سەرەکی » راپۆرت » نوكته‌ی‌ سیاسی‌، چه‌كی‌ ده‌ستی‌ گه‌لان دژی‌ ده‌سه‌ڵات‌و رژێمه‌كان دژ بە جه‌ماوه‌ر

نوكته‌ی‌ سیاسی‌، چه‌كی‌ ده‌ستی‌ گه‌لان دژی‌ ده‌سه‌ڵات‌و رژێمه‌كان دژ بە جه‌ماوه‌ر

و: كورده‌وان محه‌مه‌د سه‌عید

هه‌میشه‌ ئازار‌و كوێره‌وه‌رییه‌كانی‌ گه‌لان‌و ده‌سه‌ڵاتی‌ سیاسی‌ جۆرا‌وجۆر بابه‌تگه‌لی‌ به‌پیت بووه‌ بۆ هونه‌ری‌ نوكته‌ی‌ سیاسی‌‌و كۆمه‌ڵایه‌تی‌، كه‌ تا ئێستاش هونه‌رێكی‌ زیندووه‌. نوكته‌ یاخود جۆك، به‌ ئاشكرا‌و له‌سه‌ر ته‌خته‌ی‌ شانۆ بوترێ، یان به‌ چپه‌، بابه‌تێكی‌ سایكۆسۆسیۆلوجیه‌‌و زۆر جار رۆڵی‌ هه‌توان ده‌بینێ‌ بۆ ئازاری‌ گه‌ل، زۆر جاریش رۆڵی‌ جۆرێك له‌ خه‌بات دژی‌ ده‌سه‌ڵات‌و هه‌ندێك جاریش ده‌بێته‌ جۆرێك له‌ ریكلام له‌ به‌رژوه‌ندی‌ ده‌سه‌ڵات.

نوكته‌ چییه‌؟ نوكته‌ بۆ؟
د. عه‌مار یه‌زلی‌، مامۆستای‌ كۆمه‌ڵناسی‌ له‌ زانكۆی‌ وه‌هران-ی‌ جه‌زائیر له‌ لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كیدا سه‌باره‌ت به‌ نوكته‌ له‌ جیهانی‌ عه‌ره‌بی‌‌و جه‌زائیردا، نوكته‌ به‌ گرنگترین شێوه‌كانی‌ به‌رگری‌ رۆناكبیرانه‌ ئه‌ژمار ده‌كات له‌ هه‌ر كۆمه‌ڵگه‌یه‌كدا كه‌ سه‌ركوت كرابێت‌و فشاری‌ سیاسی‌‌و كۆمه‌ڵایه‌تی‌‌و ئابووری‌ له‌سه‌ر بێت. له‌و باره‌یه‌شه‌وه‌ ده‌ڵێ: نوكته‌ شێوازێكی‌ هونه‌ریی گاڵته‌پێكردن، یان یاری‌ پێكردنه‌، چواردیواری‌ بیناسازیی ره‌خنه‌ی‌ گاڵته‌جاڕانه‌یه‌ له‌ كۆمه‌ڵگه‌دا. ئاماژه‌ به‌وه‌ش ده‌كات، كه‌ كۆمه‌ڵه‌‌و گروپه‌كانی‌ ناو كۆمه‌ڵگه‌، هه‌ریه‌كه‌و نوكته‌ی‌ تایبه‌ت به‌ خۆی‌ به‌رهه‌م ده‌هێنێت، كه‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌ واقیعی‌ حاڵی‌ خۆی‌‌و هه‌ڵوێستی‌ خۆی‌‌و ئه‌و چین‌و توێژه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ نزیكه‌ له‌ خۆیه‌وه‌، هه‌ر بۆیه‌ سه‌یر نییه‌ كه‌ ده‌بینین مامۆستا نوكته‌ی‌ تایبه‌ت به‌ خۆی‌ هه‌یه‌، خوێنداریش به‌ هه‌مان شێوه‌، پزیشك‌و كارمه‌ندانی‌ كه‌رتێكی‌ دیاریكراویش نوكته‌ی‌ تایبه‌ت به‌ خۆیان هه‌یه‌، هه‌ریه‌ك له‌و كۆمه‌ڵه‌و گروپانه‌ نوكته‌كانیان گوزارشت له‌ تایبه‌تمه‌ندی‌ كاروباری‌ خۆیان‌و شێوازی‌ ژیانی‌ خۆیان ده‌كات.
