دەر و دراوسێ

تەپڵی شەڕ

لە مانگی تەموزی ئەمساڵ 2017 بابەتێكم نووسی و بڵاوكرایەوە لەژێر ناونیشانی  ڕۆژهەڵاتی ناوین لە سەر دەریایەك لە ئاگر كە باسم لە پێشبڕكێ‌ و خۆ پڕچەككردنی  وڵاتانی ناوچەكە كردبوو،ئەوكات  پرسی بووم كە ئەم هەموو چەكانە بۆ چییە ؟
ڕاستە ئەم چەكانە بۆ جوانی و نمایشكردن نین بەڵكو بۆ قووڵكردنەوەی ململانێ ئتنیكی و ئاینزاییەكانی ناوچەكەیە و بۆ چەسپاندنی هەژموونی زلهێزەكانە بەسەر سەرچاوەكانی وزەدا و بۆ پاراستنی سنوورە كۆنەكانە و سەركوتكردنی هەموو بزوتنەوە ئازدیخوازو دەنگە ناڕازییەكانی ناوچەكەیەو ڕاستر دەتوانم بڵێم دەنگی تەپڵ و كەڕەنای جەنگ لە ڕۆژهەڵاتی ناویندا دەگاتە كەشكەڵانی فەلەك مەگەر كەڕ بن ئەوانەی نەیبیستن لەگەڵ ڕێزم بۆ هەموو كەڕەكان .
ئەگەر زیاتر وردبینەوە لە ڕوداوەكانی ناوچە كە لە پێشهات و پێدراوەكان سەرەتای ململانێیەكی خوێناوی قورس لە ئاسۆەوە دیارە لە هەمووی دیارتر و قەبەتر و سەرنجڕاكێشتر دەستلەكاركێشانەوەكەی سەعدەدین حەریری سەرۆك وەزیرانی لوبنان لە ریازی پایتەختی عەرەبستانی سعودیەوە  كە پێشتر باوكیشی سەرۆكوەزیرانی لوبنان بوو لە ساڵی 2005 تیرۆر كرا بە ڕۆژی ڕووناك  بوو بە قوربانی ململانێكانی ناوچەكە وادیارە ئەمیش دەترسێت ببێت بە قوربانی هەمان ئاریشە كەلە وتاری دەستلەكاركێشانەوەكەیدا بە ڕوونی ئاماژەی پێداوە .
 ئەگەر كەمێك بۆ پێشتریش بگەڕێینەوە بۆ ئابڵووقەی ئابووری و گەمارۆی دەوڵەتی قەتەر لە لایەن هەندێك لە وڵاتانی كەنداو و میسرەوە بە بیانوو پاساوی هاوكاری تیرۆر لە ناوچەكەدا هەموو ئەوانە ڕێ خۆشكردنن بۆ كردنەوەی بەرەی جەنگ و گۆڕەپانی ململانێ‌ ی زیاتر لە ناوچەكەدا .
بەڵی هەر لە دوای ئەم دەستلەكاركێشانەوەی سەرۆك وەزیرانی دەوڵەتی لوبنان بزوتنەوەی ئەنساروڵای یەمەن واتە حوسیەكان بە ڕۆكێتێكی بالیستی پێشكەوتوو فڕۆكەخانەی مەلیك خالید لە باكووری ریازی پایتەختی عەرەبستانی سعوودیە دەكەنە ئامانج كە ئەمە پێشووە چوونێكی مەترسیداری شەڕی یەمەنە و بێگومان گرژی و ململانێكانی ناوچەكە بەرەو ئاڕاستەیەكی قورسترو توندتر دەبات .
مەبەست چیە لە دەستلەكاركێشانەوەی حەریری؟
