سەرەکی » دۆسێ » سەدرییەكان دەگەڕێنەوە و بەشداریی لە هەڵبژاردندا دەكەن

نێوەندگیری هەیە

سەدرییەكان دەگەڕێنەوە و بەشداریی لە هەڵبژاردندا دەكەن

دوای ماوەیەك لە راگەیاندنی پاشەكشەكردن رەوتەكەی لەلایەن موقتەدا سەدر رابەری رەوتی سەدرەوە لە هەڵبژاردنی پێشوەختە لە عیراق كە وابڕیارە لە 10ی تشرینی یەكەمی داهاتوو بەڕێوەبچێت، سەرچاوە سیاسییەكانی عیراق باس لەو هەوڵ و نێوەندگیرییە خۆجێی و دەرەكیانە دەكەن كە خراونەتەگەڕ بۆ پاشگەزكردنەوەی سەدر لە بڕیارەكەی، ئەمەش لەنێوەندی پێشبینییەكانی گەڕانەوەی بۆ كێبڕكێی هەڵبژاردن، بەڵام بە مەرجەوە، رەوتی سەدر دەستباڵابووە بەسەر ركابەرەكانی لە ناوچەكانی ناوەڕاست و باشوور.

ئەم هەوڵە لەكاتێكدایە كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردن، بەردەوامە لە ئامادەكارییەكانی بۆ بەڕێوەبردنی هەڵبژاردن لە وادەی خۆی، بۆیە لەئێستاوە دەستیكردووە بە چاپكردنی لیستی كاندیدەكان و پەڕاوی تایبەت بە دەنگدەران، جەختیش لەسەر داخستنی دەرگای پاشەكشەكردن دەكاتەوە، وەك ئاماژەیەك بۆ بڕیارەكەی سەدر سەبارەت بە بەشداریی نەكردن لە هەڵبژاردن.

موقتەدا سەدر رابەری رەوتی سەدر لە ناوەڕاستی مانگی تەمموزی 2021، لە وتارێكیدا كە لەڕێی تەلەفیزیۆنەوە پەخشكرا، پاشەكشەكردنی لە هەڵبژاردنی داهاتوو رایگەیاند، هۆشداریشیدا لە گەیشتنی عیراق بە چارەنوسێكی هاوشێوەی وەك سوریا و ئەفغانستان.

سەدر رایگەیاند»بۆ پارێزگاریكردن لە پاشماوەی نیشتمان و رزگاركردنی، دوای ئەوەی لەلایەن گەندەڵكارانەوە سوتێنرا و بەردەوامن لە سوتاندنی، ئاگادارتان دەكەم كە بەشداریی لەو هەڵبژاردنەدا ناكەم، رایدەگەیەنم كە دەستم لەهەموو ئەوانە هەڵدەگرم لەنێو حكومەتی ئێستا و داهاتوودان، هەچەند بانگەشەی وابەستبوون بكەن بە ئال سەدرەوە، چونكە هەموان یان كەمتەرخەمن، یان لە گەندەڵیدا رۆچوون، هەموو ئەوانە دەبێتە بخرێنە ژێر لێپرسینەوە».

سەدر لە كۆتایی قسەكانیدا وتی»لەوانە نییم لە بەرپرسیارێتی هەڵبێم، بەڵام ئەمەی لە عیراق روودەدات، دەكەوێتە چوارچێوەی پیلانێكی شەیتانی نێودەوڵەتی بۆ سوكایەتیكردن بە گەل و كوڕنوشپێبردن و سوتاندنی».

ئەم بڕیارەی سەدر بۆ دووركەوتنەوە لە هەڵبژاردن زۆرناخایەنێت، لەو بارەیەوە دوو سەرچاوەی سیاسی عیراقی لە نەجەف و بەغدا، بە میدیا عەرەبییەكانیان راگەیاندووە»پەیوەندییەكان لەنێوان سەدر و لایەنە سیاسییە جیاجیاكان بەردەوامن و نەپچڕاون، وێڕای سەردانی تایبەتی سەدر بۆ لوبنان، لەدوای بڕیارەكەی ئەم دواییەی بۆ هەڵوەشاندنەوەی دەستەی سیاسی رەوتی سەدر».

یەكێك لەو سەرچاوانە دەڵێت»سەدر تائێستا وەڵامی ئەو بانگەشانەی نەداوەتەوە بۆ پاشگەزبوونەوە لە بڕیاریی بەشداریی نەكردن لە هەڵبژاردن، بەو پەیوەندییە تەلەفۆنیە راستەوخۆیانەش كە كراون».

لەبارەی ناسنامەی ئەوانەی تەلەفۆنیان بۆ رابەری رەوتی سەدر كردووە، سەرچاوەكە ئاماژەی بە بوونی ئەو كەسێتیانە كرد كە «كاریگەرن و عیراقی نین و هاتوونەتە سەر هێڵ بۆ گوشارخستنە سەر سەدر لەوماوەیەی لە لوبنانە، تا لە بڕیاری پاشەكشەكردن لە هەڵبژاردن پەشیمان ببێتەوە».

پێشبینیشی كرد، بڕیاری گەڕانەوەی سەدرییەكان بۆ هەڵبژاردن لەماوەی داهاتوودا دەربچێت، بەڵام گەڕانەوەكە «مەرجدار دەبێت و پەیوەندی بە چەند بابەتێكەوە دەبێت، بە تایبەت ئەوەی پەیوەندی بە رێكخستنی پرۆسەی هەڵبژاردن و دوورخستنەوەی گروپە چەكدارەكانەوە هەیە لە نێوەندە كاریگەرەكان و تەواوی پرۆسەی هەڵبژاردن، و كۆتایی هێنان بە پشكداریی لە پێكهێنانی حكومەتی داهاتوو».