د. عه‌مار جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌كاته‌وه‌، كه‌ نوكته‌ یه‌كێكه‌ له‌ شێوه‌كانی‌ به‌رگری‌ بۆ ئه‌و كۆمه‌ڵگانه‌ی‌ مینبه‌ری‌ دیموكراسییان نییه‌ بۆ ده‌ربڕین‌و ده‌وڵه‌تێكی‌ تۆتالیتار حوكمی‌ ده‌كات‌و به‌ ناوی‌ گه‌ل‌و زۆر جاریش به‌ ناوی سیمبولێكی‌ مێژووییه‌وه‌ خۆی‌ ده‌سه‌پێنێت، له‌ كۆمه‌ڵگه‌ی‌ له‌م جۆره‌دا خه‌ڵكی‌ په‌نا ده‌به‌نه‌ به‌ر ته‌كنیك‌و شێوازی‌ جیاجیا بۆ به‌رگری‌ كردن له‌ خۆیان‌و شكاندنی‌ هێڵه‌ قه‌ده‌غه‌ كراوه‌كان‌و هه‌موو تابۆكان، هه‌ر لێره‌شه‌وه‌ نوكته‌ی‌ سیاسی‌ سه‌ر هه‌ڵده‌دات. ئه‌و پسپۆڕه‌ ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ش ده‌كات، كه‌ له‌ كۆمه‌ڵگه‌ دیموكراسییه‌كانیشدا ئه‌مه‌ روو ده‌دات، به‌ڵام جیاواز، چونكه‌ له‌و جۆره‌ كۆمه‌ڵگه‌یه‌دا نوكته‌ی‌ سیاسی‌ زۆر كه‌مه‌‌و نوكته‌كان زیاتر كۆمه‌ڵایه‌تین‌و باس له‌ ئاكار ده‌كه‌ن.
عاسم ده‌سوقی‌ مامۆستای‌ مێژوو ده‌ڵێ: هه‌ر كاتێك قه‌یران‌و نه‌هامه‌تییه‌كان‌و فشار له‌سه‌ر خه‌ڵك زیاتر بێت‌و دڵه‌ڕاوكێ‌و نیگه‌رانی‌ گرژتر بێت، نوكته‌ش زۆر ده‌بێت، جا قه‌یرانه‌كان سیاسی‌ بن یان ئابووری‌ یاخود كۆمه‌ڵایه‌تی‌. ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌ش كرد، كاتێك رای‌ گشتی‌ ده‌رفه‌تی‌ ده‌ربڕینی‌ نه‌بوو، له‌ كه‌ناڵه‌ ره‌سمییه‌كانه‌وه‌ رێگه‌ی‌ پێ نه‌درا گوزارشت له‌ ره‌تكردنه‌وه‌‌و ناره‌زایی خۆی‌ بكات، ئیتر په‌نا ده‌برێ بۆ نوكته‌.
عادل حه‌موده‌ له‌ كتێبه‌كه‌یدا به‌ ناوی‌ نوكته‌ی‌ سیاسی‌ ده‌ڵێ: له‌ زۆربه‌ی‌ نوكته‌كاندا سه‌رۆكه‌كان ناشیرین ده‌رده‌كه‌ون، ئه‌مه‌ش مانای‌ وایه‌ خه‌ڵك ده‌یه‌وێ له‌ رێگه‌ی‌ نوكته‌كانه‌وه‌ بڵێ، ئه‌م خاوه‌ن هێز‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ خودا نین، به‌ڵكو وه‌ك هه‌ر كه‌سێكی‌ تر رووت ده‌بنه‌وه‌‌و شكستیش ده‌خۆن‌و ئازاریش ده‌چێژن.

