سەرەکی » ئاراستە » وڵاتی‌ خوڕه‌ی‌ جۆگه‌له‌ و رنوی به‌فر و دارستانی‌ خۆڕسك

گوندی بۆسكان_ بناری‌ چیای‌ سوركێو

وڵاتی‌ خوڕه‌ی‌ جۆگه‌له‌ و رنوی به‌فر و دارستانی‌ خۆڕسك

چیای‌ سوركێو و سیوه‌یلی سه‌خت
چیای‌ سوركێو له‌ چه‌می گوندی سوره‌بانه‌وه‌ درێژ ده‌بێته‌وه‌ هه‌تا چه‌می چۆمان، «2230» مه‌تر له‌ئاستی ڕووی‌ ده‌ریاوه‌ به‌رزه‌، بریتییه‌ له‌ژماره‌یه‌ك گوند، له‌و بناره‌دا، بناری‌ سه‌خت و دژوار و تێراو و ئاوێژگه‌ ئه‌م گوندانه‌ی‌ له‌خۆ گرتووه‌، گوندی سوره‌بان، گوندی نۆڕك، گوندی بۆسكان، گوندی نه‌ڵه‌سوو، گوندی سیرین، گوندی شیوه‌كه‌ڵ، گوندی بارێی گه‌وره‌، گوندی تیمار، گوندی بارێی بچوك، گوندی موسه‌ك، گوندی شابه‌دین، گوندی زاخیی هه‌ڵوان، ده‌شتی زاخێ، گوندی توتكان، گوندی مه‌ڵكه‌تێن، سنجه‌ڵێ، ئاشی بارام، گوندی باڵپامێن.. ئه‌و بناره‌ به‌دارستانی‌ چڕی خۆڕسك ڕه‌ش ڕه‌ش ده‌چێته‌وه‌، پڕه‌ له‌ مه‌لی دانسقه‌و ناوازه‌، له‌خوێندن و جریوه‌ و جوكه‌و نه‌غمه‌ی‌ دڵكێش‌و خۆش، زاخاوی‌ مێشك ده‌ده‌ن و له‌گه‌ڵ خوڕه‌ی‌ چه‌م و كانیاوه‌ سازگارو خاوێن و بێ گه‌رده‌كان ماندوی ڕێبواری‌ توله‌ڕێ و جوتیاره‌ ده‌ست ڕه‌نگینه‌كان ده‌حه‌سێننه‌وه‌، چه‌می «چه‌مه‌ك» له‌دامێنی گوندی «چاڵه‌خه‌زێنه‌»و «گوندی چۆڕك» له‌كوێ ماندوو بوی، گه‌چۆڕ به‌ نێو چاوانتا هاته‌ ڕژان، ته‌ماشای‌ شه‌پۆله‌ كه‌ف چڕینه‌كانی‌ بكه‌و خوڕه‌ی‌ گوێ بگره‌، له‌ حه‌ژمه‌تا خه‌وت لێ ده‌كه‌وێ، ئیدی مه‌زراكانی‌ ده‌م ڕووبار، مه‌ره‌زه‌ی‌ سه‌وز سه‌وز، بۆ سه‌روبنار ، شوتی شیرین و كورده‌واری‌ و له‌ولاشه‌وه‌ دێراوه‌ ته‌ماته‌كان، وای‌ چه‌ند نازدارو ناوازه‌و ڕه‌حه‌تی دڵن، ئیدی له‌به‌ر خۆوه‌ ده‌ڵێی ده‌ستتان نه‌ڕزێ جوتیاره‌كانی‌ سیوه‌یل و بناری‌ شاخی سوركێو، هیواشت له‌گه‌ڵ شنه‌بای‌ بۆن خۆشی ئه‌و مه‌زرایانه‌ ده‌گه‌شێته‌وه‌ و ئاسایشی خۆراك له‌دوا ڕۆژا، بۆ كوردستان ده‌سته‌به‌ر ده‌بێ و ئه‌وجا سیوه‌یل مه‌مله‌كه‌ته‌ بۆن خۆش و دڵگیره‌كه‌ی‌ شارباژێڕ مه‌ستت ده‌كات، وه‌ك شه‌رلبی له‌علی ڕۆمانی‌ مه‌ستت ده‌كات، گوندنشینانی‌ ئه‌و مه‌مله‌كه‌ته‌ ده‌ڵێن چوینه‌ته‌سه‌ر دۆندی هه‌ڵوان، (30) سی شیو و زه‌ندوڵان و چه‌م و لێڕه‌وار ده‌بینی، بۆیه‌ به‌وێ ده‌ڵێن سیوه‌یل.

