سەرەکی » ئەدەب و هونەر » رۆمانی عیشق و غه‌ریبیپەڕە 27

رۆمانی عیشق و غه‌ریبی

ره‌وه‌ز جه‌بار

تیۆدۆر كالیفاتیدێس نووسه‌رێك له‌ نێوان سوید و یۆناندا. یۆنانییه‌ك چیرۆكی تاراوگه‌نشینی له‌ سوید ده‌گێڕێته‌وه‌. ئه‌وه‌ی له‌ رۆمانی عیشق و غه‌ریبیدا تێبینی ده‌كه‌ین، رۆمانی نووسه‌رێكه‌ خۆی ئه‌زموونی تاراوگه‌ی هه‌یه‌.

چیرۆكی ئه‌و رۆمانه‌ جۆرێكی تره‌ له‌ ژیانی ئه‌م نووسه‌ره‌ كه‌ بۆ خۆی كه‌سێكه‌ بنه‌چه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئاسیای بچووك، به‌ڵام له‌ یۆنان له‌ دایكبووه‌ و له‌ سوید ده‌ژی. كالیفاتیدێس سویدییه‌ك هه‌ستی غه‌ریبی و تاراوگه‌ له‌ به‌رهه‌مه‌كانیدا ره‌نگی داوه‌ته‌وه‌. وه‌ك له‌ رۆمانی عیشق و غه‌ریبیشدا نووسه‌ر چیرۆكی غه‌ریبه‌یه‌كی یۆنانی له‌ سوید ده‌گێڕێته‌وه‌. ژیانی په‌ناهه‌نده‌یی و غوربه‌ت و زێدی یه‌كه‌م كاره‌كته‌ره‌كه‌ به‌ وردی كاری له‌سه‌ر كراوه‌. چونیه‌ك بوونی ژیانی نووسه‌ر و كاره‌كته‌ری رۆمانه‌كه‌ ئه‌وه‌مان بۆ روون ده‌كاته‌وه‌. كه‌ نووسه‌ر چۆن ژیانی خۆی به‌و جۆره‌ بووه‌ بۆیه‌ توانیوێتی به‌ باشی به‌سه‌ر بابه‌ته‌كه‌دا زاڵ بێ. چیرۆكی گه‌نجێكی چه‌په‌ له‌ یۆنانه‌وه‌ بۆ سوید هاوشێوه‌ی كۆچی خودی تیۆدۆر كالیفاتیدێس له‌ شه‌سته‌كانی سه‌ده‌ی رابردوودا. چیرۆكی كریستۆیه‌كی غه‌ریبه‌. هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای رۆمانه‌كه‌ نووسه‌ر كات و ته‌مه‌نی كاره‌كته‌ره‌كه‌ی دیاری ده‌كات. ئه‌وه‌ی وه‌ك غه‌ریبه‌یه‌ك له‌ یۆنانه‌وه‌ چووه‌ته‌ سوید كه‌سێكی بیست و پێنج ساڵه‌. زه‌مه‌نی رۆمانه‌كه‌ش شه‌سته‌كانی سه‌ده‌ی رابردووه‌. ته‌نانه‌ت زمه‌نی چوونی كاره‌كته‌ری رۆمانه‌كه‌ و نووسه‌ر یه‌ك سه‌رده‌مه‌. شه‌سته‌كانی سه‌ده‌ی رابردووه‌. بۆیه‌ ده‌كرێت بڵێی نووسه‌ر له‌ژێر كاریگه‌ریی ئه‌و ژیانه‌ی خۆیدا ئه‌م به‌رهه‌مه‌ی نووسیوه‌ و ئه‌وه‌ش شتێكی سروشتییه‌ نووسه‌ر به‌ر له‌ هه‌ر بابه‌تێك ده‌ست بۆ ئه‌و باسه‌ ده‌بات كه‌ كاریگه‌ری له‌ رۆحی كردووه‌ و ئه‌زموونی كردووه‌. خودی تیۆدۆر كالیفاتیدێس له‌ نێوان یۆنان و سوید وه‌ك تارماییه‌كه‌ له‌م رۆمانه‌دا ده‌بینرێ.

ئه‌م رۆمانه‌ شاعیر و وه‌رگێڕ دلاوه‌ر قه‌ره‌داغی له‌ سویدییه‌وه‌ وه‌ریگێڕاوه‌ بۆ كوردی. له‌ دووتوێی 385 لاپه‌ڕه‌دا چاپ بووه‌ و له‌ بڵاوكراوه‌كانی ده‌زگای سه‌رده‌مه‌. شایانی باسه‌ كه‌ وه‌رگێڕ حه‌قی خۆی به‌ كاره‌كه‌ داوه‌ و به‌ كوردییه‌كی جوان وه‌ریگێڕاوه‌. زمانێكی پاراوی هه‌یه‌. له‌ خوێندنه‌وه‌ی رۆمانه‌كه‌دا به‌هۆی ئه‌و كوردییه‌ شیرینه‌وه‌ خوێنه‌ر هه‌ست به‌ ماندووبوون ناكات و له‌گه‌ڵ ره‌وتی گێڕانه‌وه‌ی رووداوه‌كاندا ده‌ڕوات.

تیۆدۆر كالیفاتیدێس له‌ ساڵی 1938 له‌ گوندی مولای له‌ لاكونیا- یۆنان له‌ دایكبووه‌ نووسه‌ر و وه‌رگێڕ و ئه‌كته‌ره‌، دوای ئه‌وه‌ی یۆنانی به‌جێهێشت، له‌ سوید گیرساوه‌ته‌وه‌. خۆی له‌ بنه‌چه‌دا خێزانی ئه‌م نووسه‌ره‌ بنه‌ماڵه‌كه‌یان له‌ پێشووتردا له‌ تورکیاوە چوونه‌ته‌ یۆنان. دوای ئه‌وه‌ی له‌ ساڵی 1956 له‌ ئه‌سینا وانه‌ی شانۆی خوێندووه‌ و پاشتر رۆڵی بینیوه‌ وه‌ك ئه‌كته‌رێك. هه‌ر ئه‌و سه‌رده‌مه‌ بۆ ماوه‌ی بیست و حه‌وت مانگ سه‌ربازی كردووه‌. له‌ ساڵی 1964 چووه‌ته‌ سوید سه‌ره‌تا له‌وێ كاری كردووه‌ و له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا وانه‌ی زمانی سویدی و فه‌لسه‌فه‌ی خوێندووه‌.

تیۆدۆر كالیفاتیدێس كۆمه‌ڵێك به‌رهه‌می نووسیوه‌. له‌وانه‌: یاده‌وه‌ری له‌ مه‌نفا- شیعر. بیانییه‌كان. كات بێگوناه نییه‌. رۆژێكی درێژ له‌ ئه‌سینا. و چه‌ندین به‌رهه‌می دیكه‌. بۆ ئه‌و به‌رهه‌مانه‌ش چه‌ندین خه‌ڵاتی پێبه‌خشراوه‌. كارین بۆی، خه‌ڵاتی باشترین ئه‌وروپی له‌ سوید. خه‌ڵاتی پاشا. خه‌ڵاتی سیریبریست و چه‌ندین خه‌ڵاتی دیكه‌.

تیۆدۆر كالیفاتیدێس

 254 جار بینراوە