بازاڕی‌ نوكته‌
سه‌عید سادق مامۆستای‌ كۆمه‌ڵناسی‌ له‌ زانكۆی‌ ئه‌مریكی‌ له‌ قاهیره‌ سه‌باره‌ت به‌ شوێنی‌ سه‌رهه‌ڵدان‌و بڵاوبوونه‌وه‌‌و بازاڕی‌ نوكته‌ ده‌ڵێ: نوكته‌ له‌ شوێنی‌ جیاجیاوه‌ دروست ده‌كرێت‌و ده‌خرێته‌ بازاڕه‌وه‌، به‌ڵام زۆربه‌یان شوێنه‌ گشتییه‌كانی‌ وه‌ك چایخانه‌كان‌و شوێنی‌ كاری‌ خه‌ڵكی‌ بازاڕی‌ سه‌ره‌كییانه‌. ئاماژه‌ به‌وه‌ش ده‌كات، دامه‌زراوه‌ی‌ خێزان ئه‌و شوێنه‌یه‌ كه‌ نوكته‌ی‌ سیاسی‌ تێدا شه‌ن‌و كه‌و ده‌كرێت‌و ده‌پاڵێورێت، توێژنه‌وه‌كان ئه‌وه‌یان سه‌لماندووه‌ كه‌ ئه‌و شوێنه‌ی‌ زۆرترین نوكته‌ی‌ سیاسی‌ تێدا ده‌وترێ، ناوماڵ‌و خێزانه‌، دوای‌ ئه‌ویش دامه‌زراوه‌ فێركارییه‌كان‌و ئه‌وجا دانیشتنه‌ گشتییه‌كان‌و چایخانه‌‌و قاوه‌خانه‌كان‌و كۆبوونه‌وه‌‌و بۆنه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانه‌.

رژێمی‌ سیاسی‌‌و سروشتی‌ نوكته‌كان
له‌ سه‌رده‌می‌ نوێدا، ده‌زگا هه‌واڵگرییه‌كان‌و ته‌نانه‌ت ده‌زگاكانی‌ تایبه‌ت به‌ پێوانه‌ كردنی‌ رای‌ گشتی‌ گرنگی‌ به‌ نوكته‌ی‌ سیاسی‌ ده‌ده‌ن‌و نوكته‌كان كۆ ده‌كه‌نه‌وه‌‌و شیكاریی بۆ ده‌كه‌ن‌و له‌ دووتوێی‌ راپۆرتدا به‌رزی‌ ده‌كه‌نه‌وه‌، هه‌ندێك رژێم له‌وه‌ ده‌ترسێ دوژمنه‌كانی‌ نوكته‌ی‌ سیاسی‌ به‌كار بهێنن، بۆ نموونه‌ جه‌مال عه‌بدولناسر له‌ وتارێكیدا كه‌ ساڵی‌ 1952 پێشكه‌شی‌ كرد ده‌ڵێ: من خۆم گوێ له‌ نوكته‌ ده‌گرم، به‌ڵام ده‌بێ وریا بین هه‌ندێك جار دوژمن وه‌ك چه‌كێك دژی‌ ئێمه‌ به‌كاری‌ ده‌هێنێ. ته‌نانه‌ت جه‌مال عه‌بدولناسر ئاماژه‌ی‌ بۆ ئه‌وه‌ش كرد، كه‌ ئیسرائیل له‌ پشت ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌وه‌ بێت.
