سەرەکی » ساڵۆنی کوردستانی نوێ » سەکۆی پایتەخت.. یاداشتکردنی رووداوەکان لە دیدی چالاکێکی رۆژنامەنووسیی و پەرلەمانتار و کادرێکی حزبەوە

سەکۆی پایتەخت.. یاداشتکردنی رووداوەکان لە دیدی چالاکێکی رۆژنامەنووسیی و پەرلەمانتار و کادرێکی حزبەوە

لەم دووتوێیە دا

ئەگەرچی سەکۆی پایتەخت، پێشتر وەک گۆشەی دوو هەفتە جارێک لە کوردستانی نوێدا بڵاوکراوەتەوە، بەڵام لە دووتوێی ئەم کتێبەدا و کە لەم کۆڕەی ساڵۆنی کوردستانی نوێ-دا خرایەڕوو و بە ئیمزای نووسەر پێشکەش بە ئامادەبووان کرا، مشتومڕێکی گەرمی هێنایە ئاراوە، هۆکارەکەشی ئەوەبوو، لەلایەک نووسەر خۆی وەک شایەتحاڵێکی رووداوەکانی 2014 – 2018 و هەم چ وەک کادری حزبی و چ وەک پەرلەمانتار و چ وەک نووسەرو رۆژنامەنووسیش ئامادەیی لە رووداوەکاندا هەبووە، بۆیە نووسینەکانی نە بەتەنها چەند سەرنجێکی رۆژنامەنووسین و نە بەتەنها گواستنەوەی ناوەڕۆکی کۆنووسی کۆبوونەوەکانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراقە و نە تێڕوانینی کادرێکی حزبیی یەکێتیشە، بەڵکو تێکەڵەیەکە لە هەرسێ دیدگاکەو جگەلەوەش خستنەڕووی ئەو مشتومڕو تێڕوانینانەیە کە لە کۆبوونەوە داخراوەکان و قسەوباسەکانی ناو راڕەوەکانی سیاسەتدا لەو چەند ساڵەدا گوزەراون لە نێوان نوێنەرانی یارو نەیاردا.
لەوبارەیەشەوە لە چوارچێوەی کۆڕەکانی ساڵۆنی کوردستانی نوێ-دا و لە رۆژی چوارشەممە رێکەوتی 3/4/2019 کۆڕی ناساندن و ئیمزاکردن بۆ کتێبی «سەکۆی پایتەخت» ی نووسەر بەختیار جەبار شاوەیس بەڕێوەچوو.

ساڵۆنی کوردستانی نوێ

جەمال ئارێز: بەڕێزان بێگومان دەستپێكی ئەم كۆڕەمان بۆ ناساندنی كتێبی (سەكۆی پایتەخت)ە كە لە نووسینی دكتۆر بەختیار جەبار شاوەیس-ە، دكتۆر بەختیار لەساڵی 1980 لەدایك بووە، دوو بڕوانامەی هەیە بڕوانامەی پزیشكی لە بواری ڤێرتێرنەری و بڕوانامەیەكی یاساو رامیاری. لە كۆنگرەی سێی ی.ن.ک-دا بە ئەندامی ئەنجومەنی ناوەند هەڵبژێردراوە، وەك كادرێكی گەنج ماوەی چوار ساڵ لە ئەنجومەنی ناوەند 2010 _ 2014 ئەندامی سكرتاریەتی ئەنجومەنی ناوەندی بووە، ئەندامی خولی پێشوو و خولی ئێستای ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراقە، لە ژیانی نووسینیدا لە زۆرێك لە بڵاوكراوەكان بەتایبەتی لە كوردستانی نوێ-دا هەمیشە هاوكارێكی باش بووە، وەكو كتێبیش بەم كتێبەوە هەشت بەرهەمی هەیە كە بریتین لە:
گەنج … سیاسەت … مەعریفە (2006) ، هۆشیاری دیموكراسی (2007)، گەنج و دەسەڵات (2008)، لە پێناوی ساخكردنەوەی كەركوك و ناوچە كێشە لەسەرەكان لە عیراقی نوێدا (2010)، ئۆپۆزسیۆن لەچەمكەوە بۆ ئەرك (2011)، چەمكی نەوەی نوێ لە فكری یەكێتیدا (2012) و
دیپلۆماسیەتی تاڵەبانی لە عیراقی نوێدا (2016).
ئەم بەرهەمەی ئێستا لە خزمەتتاندایە (سەكۆی پایتەخت)، دوا بەرهەمێتی كە بریتییە لەو نووسینانەی كە وەكو گۆشە لە رۆژنامەی كوردستانی نوێ-دا بڵاویكردۆتەوە، بێگومان جیاوازە لەوەی ئێمە بچین سەیری نووسینی مێژوونووسێك بكەین لەسەر مێژووی پەرلەمان یان قۆناغێكی پەرلەمانی عیراق، وەك ئەوەی كەسێك خۆی هەم كارەكتەرێكی بواری رۆژنامەنووسی و نووسین بێت و لەهەمان كاتدا كارەكتەرێكیش بووبێت لەناو هۆڵی پەرلەماندا و لەناو كۆبوونەوە داخراوەكانداو لەناو زۆربەی ئەو ماجەرایانەی كە لەناو كۆبوونەوەكانی ئەنجومەنی نوێنەراندا روویداوە، لەبەرئەوە بێگومان ئەم كتێبە بایەخی خۆی هەیە، چونكە هەردوو دیدەكەی تێدایە، هەم دیدی رۆژنامەوانی و نووسەرانە و چ تۆماركردنی مێژووی قۆناغێك لە كۆبوونەوە و مشتومڕەكانی ناو ئەنجومەنی نوێنەران، وابزانم زیاتر ئەو كەسەی كە بتوانێ گوزارشت لە ناوەڕ‌وكی كتێبەكە بكات ‌و زیاتر باس لەگرنگیی كتێبەكە بكات، كاك بەختیار خۆیەتی و با بفەرموێت.
بەختیار جەبار شاوەیس:
بەیانیتان باش هاوڕێیانی بەڕێز، هەڤاڵان، بەخێربێن سەرچاو، زۆر سوپاسی ئامادەبوونتان دەكەم و لە سەرەتاشدا دەمەوێ جارێكی تر سوپاس و رێز بۆ تەواوی ستافی كوردستانی نوێ-ی ئازیز دەربڕم بۆ ئەم دەرفەتە كە تێیدا پێكەوە لەچەند خولەكێكدا ئەم رێوڕەسمی ناساندنی كتێبە كە یەكێكە لە بەرهەمەكان بە ئێوەی بەڕێزو بە خوێنەرانی كورد بناسێنین.
