سەرەکی » ئەدەب – سێبەر و سایە (پەڕە 70)

ئەدەب – سێبەر و سایە

خه‌ڵاتی نیللی زاكس درا به‌ نووسه‌رێك كه‌ به‌ زمانێكی ئه‌وروپی نانووسێت

سەردار فەتاح رۆژی 11-12-2017 له‌ سه‌نته‌ری شاری دۆرتمۆندو به‌ ئاماده‌بوونی چه‌ندین كه‌سایه‌تی گرنگی شاره‌كه‌و به‌ ئاماده‌بوونی پارێزگار بریگیت یۆده‌ر، خه‌ڵاتی نیللی زاكسی درایه‌ نووسه‌ری كورد به‌ختیار عه‌لی. خه‌ڵاتی نیللی زاكس یه‌كێكه‌ له‌ خه‌ڵاته‌ هه‌ره‌ كۆن و گرنگه‌كانی ئه‌ڵمانیا كه‌ له‌ ساڵی 1961 ـه‌وه‌ ده‌به‌خشرێت، ئه‌م خه‌ڵاته‌ وه‌ك به‌شی هه‌ره‌ زۆری خه‌ڵاته‌ ئه‌ده‌بییه‌ ئه‌وروپییه‌كان له‌لایه‌ن شاره‌كانه‌وه‌ پشتگیری ده‌كرێت، واته‌ یه‌كێك له‌ ...

زیاتر »

شەش ساڵە بێ خالید دلێرین

عەبدولواحید ئیدریس شەریف شەش ساڵ بەر لە ئەمڕۆ خالید دلێر چاوەکانی لێکنا شاعیر،نوسەر،ڕەخنەگر،هونەرمەند،سیاسی ئەو کەسایەتیە بەهرەمەندە لە ٢٠-٨-١٩٣٣ لە گەڕەکی بەفری قەندی شاری کۆیە لە دایک بووە،سەرەتا لە حوجرە،دواتر لە قوتابخانە درێژەی بە خوێندن داوە،جگە لە بەهرە وتوانای خۆی،باوکیشی سەرچاوەیەک بووە بۆی،بۆچوونە ناو جیهانی ئەدەب وهونەر،حەز وهیوا و خەونە جوانەکانی زاڵ دەبن بە سەرهەوراز و سەختیەکانی ژیانی کۆمەلایەتی دا،بۆ ژیان ...

زیاتر »

مه‌لا عه‌بدولكه‌ریمی‌ موده‌ریس، گه‌وهه‌رێك له‌ زمانزانی‌ و سه‌لیقه‌

مامۆستا مه‌لا عه‌بدولكه‌ریمی‌ موده‌ریس، زانایه‌كی‌ گه‌وره‌ی‌ كورده‌ و ئه‌وه‌ی‌ ئه‌ده‌بیاتی‌ كلاسیكی‌ خوێندبێته‌وه‌، ئه‌وه‌ی‌ پیتێكی‌ له‌ئه‌ده‌بیات و له‌ زانستی‌ ئایینی‌ خوێندبێته‌وه‌ مه‌لا عه‌بدولكه‌ریمی‌ موده‌ریس ده‌ناسێ‌. ئه‌م زانا بلیمه‌ته‌ی‌ گه‌لی‌ كورد له‌ماوه‌ی‌ ژیانیدا هه‌ر له‌منداڵییه‌وه‌ تا دوا رۆژه‌كانی‌ ژیانی‌ جگه‌ له‌زانست و زانیاری‌ هیچ خولیایه‌كی‌ تری‌ نه‌بووه‌، ئه‌م پیاوه‌ مه‌زنه‌ هه‌موو ته‌مه‌نی‌ به‌دوای‌ عیلم و مه‌عریفه‌دا گه‌ڕاوه‌و ئه‌وه‌یش كه‌ له‌پاش خۆی‌ به‌جێیهێشتووه‌ ...

