سەرەکی » ئابووری » لە دوای گەیشتنی نرخەکەی بە 150 هەزار دینار دۆلار گیرفانی عیراقییەكانی هەڵتەكاندووە

لە دوای گەیشتنی نرخەکەی بە 150 هەزار دینار دۆلار گیرفانی عیراقییەكانی هەڵتەكاندووە

راپۆرتی: ئەركان جەبار

ماوەی نزیکەی هەفتەیەکە، نرخی 100 دۆلاری ئەمریكی لە بازاڕەكانی عیراق و هەرێمی كوردستان گەیشتۆتە 150 هەزار دینار، كە دەستبەجێ كاریگەریی راستەوخۆی لە بەرزبوونەوەی نرخی زۆربەی شمەك و كاڵاكان لە بازاڕەكان كردووە. هاووڵاتیانیش جگە لە خۆگونجاندن لەگەڵ بارودۆخەكەدا، هیچ چارەیەكی دیكەیان نییە.
پەرلەمانتارێكی لیژنەی ئابووری و وەبەرهێنان لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراقیش رایدەگەیەنێت، لە بری پێشكەوتن و گەشەسەندنی کەرتی ئابووری، عیراقییەكان لەوپەڕی خراپیدا دەژین و سێكتەری ئابووریش بەرەو داڕمانی زیاتر دەچێت.

(30 %) زیادیكردووە
نەدا شاكر، ئەندامی لیژنەی ئابووری و وەبەرهێنان لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، بە (سۆمەرییە نیوز)ی راگەیاندووە، ئەو هێزە سیاسییانەی كە پاڵپشتییان لە بڕیارەكەی حكومەت كرد بۆ بەرزكردنەوەی بەهای دۆلار، ئێستا بەبێ دەسەڵاتی و ناچاریی تەماشای داڕمانی بەهای دیناری عیراقی دەكەن، كە باجەكەی تەنیا هاووڵاتیانی ئاست مامناوەند و هەژار دەیدەن.
وتیشی: «بەرزبوونەوەی نرخی دۆلار بەشێوەیەكی نا سروشتی و تێپەڕاندنی 150 هەزار دینار بۆ هەر 100 دۆلارێك، كاریگەریی زۆر خراپی كردۆتە سەر چینی مامناوەند و هەژار، چونكە نرخی شمەك و كاڵاكان لەبازاڕەكاندا بە رێژەی (30 %) زیادیكردووە، ئەمە لەكاتێكدا مووچەی مووچەخۆران وەكو خۆیەتی و زیاد نەبووە. حكومەتیش تەنیا تەماشاكارێكی بێ بەزەییە».

نەهامەتی عیراقییەكان و بەرزبوونەوەی نرخی شمەك
ئەو پەرلەمانتارە ئاماژە بە هەوڵەكانیان لە ئەنجومەنی نوێنەران دەكات و ئاشكرایدەكات، چەندین جار داوایان كردووە وەزیری دارایی و پارێزگاری بانكی ناوەندی بانگهێشتی نوێنەران بكرێن و لێپێچینەوەیان لەگەڵدا بكرێت، بەڵام دەركەوت كە رێكەوتنی ژێر بەژێر هەیە لە نێوان لایەنەكان بۆ رێگریكردن لەو هەنگاوە. «بۆیە ئەو هێزە سیاسییانەی كە پشتیوانی بڕیاری دابەزاندنی بەهای دیناری عیراق بوون، ئێستا بەرپرسیارن لە بەرامبەر نەهامەتی عیراقییەكان و بەرزبوونەوەی نرخی شمەك».
بەوتەی نەدا شاكر، كاتێك حكومەتی عیراق بە پاڵپشتی بەشێك لە لایەنە سیاسییەكان بڕیاریدا بەهای دۆلار بەرز بكاتەوە، دەبوایە لەدوای (2 – 3) مانگ لێكۆڵینەوەی لە دەرهاویشتە و كاردانەوەكانی ئەو بڕیارە بكردایە و لایەنە خراپ و باشەكانی هەڵسەنگاندایە و دواتر بڕیارێكی دروستی دیكەی بدایە بە ئاراستەی بەرزكردنەوەی بەهای دینار، بەڵام بەپێچەوانەوە حكومەت و هەندێك لایەنی سیاسی، تەنیا لەگۆشەنیگایەکەوە دەڕواننە پرسەكە و دەیانەوێت پارێزگاری لەو پارەیە بكەن كە دوورە لە بەرژەوەندییەکانی میللەت.
دەشڵێت: «حكومەت دەیتوانی بەبێ دەستبردن بۆ بەرزكردنەوەی بەهای دۆلار، داهاتی زیاد بكردایە، ئەویش لە رێگەی یەكلاییكردنەوەی دۆسێكانی گەندەڵی و كۆنترۆڵكردنی زیاتری دەروازە سنوورییەكان و سەپاندنی باج بەسەر كۆمپانیا گەورەكان، بەڵام ئەو رێكارەی جێبەجێكرد كە لە زیانی هاووڵاتیاندا بوو».

