سەرەکی » وتار »  ‌عه‌داله‌ت عه‌بدوللا‌ (پەڕە 10)

 ‌عه‌داله‌ت عه‌بدوللا‌

یەكێتی دەبوژێتەوە؟

لەهەڵمەتی هەڵبژاردندا، زۆرجار، لێكدانەوەكان بەزمانی پڕوپاگەندە بارگاوی دەكرێن، یان ئەخرێنە سەرو شیكاریی زانستییەوە كە راستەوخۆ مامەڵە لەگەڵ رووداو‌و ژمارە، داتاو ئامار، فاكت‌و زانیاری، بەراوردكردن‌و جیاكردنەوە، پێدراو‌و پەرەسەندندا دەكات‌و لەخۆیەوە پێشبینی ناخاتەڕوو. شیكاریی زانستی، مەزەندەی بێ بنەما نییە!. بە رەهاییش رووداوەكان، ناخوێنێتەوە. ئەو بەزمانی نزیككاری(مقاربە)، یان ئەگەر(إحتمال)، یان گریمانە(فرضیە)، دەدوێت. بۆ پێشبینیكردنی ئەنجامی هەڵبژاردنەكانیش، ئەوەی پێویست بێت، ئەم زمانەیە، چونكە پێشوەخت، ...

زیاتر »

״كوردستان״، رووداوێكی تێپەڕ..!

ساڵی (1898ز)، بۆ مێژوی سیاسی و روناكبیریی كورد، ساڵێكی ئاسایی نییە. دەرچوونی یەكەم رۆژنامەی كوردی لەتاراوگە بەناوی»كوردستان»و لەلایەن خوالێخۆشبوو میقداد میدحەت بەدرخان(1858-1915ز)نەوەی بەدرخان پاشا(1806-1869ز)كە سیمبولی كەسایەتیی دیارو بنەماڵەیەكی بەناوبانگی كوردە، گوزارشتە لەبیری شارستانییانەی نەتەوەی كورد، بەتایبەتیش جیهانبینیی نەوەكانی ئەمارەتی بەدرخان كە لەمێژوودا بە ئەمارەتێكی بەئیرادەو دادپەروەرو خاوەن سیستەم و ئاسایش، ناسراو بووە، ئەمە تا ئەو رادەیەی كە خودی بەدرخان پاشا، ...

زیاتر »

زۆن‌و سیستەم و شیكاریی خورافی..!

كۆبوونەوەی هێزی كۆن‌و نوێی بەرهەڵستكار، لەزۆنی سلێمانی‌و هەڵەبجەو ئیدارەكانی گەرمیان‌و راپەڕیندا، بەسروشتی حاڵ، بەریەككەوتنی راستەوخۆیان، رووبەڕووی (ی.ن.ك) دەكاتەوە. ئەمە وەك چۆن حوكمی جوگرافیایە، ئاوهاش وابەستەی ئەو جیاوازییە سیاسییەیە كە لەم رووبەرە جوگرافییەدا، چەسپیوە. راستە ئەو هێزانە، بەبانگەوازی سیاسی‌و راگەیاندن، تایتڵی «دەسەڵات» دەكەنە ئامانج، بەڵام بەكردار، سەرزەمینی راستەقینەی چالاكیی بەرهەڵستكارییان تەنها لەم زۆنەدا، چڕبۆتەوە. هۆكاری ئەو واقعە، هەمە لایەنەیە. بەرهەڵستكاران، لەبەر ...

زیاتر »