لە راستیدا من بەرلەوەی بچمە ناو ناوەڕۆكی ئەم كتێبەوە، پێم باشە چەند دێڕێك لەم پێشەكییە بخوێنمەوە، رەنگە تا رادەیەكی باش كۆمەكیمان بكات، بۆئەوەی كە لە كتێبەكەو لە ناوەڕۆكی كتێبەكەو لە وتارەكان تێبگەین.
ئەوەی كە لێرەدا بڵاوبۆتەوە، چەند دێڕێكە لە پێشەكییەكەی كە نووسیومە: نەریتی بەشێك لە سیاسی و پەرلەمانتارەكان ئەوە بووە كە لەدوای كۆتایی ئەركەكانیان لە دووتوێی كتێبێكدا یادگارییەكانیان یاداشت دەكەن. كە زۆرترین پەیوەندییە شەخسییەكان و هەڵسوكەوت و هەڵوێستە تایبەتییەكان بۆ خوێنەر دەخاتەڕوو، بۆ دەرچوون لەم شێوازە تەقلیدییە، بابەتەكانی ناوەڕۆكی ئەم كتێبە كۆكراوەیەكە لەو وتارانەی كە لەگۆشەی سەكۆی پایتەخت لە رۆژنامەی كوردستانی نوێدا دوو هەفتە جارێك بڵاوم كردۆتەوە و سەرەتاكەی بۆ سێ ساڵی كۆتایی كاری پەرلەمانیم دەگەڕێتەوە، واتە سێ ساڵی كۆتایی خولی یەكەم.
لە شوێنێكی تردا ئاماژەمان بەوە كردووەو نایشارمەوە وەك چۆن لەئاستە عیراقییەكەدا هەناسەی كوردبوون بە وتارەكانەوە دیارەو بەشێوەیەكی دەستووری و یاسایی بەرگریی لە مافی كورد دەكات، سەبارەت بە سێكتەرو ئاریشە جیاوازەكان، هەروەها لەئاستە كوردستانییەكەشدا هەناسەی یەكێتی بوون و پەیڕەوكردنی سیاسەت و دیدگای مام جەلال بە وتارەكانەوە دیارە، بەتایبەتی لە مەسەلەی شێوازی مامەڵەمان لەگەڵ دەسەڵاتدارانی حكومەتی عیراق.
دیارە من ئەمەم بۆیە هەڵبژارد، هەم لەسەر ئەوەی كە شێوازی وتارەكان چۆنە، هەم لەسەر ئەوەی بۆچی ئەمە كۆكراوەتەوە. ئەوەی كە زۆر جار ئێمە بینیوومانە، ئەوانەی كە یاداشت دەنووسنەوە، بەتایبەتی ئەوانەی كە لەپەرلەمان بوون، زیاتر تیشك دەخەنە سەر ئەوەی كە خۆی چی كردووە؟ لەم رۆژەدا كێی بینیووەو چۆن بووە؟ بەڵام من پێم باشبووە ئەوەی كە لەوتارەكانداو دواجار گۆشەیەكی سیاسی بێ و پەیوەندیی بە ناوخۆی پەرلەمان و دەرەوەی پەرلەمانەوە هەبێت، ئەمە بكەم بە یادگاریی خۆم لەناو پەرلەماندا، كە هیوادارم ئەمە شتێكی نوێ بێت، یان ئەگەر بکرێت مەڵۆیەك بێت بۆ خەرمانی ئەو بابەتە.
بەڕێزان… بۆئەوەی ئێمە لەكتێبێك تێبگەین، پێموایە باشترین شت بۆ ئەوە پێویستە لەو مەودا زەمەنییە تێبگەین كە تێیدا نووسەر دەنووسێت و ئەوكاتەی كە تێیدا بووەو ئەو هەلومەرجەی كە نووسیویەتی‌و دیدگاو گۆشە نیگای خۆی خستووەتەسەر، وەكو یادگارییەك یان وەكو دیدگایەكی خۆی.
لەچوار ساڵی ڕابردوودا کە ئەم وتارانە نووسراوە، واتە لە 2014_ 2018 لە راستیدا مەحكومە بە كۆمەڵێك لێكدانەوەو كێشەو بەشێوازی نوێ، بۆیە هەر ئەمەش وایكردووە دواجار وتارەكانیش مەحكوم بن بەوەی كە بەمشێوەیە بڕۆن.
ئێمە كە چووینە بەغدا، لەو چوار ساڵەدا كۆمەڵێك خەسڵەت و تایبەتمەندیی هەبوو كە رەنگە لەوانەی پێشووتر جیاوازبێت، كە دواجار وایكرد هەم نەفەسی نووسینی ئێمە و هەم خوێندنەوەشمان بۆ دیدی كوردستان لەعیراقدا یان حزبە سیاسییەكان بە شێوەیەك بێت كە خوێنەر ئەم وتارانە دەخوێنێتەوە هەستی پێدەكات بە تەواوەتی.
خاڵی یەكەم: لەو دۆخەدا كە ئێمە رۆشتین بۆ یەكەمینجار بوو جۆرێك لە نەبوونی لێكتێگەیشتن لەنێوان نوێنەرەكانی كورددا سەریهەڵداوە، لەوەش خراپتر ئەوەبوو كە بە دیدگای من لە 2014ـەوە نەبوونی چەترێكی كۆكەرەوە كە تێیدا نوێنەرەكانی كورد كە دەڵێم نوێنەری كورد واتە (پەرلەمانتار، وەزیرەكان، بریکاری وەزارەتەكان، ئەوانەی لەدەسەڵاتی جێبەجێکردن و یاسادانانن تا دەگاتە لایەنە سەربازییەکان-یش، بەهیچ شێوەیەك شتێكی وا نەبوو وەكو ئەوەی پێشووتر جەنابی مام جەلال لەوێ بوو، ئەمانە كۆبكاتەوە، راستە هەموو جارێك دەوترێ نەبوونی مام جەلال و غیابی مام جەلال كاریگەریی لەسەر كوردستان و ناوچەكە هەبووە، بەڵام ئەمەش لەسەر ئێمە كە راستەوخۆ لە پێشەوەی سەنگەرەكاندا بووین، لەوێ بەتایبەتی با بڵێین هەموو ئەوانە نەك تەنها پەرلەمانتارەكان وەكو ئەوەی دەڵێین نوێنەری كورد بۆ ئەوانی تریش رەنگی دابێتەوە. ئێمە دەمانبیست كە پێشتر ناوە ناوە هەموو لایەنەكانی كۆدەكردەوە، هەموو نوێنەرەكانی كوردی كۆدەكردەوە، بۆئەوەی زیاتر لەیەك تێبگەن، بۆئەوەی زیاتر هاوئاهانگی بكەن، واتە یەكێك لە سلبیاتەكانی ئەم خولەی ئێمە لەچوار ساڵی رابردوودا ئەوە بوو كە كەسێكی وەك مام جەلال نەبوو، دیارە ئەمە بۆ كەمكردنەوەی رۆڵی بەڕێز دكتۆر فوئاد مەعسوم نییە وەكو سەرۆك كۆماری پێشووی عیراق، بەڵام هەموومان دەزانین بەداخەوە ئەم بۆشاییە هەبووە و بەو شێوەیە نەبووە كە پێشتر هاوڕێكانی ئێمە لە خولەكانی پێشووتردا هەیانبووە.
