سەرەکی » ئەدەب و هونەر » كچه‌ی هه‌نار

كچه‌ی هه‌نار

تارا فارس

له‌سه‌ر تاقی په‌نجه‌ره‌كه‌ دانیشتووم، له‌و بارانه‌ ده‌ڕوانم كه‌ نم نم ده‌بارێت و جار جار ناڵه‌ و گرمه‌ی هه‌وره‌كانیش له‌گه‌ڵ خۆی دێنێت. دڵۆپه‌كانی بارانه‌كه‌ نم نم وه‌ك فرمێسكه‌كانی من دێنه‌ خواره‌وه‌، هاوكات خالقیش له‌ رادیۆكه‌وه‌ به‌ سۆزێك كه‌ دڵ ئه‌توێنێته‌وه‌ (نه‌سیمه‌كه‌ی ساردی پایزی چ بێڕه‌حمی چ دڵبه‌ری) ده‌چڕێت. گوێ رادێرن بۆ ده‌نگی خالقی و سه‌دای هه‌وره‌گرمه‌، زیاتر و زیاتر قووڵم ئه‌كاته‌وه‌ و ده‌مباته‌وه‌ ناو خۆم. له‌و دیوی په‌نجه‌ره‌كه‌وه‌ دیمه‌نێكی هێند دڵڕفێنی هه‌یه‌ مرۆڤ راده‌گرێت و ناچار به‌ ته‌ماشاكردنی ده‌كات، دڵۆپه‌كان نه‌رم نه‌رم خۆیان ده‌كێشن به‌ گوێسه‌بانه‌كاندا و ناڵه‌ی هه‌وره‌ گرمه‌ش جوجكه‌كان ده‌خزێنێته‌وه‌ ناو كولانه‌كانیان.

زه‌نگۆڵه‌ی ملی كاریله‌كه‌، خاتوو زین راپێچی ده‌ره‌وه‌ ده‌كات و به‌خێرایی مه‌ڕ و ماڵاته‌كه‌ی ده‌كاته‌ ژووره‌وه‌. به‌ چه‌شنێك ئاوێزانی ده‌نگ و دیمه‌نه‌كه‌ بووم كه‌ هۆشم لای داپیره‌م نه‌بوو، كاتێك به‌ باوه‌شێك داره‌وه‌ هاته‌ ژووره‌وه‌ وتی: «رێحان گیان تا ئه‌م دارانه‌ ده‌كه‌مه‌ زۆپاكه‌وه‌ بڕۆ نه‌ختێك ئاو بكه‌ره‌ قۆرییه‌كه‌وه‌ و له‌سه‌ر زۆپاكه‌ داینێ.» قه‌یرێك دواتر، ده‌بوو بۆ هێنانی ئاو بڕۆمه‌ كانییه‌كه‌، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی نه‌ختێك دووربوو و رێگایه‌كی لێژیشی هه‌بوو، به‌ڵام تاقه‌ت پڕوكێن نه‌بوو.

له‌سه‌ر رێی كانییه‌كه‌ كه‌ژاڵم بینی. پاش سڵاوكردن و ده‌مه‌ته‌قێیه‌كی كچانه‌ كه‌ژاڵم به‌جێهێشت. كه‌ژه‌ ئه‌م رۆژانه‌ زیاتر و زیاتر چاوه‌كانی ئه‌دره‌وشانه‌وه‌ و بزه‌ی سه‌ر لێوه‌ ئاڵه‌كه‌ی دڵ ئه‌توێنێته‌وه‌. قه‌راره‌ چه‌ند مانگێكی تر بارگه‌ و بنه‌ی بپێچێته‌وه‌ و له‌ ئاواییه‌كه‌ی ئه‌وبه‌ر درێژه‌ به‌ ژیانه‌ نوێیه‌كه‌ی بدات. دوای ئه‌وه‌ی گۆزه‌كه‌م پڕكرد له‌ ئاو و ملی رێگام گرت، بۆنی كولێره‌كانی پووره‌ مه‌نیج له‌ ته‌نووره‌كه‌وه‌ رۆژه‌ڕێیه‌ك ده‌ڕوا، من به‌ره‌و لای خۆی راده‌كێشێت.