له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا، چی ده‌گۆڕێت..؟

له‌دوای جیابوونه‌وه‌ی باڵی ریفۆرمی (ی.ن.ك)، به‌سه‌ركردایه‌تیی خوالێخۆشبوو نه‌وشیروان مسته‌فا (1944-2017ز)و پاشانیش دامه‌زراندنی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان (2009ز) به‌دیزاینی خودی ره‌وانشادو سه‌ركرده‌ جیابووه‌كانی تر، رووداوێكی چاوه‌ڕوانكراو بوو، كه‌ هاوسه‌نگیی سیاسی له‌هه‌رێمی كوردستاندا، بگۆڕێت. ئه‌م گۆڕانكارییه‌، گۆڕینی هاوسه‌نگی نه‌بوو له‌نێوان ئه‌و دوالیزمه‌ی، كه‌ پێیده‌وترێت ده‌سه‌ڵات‌و ئۆپۆزسیۆن، به‌ڵكو ته‌نها بریتیبوو له‌ده‌ستكاریكردنی هاوسه‌نگی له‌نێوان دوو هێزه‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌كه‌دا، كه‌ پارتی‌و یه‌كێتی-ن. هه‌ڵبژاردنی (25/7/2009ز)دیارده‌ی ئۆپۆزسیۆنی هێنایه‌ئاراوه‌، به‌ڵام به‌ره‌ی ...

زیاتر »

كێ دەیباتەوە؟!

لەماوەی یاسایی بانگەشەی هەڵبژاردندا، بەسروشتی حاڵ، زمانی پڕوپاگەندەی سیاسی، زمانی زاڵی قەوارە بەشداربووەكانە. لەئەزموونی كوردستاندا، تەنانەت ئەوانەی كە پێیان دەوترێ ناوەندەكانی سەربەخۆی راوەرگرتن(إستطلاع الرأی)، یان رۆژنامەو میدیای ئەهلی، یان پیشەیی(Professional)، بەمەبەست بێت یان نا، لەژێر كاریگەریی هەمان زماندا دەمێننەوە. بەشێكی زۆریان، پتر وەك ناو و ناونیشان، پاشگری سەربەخۆ، یان ئەهلییان هەڵگرتووە، دەنا لەرووی خاوەندارێتی(Ownership)و پارەداركردنەوە(Finance)، سەر بەم، یان ئەو گروپی ...

زیاتر »

نەخشەی ئاڵۆزی دەنگدەر ..!

بۆ ئەوەی بانگەشەی هەڵبژاردن، بانگەشەیەكی گونجاو و لانیكەم هارمۆنی بێت لەگەڵ لایەنی بانگەشە بۆكراودا كە هاووڵاتیانن لەتەمەنی یاسایی دەنگداندا، پێویستە سەرەتا»دەنگدەر»، تیۆریزە بكرێت. واتە پێشوەخت رۆشنبیرییەكی تیۆریی لەبارەوە هەبێت. دەنگدەر، ئەگەرچی، بەهۆی پەیوەندیی بە پرۆسەی دەنگدانەوە خەسڵەتی دەنگدەر وەردەگرێت و پرۆسەكەی پێ بەڕێوەدەچێت، بەڵام لەواقعدا بونەوەرێكی سادەو ناسراو نییە، بەڵكو لەرووی كۆمەڵناسی و دەروونناسییەوە، بەسەر نەخشەیەكی ئاڵۆزدا دابەش دەبێت، خۆی ...

زیاتر »

بانگه‌شه‌ی ساخته‌..!

له‌مڕۆوه‌ بانگه‌شه‌ی هه‌ڵبژاردن بۆ ئه‌نجوومه‌نی نوێنه‌رانی عیراق، له‌هه‌رێمی كوردستانیشدا، ده‌ستپێده‌كات. بانگه‌شه‌كه‌ش، له‌رووی بابه‌تییه‌وه‌، جیاوازیی هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ‌ بانگه‌شه‌ی هه‌ڵبژاردن بۆ په‌رله‌مانی كوردستان. ئه‌و قه‌وارانه‌ی كه‌ له‌هه‌رێمه‌وه‌ به‌شدارن، به‌هه‌ڵه‌دا ده‌چن كه‌ ململانێی زیاده‌ڕۆ له‌گه‌ڵ یه‌كدا بكه‌ن، یان له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كورد پێگه‌یه‌كی به‌هێزی له‌عیراقدا نییه‌، بكه‌ونه‌ ناپاككردنی یه‌كترو ئاڵوگۆڕی تۆمه‌ت‌و راستی شێواندن. له‌ڕووی سیاسییه‌وه‌، هیچ لایه‌ك بێئاگانییه‌ له‌وه‌ی كه‌ له‌دوای پرۆسه‌ی ئازادی (9/4/2003ز)و ...

