سەرەکی » دۆسێ » تاوتوێكردنی دوا راگەیاندراوی كۆبوونەوەی ئەنجومەنی سەركردایەتی

ئەمڕۆی كوردستان لە مێزگردێکی سۆشیال میدیادا

تاوتوێكردنی دوا راگەیاندراوی كۆبوونەوەی ئەنجومەنی سەركردایەتی

*حكومەتی هەرێم ‌و ناوەڕۆكی رێكەوتنەكان ‌و بەرنامەی حكومەت ‌و شـــــەراكــەتـــــــی راسـتەقینە
*لیستی هاوبەشی كوردستانییەكان لە ناوچە دابڕێنراوەكان
*رەوشی عیراق ‌و پەیوەندییەكانی هەرێم ‌و بەغدا
*كۆنگرەی نوێبوونەوە و ئەركەكانی یەكێتی بۆ ئایندە

لە وەرزی نوێی بەرنامە و کاری خۆیدا و بۆ رۆشنایی خستنە سەر رووداوو پێشهاتە ناوخۆییەکانی یەکێتی و کوردستان و ئیقلیمی و جیهانییەکان و بۆ ئاکتیڤکردنی کارەکانی بەشی سۆشیال میدیاکەی، کوردستانی نوێ هەفتانە یان ناوەناوە مێزگرد بۆ قسەکردن لەسەر رووداوە سیاسییە گەرمەکان رێکدەخات بە بەشداریی و میوانداریی کەسانی شارەزاو شرۆڤەکاران، کە وێڕای بڵاوبوونەوەی مێزگردەکان بە دەنگ و رەنگ لە پەیجە رەسمییەکەیدا، پوختەی مێزگردەکەش لە رۆژنامەکەدا بڵاودەکاتەوە.
ئەم چەند تەوەرەش کە لەسەرەوە ئاماژەیان پێکراوە، بەشی یەکەمی مێزگردێکە کە رۆژی یەکشەممە 8/9/2019 لە ستۆدیۆی بەشی سۆشیال میدیای رۆژنامەکە بەڕێوەچوو بە بەشداریی هەریەک لە کاروان ئەنوەر، موعتەسەم نەجمەدین و سۆران عەلی.

