سەرەکی » ساڵۆنی کوردستانی نوێ » *مێرگی وشە.. دیدار لەگەڵ مستەفا ساڵح كەریم *هێندێ بابەتی زمانەوانیی و وێژەیی.. نووسینی د. حوسێن محەمەد عەزیز

*مێرگی وشە.. دیدار لەگەڵ مستەفا ساڵح كەریم *هێندێ بابەتی زمانەوانیی و وێژەیی.. نووسینی د. حوسێن محەمەد عەزیز

لەم دووتوێیەدا

دووتوێیەكی كوردستانی نوێ-یە، تایبەتە بە پوختەی دیدارو دیالۆگ و كۆڕ و سیمینارە گرنگەكان، هەر لەچوارچێوەی كۆڕەكانی ساڵۆنی كوردستانی نوێدا‌ .
لە رۆژی 2/7/2019، لە ساڵۆنی كوردستانی نوێ‌ كۆڕی ناساندن و واژۆكردنی كتێبی (مێرگی وشە، گفتوگۆ لەگەڵ مستەفا ساڵح كەریم) بۆ نووسەرو رۆژنامەنووس خەڵەف غەفور بەڕێوەچوو.
لە كۆڕەكەدا، نووسەر ئاماژەی بە ناوەڕۆكی كتێبەكەی كرد كە گفتوگۆكەی لەگەڵ كۆچكردوو مامۆستا مستەفا ساڵح كەریم دابەشكردووە بەسەر چەند تەوەرێكدا لەوانە: كتێب، وەرزی بێكۆتایی، یەكێتی نووسەران، هەڵوێستی قەڵەم، راپەڕین بەرەو لووتكە، سەندیكای رۆژنامەنووسان، فەترەیەكی زێڕین، یەكەمەكانی ژیان….
رۆژی 25/6/2019 كۆڕی ناساندن و واژۆكردنی كتێبی (هێندێ بابەتی زمانەوانیی و وێژەیی) بۆ دكتۆر حوسێن موحەممەد عەزیز بەڕێوەچوو. كە تێیدا كتێبەكەی بە ئامادەبووان ناساندو دواتر بە واژۆی خۆی پێشكەشی ئامادەبووانی كرد.
دكتۆر حوسێن موحەممەد عەزیز، یەكێكە لە شارەزایەكانی بواری زمانی كوردی و تا ئێستا چەندین كتێب و توێژینەوەو نووسینی هەیە لەو بارەیەوەو جگە لەوەش لە نووسینی گۆشەی رۆژنامەوانی و بوارەكانی تری وەكو كۆمەڵناسی، مێژوو، جوگرافیا، رامیاری-یش نووسین و بۆچوونی خۆی هەیە.
کەوا لەم دووتوێیەدا، پوختەی هەردوو كۆڕەكە بڵاودەكەینەوە، كە چەند نووسەرو رووناكبیر قسەیان لەبارەی هەردوو كتێبی (هێندێ بابەتی زمانەوانیی و وێژەیی) و (مێرگی وشە، گفتوگۆ لەگەڵ ساڵح كەریم) كردووە.

ساڵۆنی كوردستانی نوێ

جەواد حەیدەری:

لە درێژەی كۆڕو و چالاكییەكانی ساڵۆنی كوردستانی نوێدا، ئەمڕۆش جارێكی تر لەدانیشتنێكی تردا گفتوگۆ دەكەین لەسەر كتێبی مێرگی وشە، هەمووتان كاك مستەفا ساڵح كەریم دەناسن هەزار سڵاو دەنێرین بۆ گیانی پاكی، ئەم كتێبە گفتوگۆیەكی دوورو درێژە لەگەڵ كاك مستەفای رەحمەتی سەبارەت بەژیان و چالاكی و ئەو كارانەی كردویەتی وەك نوسەرو رۆژنامەنوسێك.

خەڵەف غەفور:

