سەرەکی » زانست » د. هێمن فاتیح: گه‌نجانی‌ تووش بوو به‌ خه‌مۆكی‌ زۆر زیادی‌ كردووه‌

د. هێمن فاتیح: گه‌نجانی‌ تووش بوو به‌ خه‌مۆكی‌ زۆر زیادی‌ كردووه‌

ئا: ئازاد جه‌لال
د. هێمن فاتیح پزیشكی‌ پسپۆڕی‌ نه‌خۆشیه‌ ده‌روونیه‌كان‌و پزیشكی‌ به‌شی‌ ده‌روونی‌ بنكه‌ی‌ چاكسازی‌ گه‌ورانی‌ سلێمانی‌ له‌سیمنارێكدا كه‌ ئه‌كادیمیای‌ بونیات سازیدابوو. باسی‌ له‌ خه‌مۆكی‌ وه‌ك په‌تای‌ سه‌رده‌م كرد. ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌ كه‌ خه‌مۆكی‌ نه‌خۆشیه‌كی‌ به‌ربڵاوه‌. وتی‌: به‌رفراونترین نیشانه‌ی‌ خه‌مۆكی‌ دڵته‌نگیه‌ ده‌رباره‌ی‌ هۆكاره‌كانیش وتی‌: هۆكاره‌كان هه‌مه‌ چه‌شنن. له‌باره‌ی‌ چاره‌سه‌ری خه‌مۆكیه‌وه‌ وتی‌: گۆڕینی‌ بیركردنه‌وه‌ی‌ تاك له‌سلبیه‌وه‌ بۆ ئیجابی‌ چاره‌سه‌ری‌ گونجاوی‌ خه‌مۆكیه‌.

له‌ هه‌موو ته‌مه‌نێكدا خه‌مۆكی‌ هه‌یه‌
د. هێمن وتی‌: جاران وا باوبوو كه‌ خه‌مۆكی‌ ته‌نیا له‌ ته‌مه‌نێكی‌ دیاریكراودا هه‌یه‌، به‌ڵام ده‌ركه‌وت كه‌ ئه‌م بۆچوونه‌ هه‌ڵه‌ بوو. هه‌موو ته‌مه‌نێك مرۆڤ تووشی‌ خه‌مۆكی‌ ده‌بێت به‌ ڕێژه‌ی‌ له‌%5، به‌ڵام له‌ ئێستادا ڕێژه‌یه‌كی‌ زۆری‌ گه‌نج تووشی‌ بووه‌.

سه‌ره‌كیترین نیشانه‌ی‌ خه‌مۆكی‌ دڵته‌نگیه‌
چه‌ند نیشانه‌یه‌كی‌ خه‌مۆكی‌ هه‌یه‌ كه‌سی‌ تووشبوو پێده‌ناسرێته‌وه‌. وه‌ك ئه‌و وتی‌: سه‌ره‌كیترین نیشانه‌ی‌ خه‌مۆكی‌ دڵته‌نگیه‌. بۆ نموونه‌: كه‌سێك پێشتر حه‌زی‌ له‌ گه‌ڕان و سه‌یران بووه‌، به‌ڵام كه‌سه‌كه‌ ئه‌و حه‌زه‌ی‌ نامێنێت و چێژ له‌ چالاكی‌ وه‌رناگرێت‌و په‌یوه‌ندی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌ كز و لاواز ده‌بێت.
ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی‌ به‌شێكی‌ زۆری‌ ئه‌وانه‌ی‌ خه‌مۆكی‌ توندیان هه‌یه‌ كێشیان داده‌به‌زێ‌ به‌هۆی‌ ئاره‌زوونه‌كردنی‌ نه‌خواردنه‌وه‌یه‌، یان به‌ هۆی‌ گۆڕانی‌ ئاره‌زووی‌ خواردنه‌وه‌یه‌ له‌ %95 ی‌ ئاره‌زووی‌ خواردنیان نامێنێ‌ ئه‌مه‌یش ده‌بێته‌ هۆی‌ دابه‌زانی‌ كێش.
ڕوونیكرده‌وه‌ كه‌مخه‌وی‌ یه‌كێكی‌ تره‌ له‌ نیشانه‌كانی‌ تووشبوونی‌ كه‌سه‌كه‌ به‌ خه‌مۆكی‌، واته‌ كه‌سه‌كه‌ خه‌وی‌ تێكده‌چێ‌، یان دره‌نگ خه‌وی‌ لێ‌ ده‌كه‌وێ‌. یان زۆر له‌ جێگا ده‌مێنێته‌وه‌‌و خه‌ویان ده‌زڕێ‌، یان خه‌ویان پچڕ پچڕه‌. یان زوو خه‌به‌ریان ده‌بێته‌وه‌ و خه‌ویان لێ‌ ناكه‌وێته‌وه‌ كه‌سی‌ واش هه‌یه‌ هه‌ر سێ‌ تێكچوونه‌كه‌ی‌ هه‌یه‌.
وه‌ك بێزاری‌ ‌و بێتاقه‌تی‌. هه‌روه‌ها كه‌سی‌ تووشبوو حه‌زی‌ له‌ پاڵكه‌وتنه‌. حه‌زی‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ نیه‌ له‌ منداڵیدا نیشانه‌ی‌ تایبه‌ت به‌ كه‌سه‌كه‌ دروست ده‌بێت، یان ڕه‌شبینه‌، یان بیركردنه‌وه‌ی‌ سلبیه‌، یان ته‌ركیزی‌ تێكده‌چێ‌. وه‌ك ئه‌وه‌ی‌ زۆر له‌ خوێندكاران مه‌یلیان بۆ ده‌رز نیه‌.
هه‌وڵی‌ خۆكوژی‌ تیایاندا زۆرتره‌، به‌تایبه‌ت له‌ ئافره‌تان.