1-2

ستران عەبدوڵڵا:
ئەم كاتەتان باش بینەرانی سۆشیال میدیایی كوردستانی نوێ،بەرنامەیەكی نوێمان بەڕێوەیە ئەمڕۆی كوردستان، بەرنامەیەكە پێشنیازەكەی لە لایەن برای بەڕێزمان كاروان ئەنوەرەوە بوو و هەوڵ دەدەین رۆژانە ستافێك ئەم بەرنامەیە ئیدارە بدەن،لەسەر دۆخی سیاسیی كوردستان و رۆڵی یەكێتیی نیشتمانی كوردستان لەو هەلومەرجە سیاسییەی كە ئێستا كوردستان و عیراقی پێدا تێپەڕدەبێت.
لەماوەی چەند رۆژی رابردوو هەواڵێكی زۆر گەرممان لەسەر یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بڵاوكردەوە كە كۆبوونەوەی سەركردایەتی خۆی دەبەستێ وە دوێنی سەركردایەتی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان كۆبۆوە لەو كۆبونەوەیە كۆمەڵێك تەوەر باسكراو كە دیارترین و ئاشكرا ترینیان تەوەری كۆنگرەی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بوو. لە تەنیشت ئەوەشەوە كۆمەڵێك تەوەری گرنگتر باسكران سەبارەت بە هەڵوێستی یەكێتی و تێڕوانینی بۆ هەلومەرجی سیاسیی كوردستان لەناو حكومەتی هەرێمی كوردستان و ناوچە دابڕێنراوەكانی كوردستان بە كەركوكیشەوە و دۆسێی سیاسی عیراقیش كە دۆسێیەكە درێژدەبێتەوە بۆ هەلومەرجی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی، چونكە ئێستا عیراق خۆی خەریكە دەبێتە گۆڕەپانی ئەو گۆڕانكارییانەی بەڕێوەن و ئەو بەریەككەوتانەی لە نیوان وڵاتانی دراوسێ ئێران و ئەمریكادا روودەدەن، عیراقیش رەنگە ببێتە گۆڕەپانی ئەو ململانێیە.
ئەو تەوەرانەی لێرەدا باسی دەكەین، كۆنگرە دەكەینە دوا تەوەر، چونكە لە زۆر شوێن باسی كۆنگرە دەكرێت، سەرەتا باسی تەوەرەكانی دیكە دەكەین بە میوانداری برای خۆشەویستمان كاك كاروان ئەنوەر سەرنووسەری PUKmedia و سكرتێریی لقی سلێمانیی سەندیكای رۆژنامەنوسانی كوردستان، كاك سۆران عەلی رۆژنامەنووس و جێگری سەرنووسەری PUKmedia وە كاك موعتەسەم نەجمەدین نووسەرو لیكۆڵەر و بەندەی موخلیس سەرنووسەری كوردستانی نوێ. ئەڵقەی ئەمڕۆتان پێشكەش دەكەین.
كاك كاروان با لە جەنابتەوە دەستپێبكەین، كۆبوونەوەی سەركردایەتی یەكێتیی نیشتمانی كوردستان یەكێك لە گرنكترین بابەتەكان كە باسی كردووە كۆنگرە بوو، یەكێتیەكانیش هەقی خۆیانە بەو گڕوتینەوە مامەڵە بكەن، چونكە ئازارێكە زۆری خایاند و زۆر درێژەی كێشا، بەڵام لە راستیدا پێم باشە لەچەند تەوەرێكی تری كوردستانیی گرنگەوە دەست پێبكەین، واتە هەلومەرجی ئێستای كوردستان، مەسەلەی حوكمڕانی ئێستا، دوای پێكهێنانی حكومەتی هەرێمی كوردستان، كابینەی نۆ بەسەرۆكایەتی بەڕێز مەسرور بارزانی. كە یەكێتیی نیشتمانی كوردستان و بزووتنەوەی گۆڕان و حزبە سەرەكییەكان تێیدا بەشدارن و تەوەرێكی تریش هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاكانە، یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان و حزبە كوردستانییەكان پەیوەستن بەو دیوەی كە پەیوەندیی بە ناوچە دابڕێنراوەكانەوە هەیە كە شەش پارێزگا دەكات. لە مەسەلەی هەڵبژاردنەوە بە كەركوكیش كە گرنگە بۆ یەكێتی نیشتمانی كوردستان و بزووتنەوەی رزگاریخوازی خەڵكی كوردستانەوە.
تەوەرێكی دیكەیان كە سەركردایەتی قسەی لەسەر كردووە بارودۆخی عیراق و ئەو ریوشوێنانەیە كە حكومەتی عیراق گرتویەتیەبەر بۆ خۆلادان لەو بەریەككەوتنەی كە ئەگەری هەیە رووبدات، ئێستا فراوان بووە و بەریەككەوتنەكە لەنیوان عیراق و ئەمریكادایەو ئیسرائیلیشی تێكەوتووە، هێزەكانی حەشدی شەعبی و دۆستەكانی ئێرانی لەناو پرۆسە سیاسییەكەدا گرتووەتەوە، هەڵوێستی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لەو بارەیەوە و ئەو هەلومەرجانەی كە دێنەپێشەوە، عیراق كەوتە بەر هەڕەشەیەكی وا كە مافەكانی گەلی كورد كە لەدەستووردا چەسپێندراوە، دوای زامی ریفڕاندۆم بە چی دەگات؟ شۆكێك بوو كە دوای ریفڕادۆم ئاواتە گرنگەكەمانی پێ بەدی نەهات، ئێستا هەلومەرجێكی تر بێت و شۆكێكی تریشمان تووش ببێت، ئەویش ئەوەیە مافەكانی گەلی كورد لە چوارچێوەی دەستووری عیراقدا كە دانی پێدانراوە، ئەوەش بكەوێتە ژێر هەڕەشەوە، با لەو تەوەرانەوە دەست پێبكەین؟

