سەرەکی » وتار » ئازاد ئیبراهیم ‌ » زەمەنی زێڕینی کورد لە عیراق

تاڵەبانییەکان لە بەغدا

زەمەنی زێڕینی کورد لە عیراق

لە مێژوویەکی دوورەوە کە کورد لە باشووری کوردستان ویستوێتی لەگەڵ بەغدا رێکبکەوێت و کێشەکانیان بە لێکتێگەشتن چارەسەربکات، تاڵەبانییەکان وەک (تاک و سیاسی و خاوەن بڕیار)، بەشێکی گرنگی تەواوی ئەو دانوستاندنانە بوون.

رۆژانێک کە مام جەلال لەناو ریزەکانی پارتیدا بوو، لە بیست و سییەکانی تەمەنیدا بوو، پیاوی ناو هاوکێشە سیاسییەکانی عیراق بوو، لە دیمەشق و لوبنان و میسر و …هتد وەک نموونەیەکی جوانی سیاسی لە باڵادا بوو.

بە بازدانێکی گەورە بەسەر مێژوودا، ئەگەر لە دانیشتنەکانی هەشتاکانی کورددا لەگەڵ بەعس بڕوانین، ئەوا دیسان سەرۆک تاڵەبانی بەناو کێڵگەی میندا دەڕواتە دانیشتنەوە لەگەڵ رژێمێکی دیکتاتۆریی وەک بەعسدا و زۆر زیرەکانەش لێی دێتە دەرەوە.

تاڵەبانی زۆر بێمنەتانە بەپێی کەشوهەوای سیاسیی کورد لەگەڵ بەعس یاریی سیاسی کردووە و پاشان ئامادەی دانیشتنیش بووە لەگەڵیاندا، هەرکات بارودۆخی نەتەوەیی و نیشتمانی ویستبێتی، مام جەلال لەگەڵ بەعسییەکاندا دانیشتووە و هەرکاتێکیش شەڕ و خەبات و قوربانیدان زەروور بووبێت، ئەوا تاڵەبانی لەگشت کەسێک زیاتر نەیاری بەعس و سەدام بووە.

هەر لەم چوارچێوەیەدا رۆژانێک تاڵەبانی دەچێتە بەغدا و لەدوای دانیشتن و گفتوگۆی چڕی نێوانیان، هەر خودی بەعسییەکان پاسەوانی دەکەن و دەیگەیەننەوە چیاکانی کوردستان، لەگەڵ ئەوەشدا رۆژانێکیش هەموو کوردێک لێخۆشبوونی بەعس دەیگرێتەوە، جگە لە»تاڵەبانی».

چ پێش راپەڕین و چ پاش راپەڕین، وێنەی تاڵەبانی و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەلای بەعس و سەدام حسێن نەگۆڕا، بەپێچەوانەوە رووداوی 31ی ئابی شووم، ناڕاستەوخۆ لێکەوتەی ئەو لێدانە سیاسییە بوو کە یەکێتی و خودی تاڵەبانی تووشی بەعسیان کرد. یەکێک لەو خاڵە جەوهەرییانەی هەمیشە ناکۆکیی نێوان (مام جەلال تاڵەبانی)و خودی (سەدام حسێن) یان یەکێتی و بەعسی تۆخ دەکردەوە، تێگەشتنی بەعس بوو لە رەهەندە نەتەوەیی و نیشتمانییەکەی یەکێتیی کە سەرۆک تاڵەبانی کردبوویە بنەمای کارکردن و خەباتی خۆی و حزبەکەی.

لە قۆناغی پێش پرۆسەی ئازادی و پاش پرۆسەی ئازادی عیراقیش کە سیستم و دەسەڵات لە عیراقدا گۆڕانکاریی بەسەرداهات و گۆڕدرا، پێگەی یەکێتی و رۆڵی تاڵەبانی نەک نەوەستا، بەڵکو وەک چۆن پێش پرۆسەی ئازادیی عیراق تێبینیی و زانیارییەکانی سەرۆک تاڵەبانی بۆ ئەمریکا و هاوپەیمانان گرنگ بوو، لە ڕووخاندنی بەعس و دەسەڵاتەکەیدا، بەهەمان شێوە ئەوە تەنها سەرۆک تاڵەبانی بوو تا چرکەساتی نەخۆشکەوتنی، توانیی لینکە بچڕاوەکانی عیراق، ناکۆکی عیراق لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکە، کرانەوەی عیراق بەڕووی دەرەوەدا، گەڕانەوەی عیراق بۆ ناو سیاسەتی جیهانی…هتد چاک بکاتەوە و بەها بۆ سیاسەت و پێگەی عیراق بگێڕێتەوە. بۆیە سەردەمی سەرۆک تاڵەبانی بە سەردەمی زێڕینی کورد لە عیراق ناودەبرێت.

کاتێک عیراقییەکان و پێکهاتە ناکوردییەکان پێیانوایە کە «هێشتا عیراق پێویستی بە فەلسەفە و دونیابینی و سیاسەتە حەکیمانەکەی تاڵەبانییە»، ئەمە مانای ئەوەیە هەموو تاکێکی عیراقی پێشوازیی لەو سیاسەت و بڕوایە دەکەن کە سەرۆک تاڵەبانی کاری پێکردووە و بنەمای کاری سیاسی حزبەکەشی بووە.