خۆشحاڵم كە لەبۆنەیەكی تری رۆشنبیریدا پێكدەگەینەوە، كتێبی مێرگی وشە، گفتوگۆیەكی دوورو درێژە لەگەڵ مامۆستا مستەفا ساڵح كەریم، مامۆستا مستەفا لەم كتێبەدا زۆر لایەنی ژیانی خستۆتە روو كە من پرسیارم كردووە لەوەدەچێت زۆر لایەنی تری ژیانیشی هەبێت نەتوانی لەرێگەی گفتو گۆوە ژیانی دەربخەین یان قسەی لەسەر بكەین وە بیخەیتە بەرباسو لێكۆڵینەوە و بوواری تر هەڵبگرێ،ئەم كتێبە بەشێكە لە پرۆژەیەكی كەسی خۆم كە لەساڵی 2010 وە كە تاكو ئێستا دەستی پێكردووە تیایا گفتو گۆی فراوانم كردووە گفتوگۆی رۆژ نییە لەسەر پرسێكی سیاسی یاخود پرسێكی ئابووری و فەرهەنگی بەڵكو ئەو بابەتانەی تێدایە، بەڵام بەپێی تایبەت مەندی كەسەكان، بۆ نمونە گفتو گۆم لە بواری ئەدەبیا كردووە لەگەڵ رەوانشاد حەمەی مەلا كەریم، گفتوگۆی سیاسی لەگەڵ كەسایەتی سیاسی، گفتوگۆی هونەری لەگەڵ فیگەری هونەری، ئەم پرۆژەیە ئامانجی ئەوە بوو لەڕێگەی تەرزێكی رۆژنامەوانییەوە دەست بۆ نوسیەنەوەی مێژوو بەری، تیایا كەسی گفتو گۆ گراو ناچار بكەین بە كۆمەڵێك پرسیار كە لەوە ئەچی ئەگەر خۆی بیرەوەرییەكانی بنوسێتەوە خۆی لێ ببوێری یان نەینوسێتەوە یان ئەوە قۆناغە تێپەڕێنی، تەقریبەن پرۆژەكە لە 2010 وە كە دەستی پێكردووە تا ئێستا بەردەوامە و پێشتر لە چوارچێوەی پاشكۆیەكدا لە رۆژنامەی ئاسۆ بەناوی ئاسۆی یادەوەری لەگەڵ پاشكۆكانی تردا كە دوو هەفتە جارێك بڵاومان دەكردەوە، دواتریش لە گۆڤاری كەلتوری ئەكادیمیاو هۆشیاری پێگەیاندنی كادرانی یەكێتیی نیشتمانی كوردستان كە كاك فەرید سەرنوسەریەتی، ئەو پرۆژەیە بەردەوامە و ئێستاش لەسایتی مەوداپرێس كە خۆم بەڕێوەبەری ئەو سایتەم لەوێ بەردەوامی هەیە، بەڵام ئێستا جۆرێك كێشە لەوە دروست بووە كە لەبەر ئەوەی بەرپرسیارێتیەك نییە ناچارت كات وەك ئەوەی چۆن لەرۆژنامەیەكدا دوو هەفتە جارێك لەرادیۆیەكدا تۆ بەرنامەیەكی هەفتانەت هەبێت و بابەتی بۆ ئامادە بكەیت، ئێستا ناچاری نەماوە بەپێی دەرفەت و گونجاندن ئەو پرۆژەیە بەردەوامی دەبێت، ئەوەی بۆ پرۆژەكی من گرنگە لە نیوان 50بۆ 60 كەسایەتی لەپارچە جیاوازەكانی كوردستان لە خۆرئاوا لە باكوور لەخۆر هەڵات لە باشوور وە لەبووارە جیاوازەكانیشدا ئەم جۆرە لەچاوپێكەوتن بەردەوامی هەبووە،دیدارەكان لەوەدەچێت كەسێك سەرنجی ئەوەی هەبێت ئەم پرۆژەیە پرۆژەیەكی سادەو ئاساییە، من بۆچوونم وایە ئەگەر بۆ ئێستا شتێكی سادەو ئاسایی بێت بەڵام لەبەر ئەوەی بەشێكە لەنوسینەوەی مێژوو بەشێوەیكی تر بۆ چەند ساڵیكی تر گرنگی خۆی هەیە ئەرشیفی كتێبخانەی ئێمە دەوڵەمەند دەكات، بۆ نمونە لەچەند ساڵی داهاتودا گەنجێك تەمەنی ببێت بە بیست ساڵ بخوێنێتەوە بەڵام لەو قۆناغە نییە كە مامۆستا مستەفا تیایدا ژیاوە بەڵام لەڕێگەی ئەم كتێبەوە بەشێكی ژیانی شارەزادەبێت چۆن كاری رۆژانامەوانی كردووە لە كوێەوە دەستی پێكردووە چۆن مامۆستا مستەفا توانیویەتی لەكاتێكدا لەسەردەمی دوای نسكۆی شۆڕشدا لەشارییش بژی لەرێگەی قەڵەمەكەیەوە