كاروان ئەنوەر:
ناوی بەرنامەكە كە دەڵێین ئەمڕۆی كوردستان لەنیوان ئەم كێشمە كێش و ئەم هەموو كێشانەی كە هەیە سەرباری ئەوەی كێشەی ئیقلیمیان هەیە، كێشەی ناو عیراقمان هەیە، كێشەی ناو حزبەكانی هەرێمیشمان هەیە، كەواتە ئەمڕۆی كوردستان دەتوانین ناوی بنێین ئەو مەنجەڵەی كە دەكوڵێت، پێویستە لەهەموو لایەنێكەوە وردتر با بڵێین بە تەكنیكی زیاترەوە بیركردنەوەی قووڵتر دەست بۆ هەریەك لەو تەوەرانە ببەین كە ئاماژەت پێدا،
تەوەری یەكەم كە باس لە حكومەت و كابینەی نۆیەم دەكەین، لەم حاڵەتەدا كابینەی نۆیەم هەلێكی باشی بۆ رەخساوە، بەڵام ئەگەر بێت و بەو دەست و پەنجەیەی كابینەكانی تر حكومەت بەڕێوەببرێت، بەهەمان دەست و خەت بڕوات بەڕێوە، بێگومان دەگەینە بنبەست، كۆمەڵێك لە كێشەكان پێشتر هەبوون، ئێستا نەماوە.
یەكەم: شەڕی داعش پێشتر هەبوو، حكومەتی كەلەپچە كردبوو، ئێستا حكومەت دەستی ئاوەڵایە.
دووەم: نرخی نەوت كە 25 دۆلار بوو كە داهاتی سەرەكیی كوردستان بوو چ بەئاشكرا و چ بەنهێنی نەوت ئێستا نرخەكەی لە 50 بۆ 60 دۆلارە .
سێیەم: ئەو حكومەتەی ئێستا لە بەغدایە، دەكرێت هەم لە رێگەی سەرۆكی حكومەتی عیراقەوە هەم لە رێگەی سەرۆك كۆمارەوە ئەمانە هەمووی هەلی باشتر بۆ ئەم حكومەتە بگونجێنرێت ئەگەر بێت و دروشمی شەراكەتی راستەقینە لەگەڵ سەرجەم پێكهاتەكانی ترو حزبەكان و پەرلەمان و سەرۆكایەتی هەرێم و ئەو كێشانەی پێشتر هەبوون ئەگەر بەلاوە بنرێن، من پێموایە ئەم حكومەتە ئەقڵییەتی جیاوازتر دەبێت چونكە هەلومەرجەكەی وا بۆ رەخساوە كە جیاوازتر دەبێت، تەنها ماوەتەوە سەر ئەوەی تاكتیكی بەڕێوەبردنەكە كە دەكرێت جیاوازتربێت بە شەراكەتی راستەقینە، نەك ئەوەی وەك پیشتر وەك دروشم باس دەكردێت یان لە هەندێك شوێن لێرە و لەوێ باس دەكرێت، پەراوێزخستنی فڵان حزبی ئیسلامی، فڵان حزبی چەپ و …هتد.
ئەوەی بەشی زۆری حكومەتەكە بەڕێوەدەبات، پارتی دیموكراتی كوردستانە كە خاوەنی زۆرترین كورسییە، دووەم یەكێتیی نیشتمانیی كوردستانە، ئینجا بزووتنەوەی گۆڕان. راستە حزبەكانی تر و پێكهاتەكان كەم تا زۆر لە حكومەتدا پشكیان هەیە و بەشدارن، ئەم سێ حزبە حكومەتەكە بەڕێوەدەبەن.
هەندێك لایەن هەن راستە نەچوونەتە ناو حكومەتەوە، بەڵام هەست دەكەیت ئەم لایەنانەی لە ناو حكومەتەكەدان، لە حزبەكانەوە نزیكن كە لە دەرەوەی حكومەتن، بۆ نموونە یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان نایەوێت بچیتە ناو حكومەتەوە، بەڵام لەگەڵ پارتی دیموكراتی كوردستاندا پەیوەندییەكی توندو تۆڵتری هەیە.
یەكەم: بۆنموونە بزووتنەوەی گۆڕان كورسی كەمتر لە جاران هەیە، بەڵام پەیوەندییەكەی لەگەڵ پارتی دیموكراتی كوردستان توندوتۆڵترە، ئەمە ئەوە دەگەیەننێت كە حكومەت ئەگەر بیەوێت لەسەر پێی خۆی بوەستێت، بە شەراكەتی راستەقینە و ئەو هەلو مەرجەی هاتۆتە ئاراوە بەو یارمەتی و داهاتەی كە لەبەغداوە دەگاتە دەستی ئەگەر ئەم حكومەتە لە حكومەتەكانی تر باشتر نەبێت، شەراكەتی راستەقینە جێبەجێ نەكات، حكومەتێكی سەركەتوو نابێت.
دووەم: هەلومەرجی ناوچەكە ئەم حكومەتەی ئێمە بەشێكە لە عیراق، بتەوێ و نەتەوێ ئێستا عیراق بەنیازە هەڵبژاردنی پارێزگاكان جێبەجێ بكات لە عیراق، لەناو ئەو پارێزگایانە چەند پارێزگایەكی تێدایە كە كورد كەم تا زۆر پێگەو نفوزی هەیە، وە ك سەڵاحەدین، نەینەوا، كەركوك، دیالە و تەنانەت بەغداش، دەتوانم بڵێم لە هەندێك شوێنی تریشەوە ناوچە دابڕاوەكان كەم تا زۆر دابەش بوون بەسەر ناوچە كوردستانییەكاندا، كورد چۆن دەچێتە ناو هەڵبژاردنەوە ئەگەر كورد حكومەتێكی تۆكمەی هەبێت بە تۆكمەیی دەچێتە ناو هەڵبژاردنەوە، ئەگەر حكومەتێكی تۆكمەی نەبێت بە پەرتەوازەیی دەچێتە ناو هەڵبژاردنەوە، بۆ نموونە هەڵبژاردنی كۆتایی عیراق لە كەركوك دوو كورسی لە دەستی كورد دەرچوو، لەبەر ئەوەی ماڵی كورد یەك نەبوو، بە تۆكمەیی نەچووینە ناو هەڵبژاردنەوە ئەو دەنگانەی كە فەوتان هەمووی دەنگی كورد بوو، بۆ كێ رۆیشت بۆ عەرەب و توركمان، ئەمە حاڵەتێكە لەبەردەم دووبارە بوونەوەی هەمان ئەزموونداین، ئەگەر بەشداریی كردنی ئەنجومەنی پارێزگاكان بەو شیوازە بێت، بێگومان كورد زەرەرمەندی ئەوەڵ و ئاخیر دەبێت.
كورد ئەگەر زەرەرمەند بێت چی دەبێت؟ ئەم پرسیارانە دەكرێت ئەگەر دەنگی كەم بكات لەو ناوچانە، ئێمە باسی مادەی 140 دەكەین، خەڵكانێك هەن دەڵێن مادەی 140 ئێكس پایەر بووە و بەسەر چووە، ئایا دەكرێت دەنگمان هەمیشە كەم بكات؟ ئەمە كێشەكەیە، ئەگەر بێت و لەو ناوچانەی كە هێڵی بەریەككەوتنن، ئەگەر قورسایی ‌و بوونی كورد لە 100%پتەو نەبێت وەك ژمارەی دانیشتووان، ئەگەر بێت و ژمارەی دانیشتوان لەو ناوچانە كەم بكات، ئەوا جارێكی تر بۆ مێژوو لەدەستی كورد دەبێتەوە، كەواتە تۆ دوو هەلی مێژوویی لەدەست دەدەیت، یەكەمیان ئەوەیە كە كەركوك دوو سنووری پشتێنەی ئەمنی لەدەست دەدات، كە دەلێم پشتێنەی ئەمنی كەركوك لە دەشتی نەینەواوە دەست پێدەكات تا قەرەتەپە، چونكە ئێمە تەنها ناوچە دابڕاوەكانی كەركوكمان نییە، ناوچەی زۆرمان هەیە، ئەگەر باس لە مەندەلی بكەین، ئەگەر بەم شێوازە بڕوات لەوانەیە هەر كوردیشی تێدا نەمێنێت، زۆر ناوچەی تریش هەن.
ئەم حكومەتەی ئێستا كە دروست دەبێت ئەو حكومەتەیە كە نەخشە رێگای هەڵبژاردنەكان دادەنێت، ئەگەر بێت و تۆكمە بێت، ئەوا دەتوانی بە تۆكمەییەوە بڕوات.