عادل حه‌موده‌‌و هه‌ندێك له‌ نووسه‌رانی‌ تریش باس له‌و نوكتانه‌ ده‌كه‌ن كه‌ له‌سه‌رده‌می‌ جه‌مال عه‌بدولناسردا كراون‌و بڵاو بوونه‌ته‌وه‌. یه‌كێك له‌و نوكتانه‌ باس له‌وه‌ ده‌كات، كه‌ رۆژێك جه‌مال عه‌بدولناسر وا خۆی‌ ده‌گۆڕێ كه‌ نه‌ناسرێته‌وه‌‌و ده‌چێته‌ ناو خه‌ڵكه‌وه‌ تا بزانێ خه‌ڵكی‌ چۆن ده‌ژین، گوێی‌ لێ ده‌بێت، كارمه‌ندێكی‌ ده‌وڵه‌ت به‌ هاوڕێكه‌ی‌ ده‌ڵێ، مووچه‌كه‌ی‌ هه‌ر به‌شی‌ 10 رۆژ ده‌كات، هاوڕێكه‌شی‌ ده‌پرسێ، ئه‌ی‌ تا سه‌ری‌ مانگ به‌چی‌ به‌ڕێ ده‌چیت؟ له‌ وه‌ڵامدا ده‌ڵێ: به‌ ته‌مای‌ خوای‌، بۆ سبه‌ینی‌ جه‌مال عه‌بدولناسر (به‌ ته‌مای‌ خوای‌) به‌ نیشتمانی‌ ده‌كات.
نوكته‌یه‌كی‌ تر كه‌ ده‌ڵێ: رۆژێك شوێنه‌وارناسان مۆمیایه‌كی‌ فیرعه‌ونه‌كان ده‌دۆزنه‌وه‌، به‌ڵام نازانن كام فیرعه‌ونه‌یه‌، جه‌مال عه‌بدولناسر پێشنیاز ده‌كات بینێرن بۆ ده‌زگای‌ هه‌واڵگری‌ تا نهێنییه‌كه‌ی‌ بدۆزنه‌وه‌، دوای‌ چه‌ند سه‌عاتێك دێنه‌وه‌‌و پێی‌ ده‌ڵێن، گه‌وره‌م ره‌مسیسی‌ دووه‌مه‌، جه‌مال عه‌بدولناسر ده‌ڵێ، چۆنتان زانی‌؟ ئه‌وانیش ده‌ڵێن خۆی‌ وتی‌‌و دانی‌ پێدا نا.
نوكته‌یه‌كی‌ تر سه‌باره‌ت به‌ دۆخی‌ گوزه‌رانی‌ خه‌ڵك‌و كه‌میی خۆراك له‌ سه‌رده‌می‌ جه‌مال عه‌بدولناسردا ده‌ڵێ: كابرایه‌كی‌ ماسیگر ماسییه‌كی‌ باش راو ده‌كات‌و ده‌یباته‌وه‌ بۆ ژنه‌كه‌ی‌ ده‌ڵێ بۆمان سوور بكه‌ره‌وه‌ با بیخۆین، ژنه‌كه‌ی‌ ده‌ڵێ: رۆنمان نییه‌، كابرا ده‌ڵێ بیبرژێنه‌، ژنه‌كه‌ی‌ پێی‌ ده‌ڵێ هیچی‌ لێ نییه‌ پێی‌ ببرژێنم، كابرا ماسییه‌كه‌ فڕێ ده‌داته‌وه‌ ناو ده‌ریاوه‌، ماسییه‌كه‌ش ده‌ڵێ بژی‌ جه‌مال عه‌بدولناسر.
