سەرەکی » ئەدەب و هونەر (پەڕە 25)

ئەدەب و هونەر

میران ئه‌براهام:چیرۆكی ریالیستی و مێژوویی ده‌گێڕمه‌وه‌

پاش بڵاوكردنه‌وه‌ی رۆمانی شه‌وگه‌ڕه‌كان و پێشوازیی لێكردنی له‌لایه‌ن خوێنه‌رانه‌وه‌، نیشتمانی سارا دووه‌م رۆمانی بڵاوكراوه‌ی رۆماننووس میران ئه‌براهام-ه‌، كه‌ له‌ماوه‌یه‌كی كورتدا دووجار رۆمانه‌كه‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌. ناوبراو له‌م دیداره‌دا ده‌رباره‌ی رۆمانه‌ نوێكه‌ی‌ قسه‌مان بۆ ده‌كات. سازدانی: شاخه‌وان سدیق *وه‌ك ده‌ڵێن هه‌میشه‌ نووسین په‌یوه‌ندی به‌ڕابردووی نووسه‌ره‌وه‌ هه‌یه‌ و له‌ناو نووسیندا نووسه‌ر ده‌یه‌وێت باس له‌ڕابردووی خۆی بكات، به‌تایبه‌ت شكسته‌كانی، سه‌ره‌تاكانی نووسین لای تۆ چۆن بوون؟ ...

زیاتر »

به‌شێك له‌ كتێبێك،كاره‌كته‌ر

لۆرانس پێرین له‌ ئینگلیزییه‌وه‌: فاروق هۆمه‌ر له‌ به‌شی رابردوودا هه‌ر وه‌كو ئه‌وه‌ی هه‌ردووكیان لێكجودابن، به‌جیا له‌ كاره‌كته‌ر باسمان له‌ گرێ كرد. له‌ راستیا هه‌ر وه‌كو دوو تای ته‌رازوو، ئه‌و دووانه‌ جه‌سته‌یه‌كن و له‌ یه‌كدی جوێ ناكرێنه‌وه‌، هیچ جووڵه‌یه‌ك له‌ تایه‌كی جووڵه‌ له‌ تاكه‌ی به‌رابه‌ری ناخوڵقێنێ. هه‌ر یه‌ك له‌و تای ته‌رازووه‌ ده‌كرێت به‌جیا له‌باره‌یه‌وه‌ بدوێین و ده‌شێت بڕیار له‌سه‌ر ئه‌وه‌ بده‌ین ...

زیاتر »

جودایی له‌ نووسین و بیركردنه‌وه‌

دانا عه‌سكه‌ر مێژووی بزووتنه‌‌وه‌ی ئه‌ده‌بی رۆشنبیریی كوردی مێژوویه‌كی پچڕپچڕه‌، دابه‌‌شبوونی كورد و ئه‌‌ده‌بیاتی كوردی به‌‌سه‌ر چه‌ند وڵاتێكی غه‌یره‌ كورد، ئه‌‌مه‌ بۆ خۆی گه‌وره‌ترین گرفته‌ مێژووی ئه‌ده‌بی ئێمه‌ی پێدا تێده‌په‌ڕی، له‌ راستیدا ئینسانی ئێمه‌ ئه‌گه‌ر له‌و سیاقه‌وه‌ كه‌‌ له‌ باشووری كوردستانه‌‌وه‌‌ تیشك بخه‌‌ینه‌ سه‌‌ر مێژووی ئه‌ده‌بی كوردی، هه‌‌ست ده‌كه‌ین غه‌‌درێكی گه‌وره‌ له‌‌ رۆژهه‌ڵات و باكوور و رۆژئاوا كراوه‌، هه‌‌ر یه‌‌ك له‌ ...

زیاتر »

كچه‌ هه‌ژاره‌كان خه‌ون به‌چییه‌وه‌ ده‌بینن؟!