ناحیه‌ی‌ باسنێ، قه‌زای‌ شارباژێڕ
له‌ساڵی 1956، مه‌مله‌كه‌تی‌ ئه‌و ده‌مه‌ی‌ عێراق، ناحیه‌ی‌ سیوه‌یل ده‌خاته‌ سه‌ر نه‌خشه‌ی‌ وڵاتی‌ سلێمانی‌، له‌گوندی «باسنێ» كه‌ 1517 مه‌تر له‌ئاستی ڕووی‌ ده‌ریاوه‌ به‌رزه‌، دام‌و ده‌زگا حكومییه‌كان داده‌نێ، له‌ پێشدا له‌ گوندی «شیوه‌كه‌ڵ» و ماوه‌یه‌كیش له‌ گوندی « مڕانێ» بووه‌، دواتر له‌ گوندی‌ «باسنێ» گیرساوه‌ته‌وه‌ هه‌تا ساڵی 1979 پاش ساڵێك له‌ ڕاگواستنی زۆره‌ ملێ به‌بیانوی‌ پشتێمه‌ی ئه‌منییه‌وه‌ حكومه‌تی‌ داگیركه‌ری‌ به‌عسی عه‌ره‌بی عیراقی و به‌بڕیاری‌ وه‌زاره‌تی‌ حوكمی محه‌لی سه‌دام ژماره‌ (24396) له‌ساڵی 1979، ناحیه‌ی‌ سیوه‌یلیش ڕاده‌گوێزرێ و ناوی‌ ناحیه‌كه‌ش ده‌گۆڕدرێ به‌ ناحیه‌ی‌ (كه‌ناروێ) مه‌ڵبه‌ندی ناحیه‌كه‌ له‌ئۆردوگای‌ زۆره‌ ملێی به‌عسه‌وه‌ داده‌مه‌زرێ وه‌ك زیندانێكی گه‌وره‌و ئه‌م گوندانه‌ش له‌شارباژێڕ داده‌بڕدرێن و ده‌خرێته‌سه‌ر ناحیه‌ی نوێ. كاتێ (عومه‌ر عه‌لی) موسه‌ڕیفی لیوای‌ سلێمانی‌ كه‌ توركمانێكی نه‌ژادپه‌رست ده‌بێ ده‌چێته‌ ناوچه‌ی‌ سیوه‌یل له‌ساڵی 1955 ئیدی له‌ساڵی 1956 ناحیه‌ی‌ سیوه‌یل داده‌مه‌زرێ و یه‌كه‌م به‌ڕێوه‌به‌ری‌ ناحیه‌ (كه‌مالی شه‌فیق به‌گ) داده‌نێت، ناحیه‌كه‌ له‌سه‌رده‌می حكومڕانی كورد خۆی ده‌گه‌ڕێندرێته‌وه‌ (باسنێ)، له‌دوای‌ دامه‌زراندنی حكومه‌تی‌ كوردستان، تێكڕای خاكی ئه‌م ناحیه‌و گونده‌كانی‌ سنوره‌كه‌ی‌ (133662) دۆنم زه‌وییه‌، (37) كه‌رتی‌ كشتوكاڵییه‌، به‌ڵام (73) گونده‌، چونكه‌ كه‌رتی‌ كشتوكاڵی وا هه‌یه‌ هاوبه‌شی دوو یان سێ گونده‌و (105) (موچه‌) یان (قۆخ)ه‌ (قۆخ بریتییه‌ له‌ چه‌ند خێزانێك له‌سه‌ر زه‌وییه‌كانیان دوور له‌گوند نیشته‌جێن) و سیستمی فیدراڵییان هه‌یه‌، یه‌كێك له‌ گونده‌ مێژوویی و به‌ناوبانگه‌كانی‌ ناحیه‌ی‌ سیوه‌یل گوندی «بۆسكان»ه‌.

