سەرەکی » ئەدەب و هونەر (پەڕە 25)

ئەدەب و هونەر

لەژێر دارهەنجیرەکەدا

رێبین حەمەئەمین زوو، پیاوێک مجێوری مزگەوتی گەڕەکەکەمان بوو، وەک پیاوەکانی تر نەبوو، هەمیشە کراسێکی سەوز و شەرواڵێکی خاکی کورتی لەبەر دەکرد و گۆرەویشی لە پێ نەدەکرد. وەک پیاوەکانی تر قسەی نەدەکرد و کڵاو و جامەدانی رەشی لەسەر نەبوو، سوور، کڵاو و جامەدانی سووری لەسەر دەکرد. رۆژانی پێنجشەممان ئێواران، عارەبانەیەکی لەو عارەبانانەی خەڵکی پێ بوو، بە کۆڵاناندا دەگەڕاو هاواری دەکرد: نانی ...

زیاتر »

چه‌پڵه‌ تلیاكی هونه‌رمه‌ندانه‌

حه‌مه‌ی شانۆ شانۆ هونه‌رێك له‌ قووڵایی ئه‌ده‌به‌وه‌ سه‌ری هه‌ڵداوه‌، له‌هه‌ر سه‌رده‌م و سه‌ده‌یه‌ك قۆناغ و فۆرمێكی نوێ دروستبووه‌، رێبازه‌ ئه‌ده‌بیه‌كانیش وه‌ك به‌رهه‌ڵستكاری و نوێكاری سه‌ریان هه‌ڵداوه‌، به‌كلاسیزم ده‌ستپێكردووه‌ و ئێستا گه‌یشتۆته‌ قۆناغی پۆستمۆدێرنه‌. پرسیاره‌گرنگه‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ ئایا ئێستا شانۆ له‌چ دۆخێكدایه‌؟ ئاخۆ شانۆ هونه‌رێكه‌ توانیویه‌تی له‌م سه‌رده‌می سۆشیال میدیایه‌دا زیندووێتی خۆی بپارێزێ ؟ وه‌ڵامی ئه‌م پرسیارانه‌ چه‌ند پرسیارێكن كه‌ ده‌بێ ده‌رهێنه‌ران ...

زیاتر »

سانسۆر دژی داهێنانە

سانسۆر ئەو شتەیە كە دەتوەستێنێت لەوەی دەتەوێت بیكەیت، ئەوەی نووسەرانیش قسەی لەسەر دەكەن ئەوەیە كە دەیكەن، نەك ئەوەی كە دەبێتە رێگر لەوەی دەیكەن. هیچ نووسەرێك نییە حەزی لەوە بێت باسی سانسۆر بكات، نووسەران دەیانەوێت باسی داهێنان بكەن، سانسۆریش دژی داهێنانە، وزەیەكی نێگەتیڤە، هێنانەئارای نەبوونە بۆ بوون، یان بە خواستنی وەسفێكی (تۆم ستورارد) بۆ مردن (نائامادەیی بوون). سەلمان روشدی له‌ عەرەبییه‌وه‌: ...

زیاتر »

له‌ شیعری ״ئه‌فسانه‌ی درۆیه‌كی درێژ״ی ته‌یب جه‌باردا

عه‌لی شێخ عومه‌ر 2-2 و کۆتایی مارك ئاوگه‌ ده‌نووسێت» شوێن په‌یوه‌ندییه‌كی پۆزیتیڤ و شوناسی له‌گه‌ڵ كاره‌كته‌ر و هۆشیاریدا هه‌یه‌، شوێن ئه‌و جێگایه‌یه‌ كه‌ په‌یوه‌ندی كۆمه‌ڵایه‌تی تێدا گه‌شه‌ ده‌كات، ناشوێن جێگه‌یه‌كه‌ تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی تیا ونه‌«7 كورتكردنه‌وه‌ی نیشتمان له‌ فاكته‌رێكدا، ناتوانێ سه‌رزه‌نشتی غه‌ریبوونی هاووڵاتی بكات، ناكرێ تووڕه‌ نه‌بێت كه‌ ده‌سه‌ڵات به‌نێوی نیشتمانه‌وه‌، له‌ سه‌رێكه‌وه‌ هه‌ستی خۆشه‌ویستی و مرۆڤبوونی لێت زه‌وت كردووه‌، له‌سه‌رێكی ...

