سەرەکی » دۆسێ » سەرۆكی فەرەنسا رەخنەی توند لە توركیا دەگرێت

چاوش ئۆغڵۆ: ماكرۆن كەڵەشێرە چەقیوەكەیە

سەرۆكی فەرەنسا رەخنەی توند لە توركیا دەگرێت

سەرۆكی فەرەنسا رەخنەی توند لە ئەنقەرە دەگرێت لەبواری مافی مرۆڤ و دۆسێی كۆچبەران، وەزیری دەرەوەی توركیاش دەڵێت ماكرۆن دوایین كەسە كە بتوانێت رەخنە لە ئەنقەرە بگرێت و پێویستە سنور نەبەزێنێت.
ئیمانوێل ماكرۆن سەرۆكی فەرەنسا لە ستراسبۆرگ رایگەیاندبوو، ژمارەی ئەو كۆچبەرانەی لە توركیاوە بەرەو یۆنان دەچن روو لە زیادبوونە، ئەمەش لەكاتێكدایە كە ئەنقەرە بە باشی دركی بەوە كردووە كە یۆنان لە دۆخێكی نالەباردایە.
ماكرۆن لە وەڵامی پرسیاری نوێنەرێكی یۆنانی رایگەیاندبوو»ئێوە مافی خۆتانە و دەزانن توركیا ئەوە وەك ئامرازێك بۆ گوشار بەكاردەهێنێت»، بەڵام جەختی لەسەر پێویستی هەماهەنگی لەگەڵ ئەنقەرەدا كردبووەوە.
لەگەڵ ئەوەشدا دەڵێت»لە هیچ دۆخێكدا نابێت رێگە بە گوشارەكانی توركیا بدەین، وامان لێبكات سیاسەتەكانمان لە سوریادا بگۆڕین».
لە قسەكانیدا ماكرۆن داوای پتەوكردنی نەریتەكانی ئەوروپای كردبوو بۆ رووبەڕووبوونەوەی «گەڕانەوەی مەترسییە گەورەكە» كە زەمینە سازی بۆ «سەرسامبوون بە سیستمە سەركوتكارەكان»دەكات.
سەرۆكی فەرەنسا كە لەبەردەم كۆمەڵی پەرلەمانی ئەنجومەنی ئەوروپا لە ستراسبۆرگ قسەی دەكرد، وێنەیەكی هەمەلایەنەی لەبارەی دۆخی جیهان سەبارەت بە «پاشەكشەكردنێكی ناپێشینە بۆ سیستمی فرەیی خستەڕوو».
ماكرۆن رایگەیاندبوو»نەریت و پرەنسیپەكانمان نەیاریی دەنوێنن لەنێو خۆدا (نێوخۆی ئەوروپا)، لە نێوەندی ئەم خێراڕێكردنە گەورەیەی مێژوو كە لەمڕۆدا تێیدا دەژین كە لەگەڵ هەڕەشەی تیرۆریستیدا بەریەك دەكەون، گۆڕانكارییە ژماریی و ژینگەیی و دیموگرافییەكان، و تەنگژەی سەرمایەداری بەجیهانگیركراو كە نەیتوانیوە چارەسەری مەسەلەی جیاوازیی بكات. لە پشت هەموو ئەم دیاردانەوە، لۆجیك و چەند داینامیكێك هەیە كە هەندێك جار تەواو جیاوازە، بەڵام لە هەمان كاتدا ڕوودەدات و گەڕانەوەی مەترسییە گەورەكە دێنێتەوەئارا و جارێكی تر دیاردەكانی ئەو مەترسییە لە هەموو شوێنێكدا دەردەكەوێتەوە. لەگەڵ ئەوەشدا دووركەوتنە لە لۆجیكی و ترسان لە جیهان، و لەدەستدانی متمانە بەو دۆخەی تێیداین دروست دەكات».
