سەرەکی » وتار » فەیسەڵ عەلی

فەیسەڵ عەلی

سەرکەوتنی شکست

21 زۆرجار گوێمان لەم قسەیە دەبێت کە دەڵێ، رێگەی سەرکەوتن بە گوڵ نەڕێزێندراوەتەوە، لە راستییدا ئەو قسەیە سەد دەر سەد راستە، سەرکەوتنی راستەقینە تەنها دوای ململانێیەکی سەخت لەگەڵ شکستدا دێت، ئەو خەسڵەتانەی مرۆڤ بۆ سەرکەوتن رادەهێنێت بەهایەکی ئەوتۆیان نییە، بەڵکو دوای بڕینی چەندین کۆسپ و تەگەرە و چارەسەرکردنی چەندین کێشە دێن کە دەبێ بە لەخۆبردەیی و سووربوون و ئیرادەیەکی بەهێزە ...

زیاتر »

تاعون رووی ئەرزی گۆڕی

20 هەندێک نەخۆشی مەترسیدار و بەدناو هەیە بوونە هۆکاری مردنی هەزاران مرۆڤ، وەک شیرپەنجە کە بە ئێستاشەوە چارەسەرێکی یەکلاکەرەوەی بۆ نەدۆزراوەتەوە، هەروەها چەند جەنگ سەدان هەزار کەسی لەناوبرد، بەڵام هەندێک نەخۆشی بەکتیری و ڤایرۆسی گوازراوە هەیە زۆر ترسانک و مەترسیدارترن لەسەر جیهان، وەک ئاگر لە کایا خیرا بڵاودەبنەوە، لەم پەڕی خۆرهەڵاتەوە دەگەنە خۆرئاوا و لە باکوورەوە دەگەنە باشوور و مرۆڤ ...

زیاتر »

ناسەنتراڵی و حوكمڕانیی چاك

شێوازی رێكخستنی ئیداریی تەقلیدی یان سەرەتایی لە سەدەی رابردوودا، سەنتراڵی ئیداریی بوو، كە بەمانای چركردنەوەی هەموو وەزیفە ئیدارییەكان لە دەستی دەسەڵاتی ناوەندیدا دێت، بەتەنیا ئەو دەسەڵاتە مافی دەركردنی بڕیاری لەهەموو وڵاتدا هەیە و سەرپەرشتیی هەموو دامەزراوە گشتییە نیشتمانییەكان، بەناوخۆییەكانیشەوە دەكات، بەوەش هەموو بەرژەوەندییە ئیدارییەكان دەچنە خزمەتی حوكمڕان و دار و دەستەكەیەوە. ئەو پەرەسەندنە خێرا و چۆنایەتییەی كە پەیوەندییەكانی نێوان هاووڵاتی ...

زیاتر »

قەیرانی بازاڕی کاری جیهان

کۆرۆنا گورزێکی گەورەی لە ئابووریی جیهان وەشاند، ئەمە هەر لە سەرەتاوە دیار بوو، هۆکارەکانیشی زۆرن، لە پێش هەموویانەوە داخستنی تەواوی بواره ئابوورییەکان بوو، وەستانی کەرتە ئابوورییە هەستیارەکان بوو، ئەوەش بە ئامانجی بەرگرتن بوو لە تەشەنەکردنی ڤایرۆسی کۆرۆنا. حکومەتەکان لەگەڵ تەشەنەکردنی کۆرۆنادا، بە پەلە پارەیەکی زۆریان بۆ رزگارکردن خستە نێو ئابوورییەکانیانەوە، کە هەر بە هەمان خێرایی ئابووری هەڵیمژی، بەبێ ئەوەی هەنگاوێکی ...

زیاتر »

لە هەناوی قەیرانەوە گۆڕانکاریی دەکرێت

زانایانی دەروونناسی پێداگیری لەسەر زەرورەتی زاڵکردنی لایەنی ئەرێنی رووداوەکان دەکەن، ئەو هەلومەرجەی مرۆڤی پێدا تێپەڕدەبێت، چەند ناخۆش و نەرێنی بێت، لەبەر ئەوەی تێڕوانینی نەرێنی و رەشبینی لاسەنگی و ناجێگیری لای تاکی مرۆڤ دروست دەکات، ژیانی لێ تاڵ دەکات و مێشکی بەو هەلومەرجەوە سەرقاڵ دەکات، تا ئەو رادەی رێگەی تەرکیزکردن و بیرکردنەوەی دروستی لێ دەگرێت، بەرهەمداریی کەم دەکاتەوە، رێژەی هەڵەکردنی بەرز ...