خه‌مۆكی‌ توند مه‌ترسیداره‌
د. هێمن وتی‌: ئه‌گه‌ر له‌ 10 نیشانه‌ی‌ خه‌مۆكی‌ 5 نیشانه‌، یان زیاتر له‌ كه‌سه‌كه‌دا هه‌بوو. ئه‌وه‌ خه‌مۆكی‌ تونده‌‌و پێویسته‌ چاره‌سه‌ر وه‌رگرێ‌. ده‌رباره‌ی‌ خه‌مۆكی‌ به‌رده‌وامیش وتی‌: خه‌مۆكی‌ به‌رده‌وام ئه‌وه‌یه‌ كه‌سه‌كه‌ ماوه‌ی‌ دوو ساڵ زیاتر په‌یوه‌ندی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌ لاواز ده‌بێت. زیاتر وتی‌: ژنان خه‌مۆكی‌ ئاساییان هه‌یه‌، وه‌ك خه‌مۆكی‌ دوای‌ منداڵ بوون، یان خه‌مۆكی‌ سووڕی‌ مانگانه‌ كه‌ ژنان تووشیان ده‌بێت.
ده‌رباره‌ی‌ نه‌خۆشی‌ جه‌سته‌یی و كاریگه‌ری‌ له‌سه‌ر خه‌مۆكی‌ باسی‌ له‌وه‌ كرد: ئه‌گه‌ر كه‌سێك تووشی‌ نه‌خۆشی‌ جه‌سته‌یی بێت، به‌ تایبه‌ت شێرپه‌نجه‌، یان شه‌كره‌ی‌ كۆنترۆڵ نه‌كراو. كاریگه‌ری‌ له‌سه‌ر خه‌مۆكی‌ هه‌یه‌، به‌تایبه‌ت ئه‌گه‌ر كه‌سه‌كه‌ له‌ لایه‌ن خێزانه‌وه‌ هێمن نه‌كرێته‌وه‌ و هاوكاری‌ نه‌كرێت.
هه‌روه‌ها وتی‌: هۆكاری‌ كۆمه‌ڵایه‌تیش كاریگه‌ری‌ بۆ تووشبوون به‌ خه‌مۆكی‌ هه‌یه‌. وه‌ك مردنی‌ كه‌سی‌ نزیك، گرفتی‌ خێزانی‌، دابڕان له‌ كه‌سی‌ نزیك. ئه‌مانه‌ هۆكارن بۆ خه‌مۆكی‌
زیاتر وتی‌: هۆكاری‌ بۆماوه‌یی و هۆكاری‌ فسیۆلۆجی‌ ده‌بێت به‌ هه‌ند وه‌رگرین. وه‌ك: گۆڕینی‌ هۆرمۆنه‌كانی‌ مێشك و كه‌مبوونه‌وه‌ی‌ ئه‌و هۆرمۆنانه‌، به‌تایبه‌ت هۆرمۆنی‌ سیرۆتن.