بەرەنگاری بكات لە قسەیەكدا لەچوار چێوەی وەڵامی پرسیارێكی مندا باس لەوە كرد هەرگیز بەقەڵەمەكەی لەبواری رۆشنبیری خۆیا سەنگەری میللەتەكەی چۆڵ نەكردووە لەرێگەی نوسینەوە بواری ئازادی و خەباتی خۆی بەردەوامی پێداوە، من نامەوێت لەسەر ناوەڕۆكی كتێبەكە قسە بكەم، چونكە كتێبەكە خۆی مامۆستا مستەفا لەرێگەی وەڵامدانەوەی منەوە ژیانی خۆیتان بۆ باسدەكات لە منداڵییەوە دیدارەكە لە رۆژی لەدایك بوونیەوە دەست پێدەكات وە دواتر قۆناغی خێزانی ئەو بوواری ئابووری و هەتا شیوازی پەروەردەی خێزانی ئەو بۆ گەڕەككەی بۆ خوێندنگاكەی بۆ زانكۆی دواتر ئاشنا بوون بە نوسین چۆن دەستی پێكردووە بەكام كتێب دەستی پێكردووە، دواتر بۆ نمونە كەسێكی وەك مامۆستا مستەفا چەپ بووە كاریگەری ئەدەبیاتی ماركزیزمی لەسەر بووە دواتر چۆن گرنگی بە بوواری نەتەوەیی داوەو چۆن خۆی دەبینێتەوە، دواتریش دێتە سەر ئەوە دەچێتە بەغداو درێژە بەكاری سیاسی و نوسنیی خۆی ئەدا، تەبعەن یەكێك لەو شتانەی سەرنج راكێشە لەم كتێبەدا، بابڵێین كە باویشە كە مامۆستا مستەفا دەڵێت:»من یەكەم گۆشەنووسم لەرۆژنامەنوسی كوردیا لەرۆژنامەی ژین»، كاتی خۆی (ژین و خوێنەرانی) دواتر (لەو هەفتەوە بۆ ئەم هەفتە) ناوی گۆشەكەی بووە لەو گۆشەیدا هەم سەرنجی داوەو هەم وەڵامی خەڵكیشی داوەتەوە،نوسینی ئەو گۆشەیە لەو سەردەمەدا دواتر لە گۆڤارو رۆژنامەكانی تر لە بەغدا، بۆ مامۆستا مستەفاو یاخود هەر نوسەرێكی تر لەو سەردەمەیا ژیابێت ئەركێكیقورس بووە لەو رووەوەی بەر پرسیارە بەرامبەر بە مێژووی خۆی لەبزوتنەوەی ئازادی خوازی خەڵكی كوردستان،وە لەو رووەشەوە جۆرێك لە جوغز(چوار چێوە) ئەبووایە لە نوسینەكانیا هەبووایە، ئەگینا ئەكەوتە بەر رەحمەتی حزبی بەعس و دەسەڵاتەكانی تا ئەو كاتەی لە 2003 كۆتای دێت، بۆیە بەهرەی نوسین ئەرك و بەرپرسیارێتی نوسین لەو سەردەمەیا گرانتر بووە و هەم ئاستێكی رۆشنبیری زیاتری ویستووە بەتایبەتی بڵاوكراوەكان چ گۆڤار بووبێت یان رۆژنامەكان، بۆ نمونە وەك و ئێستا سۆشیال میدیاو ئەنتەرنێت نەبووە، لە چوار چێوەی ئەم پرۆژە یەك شت سەبارەت بەم كتێبە نیگەرانم دەكات، ئەو كاتەی مامۆستا مستەفا مابوو وتی:» با چاپی بكەین بیكەینە كتێبێك:» وتم ئیمكانی دارایمان نییە لە مەودا پرێس ئەو بەڕوونی وەڵامی دایەوە وتی:» چاپی بكە:»، بەراستی هەست دەكەم زەمبی من بوو ئەو كتێبە چاپ نەكرا تا ئەو لە ژیانا مابوو،چونكە بەهۆی خوێندن و نوسین و مامۆستاییەوە مەشغوڵبووم، بۆیە خۆزگە ئەم كتیبە خۆی بمایە چاپ بكرایەو خۆشی پێشەكی بنوسیایە، بەڵام راستیەكەی جاری دووەمیش بۆ ئەوەی داوای لێبووردن بكەم نەمتوانی فریای یادەكەی بخەم، ئەوەش كەمتەرخەمێكەی لای منەوە بوو، هیوادارم ئەم كتێبە شتێ بێت بۆ كتێبخانەی كوردی جێ بگرێت و ماییەی سەرنج بێت ودەوڵەمەند بكرێت، توانی بێتم بەشێكی كەمی لایەنە جۆراو جۆرەكانی ئەدەبیاتی مامۆستا مستەفا ساڵح كەریمم خستبێتە روو. هیوادارم ئەم جۆرە پڕۆژانە بەردەوام بێت.