زیاتر »

مۆسیقا وه‌ك سه‌رمایه‌

ئا: ئازاد مه‌عروف به‌ پێی تێڕوانینی هونه‌ر وه‌ك بازاڕی ئازاد له‌ ئازادی هونه‌رمه‌ند بۆسه‌ندنی مافه‌كانی به‌ تێكۆشان هه‌میشه‌و به‌ ڕۆشتنێكی هێواشی مێژویی له‌په‌ره‌سه‌ندنێكی به‌رده‌وامی ئابوریانه‌ی خۆیدایه‌، تائه‌م په‌ره‌سه‌ندنه‌ زیاتر بێت ژماره‌ی هونه‌رمه‌ند كه‌متر ده‌بێته‌وه‌و سه‌رمایه‌یان زیاتر ئه‌بێت ،سه‌رمایه‌یه‌ك كه‌ نایه‌وێت له‌پانتایی ململانێی هونه‌ری له‌ناو بچێت ده‌بێت سوود له‌ زۆرترین ڕێژه‌ی پێشكه‌وتنی زانستی و ته‌كنیكی وه‌ربگیرێت چونكه‌ به‌رژه‌وه‌ندیه‌ ئابوریه‌كان و خواسته‌ ...

زیاتر »

مۆناكۆ:چه‌ند جوانه‌ خوێنه‌ر بی،مۆسیقاربی،مێینه‌ بی!

مۆناكۆ ئیبراهیم شاعیر و مۆسیقارێكی لاوی به‌هره‌مه‌نده‌، پێم باشبوو بۆ ئه‌ده‌ب و هونه‌ر له‌سه‌ر شیعر بیدوێنم، كه‌چی له‌ كورته‌ی ژیاننامه‌كه‌ی خۆیدا به‌هره‌ی تری خۆی بۆ ئاشكرا كردم، نه‌ك هه‌ر ئه‌مه‌ به‌ڵكو هه‌ستم كرد وه‌كو لاوێكی بیست ساڵه‌ زۆر جوان قسه‌ ده‌كات كه‌ پێویسته‌ به‌ دیقه‌ته‌وه‌ قسه‌كانی بخوێنینه‌وه‌، لام وایه‌ ئه‌گه‌ر گوێی لێبگرین گۆران وته‌نی لێی تێرنابین به‌ دوو گوێ، چه‌ند ...

زیاتر »

شیعری مه‌حمود ده‌روێش و محه‌مه‌د ماغوت به‌ نموونه‌

عه‌بدوڵڵا تاهیر به‌رزنجی 2-2 راستكردنه‌وه‌: له‌ به‌شی یه‌كه‌می ئه‌م بابەتە دا هه‌ڵه‌یه‌كی هونه‌ری روویداوه‌ و له‌ كاتی كۆپی پێستی ناونیشانی ئه‌م بابه‌ته‌ له‌سه‌ر ناونیشانی بابه‌تی حه‌فته‌ی پێشووتر وشه‌ی (ئه‌مڕۆدا) چۆته‌ سه‌ر ئه‌م ناونیشانه‌، بۆیه‌ له‌م به‌شه‌دا ناونیشانه‌كه‌مان راستكرده‌وه‌، له‌گه‌ڵ داوای لێبووردن له‌ نووسه‌ری بابه‌ته‌كه‌ و خوێنه‌رانی به‌ڕێز.. ئه‌ده‌ب و هونه‌ر. پێشوازیكردن له‌ شاعیری سوور محه‌مه‌د ماغوت وه‌ك له‌ پێشدا باسمانكرد، ...

زیاتر »

ده‌مامكه‌كان هه‌ڵبده‌نه‌وه‌، ئه‌م شانۆیه‌ هه‌ره‌س دێنێ

كۆیار شێركۆ سێبه‌ره‌كه‌ی كارل گوستاڤ یۆنگ … ده‌مامكه‌ ئه‌خلاقییه‌كانمان و دیوه‌ تاریكه‌ حه‌قیقییه‌كه‌مان. سێبه‌ره‌كه‌ی یۆنگ، یه‌كێكه‌ له‌ به‌ناوبانگترین چه‌مكه‌كان له‌ مێژووی زانستی ده‌رونزانی و ده‌روونشیكارییدا و لێكدانه‌وه‌یه‌كی ورد و بێ پێچ و په‌نای ئه‌و دیوه‌ تاریكه‌ی ئینسانه‌ كه‌ له‌ «نائاگا- Unconscious»یدایه‌. تیۆره‌كه‌ ده‌ڵێت له‌ ته‌مه‌نی منداڵیدا، مرۆڤ فێری كۆمه‌ڵێك شێوازی ڕه‌فتار و چاكه‌ و خراپه‌ ده‌كرێت، كه‌ ده‌توانێت له‌ ڕێیانه‌وه‌ ...