«خوا قوه‌تت بدات پوورێ گیان»
سه‌رفرازبیت رۆڵه‌، وه‌ره‌ كولێره‌یه‌كی گه‌رم بخۆ.
له‌سه‌ر ته‌نووره‌كه‌ داده‌نیشم. سووربوونه‌وه‌ و ره‌شی قه‌راغی كولێره‌كان ده‌مبه‌ستێته‌وه‌ به‌و رۆژگاره‌ تاریكه‌وه‌ كه‌ تیایدا ده‌ژیاین، لێ بۆن و تامه‌كه‌ی هه‌موو ئه‌و تاریكییه‌ی رۆژگار راده‌ماڵێت و چێژێكی نه‌ بڕاوه‌م پێ ده‌به‌خشێت.

نه‌ختێك دواتر، مام ئه‌حمه‌د وه‌ك گه‌نجێكی چوارده‌ ساڵ سه‌رو كه‌لله‌ی په‌یدابوو، هێند به‌ گوڕ و تین بوو كه‌ تاریكیی رۆژگار كاری لێ نه‌ده‌كرد و به‌رده‌وام له‌گه‌ڵ ره‌زه‌كه‌یدا ده‌ژیا و گۆرانی بۆ ده‌چڕی. ئاه‌ مام ئه‌حمه‌د چ بوونێكی تایبه‌تت هه‌یه‌ له‌م ژیانه‌دا.
سڵاوت لێ بێت مام ئه‌حمه‌د
چۆنی رێحان گیان، هه‌ناره‌كان چۆنن، وه‌ك ترێكانی من جوان و به‌ تامن؟
به‌ بزه‌یه‌كه‌وه‌ وتم: مام ئه‌حمه‌د گیان وه‌ك ترێكانی تۆ زۆرباشن، له‌گه‌ڵیا جوان و چێژبه‌خش.
ئای مام ئه‌حمه‌دی جوانبین و پڕ له‌ ژیان، خۆ ده‌زانی هه‌ردووكیان پێكه‌وه‌ چ ره‌نگێك و چ تامێك ده‌به‌خشن به‌م دنیا بێ ره‌نگه‌. پاش ماڵئاوایی له‌ مام ئه‌حمه‌د و تامكردنی هێشووه‌ ترێیه‌ك رێی ماڵه‌وه‌م گرته‌به‌ر .
هێشتا نه‌گه‌یشتوومه‌ته‌وه‌ ماڵ، له‌و دووره‌وه‌ دیمه‌نێك سه‌رنجی راكێشام، منداڵه‌كان چاوشاركێ ده‌كه‌ن، وه‌ك بڵێی خۆیان له‌ ساردوسڕی رۆژگار ده‌شارنه‌وه‌، له‌ پێش چاو بزرده‌بن. لێ به‌ قاقا و پێكه‌نینێك كه‌ له‌ گوێیه‌كاندا ده‌زرینگێته‌وه‌ خۆیان نیشانی رۆژگار ده‌ده‌ن. به‌م چه‌شنه‌ ده‌گه‌ڕێمه‌وه‌ ماڵه‌وه‌. پێش ئه‌وه‌ی بچمه‌ ژووره‌وه‌، له‌ درزێكی قاپییه‌كه‌وه‌ ته‌ماشای نه‌نكم ده‌كه‌م، چاویلكه‌كه‌ی كه‌مێك هێناوه‌ته‌ خواره‌وه‌ و برۆكانی به‌رزكردۆته‌وه‌، خه‌ریكی رستنی ته‌شیه‌كه‌یه‌تی كه‌ خه‌مه‌كانی شیئه‌كاته‌وه‌ و جوانییه‌ك به‌ ژیان ده‌به‌خشێت.

قه‌یرێك دواتر، به‌ده‌م به‌ستنی هه‌وریه‌كه‌م و توندكردنی فه‌قیانه‌كانم، به‌ره‌و پیری هه‌ناره‌كان ده‌ڕۆم، بزه‌یه‌ك ته‌واوی ده‌م و چاوم داده‌پۆشێت، ئاوێزانبوون له‌گه‌ڵ هه‌ناره‌كان… ئاه‌ خودا چ چێژێكی هه‌یه‌! دڵۆپی بارانه‌كه‌ هێشتا له‌سه‌ر هه‌ناره‌كانه‌، هه‌ندێك له‌وان سوور سوور بوون و شه‌قیان بردووه‌، هێشتا جوانی و چێژ ئه‌به‌خشنه‌ ژیان.

