سەرەکی » وتار » بارزان شێخ عوسمان‌ » ‎بەهاری رووزەردی عەرەبیی و لێکەوتەکانی

‎بەهاری رووزەردی عەرەبیی و لێکەوتەکانی

‎خۆشبەختانە هەر زوو کاتێک بەدواداچوونم کرد بۆ شەپۆلی هەڵچوونە دروستکراوەکانی باکووری ئەفریقا کە لە تونسی خەزڕا دەستی پێکردو گوێم لە تەحلیلەکانی ئەلجەزیرەو ئەلعەرەبیەش گرت، لە نزیکیشەوە ئاگاداری جیهانبینی‌و لێکدانەوەی دنیا دیدەو سیاسییە واقیع بینەکان بووم، بومە یەکێک لەو کەسانەی کە ئەو ناوە بە پێچەوانەوە لێک بدەمەوە کە لەو شەپۆلە بە خۆڕایی نرابوو بەهار.
‎زۆر ناچمە ناو وردەکارییەکان‌و سەرچاوەو هاندەرو پارەدار کردن‌و پشتیوانیی میدیایی ئەو مۆدیلە (کە بە ئاگاداریی ئیدارەی ئەوکاتەی ئەمریکاو بە (تمویل)ی قەتەڕیی، تورکیی، ئەنجومەنی باڵای ئیخوان موسلمین، سعودییەش کە بەرژەوەندییەکی هەبوو تا قەتەر نەبێتە پاڵەوان ) ئیخراج‌و ئینتاج کرا.بەڕاستیی بەهاری بەرهەمهێنەرانی ئەو فیلمەو پایزی گەلانی ئەو وڵاتانە بوو کە ئەو گێژەڵوکەی نەگبەتییە ئیخوانییە ئیرهابیە تیایاندا هەڵیکرد. ئەو حکومەتانەی کە لەو وڵاتانە لەلایەن سینارستانەوە رووخێنران جگە لە لیبیا پڕ لە کێشەی ئابووریی، کۆمەڵایەتیی بوون‌و بەدەست دیکتاتۆریەت‌و تاکڕەوییانەوە ئەیانناڵاند، بەڵام ئاڵتەرناتیڤە کە نەک خراپتر بوو و هەردو وڵاتی سوریاو یەمەنیان وێران‌و کاول کرد، وەک چۆن هەردو ئینقلابی شوباتی 1963 دواتریش تەموزی 1968 عیراقیان بەرەو نائارامی‌و کاول بوون پەلکێش کرد. لێکەوتەکان (تداعیات)ی ئەو بەهارە رووزەردە نەک هەر پایزی دیموکراسی هێنا بۆ ناوچەکەو تارماییەکەشی باڵی کێشا بەسەر کوردستانەکەی خۆشماندا، بەڵکو ئیرهابێکی فیکری هێنایە ئاراوە کە شوێنکەوتووانی هەڵخەڵەتاوی ئەو تراویلکە(سەراب)ە تف لە مێژوی هەموو حەرەکە سیاسییەکانی مێژوو بکەن بە چاک‌و خراپیانەوەو تەنیا تەنیا ئەو فیکرە بە شایستە بزانن کە خۆیان ئیدعای ئەکەن، ئەویش فیکری ئیسلامیی کۆنەپەرستی سونییە بە هەندێک ماکیاژی دیموکراسیی بەهارە رووزەردەکەی لەمەڕ ئیخوانییەکان.
‎باسی ئەو زەرەرو زیان‌و ماڵوێرانییە مرۆیی‌و مادییانە ناکەم کە ئەم بەهارە رووزەردە داویەتی، بەڵکو ئاماژە ئەکەم بۆ بە زۆر سەپاندنی ئەو ئیرهابە فیکرییە کە ئەو فیلمە هێناویەتییە ئاراوە، هەم لەوڵاتانی کارەساتبار هەم لە ناوچەکە بۆ نموونە لەم کوردستانەی خۆماندا، کە بەداخەوە نەک هەر بەشان‌و باڵی ئەم بەهارە رووزەردە یان ئەم پایزە نەفرەتلێکراوە عەرەبییە زۆر هەڵدراو بەڵکو چاویشی لێکرا.