خاڵی دووەم: خاڵێكی تری ئەم خولەی ئێمە بریتی بوو تەقینەوەی كێشەكانی نێوان هەولێرو بەغدا، هەر لە سەرەتاوە كە دەستیپێكرد تا ریفراندۆم قۆناغ بە قۆناغ، بووەهۆی ئەوەی كە دۆخێكی خراپ و ئاڵۆز هاتە ئاراوە كە خراپترین دۆخ بوو، ئێمە لەو سەروەختانەدا لە بەغدا بووین، هەر لەسەرەتاوە بەهاتنی داعش چووینە بەغداو دواجاریش كە دەستیپێكرد، بە بڕینی مووچەی فەرمانبەران و متمانە سەندنەوە لە وەزیرێکی کوردی وەک هۆشیار زیباری و ئیتر رۆژ لە دوای رۆژ دۆخەکە وایلێهاتبوو كە پەیوەندیی نێوان هەرێم و بەغدا خراپتر ببێت و ئەمەش دەبووە هۆی ئەوەی كە ئێمە باجەكەی بدەین، هەم لەڕووی چالاكییەوە و هەم لە رووی دەسكەوتەوە، کە لە كۆتاییدا گەیشتە ئەوەی مەسەلەی جیابوونەوەو هەوڵێک درا بۆئەوەی لە عیراق جیاببینەوەو ئەنجامەكەی ئەوە بوو ریفراندۆم کراو سەری نەگرت.
بۆیە ئەمانە باسدەكەم چونکە وتارەکان نەفەسی هەموو ئەو قۆناغانەی پێوە دیارە، تەنانەت هەندێك لە پەرلەمانتارەكانمان لە سەروبەندی ریفراندۆمەكەدا یاداشتی دەستگیركردنیان بۆ دەرچوو لەناو بەغدا، كەواتە تۆی پەرلەمانتار لە دۆخێکی لەو جۆرەدا مەحكومیت بەو دۆخە بۆیە کاتێک وتارەكانیشت دەنووسیت، بەجۆرێك لەجۆرەكان دۆخەکە زاڵ دەبێت بەسەر نووسینەکەتدا.
جا بۆئەوەی بە تەواوەتی لە ناوەڕۆكی وتارەكان تێبگەین، پێموایە دەبێت ئەوكاتەش بخوێنینەوەو رەنگە ئێستاش كە چەند مانگێكە خولی چوارەم دەستیپێكردووە، دۆخەكە زۆر جیاوازیی بەسەردا هاتبێت بەراورد بە خولی پێشوو، ئێستا ئەگەر بنووسم، ناتوانم وەكو پێشووتر بینووسمەوە.
ئەوەی كە پەیوەندیی بە جۆری بابەتەكانیشەوە هەیە، پێموایە زیاتر لە رووی بابەتییەوە لە دوو ئاستدا دەتوانین قسەی لەسەر بكەین، یەكەمیان: ئەوەیە كە زۆربەی هەرە زۆری بابەتەكان دیدێكی رەخنەگرانەی هەیە، واتە لەگەڵ ئەوەی باسی كێشەیەك دەکەم، هاوکات بە دیدێكی رەخنەگرانەوە سەیری مەسەلەكان دەكەم، رەخنەکان هەر بەتەنها لەحكومەت و لە دەوڵەتی عیراق نییە، بەڵكو لەحكومەتی هەرێمی كوردستان و جۆری سیاسەتكردنی ئەو كاتەی هەرێمیشە لەگەڵ بەغدادا. لە راستیدا وتارەكان ئەمانەی پێوە دیارە، بۆ نموونە كە دێت لەئاستی عیراقدا زیاتر تیشكم خستووەتە سەر ئەو لایەنە گەندەڵییانەی كە تێیدایە و تیشك دەخەمە سەر ئەو بۆشاییە گەورەیەی لە رووی ئاسایشەوە هەبووە لەدوای ئەو چەندین ساڵە لە رزگاركردنی عیراق، دەبینین كە هێشتا دۆخەكە بەو شێوەیەیە، یان كە دێتە سەر ئەوەی لەرووی دیپلۆماسییەوە لە عیراق کە لە چ ئاستێكی لاوازدایەو لەڕووی ئابورییەوە كە هەمووتان دەزانن لەدوای ئەوەی بایی سەدان و هەزاران ملیار دۆلار نەوت فرۆشراوە، هێشتا عیراق 133 تریلیۆن دیناری عیراقی قەرزارە. واتە زۆربەی وتارەكان كە ئێستا دەرفەت نییە هەر هەمووی باس بكەین، بەڵام ئەمە تێڕوانینێكی خێرایە بەناو وتارەكانداو گوزەرێكە بەناویاندا كە ئەمەی پێوە دیارە. واتە دابڕاو نییە لە رەخنە، هەرچەندە لەگەڵ رەخنەكانیشدا لە هەندێ شوێندا رەنگە جۆرێك لە چارەسەریشم خستبێتەڕوو،
كە دێتە سەر ئاستی كوردستانی بوونیش بەهەمان شێوە وەك نوێنەرێكی كورد لە بەغدا دیدێكی رەخنەگرانەی هەیە بۆ حکومەتی هەرێمی كوردستان، بۆ نموونە رەخنەگرتن لەو وەفدانەی هەرێمی كوردستان كە دەهاتنە بەغداو هیچ جۆرە هاوئاهەنگییەکیان لەگەڵ نوێنەرەكانی خۆیاندا نەبووە لە بەغدا، واتە ئەمە جۆرێكە لە دەردەدڵێكیش كە نوێنەرێكی كورد وەكو رەخنەیەكیش بێت گرتوومە بۆئەوەی گوشارێك بێت لەسەر شێوازی كاركردنی حكومەتی هەرێم و دەسەڵاتدارانی هەرێم لەگەڵ بەغدادا یان بەوەی كە حكومەتی هەرێم باسی مەسەلەی فرۆشتنی نەوت بە شێوەیەكی سەربەخۆ و مەترسییەكانی تێداكراوە، هەمووشی ناڵێین لە 100% هەمووی هاتۆتەدی.