چیرۆكی: ئه‌میل زۆلا له‌ عه‌ره‌بییه‌وه‌: ئه‌رده‌ڵان عه‌بدوڵڵا پاش ئه‌وه‌ی ماوه‌ی دوانزه‌ سه‌عات كاری كردووه‌، ته‌نها پانزه‌ سه‌نتی وه‌كو كرێ ده‌ستكه‌وتووه‌. له‌ ئێواراندا ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ماڵه‌ هه‌ژار و ناخۆشه‌كه‌ی. به‌سه‌ر شۆسته‌كه‌دا ده‌ڕوات، كه‌ به‌هۆی سه‌رماوه‌ بۆته‌ یه‌ك پارچه‌ سه‌هۆڵ. ئه‌ویش له‌ سه‌رماندا هه‌موو گیانی ده‌له‌رزێت و ته‌نها یه‌ك شاڵی ته‌نكی ره‌شی به‌خۆیدا داوه‌ و هه‌موو جله‌كانی كۆن و دڕاون، له‌شولارێكی لاواز ...

زیاتر »

نان و شه‌راب

شار هه‌مووی ده‌حه‌وێته‌وه‌ كۆڵانه‌ رووناككراوه‌كان هێورده‌بنه‌وه‌ به‌درێژاییان گالیسكه‌ رازاوه‌كان به‌ مه‌شخه‌ڵی عه‌ڵایساو، ته‌قه‌ ته‌قی گه‌ڕانه‌وه‌یان دێت خه‌ڵك لێوڕێژ له‌ شادمانیی رۆژانه‌، به‌ره‌و ماڵه‌كانیان ده‌ڕۆنه‌وه‌… ئه‌م چه‌ند دێڕه‌ی‌ سه‌ره‌وه‌ سه‌ره‌تای‌ چامه‌ به‌ناوبانگه‌كه‌ی‌ فریدریش هۆڵده‌رلینه‌، كه‌ شاعیری‌ به‌ توانا و به‌ سه‌لیقه‌ی‌ كورد دلاوه‌ر قه‌ره‌داغی‌ وه‌ریگیڕاوه‌ بۆ كوردی‌ و به‌كر عه‌لی‌ نووسه‌ری‌ به‌توانا و شاره‌زا له‌ دنیای‌ هۆڵده‌رلین هه‌م به‌راوردی‌ ده‌قه‌ ئه‌ڵمانییه‌كه‌ی‌ ...

زیاتر »

ده‌بێ له‌ ئاستی ولیام فۆكنه‌ردا چی بكه‌ین؟

له‌ ئینگلیزیەوە: سیامه‌ند موهته‌دی له‌ مانگی‌ 7/2005 دا، ئۆپرا وینفێری له‌ په‌نجا و پێنجه‌مین بژارده‌ی یانه‌ی كتێب خوێندنه‌وه‌ و كاریگه‌ره‌كه‌یدا، هه‌ڵبژاردنێكی زۆر له‌ ناكاویی كرد. ئه‌و رایگه‌یاندنه‌ كه‌ مانگه‌كانی داهاتوو «هاوینی فۆكنه‌ر « ده‌بێت كه‌ له‌سه‌ر سێ رۆمانی فۆكنه‌ر (كه‌ گیانم ده‌سپارد)، (تووڕه‌یی و هاتوهاوار) و (رۆشناییه‌ك له‌ ئابدا) چڕ ده‌بێته‌وه‌ و ئه‌م سێ كتێبه‌ له‌پاكیجێكدا ئاراسته‌ ده‌كرێت، كه‌ بریتییه‌ ...