گوندی بۆسكان، بناری‌ سوركێو
وڵاتی‌ خوڕه‌و شه‌به‌نگی جۆگه‌له‌و تریفه‌ی‌ شه‌وانی‌ ناو كانیاوه‌ كه‌ له‌ژێریا ده‌له‌رزێ مرواری‌ زیخ و چه‌و، ڕنووی به‌فری‌ ناوقه‌یی سوركێو و ڕه‌ش ڕه‌ش به‌دارستانی‌ چڕ «مازوارو دره‌ختی به‌ڕو، بنه‌وشان و هه‌رمێكیویله‌، داره‌به‌ن، گۆیژو به‌ڵاڵوك، پڕیش له‌ باڵنده‌و گیانه‌وه‌، به‌تایبه‌ت سمۆره‌ی‌ داره‌وان»، (عه‌بدوڵڵا ئه‌بوبه‌كر حه‌مه‌ومین) نوسه‌رو ڕۆژنامه‌نووس و ڕوناكبیری بۆسكانه‌، ئه‌و یارمه‌تیده‌رم بوو له‌ مێژووی‌ ناحیه‌ی‌ سیوه‌یل و به‌گوندستانی‌ ڕاگه‌یاند: له‌ساڵی 1925 محه‌مه‌د ڕه‌شید ئاغای نۆڕك، به‌ڕێوه‌به‌ری‌ ناحیه‌ بوو له‌ گوندی «شیوه‌كه‌ڵ»، به‌هۆی‌ هێرشه‌كانی‌ مه‌لیكی كوردستان شێخی نه‌مر، حكومه‌تی‌ مه‌لیكی عێراق، ناحیه‌كه‌ی‌ نه‌هێشت، كه‌ له‌ساڵی‌ 1956 باسنێ ده‌كرێ به‌ ناوه‌ندی‌ ناحیه‌ی‌ سیوه‌یل، خه‌ڵكی دنیا دییه‌و پیری ئه‌و ده‌مه‌ ده‌ڵێن (محه‌مه‌د سدیق شه‌ریف خان بادینی) كراوه‌ به‌ به‌ڕێوه‌به‌ری‌ ناحیه‌و هه‌تا ساڵی 1957، ئه‌مما به‌ناوبانگترین به‌ڕێوه‌به‌ری‌ ناحیه‌ (كه‌مالی شه‌فیق به‌گ) بووه‌، به‌وڵاخ هاتووچۆی‌ چوارتای‌ كردووه‌ به‌(30) سه‌عات بڕیویه‌تی‌ هه‌تا ساڵی 1972 جاده‌ی‌ بۆ چووه‌، ئه‌وجا به‌ گوندستان بڵێم مێژووی‌ بۆسكان چییه‌؟ كاكه‌ دڵه‌ گیان گوڵێكی كوێستانی‌ له‌و كه‌ژه‌ هه‌یه‌ پێیده‌ڵێن (بۆسك) زۆره‌، جوان و خه‌م ڕه‌وێنه‌، له‌وه‌وه‌ گونده‌كه‌یان به‌ بۆسكان ناوزه‌د كردووه‌، مێژووه‌كه‌ش بۆ هه‌زاره‌ی‌ سێیه‌می پ.ز ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، ئه‌م بناره‌ هه‌مووی‌ بۆ چاخه‌كانی‌ به‌ردینی نوێ. لێره‌ زۆرێك له‌ كوپه‌و گۆزه‌و گڵینی گه‌وره‌و جیاو سه‌رنجڕاكێش دۆزراوه‌ته‌وه‌، ئێسك و پروسكیان تیابووه‌، له‌ (شێخاوه‌لان) شوێنه‌واری‌ چینی خانووبه‌ره‌ی‌ ئه‌و سه‌رده‌مانه‌ دۆزراونه‌ته‌وه‌، ئه‌وه‌ كوره‌ی ئاسن، ئه‌وه‌ كه‌لوپه‌لی گڵین، ئامرازی كۆنی چاخی به‌ردین، (ئامێره‌ به‌ردینه‌كانی‌ كشتوكاڵ و ئامرازی به‌ردینی ڕاوكردن)، مێژووی‌ دروستی ئاوه‌دانی‌ له‌سه‌ره‌تای‌ سه‌ده‌ی‌ هه‌ژده‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كات، پیاوێكی ناوداری‌ ناوچه‌ی ساڵه‌یی كه‌ركوك كه‌ ده‌سه‌ڵاتدارو هۆزی بووه‌ له‌گوندی «پردێ»كه‌ توركه‌ داگیركه‌رو عه‌ره‌به‌ داگیركه‌ره‌كان ناویان ناوه‌ «ئاڵتوون كۆپری». پردێ مه‌ڵبه‌ندو پایته‌ختی ساڵه‌ییه‌و هه‌مووشی كورده‌، ئه‌و پیاوه‌ مایندارو ئه‌سپی ڕه‌سه‌نی بووه‌، هاوینان له‌گه‌ڵ ئێڵ و قه‌ومه‌كه‌ی‌ به‌ «مێگه‌ل»و «چاتۆڵ»و ده‌واره‌وه‌ هاتوون بۆ ئه‌م بناره‌، له‌سه‌ر كانیاوی بۆسكان هه‌تا په‌ڵه‌ی‌ پایز ماوه‌ته‌وه‌ هه‌تا ناوه‌ڕاستی سه‌ده‌ی‌ هه‌ژده‌هه‌م، ئیدی هاتوون لێره‌ نیشته‌جێبوون، پاشان هه‌ندێك به‌ره‌بابی به‌ڕێز له‌ڕۆژهه‌ڵاتی‌ كوردستانی‌ نیشتمانی‌ كوردو لێره‌ش له‌ناوچه‌ جیاجیاكانه‌وه‌ هاتوون. لێره‌ قۆناغ له‌دوای‌ قۆناغ نیشته‌جێبوون ئێستا (19) به‌ره‌بابی تێدایه‌.