كەواتە لە رووی بابەتییەوە، مەسەلەی رەخنەگرتن و رەخنە لەخۆگرتن هەم لە كاری عیراق و سیستەمی سیاسی لە عیراق هەم لە سیستەمی سیاسیی هەرێمی كوردستان رەنگی داوەتەوە.
خەسڵەتی دووەم: واتە ئەگەر بێین باسی بكەین لە رووی مەعنەوییەوە لە رووی بابەتییەوە، بریتیە لەوەی كە دەتوانم بڵێم كە بەو هەستە عیراقییە نووسراوە كە زۆرجار تاوانباركراوین بەوەی ئێمە حەزمان لەوەیە كە بڕۆینەوە بۆ بەغدا. زۆربەی وتارەكان ئەوە بووە كە پێویستە لەم قۆناغەدا بە تایبەتی كە بەلایەنی كەمەوە ئێمە مەسەلەی مانەوەمان لەگەڵ عیراق لە چوارچێوەی دەستوور لەسەر بنەماكانی دەستوور پەرە پێبدەین. زۆرجار ئەمە رەنگدەداتەوە لەوتارەكاندا كە هەر لەسەرەتای نووسینییەوە ئێمە بۆ دەگەڕێینەوە بۆ بەغداو بۆچی گرنگە لە بەغدا بین، ئایا بۆ سازش كردن یان بۆ سازان دەگەڕێینەوە بۆ بەغدا؟ ئایا ئێمە دەڕۆینەوە بۆئەوەی دەستبەرداری مافەكانی خۆمان ببین یان پێویستە بڕۆینەوە بۆ بەغدا بۆ پەرلەمان بۆ حكومەت بۆئەوەی شەڕ لەسەر مافەكانمان بكەین؟
ئێستا سەروەختی ڕیفراندۆم و دەوڵەت و سەربەخۆیی نەوت و سەربەخۆیی ئابوورییە؟ بەراستی تێڕوانینەکان بە هەموو وتارەكانەوە دیارە، جا تاچەند سەركەوتووبووم تیایدا یان تاچەند پێكاومە ئەمە راستییەكەو كراوە بە كتێب، واتە ئەگەر لە دیوێكدا وتارەكان نەفەسی رەخنە بوونیان پێوە دیاربێت، ئەوا لەدیوەكەی تریشدا تەئكید دەكاتەوە کە زۆربەی هەرەزۆری ئەم قۆناغە قۆناغی گەڕانەوەیە بۆ بەغداو شەڕكردنە لەسەر مافەكانی كورد لە بەغدا، نەك ئەوەی كە لێرەوە كۆمەڵێك دروشم و ئەو شتانەی تێدابێت و هیوادارم ئەگەر كاتتان هەبوو بیخوێننەوەو ئێوەش قسەی خۆتانی لەسەر بكەن.
خوێنەر دەتوانێت چوار وێنەی تێدا ببینێت یەكەمیان: وێنەیەك دەبینێت كەسێك لەناو پەرلەماندا ئەم وتارانەی نووسیوە كە بەچاوی خۆی بینیویەتی، واتە لەپەرلەماندا دانیشتووە لەگەڵ هاوڕێكانیدا زۆرجار حاڵەتێك روویداوە لەناو پەرلەماندا، رەنگە بینەرێكی كورد لە تەلەفزیۆنەوە ئەمە نەبینێت، بەڵام كە تۆ دانیشتووی ئەمە وایكردووە كە بۆتە ناونیشانی یەكێك لە وتارەكان، بۆ نموونە جارێك لەبیرمە هادی عامری هاتە ناو هۆڵی پەرلەمانەوە، ئەندام پەرلەمان بوو لەگەڵماندا، هەر چوار ساڵەكە مەسئولی یەكەمی حەشدی شەعبی بوو، لەوكاتانەدا بوو لەساڵی 2015 و 2016 بوو كە شەڕی گەورە هەبوو لەنێوان حەشدی شەعبی و داعشدا، وتارێكی دورودرێژی دا لە وتارەكەیدا باسی پێشمەرگەی نەكرد لەكاتێكدا هەر ئەو شەوە پێشمەرگە لەگەڵ حەشدی شەعبیدا شەهیدی دابوو، برینداری دابوو لە مەخمور، بەڵام بە دێڕێک و بەوشەیەک باسی پێشمەرگەی نەكرد، ئەمە وایكرد دوای ئەوەی ئەو قسەی خۆی کرد و رۆیشت کە بەتوانیت یان بوار نەبێت لەوێدا وەڵامی بدەیتەوە، دێیت وتارێک بە زمانی عەرەبی دەنووسیت و دەینێریت بۆ كەناڵەكانی ڕاگەیاندن بە ناوی عامری و ناوهێنانی پێشمەرگە. یان زۆر جاری وا هەبووە رووداوێك روویداوە لەناو پەرلەماندا كە شوێنی ئەوە بووە كە خوێنەری كورد بەئاگابێت لێی و بزانێت چی روویداوەو رەنگە تۆ كە لەوێیت ئەركی تۆ بێت و گرنگە كە تۆ وەك خۆی بیگێڕیتەوەو بیگوازیتەوە بۆ دەنگدەر، هەم بۆ خوێنەر هەم بۆ مێژوو، كەواتە یەكێك لە ئاستەكان لە رووی وێنەییەوە ئەوەیە كە تۆ خۆت لەناو رووداوەکەدایت و ئاستی دووەمیان كە سەیری دەكەیت كەسێك خۆی لەناو پەرلەماندایە، بەڵام قسە لەسەر دەرەوەی پەرلەمانیش دەكات، واتە هەموو وتارەكان چڕنەبووەتەوە لەسەر ئەوەی كە تەنها باسی كێشەی ناو پەرلەمان بێت، بەڵكو كەسێكی لەناو پەرلەماندایت، بەڵام لەسەر دەرەوەی پەرلەمانیش قسەت هەیە و قسەدەكەیت، بۆ نموونە لەسەر چاكسازییەكانی موقتەدا سەدر كە ئەو كاتانە خەڵكی دەهێنایە سەر شەقام و شەقامی دەجووڵاندو داوای دەكرد چاكسازیی بكرێت. هەروەها هاتنە ناو حەرەمی پەرلەمانی عیراقەوە، یاخود تۆ لەبەغدایت و لەناو پەرلەماندایت، رووداوێك روودەدات، وەكو تەقینەوەكەی كەڕادە كە دەیان كەس پێوە بوون و خوێن و دیمەنێكی زۆر زۆر درندانە دەبینیت، كارت تێدەكات. جاری واش هەیە كە خۆت دەچیتە ناو خەڵكەكەوە، رەنگە لە بازاڕدا یان لە شوێنێكدا كەسێكی عەرەب دەبینیت قسەیەك دەكات، ئەمانە گرنگە تۆ قسەت لەسەر كردووە، یان پڕكردنەوەی وەزارەتەكان و ئەو شتانەی كە روویداوە، مەسەلەی چاكسازییەكانی عەبادی، یان هەر شتێكی تر. كەواتە دیوێكی تری وتارەكان ئەمەیە كە نەك هەر لەناو پەرلەمانەوە بنووسیت.