بە گوتەی سەرۆكی فەرەنسا، بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئەم واقعە دوو رێگە چارە هەن كە خۆیان لە گۆشەگیریی و پەنابەدرنە بەر دەوڵەتی بەهێزدا دەبیننەوە لەگەڵ هەڵكشانی هەستی سەرسامبوون لای گەلەكانمان بە سیستمە خۆسەپێنەكان، ئەمەش خۆی لەخۆیدا هەڵەیەكی مێژووییە و وامان لێدەكات بەرەو حاڵەتێك لە ونبوون بچنین».
رێگەچارەیەكی تر «خەیاڵ و وەهمە» و لای ئەو كەسانە دروست دەبێت كە خواستیان وایە «جیهانێكی تەواو جیاواز لەم جیهانەی ئێستا بێتەئارا»، ئەمەش بە گوتەی ماكرۆن.
سەرۆكی فەرەنسا، داوای كردووە بەرەو هیچ كام لەو دوو رێگەچارەیە پەلكێش نەكرێن، بەڵكو «دیموكراتییەكانیان زیاتر پتەوبكەن لەڕێی گێڕاتەوەی هەموو شەو خەسڵەتانەی كە وایان لێدەكات ئەوروپایی بن، واتا رەتكردنەوەی لاوازبوون، بەڵام لە چوارچێوەی بەرگری لە مافە دیموكراتییەكان».
بۆ هەموو ئەوانە، ماكرۆن رایگەیاندبوو كە پشتی بە ئەنجومەنی ئەوروپا قایمە كە حەفتا ساڵ بەسەر دامەزراندنیدا تێدەپەڕێت.
ئەنجومەنی ئەوروپا لە ساڵی 1949 دامەزرا و بارەگاكەی لە ستراسبۆرگە و كاردەكات لەپێناو بەرگری لە دیموكراتی و دەوڵەتی یاسا و لە نوێنەرانی 47 دەوڵەتی یەكێتی ئەوروپا پێكدێت، لەگەڵ روسیا و ئۆكرانیا و توركیاش.
هەر لەو چوارچێوەیەدا، ماكرۆن رەخنەی توندی لە بواری مافەكانی مرۆڤ و ئازادییە دیموكراتییەكان لە توركیا گرتبوو.
لەبەرانبەر رخنەكانی سەۆكی فەرەنساش، مەولود چاوش ئۆغلو، وەزیری دەرەوەی توركیا هێرشی توندی كردە سەر ئیمانوێل ماكرۆن سەرۆكی فرەنسا، ئەوەش ئەوەش دوای ئەوەی ماكرۆن باسی لە سنورداریی ئازادییەكانی دیموكراتی و رۆژنامەگەرییەكان كردبوو لە نێوخۆی توركیا.
چاوش ئۆغلو لە پەیامێكی توند و لە وەڵامی لێدوانەكەی ماكرۆندا رایگەیاندبوو» دەبێت ماكرۆن سنوری خۆی بزانێت، زمان درێژیی ماكرۆن بەرانبەر توركیا تێپەڕاندنی سنورەكانیەتی».
وەزیری دەرەوەی توركیا دەڵێت» بەو پێشوازیانەی كە ئیمانییۆل ماكرۆن لە ماوەی رابروودا لە نوێنەرانی (یەپەگە)ی دەكرد لە كۆشكی ئیلیزێ و هاوكاریی سەربازی لەو هێزەدەكرد، مانای هاوكاریی و پاڵپشتییە لە تیرۆریستان».
بە گوتەی وەزیری دەرەوەی توركیا»ماكرۆن وەك ئەو كەڵەشێرە وایە كە لەقوڕدا چەقیوە، بەڵام وێڕای ئەوەش لەخوێندن ناكەوێت، ئێمە پێمانوایە فەرەنسا و سەركردایەتییەكەی، دوایین لایەنن كە بۆیان هەبێت قسە لەسەر توركیا بكەن و رەخنەی لێبگرن».

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

شیكاری سەربازیی: كەركوك‌ و ئەوەی دەتوانرا رزگار بكرێ

پەیڤێک ماوەیەکی زۆرە قسەوباسی بێ مانا و ناڕەوا لە بارەی ...