سەرەکی » چاوپێکه‌وتن » د. محەمەد سابیر: كورد دەبێت هاوپەیمانی لەگەڵ ئەو لایەنانەدا بكات كە مەرجەكانی جێبەجێ بكات

د. محەمەد سابیر: كورد دەبێت هاوپەیمانی لەگەڵ ئەو لایەنانەدا بكات كە مەرجەكانی جێبەجێ بكات

دیداری: عەلی كاشان

د.محەمەد سابیر؛ لەبارەی ئاسۆی پێكهێنانی حكومەتی نوێی عیراق‌و بەڕێوەچوونی دانوستانەكان بۆ ئەو مەبەستە، لەچاوپێكەوتنێكیدا لەگەڵ سۆشیال میدیای كوردستانی نوێ، رایگەیاند: ئەو پرۆسەی دانوستانەی ئێستا دەستیپێكردووە، بۆ دروستكردنی گەورەترین كوتلەی عیراق بۆ پێكهێنانی حكومەتی نوێ، ئاسان نییە، چونكە شیعەكان لەناو خۆیاندا دابەشبوونێكی دیاریان هەیەو سوننەكانیش پارچە پارچەن، بەداخەوە كوردەكانیش لەناوخۆدا یەكگرتوو نین. دەشڵێت: كورد دەبێت هاوپەیمانی لەگەڵ ئەو لایەنانەدا بكات كە مەرجەكانی جێبەجێ بكات.

پێكهێنانی حكومەت ئاسان نییە
د.محەمەد سابیر؛ باسی لەوەشكرد كە دروستكردنی ئەو حكومەتە ئاسان نییە، كورد دەبێت هەوڵی ئەوە بدات دانوستان لەگەڵ هەموو لایەنەكاندا بكات، بەتایبەت ئەوانەی كە ئەگەری بەشدارییان هەیە لەحكومەتی داهاتووی عیراقدا لەسەر بنچینەی بەدیهێنانی داواكانی گەلی كورد لەكوردستانی عیراقداو لەسەر بنەمای چارەسەری بنەڕەتیی كێشەكان بێت لەسەر بنچینەی دەستووری عیراقدا. لەئاماژەكردنیش بەداواكارییە بنەڕەتییەكانی گەلی كورد، وتی: جێبەجێكردنی ماددەكانی دەستوور لەسەروو هەموویانەوە بەتایبەت ماددەی ١٤٠، كە سەرەتای جێبەجێكردنی ئەو ماددەیە بەهەنگاوی سەرەتای دەبێت لەگەڕانەوەی كوردەكان بۆ شوێنی خۆیان‌و عەرەبەكان بۆ شوێنی خۆیان، دوای ئەوەش پێویست دەكات سەرژمێریی بكرێت لەو ناوچانەدا، ئاشكراشە ماددەی ١٤٠ تەنها بۆ پارێزگای كەركوك نییە، بەڵكو بۆ پارێزگاكانی دیكەشەو پێشتریش سەرۆك مام جەلال؛ پڕۆژەیەكی پێشكەشی پەرلەمان كردو خوێندنەوەی بۆ كرا، بەڵام بەداخەوە جێبەجێ نەكرا.

داواكارییەكانی كورد
سەبارەت بەدەستووریش، ئەوەی خستەڕوو كە سەرجەم پێكهاتەكانی عیراق پێداگریی لەسەر جێبەجێكردنی دەستوورو چارەسەركردنی كێشەكان دەكەنەوە لەسەر بنەمای دەستوور، بۆیە كورد دەبێت لەگەڵ ئەو لایەنانەدا هاوپەیمانی بكات كە داواكارییەكانی كورد جێبەجێ دەكات لەسەروو هەمووشیانەوە ماددەی ١٤٠، چونكە بێ ئەو داواكاریانە كورد ناتوانێت بەشدارییەكی كاریگەری هەبێت لەحكومەتدا.
جگە لەگرنگیی ماددەی ١٤٠، د.محەمەد سابیر؛ باسی لەپێویستی‌و گرنگیی پێكهێنانی ئەنجومەنی نیشتمانی فیدراڵی، كە لەبەرژەوەندیی كورد دەبێت، كردو وتی: «پێویستە هەوڵی بۆ بدرێت» لەگەڵ دۆزینەوەی چارەسەرێكی هاوبەش بۆ ماددەی نەوت‌و گاز، لەگەڵ بودجەو پێشمەرگە، كە پێویستە لایەنەكان پابەندیی خۆیان بەماددەكانی دەستوور رابگەیەنن، لەبەرامبەریشدا حكومەتی هەرێم ئەو ماددە دەستوورییانە جێبەجێ بكات، وەك ئەوەی پەیوەستە بە داوا رەواكانی گەلی كوردو ئەوەی پێویستە لەسەر هەرێمی كوردستان، واتە دەبێت هەموو ماددەكان جێبەجێ بكرێن، نەك تەنها ئەو ماددانەی لەبەرژەوەندیی لایەنێكە لەلایەن كوردو حكومەتیشەوە.