زیاتر »

دەزوولەی خەیاڵ

مه‌حمود نه‌جمه‌دین میزه‌ڵانه‌كه‌ به‌ره‌و ئاسمان بڵند بووه‌وه‌، كابرا ده‌ستی‌ به‌ ده‌زووله‌كه‌وه‌ گرتبوو، له‌ خواره‌وه‌یش ژنه‌كه‌ی‌ به‌هه‌ردوو ده‌ستی‌ قاچی‌ راستی‌ توند گرتبوو، هاواری‌ له‌مێرده‌كه‌ی‌ ده‌كرد «ده‌ستی‌ لێبه‌رده‌، پیاوه‌كه‌ مه‌ترسه‌ ئه‌وه‌نده‌ به‌رز نه‌بووه‌ته‌وه‌ تاوه‌كو له‌كه‌وتن بترسی‌.» كابرا حه‌په‌سابوو، نه‌یده‌وێرا ده‌ستی‌ لێ‌ به‌ردا وه‌كی‌ بڵێی‌ له‌حه‌لحه‌له‌ی‌ ئاسماندا بێ‌ و ئه‌وه‌یش كه‌ ده‌ستی‌ پێوه‌گرتبێ‌ په‌ڕه‌شووت بێت نه‌ك میزه‌ڵان، ده‌زووله‌ی‌ باریكی‌ لێ‌ ببوو به‌سیمی‌ ترومبێل ...

زیاتر »

رازی نه‌مریی تۆڵستۆی لە چیدایە؟

رسته‌كانی تۆڵستۆی وه‌كو ره‌گ و ریشه‌ی كۆنه‌ دارێك چوون به‌ ناخی زه‌ویدا، ئه‌و رستانه‌ی كه‌ ته‌نیا په‌یوه‌ندییان به‌ ئێمه‌وه‌ نییه‌ به‌ڵكو په‌یوه‌ندییان به‌ نه‌وه‌كانی ئاینده‌شه‌وه‌ هه‌یه‌. سه‌د و حه‌وت ساڵ به‌رله‌ ئێستا له‌ (20-11-1910) دا لیۆ تۆڵستۆی ماڵئاوایی له‌ ژیان كرد، به‌ڵام چۆنچۆنی ناوی بووه‌ هاوتای گه‌وره‌یی ئه‌ده‌بی روسی؟ له‌ فارسییه‌وه‌: محه‌مه‌د كه‌ریم رسته‌كانی تۆڵستۆی وه‌كو ره‌گ و ریشه‌ی كۆنه‌ ...

زیاتر »

شیعری مه‌حمود ده‌روێش و محه‌مه‌د ماغوت به‌ نموونه‌

عه‌بدوڵڵا تاهیر به‌رزنجی 1-2 پێشه‌كی سه‌ره‌تا له‌م لێكۆڵینه‌وه‌دا، به‌كورتی باسی كولتوورویستی ده‌كه‌ین، چونكه‌ به‌شێكی سه‌ره‌كی ناونیشانی بابه‌ته‌كه‌مانه‌ و ڕه‌وتی گشتی وسرووشتی سه‌رجه‌م به‌شه‌كانی دیاریده‌كات. پاشان دێینه‌ سه‌ر ڕوونكه‌وته‌ی كلتوورویستی له‌ شیعری كوردیدا، مه‌حمود ده‌روێش و محەمه‌د ماغوتیش ده‌كه‌ین به‌ دوو نموونه‌، كه‌ دوو ئه‌زموونی جیاوازن، یه‌كه‌میان لكابوو به‌نیشتیمانه‌وه‌ و دووه‌میشیان گوتاری گله‌یی ئاراسته‌ی نیشتیمان ده‌كرد. له‌م لێكۆلینه‌وه‌ ڕه‌خنه‌ییه‌دا مه‌به‌ستمانه‌ ئه‌و ...

زیاتر »