سەرەکی » وتار » ئەردەڵان عەبدوڵڵا (پەڕە 2)

ئەردەڵان عەبدوڵڵا

ئیتالیا وڵاتی جوانی و شارستانیی

لەماوەی پێشوودا ڤایرۆسی کۆرۆنا تەواوی جیهانی گرتەوە، مردن و تووشبوونی هەرکەسێک و نەتەوەیەک لەلای من مایەی ناڕەحەتی بوو، بەڕاستی بڵاوبوونەوەی ئەم ڤایرۆسە جگە لە مردن، ماڵوێرانیی گەورەشی بۆ مرۆڤایەتی هێناوە و چەندین ساڵیشی دەوێت تا قەرەبووی ئەو زەرەر و زیانە گەورەیە بکرێتەوە کە بە هۆی ئەم ڤایرۆسەوە تووشی جیهان بوو. بەڵام یەکێک لەو وڵاتانەی کە زۆر بە قوورسی ئەم ڤایرۆسە ...

زیاتر »

کۆرۆنا بازاڕی درۆ و گەوجاندنی گەرمکردووە

لەگەڵ پەیدابوونی ڤایرۆسی کۆرۆرنا، چ لە تیڤییەکان یان تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، بازاڕی درۆ، فاڵگرتنەوە، گەوجاندنی خەڵکی زیادیکردووە. هۆکاری سەرەکیی ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆئەوەی هێشتا مرۆڤایەتی نەیتوانییووە بەسەر ئەم ڤایرۆسە کوشندەیەدا زاڵبێت و چارەسەرێکی زانستیی بۆ بدۆزێتەوە، هەربۆیە چ لە خۆرهەڵات و چ لە خۆرئاوادا شەپۆلێکی گەورەی درۆکردن و گەوجاندنی خەڵکی بڵاوبۆتەوە. دیارە هەرکاتێک راستی دەمرێت، ئەوا یەکسەر درۆ لەدایک دەبێت، هەر لەسەرەتاوە، ...

زیاتر »

هێزی ناسکی هیندستان

لە ساڵی 2004 دا بیرمەندی سیاسی ئەمریکی جۆزێف نای چەمکی Soft power هێزی ناسکی داهێنا، مەبەستی ئەوش لەم چەمکە ئەوەیە، کە دەوڵەتان تەنها لە رێگەی هێزی سەربازییەوە ناتوانن هەژموونی خۆیان بەسەر وڵاتانی تردا بسەپێنن، بەڵکە هەموو وڵاتێک خاوەنی کۆمەڵێک هێزی ناسکە لەوانە: « فەرهەنگی، ئاینی، دیپلۆماتی، سیستەمی خوێندن،شێوازی حکومڕانی» دەتوانێت لە رێگەی ئەمانەوە، هەژموونی خۆی بەسەر وڵاتانی تردا بسەپێنێت. کولتوور ...

زیاتر »

حکایەتی گۆرانی « انا و لیلی» ی کازم ساهیر

کازم ساهیر یەکێکە لە گۆرانیبێژە ناسراوەکانی عیراق و جیهانی عەرەبی و لەناو هەودارانیشیدا نازناوی» قەیسەر»ی هەیە. ئەو یەکەمین گۆانیبێژی عیراقییە، کە توانی گۆرانی عیراقی، لە سنووری خۆی تێپەڕینێت و بیگەینێتە هەموو ماڵێکی عەرەبی و تەنانەت جیهانیش. راستە لە عیراقدا پێش کازم ساهیر کۆمەڵێک گۆرانیبێژی ناسراو هەبوون، کە لە وڵاتانی تری عەرەبی دەناسران بۆ نموونە « نازم غەزالی و یاس خزر» ...

زیاتر »

فەیلەسووفان و کۆشكی دەسەڵات

لەم بەشەدا هەوڵ دەدەم چەند حکایەتێکی سەیر و سەمەرەی چەند فەیلەسووفێکی جیهانی باسبکەم لەگەڵ کۆشكی دەسەڵات. دیارە هەمیشە کۆشکەکانی دەسەڵات، پێویستیان بەوە هەبووە کە کۆمەڵێک ئەهلی قەڵەم و حیکمەت بوونیان هەبێت و زۆرجاریش پرس و رایان پێکراوە. هەرچەندە پێگەی کۆمەڵایەتی و شێوازی بیرکردنەوەو مامەڵەکردن لەگەڵ دەوروبەردا، لە یەکتری زۆر جیاوازن، حاکم یان سەرۆک یان پادشاکان، نوێنەرایەتی هێزی توند و ناشیرینی ...

