی بوێر و راشكاوانەوە لەلایەن ولایەتە یەكگرتووەكانەوە بەرانبەر بە ئۆپەراسیۆنی «چڵە زەیتون» لە عەفرین، دەمانگەیەنێتە ئەو بڕوایەی كە «راگەیاندنی هێزێكی سنوری بۆ پاراستنی سنورەكانی سوریا لەگەڵ عیراق و توركیا»، هەڵكردنی گڵۆپی سەوز بوو بۆ توركەكان.
هێرشكردنە سەر عەفرین و «پاشان مەنبەج»بەو وەتیرەیەی سوپای توركیا دەستیپێكردووە، بۆ لەباردنی تەواوەتی ئەزمونی كوردییە لە رۆژئاڤا كە نمونەیەكی گەش و جوانی لەماوەكانی رابردوودا بۆ مقاوەمە و بەگژداچوونەوەی تیرۆری بێهاوتای رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی خستەڕوو، وێڕای بەڕێوەبردنێكی دیسپلینانەی ئەو ناوچە كوردیانەی لەپاش تەنگژەكانی 2011 كەوتنە ژێر كۆنترۆڵی پارتی یەكێتی دیموكراتی كورد (PYD) و یەكینەكانی پاراستنی گەلی كورد (YPG).
گەر (YPG) درێژكراوەی پارتی كرێكارانی كوردستان (PKK)ش بێت، دەبێت ئەو هەڕەشانە چی بن كە ئەو هێزە لەسەر ئاسایشی نەتەوەیی توركیا دروستی دەكات؟ هێزێكی شەكەت و ماندوو كە بە هەزاران قوربانییەوە لە دژی داعش هاتۆتەدەر و سەركەوتنی بەدەستهێناوە، دەبێت قەبارەی ئەو مەترسیانە چەند بن كە دەوڵەتی توركیایان بەوجۆرە هێسترییە توشی شۆك كردووە؟.
ئەم پرسیارانە و چەندان پرسیاریی تری لەو جۆرە، رەنگە لەلایەن توركەكانەوە بەشێوەیەكی لۆجیكانە وەڵام بدرێنەوە و زیاتریشیان بخرێتەسەر، بەڵام تێنەگەیشتن لە پاڵپشتی و پشتیوانیكردن لە (YPG) و بەكارهێنانی بۆ قۆناغێكی كاتی، رەنگە ئەو هەڵە كوشندەیە بێت كە بەدرێژایی مێژوو نەتەوەی كورد پێوەی گیرۆدەیە.
لە باشوور و رۆژئاڤا، كورد بەردەوام فاكتەری سەقامگیریی و ئارامی بووە و هەرگیز نەبۆتە مایەی دروستكردنی هەڕەشە لەسەر ئاسایشی هیچ كام لە وڵاتە دراوسێكانی، بگرە فاكتەرێكی یاریدەدەریش بووە بۆ رەواندنەوەی مەترسی و هەڕەشەكانی سەر ناوچەكە، بەگژداچوونەوەی مەیدانی هێزە كوردییەكانیش بۆ تیرۆری داعشی كە خەریك بوو شارستانی مرۆڤایەتی بەرەو داڕمان ببات، واقعێكی نزیكە و ماوەیەكی زۆری بەسەردا تێنەپەڕیوە.
باسی هەڵوێستەكانی ئێران و سوریا و عیراق ناكەین، بەڵام ئەمریكا «داوای دانبەخۆداگرتنی لە سوپای توركیا» كرد، بریتانیا «تێگەیشتنی هەبوو بۆ ئەو مەترسیانەی لە ئایندەدا لەسەر دەوڵەتی توركیا دروست دەبن»، هەڵوێستی روسیاش رێگەچۆڵكردن بوو بۆ پەلكێشی سەربازی توركیا لە دژی كورد، هەرچەندە «داوەتنانەی بۆ نوێنەرە كوردەكان ناردبوو تا بەشداریی لە كۆنگرەی سوچیدا بكەن».
گەر ولایەتە یەكگرتووەكان لە رۆژئاڤا بە تەواوەتی بچێتە ژێر باری ئەنقەرە و هیچ بەرگرییەك لە یەكینەكانی پاراستنی گەلی كورد (YPG) نەكات، مانای گورگان خواردكردنی ئەو هێزەیە و لەلایەكی تریشەوە، چۆڵكردنی گۆڕەپانی سوریایە بۆ گەمەكەرە ئیقلیمییەكان كە دیسانەوە چۆكدادانی ئەو زلهێزە بێ‌ ركابەرە دەگەیەنێت بۆ نەیارەكانی و دووبارەبوونەوەی ئەو شكستانەشیەتی كە لەپاش 2003 لە عیراقدا رووبەڕووی بۆوە.
پەرەگرافی پێشوو، خوێندنەوەیەكی سەرەتایی و رواڵەتیانەیە بۆ هەڵوێستەكانی ئەمریكا و خاڵە بەهێز و لاوەزەكانی ئەو وڵاتە لە ناوچەكەدا، ئەوەی شیاوی گوتنە و بە خوێندنەوەیەكی دروست دادەنرێت، قسەكردنە لەسەر ئەو گرێبەستە نهێنیانەی لە تاریكیدا كراون و دەكرێن.
دووبارە بوونەوەی سیناریۆكانی دوێنێ‌ و ئەزمونەكانی رابردوون، تێنەگەیشتنە لە خواست كاتییەكان و خوێندنەوەیەكی هەڵەیشە بۆ چۆنیەتی مامەڵەكردن لەگەڵ گەورەكان.
ناڵێم سیاسەتوانەكانمان پێویستە ببنە ئۆدیب و گرێكوێرەی ئەو هەموو ناپاكییە لوغزاویانەمان بۆ بكەنەوە كە بە درێژایی مێژوو لەلایەن دۆستە خەمخۆرەكانمان لەژێر ناوی جیاجیا و بیانووی جیاجیادا كوردیان دووچاری نسكۆ و كارەساتی گەورە كردووە، لێكدانەوەیەكی تر و تێڕوانینێكی تر و مامەڵەكردن بە شێوازێكی تر، دەبێت ناونیشانی پەیوەندی دیپلۆماسیانەی كورد بێت لەگەڵ دەوروبەر و دۆستەكان.
دەبێت زەمانەتی هەمیشەیی، جێگەی سیاسەتی كاتی بگرێتەوە، هاوبەشی راستەقینە بین نەك تەنیا كۆچی قوربانی و گەمەپێكراوێكی بەدفەساڵ، پشت ئەستور بە گەل خۆمان لە بەهێزیدا ببینینەوە نەك لاواز و مل كەچی بەردەم داخوازیی بێگانان، كۆبانییەكان بكەینە ناونیشانی مقاوەمەی نەتەوەیی و سونبولی كورد، نەك بڵیین عەفرینیشی هاتەسەر و لەبری پێشڤەچوون، بەرەو پاش دەگەڕێینەوە.

 438 جار بینراوە