شێوازی‌ بیركردنه‌وه‌تان بگۆڕن
ده‌رباره‌ی‌ چاره‌سه‌ره‌كانیش ناوبراو ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌دا كه‌: شێوازی‌ بیركردنه‌وه‌. كاریگه‌ری‌ له‌سه‌ر كه‌م‌و زۆری‌ ڕێژه‌ی‌ خه‌مۆكی‌ هه‌یه‌ بۆ نموونه‌:
دوو كه‌س سه‌یاره‌یان پێیه‌. تووشی‌ ڕووداوی‌ هات‌وچۆ ده‌بن. ئه‌وه‌ی‌ گه‌شبینه‌ ئه‌ڵێ‌ مادام سه‌یاره‌م پێیه‌. سه‌یاره‌كه‌ هۆكاره‌، ئه‌گه‌رچی‌ بێتاقه‌ت ده‌بێ‌، پاساو ده‌هێنێته‌وه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ی‌ كه‌ بیركردنه‌وه‌ی‌ ڕه‌شبینه‌ ئه‌ڵێ‌ ئه‌گه‌ر من وا نه‌بوومایه‌ وا نه‌ئه‌بووم. من له‌ چاوم نووسراوه‌ و دڵته‌نگ ده‌بێت‌و بێتاقه‌تی‌ ده‌كات و تووشی‌ توڕه‌بوونی‌ ده‌كات و بڕوای‌ به‌ خۆی‌ نابێت و شه‌ڕ ده‌كات.
بۆ دروستكردنی‌ بیركردنه‌وی‌ ئیجابی‌ پێویسته‌ زیاتر بیر له‌و ده‌ستكه‌تانه‌ بكرێته‌وه‌ كه‌ مرۆڤ هه‌یه‌تی‌، له‌: له‌شی‌ ساغ، خێزان، منداڵ…..هتد. ڕێگای‌ تر بۆ چاره‌سه‌ر ئه‌وه‌یه‌ كه‌ هه‌میشه‌ ئامانجه‌كان دابنێ‌ واقیعی‌ بێ‌ ئه‌م جۆره‌ مرۆڤانه‌ كه‌متر تووشی‌ خه‌مۆكی‌ ده‌بن هه‌روه‌ها فیكری‌ ئه‌رێنی‌ ده‌بێته‌ هۆی‌ كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ خه‌مۆكی‌.
هه‌روه‌ها هه‌موو ڕۆژێك وه‌رزش ده‌بێته‌ هۆی‌ ده‌ردانی‌ ماده‌ی‌یه‌كی‌ ئازارشكێن. مه‌زاج یان زیاد ده‌كات. وه‌رزشه‌وانه‌كان چالاكن، ئه‌و ماده‌یه‌ زیاتر له‌ مێشكیاندایه‌.
خه‌و و خواردنی‌ دروست ده‌بێته‌ هۆی‌ پشوو: كه‌سێكی‌ گه‌وره‌ به‌ پێی‌ ته‌مه‌نه‌كان به‌ گشتی‌ 7ـ9 بخه‌وی‌. نه‌ زۆر و نه‌ كه‌م. هه‌روه‌ها وتی‌: خوێندنه‌وه‌ كاریگه‌ری‌ هه‌یه‌ له‌سه‌ر كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ خه‌مۆكی‌ به‌ تایبه‌ت زیكره‌یاتی‌ كه‌سانی‌ سه‌ركه‌وتوو. وتیشی‌: « گه‌ڕان‌و سه‌ركێشی‌ وه‌رزشه‌وانه‌كانیش ئه‌مه‌ چێژی‌ هه‌یه‌‌و ئه‌مجۆره‌ كه‌سانه‌ هیچ نیشانه‌یه‌كی‌ خه‌مۆكیان نیه‌.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*