زیاتر »

رۆمان و دونیابینی

ئه‌ده‌بی عه‌ره‌بی ئه‌ده‌بێكی‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌، خاوه‌نی‌ گه‌ڵێك نووسه‌ر و رۆشنبیره‌ به‌تایبه‌ت له‌ ژانری رۆماندا، ئه‌م ساڵانه‌ش وه‌رگێڕه‌كانی خۆمان ده‌ستیانداوه‌ته‌ وه‌رگێڕانی‌ رۆمانی‌ عه‌ره‌بی و كه‌م و زۆر به‌شێك له‌ رۆمانی‌ عه‌ره‌بی‌ و به‌تایبه‌ت رۆمانی‌ نووسه‌ره‌ عیراقییه‌كان. ئه‌م كتێبه‌ش كۆمه‌ڵێك دیداره‌ له‌گه‌ڵ چه‌ند نووسه‌رێكی‌ عه‌ره‌به‌ كه‌ به‌شێك له‌ به‌رهه‌مه‌كانیان وه‌رگێڕدراون بۆ كوردی‌. رۆمان و دونیابینی نوێترین به‌رهه‌می ڕۆژنامه‌نووس شاخه‌وان سدیقه‌، ره‌نجده‌ر جه‌بار دیداره‌كانی ...

زیاتر »

جه‌زائیرییه‌ك له‌ فه‌ره‌نسا

ئەدەب و هونەر داگیركردنی‌ جه‌زائیر له‌لایه‌ن فه‌ره‌نساوه‌ له‌ ساڵی‌ 1830 بۆ 1962 یه‌كێكه‌ له‌ داگیركارییه‌ خوێناوییه‌كانی‌ مێژووی‌ جیهان، كه‌ تێیدا سه‌رده‌مێكی‌ دوور و درێژبووه‌ له‌ شه‌ڕ و به‌گژداچوونه‌وه‌، شۆڕشی جه‌زائیرییه‌كان و سه‌ركوتكردنی‌ له‌لایه‌ن داگیركه‌ری‌ فه‌ره‌نسییه‌وه‌. كه‌ دواجار به‌شۆڕشی یه‌ك ملیۆن شه‌هید جه‌زائیرییه‌كان توانییان داگیركه‌ری‌ فه‌ره‌نسی له‌ وڵاته‌كه‌یان بكه‌نه‌ ده‌ره‌وه‌. به‌ڵام كاریگه‌ری‌ فه‌ره‌نسا به‌سه‌ر جه‌زائیره‌وه‌ هێشتاكه‌ ماوه‌ و هه‌یه‌. ته‌نانه‌ت كاریگه‌ری ...

زیاتر »

رانانێک بۆ شیری رەش

نوها فایق شیری رەش شیری سنگی ژنێکی نووسەرە کە هەمیشە نەنکی ئاگاداری دەکاتەوە کە خەم نەخوات .چونکە هەرچەند خەم بخوات شیرەکەی زیاتر دەترشێت. خانمی نووسەر هەرچی دەکات ناتوانێت لەبیری بکات کە شیرەکەی چۆن دەترشێت و رەش هەڵدەگەڕێ. ئەم کتێبە چیرۆکی ململانێی ژنێکی نووسەرە لەگەڵ «خود»ە ناجێگیرەکانی ناو خۆی ،نێوان ئەو ژنەی کە دەیەوێت ئازاد بێت و لەهەر شوێنێکی زەوی ویستی ...

زیاتر »

سومبلی ئه‌ده‌بی رۆمانسیزم

شوكور سلێمان نووسین له‌باره‌ی ئه‌دیبێكی وه‌ك مه‌دام دی ستایل-ه‌وه‌ نه‌ك هه‌ر كارێكی ئاسان نییه‌، به‌ڵكو گه‌ڕانه‌وه‌یه‌ بۆ مێژووی سه‌رده‌مێك كه‌ ئه‌و كه‌ڵه‌ نووسه‌ره‌ی تێدا له‌ دایكبووه‌ سه‌ردمی ژان و به‌ره‌ژانی ئه‌ده‌بێكه‌ پڕێتی له‌ ململانێ و كێشمه‌كێشی سیاسی، ئه‌مه‌ سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی سه‌رده‌می له‌ دایكبوونی رێنیسانس و راپه‌ڕین و بووژانه‌وه‌ی ئه‌ده‌ب و مێژوو و كه‌لتووری ئه‌وروپییه‌. گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ سه‌رده‌می شۆڕشی فه‌ره‌نسی و ...

زیاتر »