سەرەکی » وتار » نڤیسکار » دەردە دڵ

دەردە دڵ

فەیلەسوفی ناسراو بيرتراند راسل (Bertrand Russell) لە نووسینێکدا توانج لەپەرەسەندنی رەوتی کۆمۆنیستی رەسمی لە یەکێتی سۆڤێیت دەدا و دەربرینەکەی وابوو کە جۆرێک کۆمیدیای تیابێت. بەس خۆی لە ناوەرۆکدا تراژیدیای حەشار دابوو.
وێناکەی راسل گەرەکی بوو پاشەکشێ لە بیروباوەڕ لە ژێر جەبری خۆسەپاندن و خودپەسەندی هەلومەرجی نەیاردا بەرجەستە بکات. وابوو کە لە ئەدگاری کارل مارکسدا ریشێکی پان و درێژ بوو، ئەوەی فریدریک ئەنجلزی هاورێ و هاورێبازی ریش درێژ، بەڵام پان نەبوو. رەفیق فلادمیر لینین سەکسوکەیەکی باریک بوو. رەفیق جۆزیف ستالین کردییە سمێڵێکی قیت، بێ ریش بە پانی و درێژی و تەنکە ریشیشەوە. جوتیارە ئۆکراینە ژیرو داناکە هاورێ خرۆشۆف کەچەڵیشی خستە سەر بێ سمێڵ و ریشێک کە گوزارشت بوو لە کۆمۆنیستی شۆرشگێر. راسلی فەیلەسوف فەوتی کرد، بەڵام گۆڕان و دەستکاری لە ئەدگاری کۆمۆنیزم هەرما و پەرەی سەند تا دوای رۆژگاری پاسەوانانی کۆن لە ئەندربۆف و برژنیف، دوای ئەوە پیرسترۆیکای هاورێ میخائیل گۆرپاچۆف هات کە گوایە دەڵێن بۆ چاکسازی و نوێبوونەوە چوو، کەچی ریش و سمێڵی نایە بان.
ئیتر لەوێ بەدوا نە سۆڤێت ما نەپەرەسەندن و پیرۆسترۆیکا کە قەرابوو وا زۆر و زەوەند بخایەنێ، هەموومان لە ژێر چەتریدا پیروخەرۆ بین.
ئاخر دەرکەوت مەسەلەکە بەریش نییە بە ئیشە. بۆیە شوکری فەزلی دەیگوت ئیش کە رووی لە هەورازە… باقیەکەی مەعلومە.
راستێكه‌ی چه‌قبه‌ستن، نه‌ك ریش به‌ستن و قژهێشتنه‌وه‌ و خولانه‌وه‌ له‌ جوغزی ته‌قلیدیدا سه‌ری سۆڤێتی خوارد و ئه‌م ته‌جره‌بە گه‌وره‌یه‌ی له‌ په‌لوپۆخست. باسی نموونه‌كه‌ی بیرتراند راسل و دیتنم وایه‌ له‌ بنچینه‌دا توانجه‌كه‌ی ئه‌ویش، بۆ گاڵته‌پێكردن نییه‌ به‌قه‌ده‌ر ئه‌وه‌ی بۆ تێفكرینه‌ له‌ دیارده‌ی نه‌مانی خه‌ون و ئه‌ندێشه‌ و ملكه‌چ بوون بۆ واقیعی داسه‌پاو، له‌ جیاتی ئه‌وه‌ی ئیراده‌ی واقیع گۆڕی هه‌بێت. بزووتنه‌وه‌ شۆرشگێرییه‌كان وا بردویانه‌ته‌وه‌ كه‌ واقیعبینی واقیع گۆڕ بوون. له‌ ره‌وتی نه‌گۆڕاندا واقیع زه‌فه‌ریان پێ ده‌با ئه‌گه‌ر ئه‌وان له‌ ململانێدا زه‌فه‌ر به‌ واقیعی داسه‌پاو نه‌به‌ن.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

كوشتن له‌سه‌ر ناسنامه‌

كوشتن له‌سه‌ر ناسنامه‌ ده‌سته‌واژه‌یه‌كی باوه‌ له‌ میدیای عیراقی ‌و عه‌ره‌بی ...