عه‌بدوڵڵا بۆسكانی‌ قه‌تارچی وڵاتی‌ سیوه‌یل
حاجی محه‌مه‌د بۆسكانی‌ به‌خۆی‌ ووتی: له‌دایكبووی‌ (1925)م، هه‌ندێك (گوێ)یه‌كانی‌ گران بووبوون، ئه‌و پیاوه‌ نازداره‌ چووه‌وه‌ ناو مێژوو و به‌ گوندستانی‌ ووت: پیاوێكمان هه‌بوو ناوی‌ «عه‌بدوڵڵا بۆسكانی‌» بوو، باوكی هه‌ردوو شه‌هید (عه‌لی بۆسكانی‌)و (كه‌مال بۆسكانی‌)، پیاوێك بوو له‌ گه‌وهه‌ر، له‌ پیاوه‌تی و مرۆڤ دۆستی، ڕه‌شید بوو، ده‌ست و دڵ فراوان بوو، ژماره‌یه‌ك هێستری‌ بوو، له‌گه‌ڵ قه‌تارچی و تفه‌نگ چی، به‌خۆی‌ به‌سواری‌ ئه‌سپێكی ڕه‌شی ڕه‌سه‌ن، سه‌ر قه‌تار بوو، جل‌و به‌رگی جوانی‌ كورده‌واری‌ و جامانه‌و مشكی تێكه‌ڵاو ده‌كرد، ڕه‌ختی فیشه‌كی چه‌پ و ڕاست لێ ده‌به‌ست ده‌تگوت شێری ناو بێشه‌یه‌، پێشی قه‌تار ده‌كه‌وت ده‌چووه‌ به‌غدا، به‌ شه‌ش مانگان كاڵاو شمه‌كی ده‌برد، له‌وێشه‌وه‌ كاڵای به‌به‌های‌ ده‌هێنایه‌وه‌. سلێمانی‌ ئه‌و ده‌م كه‌م بوو، هه‌مووی‌ ده‌یناسی، «كارێز»ێك بوو له‌گه‌ڕه‌كی (حاجی حان)ی سلێمانی‌، نیوه‌ی‌ كڕیوه‌و كردییه‌ نه‌زری‌ هه‌ژاران، ئه‌وجا من بۆ خۆم له‌ته‌كی ڕۆیوم بۆ شاری‌ سنه‌ی‌ ڕۆژهه‌ڵاتی‌ كوردستان، ده‌یان گوت: عه‌بدوڵڵا بۆسكانی‌ سوپاسالاری‌ باشوور هات، كاڵای‌ ساغ ده‌كرده‌وه‌، هه‌ر له‌سنه‌وه‌ هه‌تا ده‌شه‌یشته‌وه‌ شاری‌ هه‌ڵمه‌ت و قوربانی، به‌ده‌م هه‌ژارو نه‌داره‌وه‌ ده‌چوو، بوو به‌به‌شێك له‌مێژوو، جا كاكه‌ دڵشاد، كوڕه‌كانیشی وه‌ك خۆی‌ پیاو و مه‌زن ده‌رچوون به‌تایبه‌ت شه‌هید (عه‌لی بۆسكانی‌)، خوێندنگای‌ بۆ شار دروست كرد، ئه‌وجا ده‌ڵێن پیاوی مه‌زن له‌باوكی مه‌زن ده‌بێ، عه‌لی وابوو، حه‌یف له‌ساڵی 1993 شه‌هیدیان كرد، به‌وه‌ سلێمانی‌ گه‌وره‌ترین خێرخوازی له‌ده‌ست چوو. كه‌مالی كوڕیشی حه‌یف له‌ساڵی 1984 له‌به‌غدا شه‌هید بوو.