ستران عەبدوڵڵا:
دێینە سەر دۆسێی بارودۆخی عیراق، باشتكرد مەلەفی ناوچە دابڕاوەكانت بە عیراقەوە بەستەوە لەروانگەی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستانەوە ناوچەی دابڕواو ناوچەی هەرێمی كوردستانی دانپێدا نەنراوە، ئەمە واقیعێكە پرۆسەی سیاسی عیراق دروستی كردووە، بەڵام لە ئایدیای یەكێتیدا وایە هەمووی كوردستانە و بەشێكە لە عیراقی دیموكراتی فیدراڵی ، مادەی 140 ئەو رێو شوێن و دەستوورانەی دەستنیشان كردووە، دەمەوێت ئەوە بڵێم لەناو راگەیاندنەكەی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستاندا ئاماژە بەوە كراوە كە ئەمانە بەدی نەهاتوون، بۆنەی تەئكید كردنەوە لەسەر شەراكەتی راستەقینە چییە و بەشداریكردن لە حكومەتدا جێبەجێكردنی بەرنامەی حكومەت هەتا ئاماژەدان بە لامەركەزییەتی ئیداری، ترس لە نەزعەیەك هەیە كە حكومەتی هەرێم ببێتە حكومەتێكی مەركەزی؟