له‌ دوای‌ مردنی‌ جه‌مال عه‌بدولناسر-یش رژێمی‌ میسر هه‌ر گرنگی‌ داوه‌ به‌ نوكته‌، لیوا حه‌سه‌ن ئه‌بو پاشا وه‌زیری‌ ناوخۆی‌ پێشووتری‌ میسر له‌ لێدوانێكدا بۆ ژماره‌ی‌ سێی‌ ئاداری‌ 1998ی‌ گۆڤاری‌ روز ئه‌لیوسف دانی‌ به‌وه‌دا ناوه‌ كه‌ ده‌زگا ئه‌منییه‌كان له‌ سه‌رده‌می‌ ئه‌نوه‌ر سادات-یشدا نوكته‌كانیان كۆ كردۆته‌وه‌.

نوكته‌، ئامرازێك به‌ده‌ست ده‌سه‌ڵاته‌وه‌
شاكر عه‌بدولحه‌مید وه‌زیری‌ رۆشنبیری‌ پێشووتری‌ میسر به‌ سایتی‌ ره‌سیف22ی‌ راگه‌یاند، ده‌سه‌ڵاتداران له‌ جیهانی‌ عه‌ره‌بیدا زۆر جار نوكته‌ی‌ سیاسییان به‌كار هێناوه‌‌و بره‌ویان پێداوه‌، ئه‌وجا بۆ سه‌رقاڵ كردنی‌ خه‌ڵك‌و له‌بیر بردنه‌وه‌ی‌ كێشه‌ ئابووری‌‌و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانیان بێت، یان بۆ به‌تاڵ كردنه‌وه‌ی‌ سیاسی‌، یاخود بۆ بچووك كردنه‌وه‌ی‌ ئۆپۆزسیۆن بێت، حكومه‌ته‌كان هه‌ندێك نوكته‌ بڵاو ده‌كه‌نه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ له‌ ناو خه‌ڵكدا له‌ قورسایی سیاسی‌ ئۆپۆزسیۆن كه‌م بكه‌نه‌وه‌، وه‌ك ئه‌وه‌ی‌ به‌م دواییانه‌ به‌رامبه‌ر كه‌سایه‌تیی محه‌مه‌د به‌رادعی‌‌و حه‌میدێن سه‌باحی‌ كرا.
عادل حه‌موده‌ له‌ كتێبی‌ نوكته‌ی‌ سیاسیدا ده‌ڵێ: یه‌كێك له‌ نوكته‌ سیاسییه‌كان دژی‌ عه‌بدولحه‌كیم عامر دروست كرا، نوكته‌كه‌ش به‌م جۆره‌یه‌: رۆژێك عه‌بدولحه‌كیم عامر به‌ شه‌مس به‌دران ده‌ڵێ: ئه‌م به‌ڕێوه‌به‌ری‌ نووسینگه‌یه‌م زۆر گه‌مژه‌یه‌، ئه‌ویش ده‌ڵێ چۆنت زانی‌؟ له‌ وه‌ڵامدا ده‌ڵێ: ئێستا بۆت ده‌سه‌لمێنم‌و به‌ڕێوه‌به‌ره‌كه‌ی‌ بانگ ده‌كات‌و پێی‌ ده‌ڵێ: بڕۆ بۆ ماڵی‌ ئێمه‌، بزانه‌ من له‌وێم.. كابراش بێ سێودوو ده‌ڕوات‌و دوای‌ ماوه‌یه‌ك دێته‌وه‌‌و ده‌ڵێ: نه‌خێر قوربان تۆ له‌ ماڵ نه‌بوویت، ئه‌وجا عه‌بدولحه‌كیم به‌ شه‌مس به‌دران ده‌ڵێ: پێم نه‌وتی‌ گه‌مژه‌یه‌، ده‌یتوانی‌ ئه‌و هه‌موو رێیه‌ نه‌بڕێت‌و به‌ ته‌له‌فۆن پرسیاره‌كه‌ی‌ بكات.

