سەرەکی » ئەدەب و هونەر » مێژووی‌ سیاسی و پێكه‌وه‌ ژیانی‌ شارێكپەڕە 2

دوایین فریشته‌

مێژووی‌ سیاسی و پێكه‌وه‌ ژیانی‌ شارێك

ئاكۆ كریم معروف

دوای‌ خوێندنه‌وه‌ی‌ رۆمانی‌ (دوایین فریشته‌) ی‌ شاعیر و رۆماننووسی‌ عیراقی له‌ دایكبووی‌ شاری‌ كه‌ركوك فازڵ عه‌زاوی‌، كه‌ زۆربه‌ی‌ نووسه‌ره‌ گه‌وره‌كان و چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌كانی‌ جیهان به‌ سه‌رسامییه‌وه‌ له‌م به‌رهه‌مه‌ ده‌ڕوانن و د. نه‌وزاد ئه‌حمه‌د ئه‌سوه‌د له‌ زمانی‌ عه‌ره‌بییه‌وه‌ وه‌ریگێڕاوته‌ سه‌ر زمانی‌ كوردی‌، ده‌زگای‌ چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی‌ سه‌رده‌م چاپی‌ كردووه‌، یه‌كه‌مین خاڵ كه‌ زۆر سه‌رنجی‌ منی‌ راكێشا، ئه‌وه‌بوو كه‌ (دوایین فریشته‌) رۆمانێكی‌ سیاسی گشتگیره‌، یان به‌رهه‌مێكه‌ زۆر به‌ قووڵی‌ مێژووی‌ سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی‌ شارێكمان بۆ ده‌گێڕێته‌وه‌ كه‌ هه‌میشه‌ ململانێ‌ گه‌وره‌كان له‌سه‌ر زۆر له‌ ئاسته‌ جیاوازه‌كاندا چه‌قی‌ یه‌كلاییكه‌ره‌بووه‌.

خاڵی‌ دووه‌م، رۆماننووس شێوه‌ی‌ خوێنێك چۆن به‌ده‌ماردا ده‌گه‌ڕێت تاوه‌كو ده‌گاته‌ دڵ جه‌سته‌ی‌ ئینسانه‌كه‌ ده‌ناسێت، به‌ هه‌مان وێنه‌ رۆماننووس رۆحی‌ كه‌ركوكی‌ خوێندۆته‌وه‌، ته‌نانه‌ت تا ده‌گاته‌ زنجیره‌ شاخه‌كانی‌ سلێمانی‌ و جه‌وه‌ڵ حه‌مرین و به‌ ئه‌ندازه‌یه‌ك خه‌یاڵی‌ فازڵ عه‌زاوی‌ ده‌گاته‌ مۆسكۆ و به‌غدا، به‌ هیچ شێوه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا نیم كورته‌ی‌ هیچ رۆمانێك باس بكه‌م، له‌به‌ر یه‌ك هۆ ئه‌ویش ئه‌و وێنه‌ گه‌وره‌ و سیحرییه‌ی‌ لای‌ خوێنه‌رێك دروست ده‌بێت كاڵ نه‌بێته‌وه‌، پاشان ئه‌و به‌رهه‌مه‌ ده‌تبات رووه‌و جیهانێك كه‌ زۆر قورسه‌ به‌ چه‌ند وشه‌یه‌ك وێنای‌ بكه‌یت.

دوایین فریشته‌. پێشبینی‌ هه‌موو ئه‌و قۆناغه‌ مێژووییانه‌ ده‌كات كه‌ به‌ وڵاتی‌ میزۆپۆتامیا تێده‌په‌ڕێت، سه‌رهه‌ڵدانی‌ ئیسلامی‌ سیاسی‌، جموجۆڵه‌ خێراكانی‌ حزبی‌ شیوعی‌، خوێندنه‌وه‌ی‌ عه‌قڵی‌ خه‌ڵكه‌ كاڵفامه‌كه‌ و هاندانیان بۆ په‌لاماردان و ئاژاوه‌گێڕی‌، خورافات و دروستكردنی‌ چه‌ندین حیكایه‌تی‌ جیاواز بۆ دروستكردنی‌ پاڵه‌وان، رۆمانێك پڕه‌ له‌ ورده‌كاری‌ ورد و سه‌رنجڕاكێش به‌ تایبه‌تی‌ له‌ دوای‌ شكستی‌ عوسمانییه‌كانه‌وه‌ له‌لایه‌ن هێزه‌ بریتانییه‌كانه‌وه‌ و دروستكردنی‌ كۆمپانیای‌ نه‌وت، كه‌ بۆ سه‌ره‌تاكانی‌ سه‌ده‌ی‌ بیست ده‌گه‌ڕێته‌وه‌.

له‌ راستیدا گه‌ر بمانه‌وێت له‌ شاری‌ كه‌ركوك وه‌ك هه‌ر مێژووی‌ سیاسی شاره‌كانیتر تێبگه‌ین، ده‌بێت ئه‌م به‌رهه‌مه‌ بخوێندرێته‌وه‌، له‌ كۆتاییدا ئه‌م كاره‌ ده‌مانباته‌وه‌ بۆ راستییه‌ك كه‌ مێژووی‌ ئه‌م شاره‌ مێژووی‌ زۆربه‌ی‌ كلتوور و نه‌ته‌وه‌ و كه‌مه‌ نه‌ته‌واتییه‌ جیاوازه‌كانه‌ به‌ هه‌موو ره‌نگ و بۆنێكیانه‌وه‌ به‌ داب و نه‌ریته‌وه‌، له‌ كۆتایدا مێژووی‌ شارێكه‌ قین له‌ دڵ نییه‌.

 97 جار بینراوە