سەرەکی » چاوپێکه‌وتن » كتێبێكی نوێ و زانیاری نەبیستراو بۆ یادی شەهید ئارامی سەركردە

كتێبێكی نوێ و زانیاری نەبیستراو بۆ یادی شەهید ئارامی سەركردە

دیداری ئاوات كۆكەیی

*مامۆستا مۆفەق ئەم كتێبەی تۆ جیاوازی چییە لەو كتێبەی ساڵی 1982 دەربارەی بەرهەمەكانی شەهید ئارام لە شاخ چاپ كراوە؟ یاخود ئەو كتێبانەی دیكە كە دوای راپەڕین لەبارەی ئەو سەركردە شەهیدەوە نووسراون؟

 

_ كتێبەكەی شاخ بەناوی (ئارام و بزوتنەوەی ئینتەرناسیۆنالیستی)یە، كە تایبەتە بەو وتارانەی لە ڕۆژنامەی هاوكاری دا شەهید ئارام لە ساڵانی 1972-1974 بڵاوی كردونەتەوە، كتێبەكە چوار ساڵ دوای شەهیدبوونی ئارام كۆكراوەتەوە و نوسراوە، بەڵام كاتێ سەیری ناوەڕۆك و بابەتەكان دەكەین، كەموكورتی زۆرە، كەمتر لە نیوەی بابەتەكانی شەهید ئارام لە خۆدەگرێت، واتا تەنها 24 وتاری تێدایە، لەكاتێكدا ئەم كتێبەی ئێستای من زۆربەی وتارەكانی لە خۆدەگرێت، ئەویش بەهۆی ئەوەی تەواوی ئەرشیفی ئەو ساڵانەی هاوكاریم لە بەردەستبووە.

ئەگەرچی بابەتەكانی شاخ زۆر كەموكورتیان تێدایە، بەڵام ئەگەر دۆخی ئەو كاتەی شۆڕش و جۆری چاپ و كەرەستەی بەردەست بێنینە بەردیدە، بەڕاستی كارێكی گرنگە و جێگەی دەستخۆشی و نرخاندنە. هەرچی دوای ڕاپەڕینە كۆمەڵێ كتێب لە بارەی شەهید ئارام دەرچوون، هیچ كام لەم كتێبانە بەوردی و تەواوەتی بواری ڕۆژنامەوانی شەهید ئارام لە خۆناگرن، بگرە سەرنج و كەموكورتی بەدیدەكرێت.

بەتایبەت ئەوەی زیاتر لای من جێگەی هەڵوەستەو قسە لە سەركردنە، بابەتەكانی شەهید ئارامە لە ڕۆژنامەی هاوكاری دا، كە تا ئێستا بەتەواوەتی ئاماژە بەسەرجەم وتارەكان نەكراوە، لە كاتێكدا من لەو كتێبەدا 54 وتاری شەهید ئارامم بڵاوكردۆتەوە، پێم وایە زۆرترین وتاری شەهید ئارام لە خۆدەگرێت، ئەمە جگە لەوەی ئاماژە بە چەند ناوێكی خوازراو كراوە كە زۆر لە نووسینی شەهید ئارام دەچن، لە ڕووی بابەت و ناوەڕۆك و وشەو دەربڕینەكان، هەرچەندە ئێمە لەكتێبەكە ئاماژەمان بەو ناوە خوازراوانە داوە، بەڵام تا بەتەواوی ساخ نەبنەوە وەكو بەرهەمی شەهید ئارام حیساب ناكرێن. هەروەها یەكەمجارە ئاماژە بەوە بدرێت كە لە ساڵی 1975 و دوای نسكۆی شۆڕش، شەهید ئارام وتارێكی لە رۆژنامەی هاوكاری بڵاوكردۆتەوە، بەڵێ یەكەمجارە ئاماژە بەو زانیارییە بدرێت لەبارەی ژیانی ڕۆژنامەوانی شەهید ئارامەوە.

ئەمە سەرەڕای ئەوەی لەم كتێبەدا بە وردی و بەگشتی ئاماژە بە ڕۆژنامەی هاوكاری دراوە لە ماوەی ساڵانی 1970-1975، بەتایبەت ساڵانی 1972-1975 كە شەهید ئارام لەو ماوەیەدا سەرپەرشتی لاپەڕەی دووەمی كردووە، بابەتەكانیشی لە گۆشەی (هەفتەی باسێك) بڵاوكردۆتەوە، ئاماژەش بەوە دراوە سەرجەم بابەتەكانی بەناوی خوازراوی (سوارە)وە بڵاوكردۆتەوە، جگە لە دوو بابەت نەبێ بەناوی (شاسوار، ش.ج.س)، هەموو بابەتەكانیشی لەلاپەڕە دوو دا بڵاوكراوەتەوە، تەنها یەك بابەت لە لاپەڕە هەشت دا. هەروەها ئەو زاراوە و دەستەواژە (سیاسی و ئابوری و ڕۆشنبیری) یانەی شەهید ئارام دەریبڕیون، لە كتێبەكەدا نیشاندراون و گوزارشت لە بیرو دیدی شەهید ئارام دەكەن.