سەرچاوەكە پێیوایە، هێزە سیاسییەكانی تری عیراق، تەنانەت ئەوانەش كە ركاربەری سەدرن لە ناوچەكانی ناوەڕاست و باشوور، خواستییان لە گەڕانەوەی هەیە، بەوپێیەی مانەوەی لە پێگەی ئۆپۆزسیۆنی لە ماوەی چوار ساڵی داهاتوو، واتای تەنگژە و بەریەككەوتنی بەردەوام دەگەیەنێت، بەو پێیەی پیاوەكە قورساییەكی میللیی گەورەی هەیە لەو ناوچانە.

بەرپرسێكی تر رایگەیاندووە»هەڵوێستی عەلی سیستانی مەرجەعی ئاینی لە نەجەف، لەگەڵ بەڕێوەچوونی هەڵبژاردنە كە بێخەوشی لەخۆبگرێت و جێگەی رەزامەندی عیراقییەكان بێت و بەشدارییەكی گەورەی تێدابێت لەلایەن ئەو هێزە مەدەنیانەی داوای چاكسازیی دەكەن، بۆیە لەماوەی داهاتوودا هەڵوێستی سەدر لەبارەی بایكۆتكردنەوە گۆڕانكاریی بەسەردا دێت».

رەعد مەكسوسی، پەرلەمانتاری هاوپەیمانی سائیرونی سەر بە رەوتی سەدر، لەو بارەیەوە دەڵێت»هەموو كاندیدەكان بۆ هەڵبژاردنی پیشوەختەی فراكسیۆنی سەدری پاشەكشەیان كرد، رەخنەیەكی زۆر هەیە لە پرۆسەی سیاسی و ئەو تێكدانەی بەسەر عیراقدا هاتووە».

بە وتەی مەكسوسی»ژینگەی ئێستا گونجاو نییە و بێ‌ سودە بۆ هەڵبژاردن، بەڵام هاوپەیمانییەكەیان چاوەڕوانی سەدر و بڕیار و راسپاردە نوێیەكانی دەكات، رەنگە لەماوەی چەند هەفتەی داهاتوودا گۆڕانكاریی بەسەر بڕیارەكەدا بێت».

لای خۆیەوە باسم خەشان، پەرلەمانتاری سەربەخۆ لەبارەی رایگەیاندنی پاشەكشەكردنی سەدر لە هەڵبژاردن، رایگەیاندووە»هەڵپەساردنێكی كاتییە و مەسەلەی گەڕانەوەی یەكلایی بۆتەوە».

بە وتەی خەشان»پاشەكشەكردنەكە دەكرێت ببێتە بەشێك لە هەڵمەتی هەڵبژاردن بۆ سەدر و فراكسیۆنەكەی، ئەو دەیەوێت لەڕێی راگەیاندنی بایكۆتكردنەوە، رەوشی سیاسی هەڵبژاردن سەرلەنوێ‌ بەگەڕبخاتەوە كە لە دوای خۆپیشاندانەكان پاشەكشەكردنی بەخۆوەبینی».

تەئكیدی لەسەر ئەو نێوەندگیریانەش كردەوە كە «لایەنە نێوخۆیی و دەرەكییەكان دەیكەن و هاتوونەتە سەر خەت بۆ هاندانی سەدر لەپێناو پاشگەزبوونەوە لە بڕیارەكەی. بەوپێیەی ئەو لایەنانە دەیانەوێت هاوكێشەی پشكداریی حزبی و سیاسی خۆیان لەڕووی دابەشكردنی پۆستەكان لە دەوڵەتی عیراقی و پێكهێنانی حكومەتدا بەرهەم بهێننەوە، لەڕێی ئەمە بۆ تۆ و ئەمەش بۆ من، ئەمەش جێگەی داخە».

ئەحمەد شەریفی، شارەزا لە كاروباری عیراقیش، پێشبینی سەركەوتنی نێوەندگیرییەكانی ئێستا دەكات بۆ سەرلەنوێ‌ گەڕانەوەی سەدرییەكان بۆ هەڵبژاردن و لەو بارەیەوە بە میدیا عەرەبییەكانی راگەیاندووە»بڕیارەكەی موقتەدا سەدر بۆ پاشەكشەكردن لە هەڵبژاردن، تاكتیكێكی سیاسی هەڵبژاردنە، بۆ ئەوەی خواستی جەماوەرەكەی بزانێت سەبارەت بە بەشداریی كردن لە هەڵبژاردن و شایستەكانی رەوتەكەی».

بە بۆچوونی شەریفی»دواكەوتنی بڕیاری گەڕانەەكەشی كاریگەریی بەهێزی دەبێت لەسەر مەسەلەی بەڕێوەچوونی هەڵبژاردن لە وادەی خۆی، بە تایبەت كە هەندێك لایەنی سیاسی دەستییان كردووە بە قۆستنەوەی بابەتەكە بۆ دواخستنی پرۆسەی هەڵبژاردن».

ئەو شارەزایە بەدووری نازانێت چەندان لایەن و كەسێتی سیاسی كاریگەریش لەماوەكانی داهاتوودا بایكۆتكردنی هەڵبژاردن رابگەیەنن، بە تایبەت لە سایەی نەبوونی ژینگەیەكی لەبار بۆ پرۆسەی هەڵبژاردن».

 159 جار بینراوە