زیاتر »

ئه‌نفالكردنی تاوان..!

هه‌موو ساڵێك، له‌گه‌ڵ‌ یاده‌وه‌ریی ئه‌نفالدا (1988-1989ز)، كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی سیمبولی خراوه‌ته‌ رۆژی (14/4)ه‌وه‌، رێوره‌سم‌و بۆنه‌، له‌باشووری كوردستاندا، رێكده‌خرێت. ئه‌مه‌، وه‌ك پره‌نسیپ، سوودی خۆی هه‌یه‌. لانیكه‌م، یاده‌وه‌ریی مرۆڤی ئێمه‌، له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و تراژیدیایه‌ی سه‌ده‌ی بیستی ناوچه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، به‌زیندوویی راده‌گرێت. ئه‌م بۆنانه‌، هیچ نه‌بێ، یاده‌وه‌ریی قوربانیان له‌بیردا ده‌هێڵنه‌وه‌، په‌رده‌ له‌سه‌ر وێنه‌ی تاوانه‌كان‌و ئاسه‌واره‌كانیان، به‌زام‌و حه‌سره‌ته‌كانیشه‌وه‌، لاده‌ده‌ن. بێگومان، تاوانه‌كانیش كه‌م نه‌بوون. له‌وباره‌یه‌وه‌، سۆسیۆلۆگی گه‌وره‌ی ...

زیاتر »

پاكسازی..!

چاكسازی له‌حكومه‌ت، پێش هه‌ر كارێك، به‌ئه‌نجامدانی پاكسازیی ده‌بێت له‌پارته‌ سیاسییه‌كاندا!. ئاشكرایه‌ ئه‌وانه‌ی له‌چوارچێوه‌ی رێكه‌وتنی نێوان حزبه‌كاندا، وه‌ك نوێنه‌ری حزب، ده‌چنه‌ وه‌زاره‌ت‌و ده‌زگاكانی ده‌وڵه‌ته‌وه‌، به‌ پشتگیریی حزب‌و كاربه‌ده‌ستانی، ده‌چن. ئه‌وان، كه‌سیان، نه‌ نوێنه‌ری هه‌ڵبژێردراوی میلله‌تن، نه‌ میكانیزمی دیاریكردنیشیان، جگه‌ له‌حزب، به‌ فلته‌ری هاووڵاتیدا ده‌چێت. هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌، هیچ سه‌یر نییه‌ كه‌ گه‌نده‌ڵبوونیشیان، هه‌موو كات، ئه‌گه‌رێكی كراوه‌ بێت. كه‌ یاسایه‌ك نه‌بێت ماوه‌ی ...

زیاتر »

گه‌ڕانه‌وه‌ی پێشمه‌رگه‌، پرسێكی هه‌ستیار..!

له‌م ماوه‌یه‌دا، تا رۆژی ده‌نگدان(12ی ئایار)، رووداو و په‌ره‌سه‌ندنه‌ سیاسییه‌كان، به‌گشتی، ده‌كه‌ونه‌ نێو داوی پڕوپاگه‌نده‌كانی هه‌ڵبژاردنه‌وه‌. تا ئه‌م بۆنه‌یه‌ سیاسییه‌ ته‌واو ده‌بێت، كێرڤی زیاده‌ڕۆیی و هه‌ڵوێستوه‌رگرتن، قه‌به‌كردن و زه‌قكردنه‌وه‌، ته‌نانه‌ت تۆمه‌ت به‌خشینه‌وه‌و ناپاكیكردن، له‌لای پارته‌ سیاسییه‌كانی عیراق، به‌هه‌رێمی كوردستانیشه‌وه‌، روو له‌هه‌ڵكشان ده‌بێت. بیانوو بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ پارته‌كان ئاوها بن، زۆره‌، خودی هه‌ڵبژاردن، بیانووه‌ گه‌وره‌كه‌یه‌. ئه‌م رووداوه‌، پێگه‌ و سه‌نگی گروپ ...

زیاتر »