خاڵێكی تر بریتییە لەوەی كە دەنووسیت لە بەغداوە لەسەر ئاستی پەیوەندییەكانی بەغدا بە دەرەوە، هەندێك لەمانە پەیوەندیی هەبووە بەو گەشتانەی كە وەكو پەرلەمانتار كراوە، بۆ نموونە ئێمە جارێك چووین بۆ قاهیرە لەوێ سەرۆكی جامیعەی عەرەبیمان بینی (ئەحمەد ئەبولغێت) من جلی كوردیم لەبەردابوو، هات كە پێشوازیی لێكردین، یەكسەر جلەكانی بینی، وتی ئەوە برا كوردەكانە، دوایی كە بوو بەكۆبوونەوەی رەسمی، وتی من هاتووم سلێمانیم بینیووە وا خۆشە و ئێوە وڵاتەكەتان دەڵێی ئەوروپایە، من نەمزانی بۆ وا ستایشمان دەكات لەدواجاردا وتی: «تەنها یەك شتتان پێ بڵێم مانگی 5 بوو 15/5/ 2017 بوو، وتی بیستوومە دەتانەوێ ریفراندۆم بكەن و دەتانەوێ جیاببنەوە، بۆیە جارێ مەكەن وانەكەن، باسی ماڵەكەی مام جەلال-ی كرد لە دەباشان. واتە جۆرێك لە وتارەكان پەیوەندیی بەوەوە هەیە رەنگە هەندێ سەفەر یان هەندێک رووداو روویدابێت و جۆری پەیوەندییەكانی عیراق بەگشتی لەگەڵ دەرەوەدا.
وێنەی چوارەم لە راستیدا وەكو كەسێكە كە ئەندامی پەرلەمان نەبووبێت، لەو وتارانەی كە تێیدایە ئەوانەی كە وتم هەناسەی یەكێتی بوون بە وتارەكانەوە دیارە، ئەمەیانە لە ڕاستیدا. واتە هەندێک وتاری تێدایە وەكو كەسێك كە هەر ئەندامی پەرلەمان نەبووبێت و پەیوەندیی بەكاری پەرلەمانییەوە نەبووبێت، بۆ نموونە وتاری تێدایە كە دەڵێت 40 رۆژ لە دامێنی لووتكەدا كە بۆ چلەی مام جەلال نووسراوەو هیچ پەیوەندیی بەناو پەرلەمانەوە نییە، یان تیایەتی دەڵێت: یەكێتی مەسووتێنن كە هی ئەو كاتانە بوو كە خۆپیشاندانەكان كرا كە بارەگاكانی یەكێتیان دەسوتاند، واتە ئەمەش جۆرێكە لەو وتارانە، بەڵام لەهەر چوار وێنەكەدا لە راستیدا هەمووی كۆكراوەی ئەو دیدگایانەیە كە لەچوار ساڵی رابردوو لە پەرلەمان بووم و دەمەوێ ئەوەش بڵێم كە سەكۆی دووەمی پایتەخت هەر بەردەوامە و ئەڵقەی 14 دوێنێ بڵاوبووەتەوە بەهەمان نەفەس بەردەوامەو ئەوەشی كە ماوەتەوە رێز و خۆشەویستی بۆ ئێوەو هیوادارم كە هەم ئێوەو هەم خوێنەری كورد ببێتە بەشێك لە مێژوو و زیادكردنێك بێت بۆ کتێبخانەی كوردی.
رەهبەر سەید برایم:
نازانم ئەمڕۆ هەڵكەوتە یان رێكەوتە بەگوێرەی رۆژژمێر لەم رۆژانەدا بوو جەنابی مام جەلال لەساڵی 2005 بوو بەسەرۆك كۆمار و ئەمڕۆش كە رۆژی جیهانی كتێبیشە رۆژێكی پیرۆز و باشە و یەكەم نووسینیشی لە كتێبەكەی دەڵێ زانیتان مام جەلال بۆ لە بەغدا بووە؟ بۆیە هەڵكەوتەكە رێكەوتێكی باشەو پێشم ناخۆشە وەكو نەوەی نوێ وەكو گەنجێك لاسایی كلاسیكییەكان بكاتەوە و بڵێت پێشكەش بەهەردوو كچم، بڵێ پێشكەش بەهەموو خەڵكی ئەوەی دەیخوێنێتەوەو زۆر سوپاس.
