سەرەکی » کەلتوور » پەناگە رۆشنبیرییەكانی بەغدا

پەناگە رۆشنبیرییەكانی بەغدا

ئیدریس جەبار

شوێنە بەخشندەكان، پڕۆژەی ئاشتیین لە پایتەختی عیراق، تێیدا هەموو عیراقییەكان بە دوور لە تایەفەگەریی سیاسی یەكدەگرنەوە. كۆچێكی رۆشنبیریی لە هەردوو شەقامی موتەنەبی و رەشیدەوە كە پایزی تەمەن تەنگی پێهەڵچنیون، بەرەو كەڕادەی شەرقی. رۆشنبیرانی عیراقی كتێب و رەنگ و هیوا و دروشمەكانیان دەگوازنەوە و بەشوێن جوگرافیایەكدا دەگەڕێن كە ناسكتر مامەڵە لەگەڵ هۆشیاریی و تەندروستییان بكات، بە هەمان شێوە خانەكانی چاپیش دەگەڕێن بەشوێن جیهانێكی پاكژتر بۆ كوچكردنیان. هەردەم رۆشنبیرانی عیراقی وابەستەی شەقامی وەراقەكان بوون كە مێژووەكەی بۆ سەردەمی توركەكان دەگەڕێتەوە، لەگەڵ شەقامی كتێبەكان و شەقامی دێرینی رەشیدی لەنێو جەرگەی بەغدا كە لە دوای داگیركاریی بەریتانی لە سەرەتای سەدەی بیست لە رێی كتێبخانە و ئۆتێل و گازینۆ و هۆڵەكانی سینەما و ماڵی سۆزانییەكان و كەبارێكانەوە، گەشەكردنی بەخۆوەبینی.

شوێنی هونەرمەندە ناودارەکان بووە
لێرە ئوم كەلسوم نیشتەجێ‌ بووە و گۆرانی وتووە لەو دەمەی هاتۆتە بەغدا، بە هەمان شێوە محەمەد عەبدولوەهاب كاتێك میوانی مەلیك فەیسەڵی یەكەمی هاشمی پادشای ئەو كاتەی عیراق بوو، فایزە ئەحمەد و محەمەد عەبدولموتنەڵیبیش هەر لێرەبوون كە لە كەبارێ‌ و یانەكانی شەوانە كارییان كردووە، ئەمە جگە لە دەیان ناوی تر لە ئاسمانی داهێنەرانی عەرەبیش.

بۆ ئەوانەی شارەزای ناوچەكە نین، موتەنەبی كۆڵانێكە لە شەقامی رەشید دادەبڕێت، تەلاری قشڵە لە روباری دیجلە دایدەبڕێت كە پاشماوەی كۆشكی والی توكیە، شەقامی شەراش درێژكراوی شەقامی وەراقەكانە كە عیراقییەكان بە بازاڕی پەڕوگەكان ناوی دەبەن.

شەقامی موتەنەبی پشتگوێ خراوە
بەڵام شەقامی موتەنەبی و تەواوی ناوچەكە، پشتگوێ‌ خراوە و رێڕەوەكانی بۆی دەچن داخراون، شەقامی موتەنەبی لە دوای دوو تەقینەوەی گەورە لەم چەند ساڵەی دوایی كە ریخۆڵەی كتێبخانەكانی پارچە پارچە كرد و خوێنی سەردانیكەرانی رژاند، ئاسایش و ئارامی لەدەستدا.

قاوەخانە كەلتورییەكانی شەقامەكە وەك قاوەخانەكانی، شابەندەر، حەسەن عەجمی، پەرلەمان، زەهاوی و قاوەخانەكانی شەقامی رەشید كە شەقامی دایكە و موتەنەبی لێدەبێتەوە، تەلار و دیوارەكانی داخوراون و خەریكە دادەڕمێن و پاكوخاوێنییان لەدەستداوە و ئاسانكاریی ئامێرە هاوچەرخەكانیان نییە و نەوەی لاوان كە وابەستەی میدیایەكی كراوەن لە رێی ئامرازە هاوچەرخەكانی پەیوەندی و جیهانی زانیاریی و سایبر، بەلای خۆیدا راناكێشێت.

بەمشێوەیە «كەڕادە شەرقی داخل» لە دایك بوو كە گەڕەكێكی رێكپۆشی پایتەختە و پەناگەیەكی رۆشنبیری و هونەری ترە لە دوای گۆڕانكارییەكانی ساڵی 2003وە، بەخێرایی قاوەخانەكانی وەك ئیبن رەزا علوان، و نازك مەلائیكە و ئەوانی تر تێیدا گەشەیان كرد.

هەروەها ئەو شەقامانەی بەرەو شادەماری سەرەكی كەڕادە دەچن، كۆمەڵگە و سەنتەری كۆمەڵایەتی و رۆشنبیری تەشەنەیان كرد كە لەلایەن لاوە چالاكوانەكان و خوازیاریی گۆڕانكاریی بەدوور لە دەسەڵات و پەلكێشكردنی تایەفەگەریی و نەژادی و سیاسی، بەڕێوەدەبرێن.

قاوەخانەی ئیبن رەزا علوان
لە ساڵی 2012، ئیبن رەزا علوانی بچوك عەلا، گواستنەوەیەكی گەورەی بەرەو پێشەوە هێنایەدی، كاتێك بەشێكی گەورەی لە بازاڕی رەزا علوان كە بە درێژایی زیاتر لە نیو سەدە جێگەی بازاڕكردنی عیراقییەكان بوو، كرد بە دیداری رۆشنبیری و نهۆمی دووەمی لەسەر كرد و رووبەرێكی فراوانیشی دایە دەم شۆستەی قاوەخانەكان، لەبەر ئەوەی بەری كۆڵانەكە دوكانی فرۆشتنی قاوە بەناوبانگەكەی سەر بە بازاڕی كۆنی رەزا علوان مایەوە كە لە بەغدا بە ماركەیەكی ناسراو دەناسرێت و هەوادارێكی زۆری هەیە، عەلا شانازی بەم پڕۆژەیەوە دەكات كاتێك قسەی بۆ میدیاكان كردووە.

عەلا لە پێناسەكردنی بۆ پڕۆژەكە دەڵێت:»لە ساڵی 1994وە لە لوبنان دەژیام، لە ساڵی 2012 كە گەڕامەوە بۆ عیراق، خەونم ئەوە بوو قاوەخانەیەك بۆ رۆشنبیران لە بەغدا بكەمەوە، چونكە ساڵانی جەنگ لە هەشتاكان و نەوەدەكانی سەدەی رابردوو، لە دەیەی یەكەم و دووەمی هەزارەی دووەمیش، خەڵكی لە كەشێكی لەمشێوەیە بێبەش كرد».

عەلا رەزا عەلوان باس لەوە دەكات، لە خزم و كەسەكانی بیستووە كە یانە رۆشنبیرییەكان لە ساڵانی پەنجا و شەست و حەفتاكانی سەدەی براردوو دیاردە بوون و خەڵكی هەمیشەیی خۆیان هەبوو، بەڵام لەگەڵ هەڵایسانی جەنگی عیراق ئێران لە ئەیلولی ساڵی 1980، ئەو یانانە لە ناوچوون و نەمان.

 

 

 193 جار بینراوە