كاروان ئەنوەر:
ئەگەر تێبینی بكەیت من وتم شەراكەتی راستەقینە، ئەو دروشمە لە ساڵی 2007 ەوە بەرزكراوەتەوە، بەڵام ئایا ئەو شەراكەتی راستەقینەیە هەبووە؟ یان بۆ من جارێكی تر دەڵێم راستەقینەی راستەقینە، بێگومان یان پێداگریی راگەیەندراوەكەی ئەنجومەنی سەركردایەتی شەقامی كوردی ئەو خەڵكەی كە هەرێمی كوردستان پێك دەهێنن هەموویان هەستیان بەوە كردووە دروشمێك هەیە پێی دەڵێن شەراكەتی راستەقینە، بەڵام راستەقینە نییە، راستەقینە لە چیدا رەنگ دەداتەوە؟ لە جومگەكانی دەسەڵاتدا رەنگ دەداتەوە، لە دەسەڵاتی دەرەوەی هەرێمی كوردستاندا لە پەیوەندییەكاندا ئەو خاڵانەیە كە پەیوەستن بە ئابووریی و هێزی پێشمەرگەی كوردستانەوە ئەو خاڵانەی پەیوەستە بە دابەشكردنی دەسەڵات واتە هەولێر و دهۆكیش، نموونەیەكی سادەت بۆ بهێنمەوە لە ئەنجومەنی پارێزگای هەڵەبجە ئەو هەیكەلەی كە دروستكراوە، هەموو لایەنەكان بەشدارن، راستە یەكێتی هێزی یەكەمە، بەڵام هەموو لایەنەكان پشكیان بەركەوتووە، پشك وەك پشكی دەسەڵات، هەم وەكو كورسیی ئەنجومەن، هەم وەكو بەڕێوبەرایەتییەكان، بەڵام ئەگەر لە شوێنیكی وەك دهۆك سەیری بكەین، ئەم شەراكەتە نییە، ئەمە كێشەكەیە ئەو رەنگدانەوەیەی لە بەلاغەكەی سەركردایەتی هەیە، رەنگدانەوەیە لە پارێزگایەك بۆ پارێزگایەكی تر لە ناوچەیەكەوە بۆ ناوچەیەكی تر.
دووەم: لەدەرەوەی هەرێمی كوردستان بۆ نموونە لە بەغدا دەسەڵاتیش دەبێت لەوی بەهەمان شێوەی شەراكەتی راستەقینە ببێت، نەك من دەرفەتێك بقۆزمەوە و پلەیەك هەبوو پڕی بكەمەوە، ئەو پەیوەندییانەی لەگەڵ دەرو دراوسێ هەمانە لەگەڵ وڵاتان هەمانە، نموونەیەكی ساكار بهێنمەوە، نووسینگەی پەیوەندییەكانی حكومەتی هەرێم لە مۆسكۆ داخراوە، باڵیۆزخانە نییە، بەڵام رۆڵی باڵیۆزخانە دەبینێت، بەڵام سەیر دەكەیت لە وڵاتێكی وە ك ئیتاڵیا زۆر چالاكە، باشە زلهێزێكی وەك و روسیا پەیوەندییەكانی دابخرێت، بەڵام لە ئیتاڵیا هەبێت سەیر دەكەیت ئەمە شەراكەتی راستەقینەیە؟
ئەو بەلاغەی كە بڵاو كراوەتەوە راستە گلەیی و گازندەكان بە راستەوخۆ نەگەشتۆتە جێگای خۆی، خەڵكی شەقامی كوردستان هەست بەوە دەكەن ئەگەر بێت و راستەقینەی راستەقینە نەبێت، حكومەتەكە سەركەوتو نابێت.