رەهبەر سەید برایم:

زۆر سوپاس بۆ كاك خەڵەف، بۆ كتێبەكەی چونكە مامۆستا مستەفا ساڵح كەریم، پیاوێكی گەورەبوو وەكو خۆشی یەكەم گۆشەنووس بووە من قەرزاری ئەوزاتەم، چونكە بەرلەوەی بگوازرێمەوە بۆ ئێرە (مەكتەبی راگەیاندن) لەكۆیە بووم، بانگی كردم وتی: «كتێبێكی دەستنووسم لەلایە دەیدەم بەتۆ،» بەس ئەگەر چاپت كرد ناوم بهێنە، ئەویش كتێبی (محەمەد تۆفیق وردی)بوو، كە لەپێشمەرگایەتی لەگەڵ مام جەلال بوو، زۆر جاریش بووە هەرا لەسەری كە خەڵك دەیوت بە (وردی) و بە(وەردی)، بەڵام خۆی (وردی)ە ئەو كتێبە دەستنووسەی دا بە من بەتەماین چاپی بكەین… كتێبەكە شیعرە، من ئەوزاتەم زۆر پێ گەورەبووە، وە ئێمە لێرە وێنەمان هەڵواسی و پێنووسەكانی ناوجانتاكەیمان هەمووی هەڵگرتووەو لە مەتحەف دایدەنێن، دەستی كاك خەڵەفیش خۆش بێت.

دكتۆر لەتیف رەشید:

ئەم كۆڕە بۆ مامۆستا مستەفا ساڵح كەریم، مامۆستایەكی زۆر گەورەبوو لەپێش هەمووشتێكدا مامۆستای من بووە لە سەرەتایدا، من لەم ماوەی كۆتاییەدا زوو زوو دەمبینی قەت تاقەتی نەدەچوو لەكوردایەتی وە باسكردنی وتاری ئەدەبی و هونەری،و لێشتان ناشارمەوە دەورێكی زۆری هەبووە لەناو نووسەرانی عەرەبدا بەتایبەتی لەبەغداد،زۆربەی نووسەرانی عەرەب ئەویان دەناسی سەرسامبوون بە نووسینەكانی ئەو، تا ئەم فەترەی كۆتاییەش بە حەماسەوە ئیشی دەكرد مامۆستایەك نەبوو بڵێت تەواو من تەواو بۆ كاروباری دەرس وتنەوەم یان مەقالە نووسینم ئەچم لەماڵەوە دادەنیشم، بەپێچەوانەوە زۆرجار ئەو ئێمەی هاندەدا بۆ كارووباری چالاكی، چ لەڕووی سیاسییەوە چ لەڕووی ئەدەبیەوە، یادی بەخێربێت مامۆستایەكی گەورەبوو.

ئامانج مستەفا ساڵح كریم:

بەناوی بنەماڵەوە زۆر سوپاسی مامۆستا خەڵەف دەكەم، راستە هەموو لایەنەكانی ژیانی باوكمی تێدا نییە، بەڵام لایەنێكی زۆر باشی گرتۆتەوە جگە لەلایەنە ئەدەبی و سیاسیەكەی، وابزانم زۆربەشمانی كۆكردۆتەوە، چونكە ئەو لەژیانیدا زۆر هاوڕێ و مرۆڤ دۆستبوو، ئەوە لایەنێكی زۆر گرنگی باوكم بوو وە خۆشەویستی خەڵكیش زیاتر لەولایەنەوە كۆكردۆتەوە، زۆر كەس باوكم بەوچاوە دەبینێت كە پێاوێكی سالم بووە وە بێدەنگ بووە، بەڵام لە راستیدا باوكم وانەبوو بەرامبەر نەیارانی زۆر بوێرو چاونەترس بوو، بەڵام لە مەجالەكەی خۆیدا زۆر بەوەفابوو بۆ هەموو هاوڕێكانی، بەڕاستی بۆ من زۆر خۆشە هەندێك هاوڕێی لە ئەوروپاوەتەلەفۆنیان دەكرد من دڵخۆشی ئەوانم دەدایەوە، وەك بڵێ پرسەی ئەوان بوو، ئەمەش لە خۆشەویستی و دڵسۆزی باوكم بوو بۆ ئەو خەڵكانە.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

وەكو دیاریی كوردستانی نوێ‌، كۆڕێك لە ئێران و تۆرانەوە، لە خانەقینەوە تا لاچین

لەم دووتوێیەدا رۆژی 18/8/2019، كۆری ناساندن و واژۆكردنی كتێبی (یارو ...