هەموو ئاماژەكان بۆ ئەوە دەڕۆن كە دەستلەكاركێشانەوەی سەعد حەریری هەنگاوی یەكەمە بۆ گواستنەوەی شەڕو ململانێ‌ لە سوریاوە بۆ لولبنان و لە هەمانكاتدا ناچاركردنی حزبوڵایە بۆ كێشانەوەی بەشێك لە هێزەكانی ئەگەر هەمووشی نەبێت لە سوریاوە بۆ لوبنان كە ئەمەش كردنەوەی بەرەیەكی تری شەڕە دژی ئێران لە لایەن عەرەبستانی سعودیەوە و دوای ئەوەی سعودیەكان شكستیان هێنا لە ڕووخانی ڕژێمی بەشار ئەسەد و لە هەمانكاتدا ڕاكێشانی ئیسرائیلە بە شێوەیەكی ڕاستەوخۆ بۆ ئەو شەڕە لە لوبنان چونكە ئیسرائیلیش ئێران و حزبوڵا بە مەترسی گەورە بۆ سەر ئاسایشی خۆی دەزانێت چونكە ئێستا ئەو حزبە خاوەنی گەنجینەیەكی زۆر ی مووشەكی ئێرانیە  و بە تایبەتی لە شەڕی ساڵی 2006 نێوان ئیسرائیل و حزبوڵادا سەرەتاكانی دەركەوت.
ئێستاش لە دوای تەواو بووی هیلالی شیعی لە تارانە و ە بۆ عیراق و سوریا و لوبنان ئێرانیەكان بە ئاسانی توانای جموجوڵی سەربازی و كۆمەك گەیاندنیان هەیە بۆ هێزەكانی حزبوڵای لوبنانی حەسەن نەسروڵا ،ئیسرائیلی و ئەمریكیەكانیش هەستیان بەو مەترسیە كردووەو ناتوانن لەوە زیاتر لە ئاست پێشڕەوییەكانی كۆماری ئیسلامی ئێران بێدەنگ ببن وهەروەها هۆشداری وڵاتانی كەنداو وڵاتانی تریش بۆ هاوڵاتیەكانیان لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا كە لوبنان جێبهێڵن هەموو ئاماژەو سەرەتان بۆ شەڕێكی چاوەڕوان كراو .
جگە لەوانەش  عەرەبستانی سعودیە دەخوازێت سیستمێكی نوێ‌ ی ئیقلیمی دروست بكات  لە ناوچەكەدا و بەرەیەكی تر لە گەڵ ئێراندا بكاتەوە ئەویش وەكو ئیسرائیلیەكان دەڵێن  دەخوازن ئەم شەڕە ئیسرائیل لە جیاتی ئەوان بیكات بە پشتیوانی وڵاتانی كەنداو و تیشكی سەوزی ئەمریكی .
عەرەبستانی سعودیەدەڵێت دەبێت دەستی ئێران لەم ناوچە ببڕین بەڵام لەماوەی ڕابردودا وا دووساڵ زیاترلە یەمەن هاوپەیمانی عەرەبی شەڕی حوسیەكان دەكات كەچی ئێستا بە هێزتربوون وەكو پێشتر ئاماژەم پێدا لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا ڕۆكێتی 1000 كم یان نا بە ریازەوە ، لەلایەكی ترەوە پێنج مانگە گەمارۆی قەتاریان داوە لە ڕووی ئابوورییە كەچی هیچ ئامانجێكیان نەپێكاوە هێشتا و هەڵوێستی قەتەر قایمتر بووە سۆزی كۆمەڵگای نێو دەوڵەتیشی ڕاكێشاوە .
سەرەڕای ئەمانەش جێنیشینی پادشای سعودیە بەرەیەكی تری كردۆتەوە دژ بە ئەندامانی بنەماڵەكەی خۆی بەپاساوی تێوەگلان بە گەندەڵی بەڵام سەرچاوەكانی هەواڵ پێچەوانەكەی دەڵێن كە ئەمانە ڕكابەرەكانی ئەون لە نێو بنەماڵەی پاشایەتی كە جاری یەكەمە دەستەڵات لەو بنەماڵە لە كوڕەزاكانی مەلیك سعودەوە دەگوازرێتەوە بۆ نەوەكانیان .
print

 77 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*