بۆسكان، مه‌مله‌كه‌تێكی بچووك له‌بناری‌ سوركێو
خاڵۆ ژنه‌ فاتم، له‌ بۆسكان وایان پێده‌گوت ، (فاتم حه‌مه‌ سه‌عید حه‌مه‌ومین) دایكی شه‌هید (به‌كر عه‌بدولڕه‌حمان) له‌ساڵی 1983 له‌گه‌ڵ (17) شه‌هیده‌كه‌ی‌ قڕگه‌ شه‌هید بوو، ژنێكی به‌ ویقار، پڕ پڕ له‌ هه‌ناسه‌كانی‌ مێژوو، لێوان لێو له‌ زه‌حمه‌تكێشان‌و هێزی بازوو، ئه‌و به‌ گوندستانی‌ ووت: بخوا گوندێكمان هه‌بوو ده‌تگوت مه‌مله‌كه‌تێكه‌ پڕ له‌ پیشه‌گه‌ری و كه‌لتوری‌ جوان، بابۆت باس كه‌م دڵشاد گیان. جۆڵا هه‌بوو له‌ بۆسكان ئه‌وه‌ (وه‌ستا ئه‌مین جۆڵا) ئه‌وه‌ (مامه‌ عه‌زه‌) برام به‌ تۆ بڵێ (مام وه‌سمان _ وه‌ستا شه‌ریف، مام كه‌ریم) پێویستمان به‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ ئاوایی نه‌بوو جوڵایمان بۆ بكه‌ن، ته‌ونگه‌ری‌ بوو (لباد، په‌سته‌ك، كوڵه‌باڵ، ته‌پڵه‌، فه‌ره‌نجی، شاڵ و پۆپه‌شمین) ئه‌وجا سه‌به‌ته‌چن بوون (قوڵینه‌، نانه‌شانه‌، پڵاوپاڵێو، قه‌تاڵه‌، به‌رچنه‌، سه‌به‌ته‌ی‌ سه‌ر شیر، ته‌یمان، هه‌ر ماڵه‌و خانویه‌كی قوڕمان بوو، به‌ توڵی دار بی ته‌یمان (په‌رژین)مان له‌ده‌وری‌ خۆمان داده‌نا، لێره‌ ژنان تایت و سابونیان دروست ده‌كرد به‌ هاڕڕاوه‌ی‌ گوڵی ئه‌سپون، تایت دروست ده‌كرا سابونیش داره‌به‌نمان ده‌سوتاند خۆڵه‌مێشه‌كه‌ی‌ له‌گه‌ڵ چه‌وری‌ ئاژه‌ڵ ده‌كوڵێنراو دوایه‌ ده‌مانپاڵاوت و له‌سه‌ر سینییه‌ك قاڵب قاڵببه‌رهه‌م ده‌هێنرا، وه‌ستای‌ خانو داره‌ڕامان هه‌بوو، (مامینه‌ هه‌نگێ، وه‌سا هه‌سه‌ن، مینه‌سوور، قایری مام ڕه‌حیم، مینه‌ گوڵێ) به‌هه‌ره‌وه‌ز ئه‌وان وه‌ستاییان ده‌كرد به‌به‌ردو قوڕ، یان خشت، ئه‌وجا ئه‌مباری‌ ده‌غڵ و دان، ده‌رگاو په‌نجه‌ره‌و پنه‌و تیرۆك و شه‌كردان، نیرو ئامورو ئیره‌خ و هه‌وجاڕ، جه‌ڕاحێكمان بوو ناوی‌ «مام كه‌ریمی مام عارف» بوو، حاجی حه‌مه‌ ساڵحێكمان بوو ئه‌مڕۆی له‌هه‌موو ڕۆژێك خۆشتر بێ، غه‌زه‌ل خوان بوو، شه‌وانی‌ به‌فر له‌به‌رده‌م زۆپا بۆر هه‌قایه‌تی بۆ ده‌وتین، كوانومان بوو له‌ ناوه‌ڕاستی ژووری‌ دانیشتن، لباو ڕاده‌خرا، خوێدان هه‌ڵ ده‌واسرا، چراووگ بۆ ڕوناكی ده‌ره‌وه‌ بوو، له‌مه‌نجه‌ڵی مس چێشتمان لێ ده‌نا، ساوه‌ر به‌ڕۆنی خۆماڵی لێ ده‌نرا، بۆن و به‌رامه‌ی‌ بنیامی مه‌ست ده‌كرد، ئه‌وه‌ گه‌نمه‌ كوتاو، ماش، نیسك، ترخێنه‌، چه‌ن سوته‌كه‌، پیر خه‌نیله‌، دۆكولێو، كه‌شك‌و ڕۆن، به‌خوا نه‌خۆشی نه‌بوو ئه‌و ده‌مه‌، توتن لێره‌ ده‌كرا، مومتاز، ده‌چوینه‌ شاخ، گه‌ڵا جاڕمان ده‌كرد هه‌ڵزوكه‌ماولۆمان ده‌ڕنییه‌وه‌، ئه‌مه‌ گه‌زۆی خوایی كه‌ له‌سه‌ر گه‌لای‌ مازوار ده‌باری‌، ئه‌مه‌ (شۆكه‌)و (دۆشاوی) ترێ، هه‌موو ڕایه‌خ، به‌رگ و سیپاڵ، كه‌ره‌سه‌ی‌ جووت، جه‌واڵ و تاینچه‌، نان و ئاو، میوه‌ی‌ ڕه‌سه‌ن، هه‌مووی‌ خۆمان به‌رهه‌ممان ده‌هێناو كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی هه‌ره‌وه‌زكار بوین، پڕ بوو له‌تفه‌نگی كۆنی ئه‌و ده‌مانه‌، ئه‌مه‌ تفه‌نگی (ماوزه‌ڕ)و (داداش)و (ماڵات)و (قۆناغ خڕ)و (مه‌عده‌ن)و (ته‌یاره‌شكێن) و (سێ تیرو پێنج تیر)و (جام بێزار)و (ماتڵی)و بڕنه‌و.

بۆسكان و خاك و كانیاو
(عوسمان ڕه‌حمان عه‌زیز) هاوئه‌نجومه‌نی‌ بۆسكانه‌، به‌گوندستانی‌ گوت: بۆسكان كه‌رتی‌ كشتوكاڵی‌ ژماره‌ (17)یه‌له‌به‌شی شارباژێڕی سه‌خت داینله‌سیوه‌یلی سه‌خت، زه‌وییه‌كانمان بڕێكی تاپۆی ڕه‌شی هه‌یه‌، (43) زه‌وی‌ گرێبه‌ستی به‌ده‌سته‌وه‌یه‌، كۆی گشتی خاكه‌كه‌مان (3536) دۆنم زه‌وییه‌، (4هه‌زار) دۆنم دارستانی‌ خۆڕسكمان هه‌یه‌، (107) ماڵ بوین كه‌ له‌(14/9/1978) حكومه‌تی‌ به‌عسی عه‌ره‌بی داگیركه‌ر ڕایگواستین بۆ ئۆردوگا زۆره‌ملێیه‌كان، خانووه‌كانی‌ خاپور كرد، كانیاوه‌كانی‌ ژه‌هر ڕێژكرد، ئه‌و هه‌موو دارستان و باخه‌ی‌ سوتان، به‌ڵام ئێستا دارستانی‌ چڕتر له‌جاران سه‌وز ده‌چنه‌وه‌، كانیاو خوڕه‌ی‌ دێ، میوه‌ی به‌هه‌شت لێره‌یه‌ كاكه‌ دڵه‌.