‎لە کوردستان‌و هەندێ شاری عیراقیش هەوڵ درا کتومت ئەوەی لە وڵاتانی چەقی گێژەڵوکەی ئەم بەهارە دروستکراوە رووی دا دوبارە بکرێتەوە، بەڵام بەحوکمی ئەوەی سەرتاسەری نەبوو، سەری نەگرت‌و هەینییەکانی (إرحل، حاسمه‌و ئەوانیتر) شکستیان هێنا. بەداخەوە ئاسەوارەکانی ئەو ئیرهابی فیکرییەی بەهارە رووزەردە عەرەبییە ئیخوانییە تیرۆریستییە لە ناوچەیەکی کوردستان مۆدێلەکەی هەر دەمە زەرد ئەکرێتەوەو رابەرو مونەزیرەکانی ئەو ئیرهابی فیکرییە هێندە بە پەرۆشن بۆ دووبارە کردنەوەی تاقیکردنەوە شکستخواردووەکەی (الربیع العربی الحاسم)ەکەی ئەلجەزیرەو ئەلعەربیەش کە نەک هەرکەمبوونەوەیەکی لایەنگرو پشتیوانکەرەکانیان بە کوفر ئەزانن، ئامادەشن وەک چۆن جیش الحرو احرار الشام‌و داعش‌و نوسرەت‌و التحالف العربی سوریاو یەمەنیان کاولکردو ئیخوانەکان خەریک بوو میسرو تونسیش کاول بکەن، هەر بۆ ئەوەی خۆیان بسەپێنن، ئەمانیش بەهەمان شێوە ئەم ناوچەیەش بەو چەشنە وێران بێت.
‎ ئێستاش ئەو ئیرهابیی فیکرییە کە لەژێر پەردەی دیموکراسی‌و ئازادی‌و مافی زەوتکراوی خەڵک‌و دروشم‌و سیاسەت‌و رەفتاری پۆپۆلیستیی ببووە مۆتەکە، خەریکە شکست دەهێنێت، چونکە خەڵک ئەزموونەکانی وڵاتانی ناوچەکەو رەفتاری ئەوانیان بۆ ساغ بۆتەوە‌و نەک چیتر بە دەهۆڵ کوتانی ئەو دەستەو تاقمانە هەڵناپەڕن، بەڵکو رەخنەی جددی‌و توندیش ئەگرن لە پارتە تەقلیدییەکان‌و هەڕەشەیان لێ ئەکەن بۆ خۆچاککردن‌و ریفۆڕم‌و دەستبەرداربوون لە وتنەوەی دروشم‌و قسەی زل. کەچی ئەو گروپانە هەر لە پەلاقاژەیان‌و دەستیان داوەتە سیاسەتێکی دزێوو زۆر ترسناک‌و مەترسیدارتری لێکەوتەکانی تری ئەو بەهارە رووزەردەیە کە تەنیا ئیسرائیل سوودمەندی یەکەم‌و کۆتایی بوو تیایدا (کە من بەش بە حاڵی خۆم زۆرم پێخۆشە). ئەوەتا بۆ تۆڵەکردنەوە لە بەرەو شکستهێنانی ئیرهابی فیکریی، دەستدراوەتە پیلانی تفکردن لە خەباتی نزیکەی یەک سەدەی گەلی کوردستان هەر لە سەردەمی شێخ مەحمودەوە تا شۆڕشی ئەیلولی مەزن‌و شۆڕشی نوێ‌و راپەڕین‌و ئەزموونی حوکمڕانیی کوردستان‌و خۆشەویستکردنی سەردەمە تاریکەکان. بەڵێ راستە لە ماوەی ئەو خەباتە دوورو درێژەدا ئێستایشی لەگەڵ بێت، هەڵەی گەورەو کەموکورتیی هەبووە کەمتەرخەمیی، نەزانیی، گێلێتیی، لێکدانەوەی چەوتی بارودۆخ‌و تا بینەقاقا غەڵەت کراوەو زۆر دەرفەتی باش بە نەزانی‌و ئەنقەست لە دژی بەرژەوەندییەکانی گەل لەدەستدراوە، خەڵکێکی زۆر گیرفانی پڕکردووە لەسەر حسابی ئەو خەبات‌و قوربانیدانە، بەڵام لە بەرامبەردا سەدان هەزار کەس بە هۆشیاری‌و ئاگاییەوە گیانیان بەختکردووە بۆ بەگژداچوونەوە‌و پوچەڵکردنەوەی ئەو پیلان‌و سیاسەتە دڕندانەو شۆڤێنیانەی کە بەمەرامی لەناوبردنی گەلی کوردستان‌و کاولکردنی کوردستان داڕێژراوە، بەگشتیی گەل‌و خاکی کوردستان قوربانییەکی زۆرو زەوەندیان داوە بۆ مانەوەو بەرگریکردن، زۆر ناڕەواو تاوانە ئەو خەبات‌و قوربانیدانە بە بێ ئەهەمیەت‌و بێ نرخ سەیر بکرێت‌و یەکێک بێت‌و لە ژێر پەردەی خەمخۆریی‌و فرمێسک هەڵڕشتن بۆ فەقیرو هەژار هەمووی سفر بکاتەوە‌و هیچ نرخێکیان بۆ دانەنێت‌و ستایشی رژێمەکانی پێشووی عیراق بکات‌و رۆڵەکانی ئەم نەوەیە هان بدات‌و