زیاتر »

رۆمانی‌ مێزه‌ردز ده‌كرێت به‌ كوردی

كامۆ حه‌وێزی له‌ دوای‌ كرانه‌وه‌ی‌ كۆمه‌ڵگه‌ی‌ عیراقی‌ و كوردیی‌ به‌ڕووی‌ دونیادا، وێڕای‌ نووسه‌ره‌ دیار و خاوه‌ن ئه‌زموونه‌كان، كۆمه‌ڵێك نووسه‌ری‌ گه‌نجی‌ دی‌، به‌تایبه‌ت دوای‌ هه‌ژموونی‌ هێزه‌ كۆنخواز و شه‌ڕانگێزه‌كان ده‌رده‌كه‌ون و به‌دید و دونیابینییه‌كی‌ جودا ده‌نووسن، كه‌ هه‌ندێك له‌و رۆمان و نووسینانه‌ ده‌چنه‌ خانه‌ی‌ بوێریی‌ و چاونه‌ترسییه‌وه‌، شه‌هید یه‌كێكه‌ له‌و رۆماننووسانه‌ی‌ له‌م بابه‌ته‌دا قسه‌ی‌ له‌سه‌ر ده‌كه‌ین، كه‌ خاوه‌نی‌ دوو رۆمانه‌، ئه‌وانیش ...

زیاتر »

رووبه‌رێكی خاڵیی له‌ ره‌خنه‌

سه‌دیق سه‌عید رواندزی ره‌خنه‌ به‌ گشتی و ره‌خنه‌ی ئه‌ده‌بیش به‌ تایبه‌تی، یه‌كێكه‌ له‌و بواره‌ گرنگ و هه‌ستیارانه‌ی، كه‌ ده‌بێ به‌وپه‌ڕی راشكاویی، پیشه‌یی، بێلایه‌نی و دادوه‌رییه‌وه‌، كاری تێدا بكه‌یت. چونكه‌ كاتێ ره‌خنه‌گر ده‌كه‌وێته‌ ژێر كاریگه‌ریی دید و ئایدۆلۆژیا، یاخود پاشخانێكی سیاسی، ئیدی ره‌نگدانه‌وه‌ی له‌سه‌ر خودی ئه‌و ره‌خنه‌گرتنه‌ ده‌بێت و ناتوانێت له‌ نووسینه‌كانیدا له‌ ژێر ئه‌و كاریگه‌رییه‌ ده‌رچێت. له‌ نێوه‌ندی رۆشنبیری كوردیدا، ...

زیاتر »

كه‌یت وێنسڵت شۆخه‌كه‌ی تایتانیك

ئەدەب و هونەر كه‌یت وێنسڵت» Kate Elizabeth Winslet « ژنه‌ جوانه‌كه‌ی‌ سینه‌مای‌ جیهانی، ئه‌وه‌ی‌ بینه‌ری سینه‌ما بێت ده‌یناسێت. كه‌یت ئه‌كته‌ر و گۆرانیبێژی به‌ریتانی ساڵی 1975 له‌ ریدیگ – به‌ریتانیا له‌ دایكبووه‌، به‌وه‌ ناسراوه‌ كه‌ بچووكترین ئه‌كته‌ر بووه‌ كه‌ ته‌شریفی هێناوه‌ بۆ به‌رده‌م شاشه‌ی‌ ته‌له‌فزیۆنه‌كان و هه‌ر زوو جێگای‌ خۆی كردووه‌ته‌وه‌ و پێنج جار پاڵیوڕاوه‌ بۆ خه‌ڵاتی ئۆسكار و چه‌ند خه‌ڵاتی ...