قوربانییه‌كانی‌ گوندی بۆسكانی‌ بناری‌ سوركێو
له‌پایزی ساڵی 1976 سوپاسالاری‌ كوردستان پیاوه‌ لێوان لێوه‌كه‌ی‌ له‌خۆشه‌ویستی خاك و میلله‌ت و كوردستان «عه‌لی عه‌سكه‌ری‌»و ژماره‌یه‌ك پێشمه‌رگه‌ی‌ مه‌فره‌زه‌ سه‌ره‌تاییه‌كان ده‌چنه‌ بۆسكان و مژده‌ی‌ شۆڕشی نوێیان ده‌ده‌نێ و هه‌موو جوتیاره‌كانی‌ بۆسكان پشتیوانی‌ و هاوكاری‌ خۆیان پێشكه‌ش به‌ عه‌لی عه‌سكه‌ری‌ ده‌كه‌ن‌و (كه‌مال مینه‌سوور) ده‌بێته‌ یه‌كه‌م پێشمه‌رگه‌ی‌ شۆڕشی نوێی بۆسكان، هه‌ر ئه‌م قاره‌مانه‌ یه‌كه‌م شه‌هیدی گوندی بۆسكانه‌ كه‌ تاجی شه‌هاده‌ت له‌سه‌ر ده‌كات (خاڵه‌ جه‌میلی مام ڕه‌حمانی‌ حوسێن) به‌ گوندستانی‌ ووت:لێره‌ چه‌ن شانه‌یه‌كی نهێنی (ی. ن. ك) پێك هات، كه‌س به‌كه‌سی نه‌ده‌زانی‌، ئیش‌و كاره‌كانی‌ شۆڕشیان ده‌برده‌ سلێمانی‌ و چوارتاو باسنێ، (نه‌وزاد حه‌مه‌ ساڵح) هه‌ڵی دایه‌و به‌گوندستانی‌ ووت: به‌ڵێ ڕاسته‌ ئه‌وانه‌ له‌شۆڕشی ئه‌یلولیش باوكی من (حاكم حه‌مه‌ ساڵح) حاكمی شۆڕش بوو شه‌هید بوو (9) شه‌هیدی ئه‌یلولمان بونه‌ته‌ قوربانی كوردستان. دیسانه‌وه‌ (خاڵه‌ جه‌میل) به‌گوندستانی‌ گوته‌وه‌ له‌شۆڕشی نوێ (11) شه‌هیدمان به‌خشیوه‌ به‌كاروانی‌ ڕزگاری‌ كوردستان.جگه‌ له‌شه‌هیدان (كه‌مال عه‌بدوڵڵا بۆسكانی‌)و (عه‌لی بۆسكانی‌) كه‌ هه‌ردوكیان برابوون، یه‌كێكیش له‌شه‌هیده‌كانی‌ قڕگه‌ی‌ ساڵی 1983 شه‌هید (به‌كر بۆسكانی‌)یه‌ برای منه‌، له‌شه‌ڕی دژ به‌چه‌ته‌كانی‌ داعش به‌شداری‌ كاریگه‌رمان كرد، زیاتر له‌(100) پێشمه‌رگه‌مان هه‌یه‌ ئێستا.

منیش قسه‌ی‌ دوایی ده‌كه‌م
سه‌رتۆپی گونده‌كانی‌ كوردستان، به‌رهه‌م هێن بوون، وڵاتی‌ كورده‌وارییان پڕكردبوو له‌دانه‌وێڵه‌و مێوه‌ی‌ به‌تامی كوردستان و هه‌نگوین و شیره‌مه‌نی‌ و په‌له‌وه‌ری ماڵی و گۆشتی به‌رخ و مه‌ڕو بزن و كه‌ره‌سه‌كانی‌ كه‌لوپه‌ل وه‌ك موی بزن و به‌رگه‌و خوری‌ مه‌ڕو پێسته‌، گه‌ر ئێستا گوندنشینه‌كان، دووباره‌، ده‌ست بكه‌نه‌وه‌ به‌و كاره‌و چاكی مه‌ردایه‌تی لێ هه‌ڵكه‌ن ته‌نها به‌ئابووری‌ «سه‌ربه‌خۆی‌ كوردستان» ڕاده‌گه‌یه‌نین و ده‌چینه‌وه‌ ئاستی جیهان، ئه‌وجا بێ كاریش نامێنێ و ئاپۆڕای شاره‌كانیش كه‌م ده‌بێته‌وه‌و ئه‌وجا تۆپه‌كه‌ ده‌كه‌وێته‌ گۆڕه‌پانی حكومه‌تی‌ كوردستان، تاكو ویرابی وڵاتێكی‌ كشتوكاڵی ڕاچه‌نێ‌و ببێته‌ وڵاتێكی‌ پیشه‌سازی.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

تریفه‌ی‌ مانگی‌ ئاكۆیان

ئازاد سه‌راوی شۆڕش هه‌ڵچون و داچونه‌، هه‌ندێك جاران ڕوبارێكی‌ به‌لرفه‌یه‌، ...