سەرەکی » ئاراستە » گوندی ناوەزینان

گوندی ناوەزینان

ئەسعەد شاوری

بەشی چوارەم

یەكێكی ترە لە گوندەكانی دوڵی شاورێ و كەوتۆتە ناوەڕاستی شاورێ ژمارەی دانیشتوانی گوندەكە بە پێی وەرز ئەگۆڕێیت لە هاوینان خەڵكی بۆ كشتوكاڵ و ئاودیری باخ و باخاتەكانیان هەموویان ڕەو لە گوند ئەكەنەوە كەژمارەیان ئەگاتە نزیكی ٥٠ ماڵ و سەرجەمی دانیشتوانەكەی ئەگاتە سەروی ٢٠٠كەس بەڵام لە زستان بە هۆی سەختی سەرماو سەهۆڵ بەندان و نەبونی خوێندنگا خەڵكی ڕوو لە ڕسنیە و شارەكانی تری دەوروبەر ئەكەن و تەنیا نزیكی ٢٩ ماڵێك لە گوندەكە ئەمێنەوە
لە ڕویی ئیداریەوە هاوشێوەی كوندەكانی تری شاورێ سەر بە ناحیەی سەركەپكان ئیدارەی ڕاپەڕینەو ٢٥ كم كەوتۆتە باكوری خۆرئاوای شاری ڕانیە.
گوندی ناوەزینان جیاواز لەگوندەكانی تری شاورێ هەڵكەوتەی گوندەكە تەختە و زیاتر زەویی كشتوكاڵی هەیە و كەمتر باخ و داری میوەی تێدایە و بۆ ئاودانی كشتوكاڵ و بەروبومەكانیان پدتیان سەرچاوەی ئاوی سروشتی بەستوە و گوندەكە دەوڵەمەندە بە ئاوی سروشتی
خەڵكی بە هەرەوەز و هاوكاری ئیش و كاری یەكترئەكەن و بێ بەرامبەر یارمەتی یەكتر ئەدەن كە ئەمەش هاوشیوەی گوندەكانی تری شاورێ داب و نەریتی كۆنی باب و باپیرانەوە ماوەتەوەو تا ئێستاش خەڵكی لە سەر هەمان. ڕێچكە بەردەوامن
سروشتی جوانی گوندەكە وای كردوە خەڵكی ڕانیەو دەروبەری لە هەر چوار وەرز بە گشتی و وەرزی هاوین بە تایبەتی ڕوی تێ بكەن و كاتەكانیان لە دەڤەرەكە بەسەر بەرن كە لە چەند ساڵی ڕابردوو ژمارەی گەشتیاران بە شێوەیەكی بەرچاو زیادی كردوەوئێستا خەڵكی جگە لە ڕانیە لە شارەكانی تری هەرێمی كوردستان ڕوی تێ ئەكەن .
ناوەزیان كەوتوتە نیوان چەند گرد و تەپۆلكەیەك كە بە پێی سەرچاوە مێژویەكان و قسەی پیرو بە ساڵا چاوانی دەڤەڕەكە ناوەكەشی هەر لەوەوە هاتوە گردیان تەپۆلكە لە زاراوەی ناوچەكە (زین) ی پێ ئەوترێیت بۆیە پێی وتراوە (ناوەزینان) واتا ناو زینان كە ئەمەش لەوەوە سەرچاوەی گرتوە كە گوندەكە كەوتۆتە نێوان چەند خین یان تەپۆلكەیەك.
مێژووی ژیان لە گوندەكە وەك گوندەكانی تری دوڵێی شاورێ مێژویەكی كۆنی هەیە كە بە پێی سەرچاوە مێژویەكان و ئەو شارستانیەتەی لە ناوچەكە ماوەتەوە بە تایبەت گوڕستانەكان مێژوی ژیان لە دەڤەرەكە ئەگەڕێتەوە بۆ ٦ هەزار ساڵ پێش مەسیح .
لە شۆڕشەكانی ڕزگاری خوازی گەلەكەمان بە گشتی و شوڕشی نوێی گەلەكەمان بە تایبەت خەڵكی گوندەكە هەم پێشمەرگە و هەم پشتیوان و پەناگە و بارەگای پێشمەرگە بون و خاوەنی چەندین شەهید و كەمئەندامی سەنگەرن.
چەندین جار گوندەكە لە لایەن ڕژێمە یەك لە دوای یەكەكانی عێڕاق سوتێندراورو خەڵكەكەی بە زۆر ڕاپێچی ئۆردوگا زورە ملێكان كراون و دەجار لە ساڵی ١٩٨٨ و دوای پروسەی بەدناوی ئەنفال گوندەكە لە لایەن ڕژێمی بەعس روخێنراو خەڵكەكەی گواستراناوە بۆ ئۆردوگای زورەملێی حاجیاوای ئەو كات و ناحیەی ئێستای حاجیاوا
لە دوای ڕاپەرینی گەلەكەمان لە بەهاری١٩٩١ خەڵكەكەی ڕویان لە گوندەكە كردەورو ئاوەدانیان كردەوە
ئەوەی جێگای باس كردنە گوندەكە هاوشانی گوندەكانی تری دوڵێی شاورێ ناوچەیەكی گرنگی گەشتیارین و خەڵكێكی زور ڕوو لە ناوچەكە ئەكات كە بە هۆی خراپی ڕێگاو بانی دەڤەڕەكە لە چەند ساڵی ڕابردوو دەیان كارەساتی دڵتەزێنی لێ ڕوداوە
گرنگە حكومەتی و هەڕێم و لایەنە پەیوەندی دارەكان ئاوڕێكی جدی لە دەڤەرەكە بدەنەوە كە ئەمە ئەبێیتە هۆی بوژانەوری ژێر خانی ئابوری هەم بۆ خەڵكی دەڤەرەكە و هەم بۆ هەرێمی كوردستان

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

تریفه‌ی‌ مانگی‌ ئاكۆیان

ئازاد سه‌راوی شۆڕش هه‌ڵچون و داچونه‌، هه‌ندێك جاران ڕوبارێكی‌ به‌لرفه‌یه‌، ...