بیانوو نەماوە
هاوكات، مازن فەیلی ئەندامی هەمان لیژنە لە ئەنجومەنی نوێنەران رایگەیاندووە، هەموو ئەو بیانووانەی كە پێشتر حكومەت بۆ بەرزكردنەوەی نرخی دۆلار دەیهێنایەوە، ئێستا بوونی نەماوە.
وتیشی: «پێشتر بیانووی حكومەتی عیراق بۆ گرتنەبەری ئەو رێكارە ئەوەبوو كە بەهۆی دابەزینی نرخی نەوتەوە، توانای دابینكردنی پارەی بۆ مووچەی فەرمانبەران نییە، بەڵام ئێستا نرخی نەوت لە نێوان (65 – 72) دۆلارە و بە ئاسانی دەتوانرێت مووچەی مووچەخۆران دابین بكرێت».
بەبۆچوونی ئەو پەرلەمانتارە، بیانوویەكی دیكە بریتی بوو لە رێگریكردن لە بەقاچاخبردنی دراوی قورس (دۆلار) بۆ دەرەوەی وڵات، بەڵام ئێستاش فرۆشی رۆژانەی بانكی ناوەندیی عیراق هەر لە ئاستی 150 بۆ 200 ملیۆن دۆلاردایە.

(25 % – 30 %) بەرزكردۆتەوە
مازن فەیلی دەڵێت: «كاردانەوەكانی بەرزكردنەوەی بەهای دۆلار و بەرزبوونەوەی نرخی كاڵاو شمەك لە بازاڕەكاندا، تەنیا هاووڵاتی ئاسایی لێی زەرەرمەند دەبێت، بەبێ ئەوەی حكومەت هیچ رێوشوێنێك بگرێتەبەر بەمەبەستی هەمواركردنی ئەو بڕیارە و گێڕانەوەی هاوسەنگیی بۆ بازاڕەكان».
بەهۆی ئەوەی (80 %)ی بازاڕەكانی عیراق و هەرێمی كوردستان پشت بە هاوردەی دەرەوە دەبەستێت، بۆیە بەرزكردنەوەی بەهای دۆلار لە بەرامبەر دیناری عیراقی، نرخی كاڵا و شمەكی لە بازاڕەكانی عیراق و هەرێمی كوردستان بە رێژەی(25 % – 30 %) بەرزكردۆتەوە، ئەمەش نیگەرانی و ناڕەزایەتی هاووڵاتیانی لێكەوتۆتەوە، بەڵام تائێستا حكومەتی عیراق و بانكی ناوەندی جەخت لەسەر دروستی ئەو بڕیارە دەكەنەوە و ئامادەی هەڵوەشاندنەوەی نین.

 72 جار بینراوە