د.محەمەد سابیر:
زۆر سوپاسی كاك بەختیار دەكەم سەبارەت بە كتێبەكەو ئەو وتارانەی كە نووسیوتە، وەكو خۆت وتت لەچوار وێنەدا بەراستی من رەنگە بەشێكیم خوێندبێتەوەو بەشێكی زۆریشیم نەخوێندبێتەوە، بۆیە ناتوانم کۆمێنت لەسەر ئەوە بدەم، بەڵام من حەزەكەم نەك وەك پرسیار، بەڵکو وەکو کۆمێنت قسە لەسەر ئیشوكاری پەرلەمان بکەم لە عیراقدا. بە راستی پێویستە باس و خواسی زۆری لەسەربكرێت و ئەو خولەی ئێوە خولێکی ئێجگار قورس بوو، چونكە من ئیشوكاری پەرلەمانی عیراق و نوێنەرەكانی كورد لە بەغدا بەدوو قۆناغ دادەنێم، قۆناغی مام جەلال و قۆناغی دوای مام جەلال، قۆناغی مام جەلال وەكو شەخسییەت بە كاریزمای خۆی ئەو لەسەر دوو قاچ دەڕۆیشت، قاچێكیان ئەوەبوو كە ئێمە چۆن پەیوەندییەكانی خۆمان لەگەڵ عیراقدا پتەوبكەین و سوود لەو دامودەزگایانەی عیراق بكەین چ لە ئاستی وەزارەتەكاندا بێت چ لە ئاستی سەرۆك كۆماریدا بێت چ لە ئاستی سوپادا بێت. مام جەلال گرنگی ئەوەی زۆر باش دەزانی، لەوكاتانەدا سەرۆكی ئەرکانی سوپا كورد بوو، فەرماندەی هێزی ئاسمانی كورد بوو سەرۆکی دەزگای هەواڵگریی كورد بوو، وەزیری دەرەوە كورد بوو، دواتر وەزیری دارایی كورد بوو جگە لەسەرۆك كۆمارو جێگری سەرۆك وەزیران. تەنانەت هەندێک لە عەرەبە شۆڤێنییەكان دەیانوت ئێستا كورد حوكمی عیراق دەكات، بینیشمان لەو كاتانەدا هەرێمی كوردستان چەند گەشەی كرد لەهەموو روویەكەوەو وادادەنرا كە هەرێمی كوردستان بكرێت بە نموونە لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا، بەڵام كە مام جەلال نەخۆش کەوت و دواتر كۆچی دوایی كرد بەداخەوە هەموو شتەكان تێكچوو. بەڵام مەینەتیی پەرلەمانتارەكان چ لەكاتی مام جەلال و چ لە دوای مام جەلالیش زۆرە، پێش ئەوە مام جەلال بەپێی كاریزمایی خۆی دەیتوانی هەموو پەرلەمانتارەكان و باڵیۆزەكان و وەزیرەكان كۆبكاتەوە و كە ئەو رۆیشت ئەوە نەما. بەڵام خۆی لە راستیدا پەرلەمانتارەكان و فراكسیۆنەكان ئیشی حزبەکانە.
پەرلەمانتار ناتوانێ ئەدای کاری خۆی بكات یان وەزیر بێت بەڵام هیچییان ئەندامی مەكتەبی سیاسی نەبن، چونكە ئەندامەكانی مەكتەبی سیاسی كۆبوونەوە دەكەن و ئەوان ئاگایان لە سیاسەتی حزبەكەیان نییە، ئەوە کەموکوڕییەکی گەورەیە لەم خولەشدا کە ئێستا د.جوان لێرەیە، باوەڕناكەم لە خولەكەی پێشووتر باشتربێت و ئاگایان لەزۆر لە بڕیارەکانی مەکتەبی سیاسی هەبێت، چونكە پەرلەمان یان هەر نوێنەرێك لە بەغدا بەبێ ئەوەی كە پەیوەندیی توندوتۆڵی هەبێت لەگەڵ ناوەوەدا، یان لانیکەم رێنمایی هەبێت، ناتوانێت ئیشوكارەكانی خۆی بەباشی بکات جگە لەوەش ئەو یەکگرتووییەی لە نێوان فراکسیۆنە جیاجیاکانی کورددا هەبوو، لەم خولانەی دواییدا نەماوە و هەستی حزبی بەسەر هەستی نەتەوەییدا زاڵکراوە.
سەربەست محەمەد:
ئەوەی كە تێبینیمان كردووە بەراستی زۆرجار باسی ئەوە دەكرێ كە حكومەتی عیراق قەرزارە، لەلایەكی تریشەوە باسی ئەوە دەكرێت كە یەكێكە لە دەوڵەتە پێشیینەكان لە گەنجینەی زێڕدا، لەهەمان كاتیشدا بڕی نەوت فرۆشتن رۆژ لەدوای رۆژ زیاد دەكات، واتە ئەم هاوكێشەیە وەڵامەكەی نازانم چۆنە و چۆن نییە؟ ئەگەر شیکردنەوەیەکتان هەبێت سوپاستان دەکەم.
ئارێز عەبدوڵڵا:
سەرەتا دەستخۆشی لە كاك بەختیار دەكەم، خۆزگە هەموو ئەو بەرپرسانەی كە لە شوێنێك كاردەكەن، وەك د. محەمەد سابیر-یان بکردایە كە ماوەیەك لەمەوپێش كتێبێكی خستە بازاڕەوە لەو بارەیەوە.
بۆیە كاك بەختیار و ئەو برادەرانەی تر ئەو كارە بكەن، بە رای كارێكی من زۆر گرنگە، هەر بەو ئامانجەی كە دكتۆر محەمەد سابیر باسی دەكات، ئامانجی دروستكردنی هەستی بەرپرسیارێتیی نیشتمانی و نەتەوەیی كە زۆر زۆر گرنگە و ئێمە بەو پێیەی كە چوار ساڵ لەگەڵ كاك بەختیار لەوێ بووین، شایەتیی ئەوەی بۆ دەدەم بە سەرنج بوو، واتە سەرنجەكانی خۆی دەخستەڕوو لە كوردستانی نوێ یان لە گەلی كوردستان یان لە هەر تەلەفزیۆنێكی تردا سەرنجەكانی خۆی كۆدەكردەوە، كە ئەوە گرنگ بوو لەپاڵ ئەوەی ئەركێك جێبەجێ دەكات، ئەوەشی دەكرد. ئەوەی جێی داخە رێك ئەوەی د. محەمەد سابیر باسی دەكات كێشە ئەوەیە بڕیار بەدەستانی هەرێمی كوردستان و یەكێتی نیشتمانی كوردستانیش یان وتارەكانی ناخوێنێتەوە یان بێ ئەهمیەت سەیری وتارەكان دەكەن، تۆ كە دەنووسیت دەتەوێت رای گشتی دروست بكەیت و دەتەوێ زانیاریی بدەیت بۆئەوەی بڕیاری دروستی لەسەر بدرێت، بەڵام كە گوێ ناگیرێت سارددەبیتەوە و كەمتەرخەم دەبیت، ئەمە خاڵی یەكەم. خاڵی دووەم ئێمە لەوێ بووین وەكو ئەوەی حزبە کوردییەکان سەركردایەتیەكەیان لە شاخ بێت وەک هەشتاكان، چەند مەفرەزەیەکی تایبەتیان ناردووەتە بەغدا ئەرکێک جێبەجێ بکەن، ئەوەش زۆر مەترسیدارە، نەك ئەوەی دكتۆر بەختیار باسی دەكات، هەر ئەوە نەبوو، بڵێ كەس نەبوو كۆمان بكاتەوە، ناكۆكییەكان ئەوەندە قوڵ بوون زیانی لێدەداین بە پێچەوانەوەی ئەوەی كاك محەمەد سابیر باسی دەكات بڕواتان هەبێت هەندێ جار بۆ خۆشیرینكردن لای فراكسیۆنەكانی تر، قسەی خراپ دەكرا لەسەر هەرێمی كوردستان و قسەی باش نەدەكرا، واتە زۆر رووبەڕووی كێشەی توند دەبوینەوە. ئەوەی لەوێ هەبوو ستراتیژ نەبوو، تاكتیك بوو. من بە نموونە دەڵێم من یەك ساڵ سەرۆكی فراكسیۆنی یەكێتی بووم 10 وەفدی كوردستان هاتوونەتە بەغدا تەنها یەك جار من بەشداریم لە وەفدەكەدا نەكردووە. جاری وا هەبووە من لە تەلەفزیۆنە عیراقییەکانەوە زانیومە وەفدی هەرێمی كوردستان دێت یان هاتووە، بۆیە تۆیەکی پەرلەمانتار ناتوانیت ڕۆڵت لە داڕستنی سیاسەتی عیراقیدا هەبێت.