ستران عەبدوڵڵا:
چەند رۆژێكە باسی ئەو بابەتە دەكرێت كە یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لە حكومەتی هەرێمی كوردستان ئیستیحاقی خۆی وەرگرتووە كە ئیستیحاقی ئەو ژمارە كورسییانەی كە هەیەتی لە حكومەتدا، واتە یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان داوای وەزارەتی زیاتری نەكردووە، داوای مودیر عامی زیاتری نەكردووە، ئەوە ئەو كەلتوورەیە كە یەكێتی هەیەتی، بەڵام تێگەیشتنی شەراكەتی راستەقینە ئەوەیە كە یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان بەشداربێت لە بڕیاری سیاسیدا، چونكە بڕیاری سیاسی تەنها حكومەتی هەرێمی كوردستان نییە، پەرلەمانە، ناو پڕۆسەی سیاسی كوردستانە، بەغدایە و وەكو كاك كاروان دەڵێت: نوێنەرایەتییەكانی دەرەوەی وڵاتە، ناوچە دابڕێندراوەكانە، یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان چۆن ئەم حاڵە شی دەكاتەوە؟ راگەیەندراوەكەی سەركردایەتی بڕوای چی بووە و نەخشەی چارەسەرەكەی بۆ ئەم كێشانە چۆن دەبێت ؟

سۆران عەلی:
بەراستی ئەم راگەیەندراوەی ئەنجومەنی سەركردایەتی بەڕوونی دەستی خستۆتە سەر گرفتەكان و روونیكردووەتەوە، سەركەوتنی حكومەت لەچیدا دەبێت و بەچ میكانیزمێك دەبێت؟ دەمەوێت ئاماژە بەشتێك بكەم.
یەكەم: كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێم ماوەیەكی كەمە دامەزراوە و دەستبەكاربووە، هەرچەند درەنگیش كەوت لەوادەی خۆی، بەڵام بەرنامەیەكی تەموحانەی راگەیاند، لەگەڵ دەست بەكاربوونی و سوێند خواردنی كابینەكە، ئەم بەرنامەیە پێویستی بە بەشداریی كارا و هەماهەنگیی ئەو لایەنانەیە كە تێیدا بەشدارن، ئەمەش بە دوو رێگە دێتەدی یەكەمیان بریتییە لە جێبەجێكردنی ئەو رێككەوتانەی كە لەگەڵ لایەنەكاندا كراوە بۆ بەشداریكردنیان لە كابینەكە وەكوخۆی، بۆئەوەش كە ئەو رێكەوتنانە وەك ناوەڕۆكەكەی جێبەجێ بكرێت، دەڵێت: پایەیەكی سەركەوتنی حكومەت جێبەجێكردنی ئەو رێكەوتنەیە كە لەگەڵ لایەنەكان ئیمزای كردووە.
دووەمیان كارنامەی حكومەت كە كارنامەیەكی تەموحانەیە، بە هاوئاهەنگی ئەو لایەنانە نەبێت كە بەشدارن لە حكومەتدا جێبەجێ نابێت. بۆ سەرخستنی كاری حكومەت لەو بەرنامە كورت و پوختەی كە بەڕێز سەرۆك وەزیران رایگەیاند لەكاتی سوێند خواردنیدا، پێویستی بە هاوكاریی و هاوئاهەنگیی ئەو لایەنانەیە كە بەشدارن لە حكومەتەكەیدا، بۆ ئەمەش پێویستە ئەو رێكەوتنانەی كە كردوونی و لەسەر ئەو بنەمایە حكومەت پێكهێنراوە جێبەجێ بكرێت. لە ناو ئەو رێكەوتنانەشدا شەراكەتی راستەقینە هەیە كە پێویستە چەمكێكی لاستیكی نەبێت و هەرلایەنەو بەلای خۆیدا رای بكێشێت، بەڵكو پێویستە چەمكی رێكەوتن لەسەركراوبێت و هەموو لایەنەكان لەسەر چەمكێكی ورد بۆ شەراكەتی راستەقینە رێكبكەون و شۆڕی بكەنەوە بۆ ناوەندەكانی دەسەڵات و وەزارەتەكان و بەڕیوبەرایەتییەكان و …. هتد.
پایەیەكیتری سەركەوتنی ئەم حكومەتە لە بەرەنگاربوونەوەی ئەو ئاڵەنگارییە داراییانەی كە دێتەپێشی، پاراستی تەبایی و یەكڕیزیی لایەنەكانە، بەتایبەتی ئەو لایەنانەی كە بەشدارن لە حكومەتدا و ئەو لایەنانەش كە بەشدارنین لە حكومەتدا، وەكو لایەنە ئیسلامییەكان كە ئۆپۆزسیۆن بوونیان هەڵبژاردووە.
حكومەت لەو ماوەیەی كە دەستبەكاربووە، هێشتا سیماكەی بەتەواوەتی روون نەبووەتەوە ‌و ناتوانرێت هەڵسەنگاندنێكی تەواوەتی و وردی بۆ بكرێت، و ئەو ئاڵانگاریانەی لە ساڵی نوێدا بەتایبەتی لە مەسەلەی پەسەندكردنی پڕۆژەی بودجەی 2020دا دێنەپێشی كە هێشتا ئامادەكاریی بۆ دەكرێت و جێگیركردنی و ئەنجامدانی رێكەوتنێكی باش كە هەم بەرژەوەندیی عیراق و هەم هەرێمی كوردستانیش بپارێزێت، لەمەدا دەردەكەوێت لە ئاڵانگارییەكەی كە بەرەنگاریی حكومەت دەبێتەوە چۆن مامەڵەی لەگەڵ دەكات، بۆ ئەمەش پێویستە حكومەت بەوردی هەنگاو بنێت و تەبابێت لەگەڵ لایەنەكان لە دەرەوەی حكومەتیش پەیوەندیی نێوانیان بەهێزبكات و لەگەڵ ئەو ئامادەكارییانەدا بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئەو ئاڵانگارییە، پێویستە سیاسەتێكی شەفافانەو روونی هەبێت لەبەرنامە و كاری حكومەتدا.
هەرچەندە ئەو بەرنامەیەی كە راگەیەندراوە، چەند خاڵێكی روونكردۆتەوە، هاوكات چەند خاڵێكی دیار و كاریگەریشی فەرامۆش كردووە، بۆ نموونە مامەڵەكردن لەگەڵ دراوسێكاندا، هیچ ئاماژەیەكی روونی تێدا نییە كە سیاسەتی حكومەتی هەرێم بەرامبەر بە دراوسێكان چۆن دەبێت؟، لەسەر چ بنەمایەك مامەڵە لەگەڵ وڵاتانی دراوسێدا دەكات؟ ئایا ئەو سیاسەتەی كە پەیڕەو دەكرێت، هاوسەنگە یاخود جۆرێكی ترە؟
یەك خاڵی گرنگی دیكە هەیە كە دیدگای ئابووریی ئەم حكومەتەیە ئەویش تائێستا روون نییە و روون نەكراوەتەوە كە سیاسەتی ئابووریی لە ماوەی ئەو چوار ساڵەی داهاتوودا بەچ ئاڕاستەیەكدا دەبرێت.