لێیان ئه‌ڕوانم و گۆرانیان بۆ ده‌ڵێم، ژیان پڕ ئه‌كه‌ین له‌ ترشی و شیرینی. هه‌ر وه‌ختێك ته‌ماشاتان ده‌كه‌م سوكناییه‌كی نه‌بڕاوه‌ دێت به‌ دڵ و ده‌روونمدا. ئاه له‌ ده‌ست جوانییه‌كانی خودا!
ئێواره‌ دێت، دوای ئه‌وه‌ی باخی هه‌ناره‌كانم جێهێشت و رێگای ماڵه‌وه‌م گرته‌ به‌ر، بیرم له‌ سپێده‌ی رۆژی دواتر ده‌كرده‌وه‌، بۆنی ناو باخه‌كه‌، شێی به‌یانیان، هه‌ناری قڵیشاو… له‌بیركردنه‌وه‌ بووم له‌ پێش ده‌رگای ماڵه‌وه‌ بووم كه‌ ده‌رگاكه‌م كرده‌وه‌ بینیم نه‌نكم لای ئاگردانه‌كه‌وه‌ سفره‌ی راخستووه‌. دۆ، كولێره‌، ساوه‌ر، ته‌ماته‌ له‌سه‌ر سفره‌كه‌ ریزكراون. ده‌نگی زیكه‌ زیكی قۆرییه‌كه‌ش ئاماژه‌بوو كه‌وا چاكه‌ش خه‌ریكه‌ ده‌م ده‌كێشێت.
له‌سه‌ر سفره‌كه‌ ده‌مه‌ته‌قێی من و نه‌نكم گه‌رمه‌.
نه‌نكم ده‌پرسێت: كچه‌ی هه‌ناره‌كه‌، له‌گه‌ڵ هه‌ناره‌كان چۆنی؟
«نه‌نه‌ گیان، تۆ خه‌می هیچت نه‌بێت، خۆ ئێمه‌ بێ یه‌ك هه‌ڵناكه‌ین، به‌بێ ئه‌وان زه‌رد و شه‌قبردووم، له‌گه‌ڵ ئه‌وان پڕم له‌ ژیان! ئێ نه‌نه‌ گیان تۆ به‌س پێم بڵێ، ئه‌م دۆیه‌ بۆ ئه‌وه‌نده‌ خۆش و به‌ تامه‌؟»
له‌و دیو په‌نجه‌ره‌كه‌وه‌، ئاسمان ساماڵه‌ و ئه‌ستێره‌كانیش ته‌واوی ئاواییه‌كه‌یان رووناك كردۆته‌وه‌.
كه‌مێك ده‌نگی رادیۆكه‌م زیادكرد، ماملێ به‌ نه‌رمی و به‌ سۆزه‌وه‌ «شه‌وه‌ دنیا وه‌كو زوڵفت سیاپۆش…» ده‌چڕێت، چاییه‌كه‌ش له‌ولای خۆمه‌وه‌ داده‌نێم و له‌ ناو دۆڵابه‌كه‌دا دواهه‌مین یادگارییه‌ك كه‌ بۆم به‌جێماوه‌ ده‌رده‌هێنم و ده‌ست به‌ خوێندنه‌وه‌ی ده‌كه‌م.
«رێحان، بۆن خۆشه‌كه‌ی باوكت، تۆ و داپیره‌ چۆنن. بیرتان ئه‌كه‌م، ئه‌گه‌ڕێمه‌وه‌ و تێر تێر بۆنت ئه‌كه‌م. كچه‌ی هه‌ناره‌كه‌، باسی هه‌ناره‌كانم بۆ بكه‌ خۆ باش ئاگات لێیانه‌، ته‌مه‌ڵی نه‌كه‌یت، یارمه‌تی داپیره‌ بده‌. له‌م رۆژگاره‌ سه‌خته‌دا، رووناكییه‌ك به‌ بۆ من و داپیره‌ش. خۆشمه‌وێن، ئه‌گه‌ڕێمه‌وه‌.»
چاوه‌كانم پڕ پڕبوون، خه‌می ئه‌و رۆژانه‌ به‌خوێندنه‌وه‌ی ئه‌م وشانه‌ له‌ ناخمدا سه‌رله‌نوێ بڵێسه‌ی گرتووه‌ و دانامركێته‌وه‌.
منیش به‌ سۆزێكی كچانه‌وه‌ ده‌ڵێم «وه‌ره‌ ئه‌ستێره‌كه‌ی شه‌وگاری تارم.» وه‌ره‌ و له‌م شه‌وگاره‌ تاریك و نه‌بڕاوه‌دا ببه‌ به‌ رووناكی، وه‌ره‌ با جارێكی دیكه‌ بچینه‌وه‌ لای هه‌ناره‌كان، ئه‌وانیش به‌بێ تۆ رانه‌هاتوون، هه‌ندێكیان زوو شه‌ق ئه‌به‌ن.