د. جوان ئیحسان:
دەستخۆشی لە برا و هاوڕێ و هەڤاڵم دكتۆر بەختیار دەكەم، بەشێكی باشی ئەو وتارانەی كە لێرەدا دابەزیوون زۆرمان خوێندومانەتەوە و ئەوساش كە خولی پێشوو ئێمە ئەندامی پەرلەمان نەبووین، بەڵام پەیوەندیمان بەهێزبوو، زۆرجار بۆی دەناردین و دەمانخوێندەوە و ئێستاش بەردەوامین و یەكێكیشە لە كەسە هەرە چالاكەكانی ناو فراكسیۆنی یەكێتیی نیشتمانی كوردستان لە پەرلەمانی عیراق.
بە تەئكید ئەوانەی كە لێرەدا هاتووە كە ئەو نووسینانەی هەڵگری ئەفكاری زۆرن و موعاناتێكی زۆر زۆرە وەكو جەنابی كاك د. محەمەد سابیر و جەنابی كاك ئارێزیش باسیان كرد، ئەزموونی پێش ئێمە ئەزموونی ئیشكردنی سیاسی و ئیداریان هەیە لەناو عیراقداو لە ناو بەغداداو ئیشكردن لە پەرلەمانی عیراقدا موعاناتی زۆرە لەبەرئەوە مەسئولییەتەكەی گەورەیە، مەسئولیەتەكەی ئەوەیە كە دەبێت تۆ عیراقی بیت و عیراقیەكی پابەندیش بیت و كوردێكی كوردپەروەریش بیت، ئەم دوو هاوکێشەیە بەیەكەوە چۆن رێك دەخەیت ئەوە دەكەوێتەوە سەر كاراكتەریی تۆ و چۆن دەتوانی ئەم باڵانسە رابگریت، بەتایبەتی یەكێتی نیشتمانیی كوردستان جیاواز لە حزبە كوردستانییەكانی تر ریتمێكی وەرگرتووە لە سەرەتای دروستبوونییەوە ریتمێكی تایبەتی هەیە زۆر زۆر قورسە ئەم ئەركە، ئینجا بۆ ئەندامانی پەرلەمان لەناو ئەم فراكسیۆنەداو ئەندام پەرلەمانە هۆشیارەكان و حزبییەكانیش بە پلەی یەكەم. بەبڕوای من ئەو ئەركەی كە لەسەر شانی خەڵكی حزبییە كاتێك كە دەچێتە ناو كاری پەرلەمانییەوە، جیاوازە لەوانەی كە لەگەڵ رێزمدا چالاكوانن لە بوای مەدەنیدا، یان خەڵكێكی جەماوەریین، بەڵام حزبی نین، حزبییەكان پێویستە وریایانەتر و هۆشیارانەتر لەسەر ئەو مەسەلانە کاربکەن كە دێنە پێشەوە قورسیی کارەکەش لەوەدایە کە ئەگەر ستراتیج بێت، ئاسانترە چونكە تۆ لەپێشدا ستراتیجەكەت بۆ دانراوە، بەڵام تەكتیك كێشەیە بۆیە كاتێك كە کە تاکتیک لەچركەیەكدا دێتەپێشەوە، ئەو پەیوەندییە خێرایەمان نییە لەگەڵ سەركردایەتی خۆماندا کە كاتێك شتێك لەناکاو دێتە پێشەوە، ئەمەش عیراقە و عیراقیش هەموو رووداوەكانی هەنووكەییە كە دێتە پێشەوە دەبێت خۆت بڕیاری لێ بدەیت و تیمی بۆ كۆبكەیتەوە و تیمەكە دەبێت هەمووی لەناو خۆشیدا هاوریتم بێت، تابتوانن بڕیارێك بدەن و رۆڵێكی باشیش بگێڕن.
کێشەیەکی دیکە ئەوەیە لە زەمەنی مامدا هاوپەیمانی كوردستانی هەبوو كە ئێستا نییە و هاوئاهانگییش لەنێوان حزبە كوردستانییەكاندا وەک پێویست نییە بۆیە ئەم قۆناغە زۆر زۆر قورسە بۆیە هیوادارم حزبە کوردستانییەکان ئەو ناكۆكییانە تێپەڕێنن كە هەندێکیان لە هەرێمەوە هەناردە دەكرێ بۆ بەغدا چونکە بەو جۆرە دەتوانین شتێك بەدەستبهێنین.
د. حسین محەمەد عەزیز:
دەستخۆش كاك بەختیار بێگومان وەكو برایان فەرموویان هەندێك لەو وتارانەمان خوێندۆتەوە، من دەمەوێ رونكردنەوەیەك بدەم لەسەر قسەكانی كاك محەمەد سابیر و كاك ئارێز و د.جوان، ئەو كێشەیەی باسی دەكەن پەیوەندیی بە دوو لایەنەوە هەیە یەكێكیان ئەندامانی پەرلەمانی کورد كە لەبەغدا ئیش دەكەن جا فراكسیۆنی هەر حزبێک بێت ئەگەر حزبەکان لەناو هەرێمیشدا ناڕێكن، ئەوان لەوێ دەبێ هەوڵبدەن خۆیان لەناو خۆیاندا رێك بن و ئیشێك بکەن کە بۆ کورد سوودی هەبێت، چونكە ئەوان بەرلەوەی نوێنەری حزب بن، نوێنەری كوردستانن با لەسەر لیستی حزبەکانیش چووبنە بەغدا.