بڵێ ئەوانە هیچیان راستیان نەکردووەو بۆ گیرفانی خۆیان ئاگری شەڕیان هەڵگیرساندووەو حوکمیان گرتۆتە دەست‌و دواتریش راپەڕین بۆ مەرامی ئەندازیارانی پرۆسەکە کراوە، ئەگەر نا خەڵک لەسایەی ئەو رژێمانەدا گوزەرانی لەوپەڕی باشیدا بووە، دیارە ئەو کەسانەی زاتی ئەوە بکەن مانای وایە ئەڵێن ئەوانەشی گیانیان بەختکردووە یان نەزان‌و فریو خواردو بوون یاخود شەریکی ئەو تاوانە بوون کە بەناوی کوردایەتییەوە کراوە (وەک ئەو دەستەیە ئەڵێن).مونەزیرەکانی ئیرهابی فیکریی کە پاشماوەو لێکەوتەی پایزی ئازادیی‌و دیموکراسیین، هێندە رووقایمن داخی شکستەکانیان بەوە ئەڕێژن کە نەوەی ئێستا بێ ئەوەی سەردەمەکانی رابردوو ببینن، خۆزگە بەسەردەمی زەعیم سدیق‌و حەرەس قەومی‌و مولازم محسنەکان بخوازن، خۆزگە بەوە بخوازن کە پارە هێندە خۆشەویست کرابوو برا زمانی لە براکەی بدا لای دەزگا جاسوسییەکان، خۆزگە بەو دەورو دوکانە بخوازن کە سەربازێکی عەرەب لەناو بازاڕدا بێ هیچ سڵەمینەوەیەک سەد پیاوی بەشەخسیەت‌و سەد گەنجی قۆز بداتە بەر نوکی شەق، خۆزگە بەوە بخوازن کە هەرزانی بوو بەڵام هاوینان بەلێشاو گەنجەکان روویان ئەکردە مەیدانی کرێکاران‌و دۆزینەوەی کاری سێ مانگەو دامەزراندن لە مەلاریاکە (لە جیاتیی سەفەر کردن بۆ وڵاتان)، خۆزگە بەوە بخوازن کە لە سەدا بیستی خێزانەکان تەلەفزیۆنیان نەبووە، خۆزگە بەوە بخوازن کە رەشبگیریی بکرێت‌و گەنجەکان بگیرێن‌و لە بازاڕ گوللە باران بکرێن‌و پارەی گوللەکانیش لەکەسوکاریان وەربگیرێتەوە، هەزاران خۆزگەی تریش کە هەمووی ناڕەوان‌و ئەو مونەزیرو خاوەن بڕوانامە باڵایانە بۆ نەوەکانی ئێستاو داهاتووی داوا ئەکەن.
دیارە نەوەی ئەمڕۆو داهاتووش نەک خۆزگە بۆ ئەو رۆژە رەشانە ناخوازن، بەڵکو هەرگیزو جارێکی تریش لە هیچ دەست‌و دەسەڵاتدارێکی تری قبوڵ ناکەن لەژێر هیچ ناوێکدا کارێک بکرێت کە بچووکترین رەفتار پەیڕەو بکرێت تۆزقاڵێک بۆنی ئەو سەردەمە تاریک‌و داپۆڵێسەنەرانەی لێبێت، بەڵکو رۆژ بەڕۆژ گوشارەکانیان چڕ تر ئەکەنەوە تا دەسەڵاتداران رووبەرەکانی ئازادیی‌و دیموکراسیی رادەربڕین فراوان بکەن، مافەکانی مرۆڤ‌و مافەکانی ژنان‌و مناڵ زیاتر رێزیان لێ بگیرێت، عەدالەتی کۆمەڵایەتیی خۆشگوزەرانیی لە دروشمەوە بکەن بە کردار، دەستبەرداری سیاسەتی خۆخافڵاندن‌و کەمتەرخەمی بن‌و چیتر رەفتارو سیاسەتێک نەگرنە بەر کە دەستکەوتەکانی بەرهەمی قوربانیدانی نزیکەی یەک سەدەی گەلەکەمان بکەوێتە بەر هەڕەشە، ئەگەر نا ئەوا ئەبێت چاوەڕێی ئەوە نەکەن تا سەر جێی متمانەی کۆمەڵانی خەڵک بن.
بەمجۆرە وەڵامی خاوەن بیردۆزەکانی رووخاویی‌و بێ ورەیی‌و هەڵەشەیی‌و خۆسەپاندن ئەدەنەوە، نەک بەشانوباڵ هەڵدانی رژێمە برسی کەرو داپڵۆسێنەرو ئەنفال‌و کیمیاییەکان‌و زەعیم سدیق‌و حەرەس قەومییەکان‌و جەلادەکانی تردا بە تایبەتی رژێمی عەفلەقیی کە لە 1975 تا 1991 لە وەیشومە زیاتر هیچی پێشکەش نەکرد بەم گەلی کوردە، کە ئەو مونەزیرانە بە سەردەمی زێڕین باسی ئەکەن، ئامادەش نین سووکایەتیی بەو هەموو قوربانییانە بکەن کە لەفەرهەنگی مونەزیرانی ئیرهابی فیکریدا بەکار ئەهێنرێت.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*