لەدوای ژیانئاوایی سەرۆک تاڵەبانی، هەموو ئەو قسانە راستبوون کە دەوترا «لاوازبوونی یەکێتی واتە لاوازبوونی کورد و عیراقیش»، کە تاڵەبانی لە نێوانەکەدا ونبوو، ئیتر کورد نوێنەرێکی هێندەی ئەو بەهێزی نەما تا لە عیراق و تەنانەت لە کوردستانیش شەڕی مافەکانی بۆ بکات.

تاڵەبانی بۆ کاری حزبی نەچووبووە بەغدا، بەڵکو ئەو پارێزەری خەباتێکی درێژخایەنی گەلی کوردبوو، باشترین بەڵگەش بۆ ئەم قسەیە بۆچوونەکەی (حەسەن عەلەوی)یە لەبارەی سەرۆک تاڵەبانییەوە کە دەڵێت «لەسەردەمی تاڵەبانیدا هەرکەسێکیش دژایەتیی کوردی بکردایە، دواجار تاڵەبانی نەیدەهێشت».

نها و خۆشبەختانە وا جارێکیتر و لەدوای خۆکۆکردنەوەیەکی باشی یەکێتی، خەریکە دیسان ئاسۆی گەشی تاڵەبانییەکان لە هاوکێشەی سیاسیی کورد ــ عەرەب (هەولێر ــ بەغدا)دا دەردەکەوێتەوە، واخەریکە جارێکیتر تاڵەبانییەکان وەک سەردەمی شاخ خەباتی سیاسی و خەبات بۆ مافەکانی کورد دەکەن لەگەڵ بەغدا.

لەڕابردوودا بۆمان دەرکەوت ئەو بۆچوونە راستە ئەگەر وەک جاران مێزی گفتوگۆکان لە بەغدا نوێنەری تاڵەبانییەکانی لێ نەبێت، جێگای ئومێد نییە. هەر وەفدێک کە لە هەولێرەوە دەچێتە بەغدا، ئەگەر (قوباد تاڵەبانی) لەگەڵ نەبێت، هەموو یارییەکە تێکدەچێت و هەڵدەوەشێتەوە. تەنانەت لایەنە عیراقییەکان تاڵەبانی کوڕ لە پێگەی باوکییەوە دەبینن و گەلێک کارئاسانییان کردووە تا جارێکیتر رۆحی تاڵەبانی گەورە ببێتە هەوێنی رێکەوتنی نێوان هەولێر و بەغدا.

سەردانەکانی رابردووی (قوباد تاڵەبانی) لەبەغدا دەلاقەی باشیان بۆ چارەسەر لەنێوان هەولێر و بەغدادا کردۆتەوە. وەک میدیا عیراقییەکان دەڵێن: ئێستا گۆڕانکارییەك لەنییەتی کورددا هەیە بۆ رێککەوتن لەگەڵ بەغدا.
نوێنەری تاڵەبانییەکان لەناو وەفدی کوردیدا بۆ بەغدا نە نەرمن کە مەسەلە رەواکە لەبیر بکەن! نەئەوەندەیش توندن کە بای بای لە عیراق بکەن!، بەڵکو لەسەر شێوازی سیاسەتی مام جەلال هەم داوای کەرکوک دەکەن و هەم مووچەش، هەم داوای مافی کورد و هەم بەهێزبوونی پێگەی عیراقیش، هەم ماف و هەم ئەرکیش. لەڕاستیشدا هەر ئەوەبوو سیاسەتی سەرۆک مام جەلال. ناکرێت لەلایەک شانازی بە عیراقەوە بکرێت و لەلایەکیش دژایەتی بکرێت، واتە لەلایەک بە قوڵایی ستراتیژی ناوی ببەین و لەلایەکیشەوە پشتی تێبکەین!

هەوڵەکان چ لەسەر ئاستی حزبی یەکێتیی کە ئێستا هاوسەرۆکان تاڵەبانین و چ لەسەر ئاستی حکومیش کە جێگری سەرۆک وەزیران تاڵەبانییە، جووڵەیەکی باش بەدیدەکرێت بۆ ئاساییکردنەوەی کێشەکانی نێوان هەولێر و بەغدا.

لە سەردانەکەی ئەم دواییەی قوباد تاڵەبانیدا وەک سەرۆکی وەفدی حکومەتی هەرێم و لە دیدارەکانی لاهور شێخ جەنگی تاڵەبانیشدا لە بەغدا بە گرنگەوە باسی کاریزمایی تاڵەبانی کراوە و بە پێویست زانراوە هەولێر و بەغدا بگەڕێنەوە بۆ سیاسەتی سەرۆک مام جەلال تاڵەبانی. کەواتە ئەم بڕوا پتەوە بە کارێزمایی و فەلسەفەی سەرۆک تاڵەبانی لە دوو خاڵدایە کە لەلایەک هەموو لایەنەکانی عیراق بڕوایان پێیەتی و دەیانەوێت ئیشی لەسەربکەن و لەلایەکیش دەرکەوتنەوەی تاڵەبانییەکانە لە بەغدا کە هیوای ئەوە دەدەنە دەست هەولێر و بەغدا کە زیاتر لەیەکتریی نزیک ببنەوە و بکەونەوە سەر رێچکەیەکی راستی کارکردنی پێکەوەیی.

 170 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*