نوكته‌ی‌ سیاسی‌ سنوور ده‌بڕێ
عه‌مار یه‌زلی‌ له‌ لێكۆڵینه‌وه‌كه‌یدا ده‌ڵێ: یه‌كێك له‌ تایبه‌تمه‌ندییه‌كانی‌ نوكته‌ی‌ سیاسی‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ سنووری‌ جوگرافی‌ ده‌بڕێت، له‌ وڵاتێكه‌وه‌ ده‌گوازرێته‌وه‌ بۆ وڵاتێكی‌ تر‌و له‌ رژێمێكه‌وه‌ بۆ رژێمێكی‌ تر، له‌ گه‌لێكه‌وه‌ بۆ گه‌لێكی‌ تر، هه‌ڵبه‌ت كاتێك ئه‌وه‌ روو ده‌دات كه‌ ژیانی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌‌و ئابووری‌‌و سیاسی‌‌و رووناكبیرییان هاوشێوه‌ بێت، ده‌توانین تێبینی‌ ئه‌وه‌ بكه‌ین كه‌ هه‌ندێك له‌و نوكتانه‌ی‌ له‌سه‌ر جه‌مال عه‌بدولناسر-ی‌ سه‌رۆكی‌ میسر دروست كرابوون، دواتر بۆ هواری‌ بۆمدین-ی‌ سه‌رۆكی‌ جه‌زائیریش به‌كار ده‌هات، به‌ تایبه‌ت ئه‌و نوكتانه‌ی‌ كه‌ زیاتر له‌سه‌ر كه‌میی ئازادی‌ راده‌بڕین‌و توندوتیژی‌ سیاسی‌ بوون.
دوای‌ نه‌مانی‌ جه‌مال عه‌بدولناسر، زۆری‌ نه‌برد نوكته‌كان گۆڕان بۆ گاڵته‌پێكردن به‌ ئه‌نوه‌ر سادات‌و نه‌خوێنده‌وارییه‌كه‌ی‌، بۆ نموونه‌ ئه‌و ئیدیۆمه‌ی‌ كه‌ ده‌ڵێ زانست رووناكییه‌، هه‌ڵیان گێڕابۆوه‌ بۆ (زانست رووناكییه‌، به‌ڵام نه‌زانیی له‌ویش رووناكتره‌). هه‌مان جۆری‌ گاڵته‌پێكردن بۆ شازلی‌ بن جه‌دید-ی‌ سه‌رۆكی‌ جه‌زائیر كه‌ دوای‌ بۆمدین هاتبووه‌ سه‌ر حوكم دووباره‌ بۆوه‌، به‌ پێی‌ یه‌كێك له‌ نوكته‌كان جارێك شازلی‌ له‌ كوڕه‌كه‌ی‌ خۆی‌ ده‌دات له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ پێی‌ وتبوو، (انت أمی‌) واته‌ تۆ نه‌خوێنده‌واریت، به‌ڵام شازلی‌ وا تێگه‌یشتبوو كه‌ كوڕه‌كه‌ی‌ دایك‌و باوكی‌ لێك جیاناكاته‌وه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ رسته‌ی‌ (انت امی‌)یش كه‌ به‌ واتای‌ تۆ دایكمی‌ هه‌مان رێنووس‌و شێوازی‌ گۆكردنی‌ هه‌یه‌.