منیش له‌و هه‌نارانه‌م كه‌ شه‌قیان بردووه‌، ئه‌و رێحانه‌یه‌م كه‌ ئیدی وه‌ك جاران بۆنێكی خۆشم نییه‌، له‌ چاوه‌ڕوانی تۆدا زۆر ماینه‌وه‌، چاوه‌ڕوانی عه‌جه‌ب مرۆڤ ده‌توێنێته‌وه‌. چاوه‌ڕێ بووم باوه‌شێكی گه‌رمی باوكایه‌تی تۆ له‌م پایزه‌ وشك و سارده‌دا گه‌رمم بكاته‌وه‌، لێ جگه‌ له‌ جه‌سته‌یه‌كی سارد و سڕ و شه‌ق برد و هیچی تر نه‌گه‌ڕایه‌وه‌. به‌ ده‌م بیركردنه‌وه‌وه‌ قومێك له‌ چاكه‌ی ده‌ستم فڕده‌كه‌م، ته‌ماشایه‌كی ئه‌ولا ده‌كه‌م فرمێسك و پێكه‌نینه‌كه‌م پێكه‌وه‌ روخسارم داگیرده‌كه‌ن، نه‌نكم به‌ ده‌ست و په‌نجه‌ ره‌نگینه‌كه‌ی گۆره‌وی ره‌نگاوڕه‌نگ ده‌چنێت و ژیان پڕ ره‌نگ ده‌كات.
ئاه‌ چ جوانییه‌كه‌، ره‌نگاوڕه‌نگ كردنی ژیان به‌ ده‌ستی خۆت له‌ شه‌وگارێكی تاڵ، درێژ و نه‌بڕاوه‌دا.
به‌ ده‌نگی بانگی مه‌لای مزگه‌وته‌كه‌، نه‌نكم به‌ خه‌به‌ردێت، داره‌كان ده‌كاته‌ زۆپاكه‌وه‌ و بانگم ده‌كات: هه‌سته‌وه‌ زوو، هه‌ناره‌كان چاوه‌ڕوانی تۆن.
هه‌ورێكی تاڵ ئاسمانی داگرتووه‌ و له‌ پشتی شاخه‌كه‌وه‌ تیشكی خۆریش زۆر جوانتر له‌ دوێنێ ده‌دره‌وشێته‌وه‌، جیاوازتر خۆی ده‌نوێنێت، لای تاقی په‌نجه‌ره‌كه‌وه‌ سه‌یری ئاسمانی تاڵ و تووڕه‌ ئه‌كه‌م، دێته‌وه‌ یادم «كچه‌ی هه‌نار ، تۆ و هه‌ناره‌كان جوانترین یادگاری منن.»
چاوه‌كانم فرمێسكی تێدا قه‌تیس ماوه‌، زه‌رده‌خه‌نه‌ روخسارم ده‌گه‌شێنێته‌وه‌. قژم ده‌كه‌مه‌ پرچ و هه‌وریه‌كه‌ش كه‌مێك جوانتر له‌ دوێنی ده‌ئاڵێنم له‌ پرچم، فه‌قیانه‌كانم پێكه‌وه‌ توند ده‌كه‌م، ئاه له‌ده‌ست ره‌نگاوڕه‌نگی و ئه‌م گه‌ردوونه‌ خودا!.
نه‌نه‌ دوای تێكردنی پیاڵه‌یه‌ك چایی گه‌رم له‌و سپێده‌ پایزییه‌دا، بانگم ده‌كات و ده‌ڵێت: زووكه‌ ده‌ی، ژیان به‌رده‌وامه‌ به‌ تامی هه‌نار و بۆنی رێحان…

 359 جار بینراوە