زیاتر »

عاریفە گەورەکەی هیندوستان و جیهان

دەمێکە وتومە کە زۆر گرنگە بۆ ئێمەی کورد، ئاگاداری شارستانی هیندی بین. هیندوستان یەکێکە لەو دەوڵەتە مەزنانەی جیهان، کە لەڕووی فکری و فەرهەنگی و ئەدەبییەوە، جێ پەنچەی دیارە، بەتایبەتی لە بواری عیرفانیدا، ئەم وڵاتە گەلێک بیرمەندی مەزنی بەرهەمهێناوە. یەکێک لەو زانا و عاریفە گەورانەی هیندو جیهان « کریشنا مۆرتی» یە. بەداخەوە ئێمەی کورد، زۆر درەنگ ئاگاداری هزر و تێروانینی، ئەم ...

زیاتر »

کۆشكی دەسەڵات و خیانەتی شۆڕشگێران لە یەکتری

لەم بەشەشدا هەوڵ دەدەم حکایەتێکی تری کۆشكی دەسەڵات باسبکەم، کە ئەویش خیانەتی شۆرشگێرەکانە لە هاوڕێکانیان، کاتێک دەگەنە کۆشكی دەسەڵات. دیارە لە مێژووی مرۆڤایەتیدا نموونەی زۆرمان هەیە، هەمیشە شۆڕشگێرەکان بە خەونی گەورەوە دەچنە ناو کاروانی خەبات و تێکۆشان، بەڵام کاتێک دەگەنە کۆشکی دەسەڵات، خەونەکانیان تەنها لە کورسییەکدا کۆدەبێتەوە، ئەمەش تەواو پێچەوانەی ئەو خەون و ئامانج و کارانەیانە، کە لە ساڵانی خەبات ...

زیاتر »

بەریتانیا و بژاردەکانی بەردەمی

رۆژی 12/12/2019 لە بەریتانیا هەڵبژاردنێکی پێش وەخت ئەنجامدار، بە پێی زۆربەی چاودێرانی سیاسیش بێت، ئەم هەڵبژاردنە مێژوویی و یەکلاکەرەوە بوو، لە هەمووشی گرنگتر دەرئەنجامی هەڵبژاردنەکەش مایەی سەرسوڕمان بوو، چونکە بە پێی زۆربەی میدیاکان بوایە، دەبوایە پارتی پارێزگاران شکست بهێنن و بۆریس جۆنسۆنیش دەبێت بگەڕێتەوە ماڵەوەو کۆتایی بە ژیانی سیاسی بهێنێت، بەڵام وا دەرنەچوو، بگرە پارتی پارێزگاران زۆرترین دەنگیان هێنا. لەهەمانکاتیشدا ...

زیاتر »

جیهان و رەگوڕیشەی سیستەمی سیاسی لە دیدی فۆکۆیاماوە

به‌شی چوارەم و کۆتایی سیمای دەوڵەتە ئەفریقییەکان نووسەر زۆر بە ووردی باسی سیمای ئێستای حوکمداری لە کیشوەری ئەفریقا دەکات، کە زیاتر دەوڵەتی فاشیلن، دوورن لە دەوڵەتی مۆدێرنەوە. لەمەشدا بە ووردی باسی سیماکانی ئەو دەوڵەتانە دەکات و دەڵێت: 1/ بە کەسییکردن حکومەتەکان لە ئەفریقا، سەرکردەکان نێرینەن، خۆیان لە وێنەی باوکدا دەبینن، وەکو سەرۆکێکی مافیا وان. 2/ لەناو حزبەکاندا ئایدۆلۆژیا هیچ رۆڵی ...

زیاتر »

بەشی یەکەم لە کۆتایی ساڵانی هەشتادا ناوی « فرانسیس فۆکۆیاما» تەواوی جیهانی داگیرکردبوو، بەتایبەتی پاش بڵاوبونەوەی کتێبە بەناوبانگەکەی « کۆتایی مێژوو» لێرەوە ئیتر فۆکۆیاما بووە ئەستێرەیەکی گەشی بیرمەندانی ئەمریکا و جیهان، ئەو یەکێک بوو لەو کەسانەی کە جاڕی لەناوچوونی سیستەمی سۆسیالیستی و موژدەی بڵاوبوونەوەی سیستەمی لیبڕاڵی و مۆدێلی ئەمریکی بەجیهاندا راگەیاند. لەو کاتەدا تەواوی چەپەکانی جیهان دژی ئەم بۆچوونەی وەستانەوە ...

زیاتر »