لایەنی دووەم كە پەیوەندیی بە سەركردایەتیی یەكێتییەوە هەیە بۆنموونە ئێستا سێ ئەندامی سەركردایەتی یەكێتی لێرەن واچاکترە ئەمە لە سەرکردایەتی خۆتان باس بکەن و ناچاریان بكەن كە بڕیارێك بدەن و پەیوەندییەكی توندوتۆڵ و پتەو لەنێوان فراكسیۆنەكە و بڕیاربەدەستانی یەکێتیدا هەبێت.
محەمەد سەعید جاف:
پیرۆزبایی لە د. بەختیار دەكەم كارێكی باشی كردووە كە ئەو وتارانەی كۆكردەوەو خستییە بەر دیدی خوێنەران كە رەنگە كاتی خۆی لە كوردستانی نوێ نەیانبینیبێت، من قسەم لەسەر كتێبەكە نییە قسەكانم لەسەر قسەكانی د.محەمەد سابیر و كاك ئارێز و دكتۆر جوانە، دەبێت ئەو قسەو باسانە لە کۆبوونەوە حزبییەکاندا بکرێت، چونکە گرفت ئەوەیە لەو شوێنانەی کە باسی بابەتێک دەکرێت دەبێت خەڵکێکی بەرپرس لەو دۆسێیە لەو شوێنە بێت، بەڵام بەداخەوە زۆرجار کە کۆڕێک بۆ رووناکبیران لەسەر بابەتێک بەڕێوەدەچێت دەبێت لایەنی پەیوەندیدار کە وەزارەتی رۆشنبیرییە لەو کۆڕو کۆبوونەوەیەدا حزووریان هەبێت، بەڵام یان لەوێ نین یان کە حزوریشیان دەبێت، سەرنج و تێبینییەکان لای خۆیان نانووسن تا بچنەوەو کاری لەسەربکەن و کار بۆ چارەسەرکردنی بکەن.
بەختیار جەبار شاوەیس:
دووبارە سوپاسی ئامادەبوونتان دەکەم و دەمەوێت هەندێ روونكردنەوە بدەم، لە راستیدا موعاناتی ئێمە زۆرە و ئەوەی كە هەیە ئێستاش دووبارە دەبێتەوە، بەڵام من پێموایە سەركردایەتی یەكێتی بە تایبەتی و سەركردایەتی كوردیش بە گشتی ئەوەندە نەخەوتووە كە نەزانێ و خۆیان بێنە بەغدا و ئەوانیش ئاگایان لەو شتانەیە و گوێیان لەم شتانەیە. حەزدەكەم نموونەیەك بگێڕمەوە كە پەیوەندیی بە هەموو ئەم شتانەوەیە، ئێمە لە 25/9/2017 هەموومان دەزانین ریفراندۆم كرا كە باس دەكرێتەوەو لەبیریش ناچێتەوە و لە 20/8/2017 واتە 35 ڕۆژ پێش ریفراندۆمەكە فراكسیۆنی ئێمە چووین بۆ لای باڵیۆزی ئێران لە بەغداد ئاغای ئیرەجی مجیدی ناوە دانیشتین لەگەڵیدا و لەو كاتەدا ئێمە بۆ ئەوە چووین بۆلای كە زیاتر بڕوامان وابوو كە لەوانەیە ریفراندۆم نەكرێت، پەیوەندی بە پرۆژە یاسای هەڵبژادنی ئەنجومەنی پارێزگاكانەوە هەبوو، توركمان و عەرەب دەیانویست لە كەركوك هەڵبژاردن نەكرێت، یان حاڵەتێكی تایبەتی پێبدرێت، ئێمەش وەكو فراكسیۆن كە رۆیشتین بۆ ئەوە بوو بە باڵیۆز بڵێین كە شتێك بكات و گوشارێک بخاتە سەر حکومەتی عیراق و لەگەڵ فراکسیۆنە عەرەبی و تورکمانەكاندا قسەبکەن بۆئەوەی كاتێك ئەم هەڵبژاردنە دەبێت كەركویش وەكو هەموو پارێزگاكانی تر هەڵبژاردنی تێدا بكرێت یان یاسای تایبەتی بۆ دانەنرێت. کەچی لە وەڵامدا وتی: دەزانی ئێوە لە چ هەڵەیەكدان؟ وتم هەڵەی چی؟ وتی ئێوە باسی ریفراندۆم دەكەن، ئێستا ئێوە هاتوون بۆلای ئێمە بەبۆنەی یاسایەكەوە كە كەركوك هەڵبژاردنی پارێزگاكانی تیدا بكرێ و خەمی ئەوەتانە؟
من پێموایە ئەمانە لە پێش ئێمەوە دەزانن كە بارودۆخی كورد لە بەغدا چۆنە و فراكسیۆنەكان چۆنە و پەیوەندییەكانی ناو پەرلەمان چۆنە، بەڵام نایانەوێ چاكی بكەن، لە راستیدا بەرنامەیەكی تێدابوو كە بە رای من پەیوەندیی بە پێش ریفراندۆمەوە هەبوو. بۆیە بەگشتی پێموایە هەندێكی هەم كەمتەرخەمییەو هەندێكیشی سیاسەتی پێشووترە ماوەتەوە كە گرنگی نەدرێت بەوە، لەبەرئەوە رەنگە لە چەند خولێكی تردا یاخود خولی داهاتوودا، ئەگەر ئەم سیاسەتە بەردەوام بێت، كەسە نزیكەكانی ناو حزبەكان بەتایبەتی پارتی و یەكێتی دێنەوە بۆ بەغداو دەبن بە پەرلەمانتار و وەک چۆن لەخولی پێشووتردا لەوێ بوون.
ئەوەی كە پەیوەندی بە پرسیارەكەی كاك سەربەستەوە هەیە كە نەوت زیاد دەفرۆشرێت و بەڵام بارودۆخ خراپترە، بەدڵنیاییەوە بەهۆی ئەو بارودۆخەوەیە كە لەعیراقدایە كە پڕیەتی لە گەندەڵ و نەبوونی سیستم و نەبوونی لێپرسینەوە و نەزانینی دەوڵەتدارێتییە.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

شه‌فیق حاجی‌ خدر: كرمی ئاوریشم-ی حسێن حوزنی موكریانی و كه‌مانچه‌ژه‌ن-ی پیره‌مێرد به‌ ده‌ستپێكی وه‌رگێڕان بۆ كوردی‌ داده‌نرێن

لەم دووتوێیەدا له‌ به‌رده‌وامی‌ ئه‌و كۆڕانه‌ی‌ ساڵۆنی‌ كوردستانی‌ نوێ‌ رێكیده‌خات، ...