عه‌مار یه‌زلی‌ جه‌خت له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌كاته‌وه‌، كه‌ كۆلۆنیالیزمیش نوكته‌ی‌ به‌كار هێناوه‌ بۆ دروست كردنی‌ ناكۆكی‌ له‌ ناو وڵاتێكی‌ دیاریكراودا، بۆ نموونه‌ نوكته‌ی‌ له‌سه‌ر شاوییه‌كان‌و قه‌بائیله‌كانی‌ جه‌زائیردا دروست ده‌كات، بۆ نانه‌وه‌ی‌ ناكۆكی‌، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ شاوییه‌كان له‌ ناوچه‌ شاخاوییه‌كاندا دژایه‌تی‌ كۆلۆنیالیزمیان ده‌كرد‌و به‌ره‌نگاری‌ ده‌بوونه‌وه‌. هه‌روه‌ها فه‌ره‌نسییه‌كان ویستوویانه‌ عه‌ره‌ب‌و ئه‌مازیغییه‌كان پێكدا بده‌ن، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش چه‌ندان نوكته‌یان دروست كردبوو، كه‌ گاڵته‌ی‌ به‌ عه‌ره‌ب ده‌كرد‌و به‌ربه‌ره‌كانی‌ به‌ شارستانی‌‌و خه‌ڵكی‌ ئازا له‌قه‌ڵه‌م ده‌دا، له‌ هه‌مان كاتدا نوكته‌ی‌ وایشی‌ دروست ده‌كرد كه‌ به‌ربه‌ره‌كانی‌ به‌ بێدین‌و بێ ئاكار له‌ قه‌ڵه‌م ده‌دا.
دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ جه‌زائیر سه‌ربه‌خۆیی به‌ده‌ست هێنا، زۆربه‌ی‌ ئه‌م نوكتانه‌ له‌ بازاڕدا نه‌مان، به‌ڵام ئه‌م جاره‌یان هه‌ندێك نوكته‌ی‌ تر سه‌ریان هه‌ڵدا، كه‌ فه‌ره‌نسا بۆ تێكدانی‌ نێوان میسر‌و جه‌زائیر به‌كاری‌ ده‌هێنان، یان بۆ تێكدانی‌ نێوانی‌ جه‌زائیر‌و تونس، یان به‌ پێچه‌وانه‌وه‌، هۆكاره‌كه‌یشی‌ ئه‌وه‌بوو كه‌ فه‌ره‌نسا رژێمی‌ ئه‌و وڵاتانه‌ی‌ به‌دڵ نه‌بوو، به‌ تایبه‌تی‌ رژێمه‌كه‌ی‌ جه‌مال عه‌بدولناسر له‌ میسر.
هه‌ندێك نوكته‌ی‌ سیاسی‌ هه‌ن كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ ململانێی‌ نێوان وڵاتانه‌وه‌ هه‌یه‌‌و وڵاتانی‌ له‌ كاتی‌ ململانێدا دژی‌ یه‌كتر به‌كاری‌ ده‌هێنن. د. حه‌میده‌ سمێسم له‌ كتێبه‌كه‌یدا به‌ناوی‌ (جه‌نگی‌ ده‌روونی‌) باس له‌وه‌ ده‌كات، كه‌ نوكته‌ وه‌ك چه‌كێك به‌كار هاتووه‌ له‌ نێوان ده‌ڵه‌ت‌و رژێمه‌ جیاجیاكاندا، بۆ نموونه‌ له‌ شه‌ڕی‌ هه‌شت ساڵه‌ی‌ نێوان عیراق‌و ئێراندا شتێك هه‌بوو ده‌توانین پێی‌ بڵێن جه‌نگی‌ نوكته‌، یان شه‌ڕه‌ نوكته‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ رۆژانه‌ له‌ رادیۆی‌ تارانه‌وه‌ به‌ زمانی‌ عه‌ره‌بی‌‌و به‌ شێوازی‌ جۆراجۆر، نوكته‌‌و قسه‌ی‌ نه‌سته‌ق دژی‌ عیراق بڵاو ده‌كرانه‌وه‌، ئێرانییه‌كان وه‌ستایانه‌ ئه‌و نوكتانه‌یان دروست ده‌كرد‌و بڵاویان ده‌كرده‌وه‌، دیار بوو سوودیان له‌ سه‌رده‌می‌ ئۆپۆزسیۆن‌و وه‌ستانه‌وه‌ دژی‌ رژێمی‌ شای‌ خۆیان وه‌رگرتبوو، كه‌ ئه‌و كات نوكته‌یان وه‌ك چه‌كێك دژی‌ شا به‌كار ده‌هێنا.

ره‌سف22

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*