زیاتر »

پێنج كورته‌چیرۆكی محه‌مه‌دهاشم ئه‌كبه‌ریانی

له‌ فارسییه‌وه‌: محه‌مه‌د كه‌ریم زۆپای كوژاوه‌ ئیش و كارم بووه‌ به‌ سه‌رداواندن و رامان له‌ خاڵێك. چی بكه‌م، هیچ ئیشێكی دیكه‌ نازانم. هه‌ر ئیشێك ده‌كه‌م و پێ ده‌خه‌مه‌ هه‌ر جێگایه‌ك و ده‌ست ده‌ده‌مه‌ هه‌ر شتێك بۆم… وازی لێ بێنه‌. دوێنێ چووم بۆ زه‌ماوه‌ندی یه‌كێ له‌ هاوڕێكانم… واز له‌مه‌ش بێنه‌. نه‌خێر ناكرێت وازی لێ بێنی، به‌لای كه‌مه‌وه‌ له‌م خاڵه‌دا ناكرێت وازی ...

زیاتر »

پیتی ئه‌لف بێ كۆنترین شێوازی چیرۆك گێڕانه‌وه‌یه‌

فه‌وزیه‌ كه‌ریمی له‌ دایكبووی كابوله‌. ساڵی (1980) كۆچی كردووه‌ بۆ ئه‌مریكا و له‌ كالیفۆرنیا گه‌وره‌ بووه‌. فه‌وزیه‌ له‌ بواری هونه‌ری شێوه‌كاریی و بایۆلۆجیدا خوێندوویه‌تی و ماسته‌ری هه‌یه‌ له‌ ئه‌ده‌بیاتی داهێنه‌ردانه‌دا له‌ كۆلیجی (مێلز) له‌ (ئوكلاند)ی كالیفۆرنیا. وێنه‌كێش و نووسه‌ره‌ و خه‌ڵاتی ده‌زگای (جێف رۆنا)ی نووسه‌رانی وه‌رگرتووه‌. له‌ ئیشه‌كانی وێنه‌كێشانی كتێبی (ماڵی خشت)ی (ئۆلین ئه‌هاروینیان ماركو) و چه‌ند به‌رهه‌مێكی تره‌. فه‌وزیه‌ ...

زیاتر »

له‌ شیعری ״ئه‌فسانه‌ی درۆیه‌كی درێژ״ی ته‌یب جه‌باردا

عه‌لی شێخ عومه‌ر 1-2 شیعرلای»ته‌یب جه‌بار»تێكه‌ڵه‌یه‌كه‌ له‌نێوان كۆمه‌ڵێ ره‌گه‌ز و كه‌ره‌سته‌، له‌نێو كۆمه‌ڵێ رسته‌ و وێنه‌دا، به‌جۆره‌ په‌یوه‌ندییه‌ك رێكده‌خرێن كه‌ له‌شیعردا نه‌بێت له‌دنیای واقیعدا نییه‌، شێوازی نووسین و ده‌ربڕین، له‌جیاوازی ره‌گه‌زه‌كانه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێت، له‌ رێچكه‌ی چه‌مكی هاودژه‌كانه‌وه‌ كێشمه‌كێشی هه‌سته‌كان پشتڕاست ده‌كاته‌وه‌، ره‌گه‌زه‌كانی بنیاتی شیعری، له‌به‌رجه‌سته‌كردنی هاودژه‌كاندا، پاڵنه‌ربن، ئه‌وا گۆشه‌نیگایه‌كی نوێ به‌ده‌قی به‌رهه‌مهاتوو ده‌به‌خشێت، چۆن به‌تیۆری ئه‌ندازه‌، به‌ له‌یه‌كدانی دووهێڵی ئاڕاسته‌جیاواز، ...

زیاتر »