سەرۆك مام جەلال؛ ئەندازیاری تەوافوقی سیاسییە
لەبارەی تەوافوقی سیاسیش لەعیراقدا، ئەوەی راگەیاند كە ئەندازیاری تەوافوقی سیاسی لەعیراقدا سەرۆك مام جەلال-ە. بۆ چەند ساڵی داهاتووش دوای سەقامگیربوونی عیراق توافوقی سیاسی پێویستە، چونكە عیراق لەسێ پێكهاتەی عەرەبی شیعەو عەرەبی سوننەو كورد پێكهاتووە، ئەوە جگە لەكەمایەتییەكانی تر، بۆیە بەبێ رێكەوتن‌و تەوافوقی ئەو سێ لایەنە، كێشەكانی عیراق بەرەو چارەسەركردن ناڕوات، بۆیە لەئێستاو ئایندەدا تەوافوق پێویستە، تا دەگەینە كۆمەڵگەیەكی دیموكراسی‌و دوور لەتایەفەگەری، كە ئەوەش كاتێكی زۆری پێویستە، بۆیە ناتوانین وەك وڵاتانی تر حكومەتی زۆرایەتی پێكبهێنین.

یەكێتی لەڕێگەی لیژنەیەكی باڵاوە كار بۆ یەكگرتوویی دەكات
لەبارەی گرنگیی یەكگرتوویی كورد، تەئكیدیكردەوە كە ئەگەر كورد، هەموو لایەنەكان، بتوانن بەیەكەوەو بەیەكگرتوویی بڕۆنە بەغدا، كە لەوبارەیەشەوە یەكێتی سیاسەتەكەی روونەو سیاسەتی چەپكەگوڵەكەیەو كەس پشتگوێناخرێت، هەمووانیش لەسەر ئەوە كۆكن كە داواكارییەكان مافی رەوای خۆمانەو رووبارێك خوێن‌و قوربانیی زۆری لەپێناودا، دراوە، ئەوا سەركەوتووتر دەبین، كە ئێستا یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لەڕێگەی لیژنەیەكی باڵاوە بەجددی كار بۆ ئەوە دەكات. وتیشی: ئەگەر یەكگرتوویی هەموو لایەنەكان نەبوو، ئەوا رێگەیەكی تر هەیە، ئەویش رێككەوتنی پارتی‌و یەكێتی-یە، كە پێكەوە ٤٣ كورسییان هەیەو ئەو ژمارەیەش كەم نییە، ئەگەر ببینین حەیدەر عەبادی؛ هەموو هەوڵێكی داوە ٤٢ كورسی هێناوە، ئەگەریش كورد یەكبێت ٥٨ كورسییە، سائیرون كە یەكەمە ٥٤ كورسی هەیە. بۆیە ئەو كوتلە كوردییە بەئامانجی بەدیهێنانی مافەكانی كوردو جێبەجێكردنی دەستوورو بەرژەوەندییەكانی كورد، تاكە رێگەیە.

گرنگە وادەیەك دیاری بكرێت بۆ جێبەجێكردنی داواكارییەكان
لەكۆتایی چاوپێكەوتنەكەشدا، د.محەمەد سابیر؛ مەبەستی سەرەكیی سەردانی وەفدە كوردییەكانی بۆ بەغدا روونكردەوەو ئەوەی دووپاتكردەوە كە سەردانەكان تەنها بۆ زانینی بارودۆخەكە بووە، دانوستانەكان بۆ پێكهێنانی حكومەتی نوێ لەداهاتوویەكی نزیكدا دەستپێدەكات، كە بێگومان وەفدی هاوبەش پێكدەهێنرێت بۆ گفتوگۆ لەگەڵ لایەنەكان لەبەغداو مەرجەكانی بەشدارییش دەخرێنەڕوو، كە گرنگترین لایەنیش لەم بارەیەوە ئەوەیە «كورد نابێت بچێتە هیچ هاوپەیمانێتییەكەوە، ئەگەر بەڵێنی نووسراوی جێبەجێكردنی داواكارییەكانی پێنەدرێت، زۆر گرنگیشە وادەیەك دیاری بكەن بۆ جێبەجێكردنی داواكارییەكان».

 378 جار بینراوە