 

*دیارە شەهید ئارام زیاتر وەك سەركردەیەكی سیاسی ناسراوەو كەمتر لە بواری نووسینەكانی و كاركردنی لەبواری راگەیاندا لای لێكراوەتەوە، ئایا ئەم كتێبەی بەڕێزت تیشكێكە بۆ سەر ئەو لایەنە فەرامۆشكراوەی؟

 

_ بەڵێ بەدڵنیاییەوە، تا ئێستا زیاتر قسە لەسەر ژیانی سیاسیی كراوە، هەر بۆیە زۆرترین لاپەڕەی كتێبەكە بۆ لایەنی ڕۆژنامەوانی شەهید ئارام تەرخانكراوە، چونكە تا ئێستا بەوردی و تەواوەتی باسی ژیانی ڕۆژنامەوانی نەكراوە، ئەوەشی لە رابردوو باسكراوە لە كەموكورتی بەدەرنییە، ئەمە لەكاتێكدا ماوەی ساڵانی 1972-1974 ئارام بەردەوام سەرقاڵی نووسین و كاری ڕۆژنامەوانی بووە لە ڕۆژنامەی هاوكاری، كە ماوەیەكی گرنگی ژیانی ڕۆشنبیری و ڕۆژنامەوانیی شەهید ئارام لەخۆدەگرێت.

 

*بەرهەمەكانی تەنیا وتارن یان چاوپێكەوتن و ڕیپۆرتاژو بوارەكانی دیكەی رۆژنامەگەرییە؟

_ سەرجەم بابەتەكان ئەوەی تا ئێستا ساخكراوەتەوە، بریتی یە لە وتاری ڕۆژنامەوانیی ڕۆژانە، لەبارەی وڵاتانی (ئاسیا، ئەفریقا، ئەمریكای لاتینی، وڵاتانی عەرەبی)، هیچ چاوپێكەوتن و ڕیپۆرتاژێكی ڕۆژنامەوانی لەخۆناگرێت.

هەروەك لەپێشوو باسم كرد، زۆربەیان لەلاپەرە دوو و لە گۆشەی (هەفتەی باسێك)بڵاوكراونەتەوە، بۆ بەرگریكردن لەگەلانی چەوساوە و ژێردەستەی جیهان دژی ئیمپریالیزم و سەرمایەداری، هاوكات بانگەشەكردن بۆ سۆشیالیزم.

 

*زانیارییە نەبیستراوەكان لەبارەی كاك ئارامەوە لەم كتێبەدا، بواری سیاسی و لایەنی دیكەی ئەو شەهیدەش دەگرێتەوە یان هەر لایەنە رۆژنامەنووسییەكەی؟

_ بەڵێ، هەر تەنها لایەنی ڕۆژنامەوانی نییە، بگرە زۆر لایەنی دیكەی ژیانی شەهید ئارام لە كتێبەكەدا باسكراوە، بۆنموونە: لە سەرەتادا لە میانی دانانی پێشەكییەك كە كاك مەلا بەختیار كاتی خۆی لە شاخ نووسیویەتی، كە سێكی نزیك و شارەزا و دڵسۆزی شەهید بووە، ئەمە جگە لە دانانی چەند پاشكۆیەك، گرنگی و بایەخی گەورەی هەیە، بەو پێیەی دیداری 42 هەمین ساڵیادی شەهید ئارامی تێدایە، كە ئەوانەی لەو یادەدا قسەیان كردووە، نزیكترین كەس و زۆرترین زانیارییان لەبارەی ژیانی (خێزانی، خوێندن، ڕۆشنبیری، سیاسی و سەربازی …هتد) شەهید ئارام لە خۆدەگرێت، بەتایبەتی لەماوەی گەڕانەوەی شەهید ئارام لە بەغداوە بۆ سلێمانی، خۆپەنادانی بۆ ماوەیەك لەماڵی شێخ عومەر تا چوونە دەرەوەی، ئەمە جگە لە بوونی بیبلیۆگرافیای كتێب و نووسینەكانی شەهید ئارام كە لە پاشكۆی كتێبەكە دانراوە، لەگەڵ وتارێكی بەڕێز عیماد ئەحمەد، كە هەریەك لەوانە زۆر لایەن و گۆشە و باس و بابەت لە بارەی شەهید ئارام لەخۆدەگرێت كە زۆر لەوانە بەنسبەت خوێنەرانەوە تازە و نەبینراو و نەبیستراون.

*كتێبەكە كەی دەكەوێتە بەر چاوی خوێنەران؟

_ بڕیارە لە یادی 43 ساڵەی شەهید بوونی ئارام لە 31/1دا بگاتە دەستی خوێنەران. دەمەوێت سوپاسی ناوەندی ڕۆشنگەریی چاودێر بكەم، ئەرك و تێچووی چاپكردنی كتێبەكەیان لە ئەستۆگرت، هەروەها سوپاسی برای سەنگینم كاك بوارنورەدین بكەم، ئەرك و ماندووبونێكی زۆری كێشا، لەمیانی پێداچوونەوەی كتێبەكە تا چاپكردنی.

 

لەكۆتاشیدا ئومێدەوارم لە ئایندەدا بتوانرێ سەرجەم نووسین و كتێبەكانی شەهید ئارام بە شێوازێكی جوان و پێشكەوتوو چاپ بكرێنەوە، چونكە تا ئێستا بەشی زۆری كتێب و نووسینەكانی شەهید ئارام، لەلای خوێنەر و توێژەرانی كورد، گومناون.

 236 جار بینراوە