ستران عەبدوڵڵا:
بەڵام كاك سۆران بۆ لە سیاسەتی ئابوورییدا روون نییە؟ بۆ نموونە یەكەم حكومەتی هەرێمی كوردستانە كە بەتەمایە رێكەوتنێك بكات لەگەڵ بەغدا بۆ رادەستكردنەوەی نەوتی هەرێمی كوردستان بە حكومەتی عیراق بۆ ئەوەی ئەو دابڕانەی كە دروست بوو لەماوەی رابردوودا لەڕووی پێكهاتنەوە لە نێوانیاندا و لەرووی ئەوەی كە هەرێمی كوردستان بەشێك بێت لە سیستمی ئابووریی عیراق ئەوە حكومەتی هەرێم بەتەمایە كۆتایی بەوە بهێنێت و تەنانەت بەشێك لە رێكەوتنە سیاسییەكانیش دەڵێن كە پشت لە توركیا دەكرێت و روو لە بەغدا دەكەین لەو بوارەدا.
حكومەتی هەرێمی كوردستانیش بە پڕۆژەی خۆی بێت یان بە پڕۆژەی كابینەی پێشوو، هەوڵ بدات بەرنامەی چاكسازیی لە مووچە و یاسای خانەنشینی و مووچە كە بەشێكی زۆری بودجەی هەرێمی كوردستان بۆ مووچە دەڕوات. بەشێكی زۆری كێشەی ئێمەش لەگەڵ بەغدا ئێستا وای لێهاتووە كە بووەتە بودجە و مووچە نەك بڵێین دۆسێیەكی جیاواز بێت،
حكومەتی هەرێم هەوڵدەدات تێڕوانینی خۆی لەم بوارەدا روون بكاتەوە، ئەمڕۆش كۆبوونەوەیەك هەیە لە نێوان حكومەتی هەرێمی كوردستان بە سەركردایەتی بەڕێز مەسرور بارزانی سەرۆكی حكومەت ‌و بەڕێز قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆكی حكومەتی سەرۆكی هەموو فراكسیۆنە كوردستانییەكان كە لە بەغدان، ئەمە بەرای تۆ بەرنامەیەكی روون نییە؟