زیاتر »

کۆرۆنا هێرش دەکا و جیهانیش دەستەوەستانە، بۆ؟

ڤایرۆسی کۆرۆنا هێرشت بۆ دەکات لە هەر کوێ بیت، زیاد لەوەش مرۆڤ وەک ئامرازی بڵاوبوونەوەی خۆی بەکاردەهێنێت، جیاوازیی لە نێوان رەگەزێک و ئەویتر، نێر و مێ و دەوڵەمەند و هەژار ناکات. شێوەیەکی بازنەیی هەیە، بەپێی سەرچاوەکان تیرەکەی نزیکەی ١٢٥ نانۆمەترە، واتە بە چاو نابینرێت، تەنانەت بە میکرۆسکۆبە ئاساییەکانیش، نانۆمەتر بەشێکە لە هەزار ملیۆنی یەک مەتر. هێرشی کۆرۆنا لە شاری ووهانی ...

زیاتر »

چۆن مامەڵە لەگەڵ پاشەڕۆکانی کۆرۆنا بکرێت؟

موسیبەتەکانی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە هەموو لایەکەوە دووچاری کۆمەڵگە و ئابوورییەکەی دەبێتەوە، ئابوورییەکان لەلایەن حکومەتەکانیانەوە پشتیوانییەکی بەهێزی دارایی دەکرێن، تاوەکو لەوە زیاتر دانەچن، بەڵام موسیبەتێکی قورستر بەهۆی ئەم ڤایرۆسەوە هاتۆتەپێش، ئەویش چۆنیەتی ئیدارەدانی پاشەڕۆی چارەسەرکردنی نەخۆشە توشبووەکانی ئەم ڤایرۆسەیە. نەتەوە یەکگرتووەکان پێی وایە، ئەم پاشەڕۆیە کاریگەریی وێرانکاری لەسەر ئابووریی جیهان دەبێت، ئەگەر بە خێرایی حکومەتەکان رووبەڕووی نەبنەوە. پاشەڕۆ ئاساییەکان لە ...

زیاتر »

كۆرۆنا و دەرهاویشتەكانی

چەندین بۆچوونی لێكچوو و جیاواز لەسەر كۆرۆنا گوترا و نووسرا: بۆ لەم كاتەدا ئەم ڤایرۆسە دەركەوت، خۆپارێزی و چارەسەر، كاریگەرییە ئابوورییەكانی لەسەر دەوڵەتان و كەرتە ئابوورییەكان، بەتایبەتی گەشتیاری و فڕۆكەوانی و پیشەسازیی ئوتومبیل و مۆبایل و … چەندین شیكردنەوە و شرۆڤەی هەمەجۆر بۆ ئەم ڤایرۆسە كرا، هەر لەوەی لەعنەتی خودایە لەسەر چین بەوەی زوڵمی لە موسڵمانەكانی ئەیجوری كردووە، تا دەگاتە ...

زیاتر »

لە پێش و لە دوای كۆرۆناوە

بەهۆی پەرەسەندنی ئامرازەكانی گەیاندنەوە لە نێوان هەموو بەشەكانی گۆی زەویدا، ئێستا بە روونی دەردەكەوێت كە جیهان گوندێكی بچووكە، جیهان دەكەوێتە ژێر كاریگەریی هەر رووداوێكەوە كە لە هەر بەشێكی ئەم جیهانە رووبدات، نەخۆشی بە خێراییەكی زۆر لەم ناوچەوە بۆ ئەویتر دەگوێزرێتەوە، دیارە ئەمە بە پێچەوانەی رابردووەوەیە، كاتێكی نەخۆشی تاعون لە چین بڵاوبۆوە، كاریگەرییەكەی بە درەنگەوە گەیشەتە ئەوروپا. تەكنەلۆجیا، لەگەڵ بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی ...

زیاتر »

با له‌ كاته‌ قورسه‌كاندا به‌یه‌كه‌وه‌ بین

كاتێك نیشتمان به‌ هه‌لومه‌رجێكی قورسدا تێده‌په‌ڕێت، باشترین ئه‌وانه‌ی كه‌ ده‌بێ له‌گه‌ڵیدا بن خه‌ڵكه‌كه‌یه‌تی، ئه‌مه‌ش له‌ سۆنگه‌ی ده‌رككردن به‌وه‌ی كه‌ ئه‌وه‌ ئه‌ركێكی پیرۆزی نیشتمانییه‌، وه‌ك هه‌موو دامه‌زراوه‌ حكومییه‌كانی ئه‌م جیهانه‌، دامه‌زراوه‌كانی حكومه‌تی هه‌رێم به‌تایبه‌تی ته‌ندروستی و ده‌زگا ئه‌منییه‌كان، وه‌ك یه‌ك تیمێكی یه‌كگرتوو، زیاتر له‌وه‌ی پێویسته‌ بۆ گه‌مارۆدانی ڤایرۆسی كۆرۆنا و كه‌مكردنه‌وه‌ی رووبه‌ری بڵاوبوونه‌وه‌ی و كۆنترۆڵكردنی درێغیان نه‌كردووه‌، تاوه‌كو ته‌شه‌نه‌ نه‌كات و ...

زیاتر »