سۆران عەلی:
راستە حكومەت ئاراستەی نوێی بەرەو بەغدایە و لە هەوڵدایە بەرەو رێكەوتن لەگەڵ بەغدادا بڕوات، ئەوە لایەنێكی ئەو بەرنامە ئابوورییەیە كە دەبێت لە چوار ساڵی داهاتوودا پەیڕەو بكرێت، بەڵام بەرنامەیەكی گشتگیر و هەمەلایەن نەك لە بواری سێكتەری نەوت، بەڵكو كە هەموو بوارەكانی دیكەش بگرێتەوە تا ئێستا حكومەت بەرنامەیەكی وا روونی نییە، یان من هەستم پێ نەكردووە و بەدیم نەكردووە چ لە كارنامەكەدا و چ لەو ماوە كەمەی كە وەزیرەكان لە وەزارەتەكانیان دەستبەكار بوون.
لەراستیدا دوو ئاڵانگاری گرنگ دەبێتە سەنگی مەحەك بۆ ئەم حكومەتە، یەكەمیان ئەو بەرنامەیەی كە حكومەت رایگەیاندووە و هاووڵاتی كردووە بە میحوەری خزمەتكردن و ئەولەویەتی داوە بە هاووڵاتی و لەڕووی خزمەتگوزارییەوە و دابینكردنی بژێویی و مووچە و گرنگیدان بە هاووڵاتی و ئەوەی كە دەیبینین مووچە هەر وەك خۆی وایە و بژێویی هاووڵاتیان هیچ گۆڕانكارییەكی ئەوتۆی بەسەردا نەهاتووە و ئاڵانگارییەكەی تریش ئەمنییە كە دوای كۆتایی هاتنی شەڕی داعش و ئەو چەند ساڵە نەهامەتی و شەڕ و وێرانكاریی و ئاوارەبوون كە هەرێمی كوردستان و عیراقیشی گرتەوە، ئێستا دەنگۆی ئەوە هەیە كە داعش وردە وردە لەناو نەچووە و خۆی رێكدەخاتەوە و خۆی بەهێز دەكاتەوە كە لەوبارەیەوە چەندین لێدوانی ئەمریكییەكان و سیاسەتمەدارانی عیراق ‌و ناوچەكە رەوشە ئەمنیەكەی لەرزۆك كردووە. ئێستا پرسیارەكە ئەوەیە كە حكومەتی هەرێم چۆن رووبەڕووی ئەم ئاڵانگارییانە دەبێتەوە لەكاتێكدا باری ئابووریی و بژێوی هاووڵاتیان بەو شێوەیە مابێتەوە .

ستران عەبدوڵڵا:
واتە ئەو چانسەی كاك كاروان باسی كرد كە وتی شەڕی داعش نەماوە و مەترسییەك هەر لە پێشمانە؟

سۆران عەلی:
مەترسیەكە هەر ماوە و وەكو هۆشدارییەكان كە دەدرێت، مەترسییەكە بەرەو زیادبوونیش دەڕوات و ئەگەر بەری پێ نەگیرێت و حكومەتی هەرێم هەنگاوی جددی بۆ پتەوكردنی لایەنی ئەمنی و هەروەها باشكردنی بژێویی خەڵك نەنێت، ئەو مەترسییە كاریگەریی زیاتری دەبێت و هەڕەشەكە گەورەتریش دەبێت.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

راپرسی گشتی ئامرازێک بۆ سەربەخۆیی گـەلان

مافناس بارام ئیبراهیم ئەم بابەتە توێژینەوەیەکی زانستی بارام ئیبراهیم-ە کە ...