سەرەکی » وتار » پشتیوان جه‌مال » ناوچه‌ دابڕێندراوه‌كان، له‌به‌رده‌م مه‌ترسیی …

كۆبه‌ندی هه‌فته‌

ناوچه‌ دابڕێندراوه‌كان، له‌به‌رده‌م مه‌ترسیی …

ناوچه‌ دابڕێندراوه‌كان، له‌به‌رده‌م مه‌ترسیی سه‌رژمێریدا

ره‌نگه‌ ساڵه‌كان پێوه‌رێكی دیاریكراو و تایبه‌ت نه‌بن بۆ هه‌موو وڵاته‌كان،به‌ڵام له‌ زورێك له‌ وڵاتان پێنج ساڵ یا 10 ساڵ جارێك سه‌رژمێریی دانیشتوان ده‌كرێت. ئه‌گه‌ر به‌ شێوه‌یه‌كی زانستییانه‌ پێناسه‌یه‌كی سه‌رژمێریی بكه‌ین، ته‌نها بریتی نییه‌ له‌ زانینی ژماره‌ی دانیشتووانی وڵات، به‌ڵكو بریتییه‌ له‌ رووپێوكردنی گشتیی كه‌ حكومڕانانی هه‌ر وڵاتێك ده‌یكه‌ن به‌مه‌ستی زانینی ژماره‌ی دانیشتووان و دیاریكردنی رێژه‌ی نێر و مێ و دیاریكردنی ته‌مه‌ن و زانینی رێژه‌ی خوێنده‌واریی و نه‌خوێنده‌واریی ‌و دابه‌شبوونی ته‌واوی دانیشتووان به‌سه‌ر جوگرافیای وڵاته‌كه‌یاندا و دیاریكرنی لایه‌نی ئایینی و مه‌زهه‌بی و نه‌ته‌وه‌یی، هه‌روه‌ها بۆ لایه‌نی ئابووری و دابه‌شكردنی دارایی ‌و داهاتی وڵاته‌كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی دادپه‌روه‌رانه‌.
ئه‌گه‌ر باسی مێژووی سه‌رمێرییه‌كانی عیراق بكه‌ین، كه‌ له‌ بیسته‌كانی سه‌ده‌ی ڕابردووه‌وه‌ كراون، له‌ پاش ئینتیدابی به‌ریتانیا وه‌ له‌ساڵی 1927 تا 1997، هه‌شت سه‌رژمێریی له‌ عیراقدا كراوه‌، هۆكاری كه‌موكوڕیی هه‌ریه‌ك له‌م سه‌رژمێرییانه‌ش ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ نه‌بوونی ئامێری پێویست و خراپی راگه‌یاندن و یاخود به‌هۆی دژایه‌تیی ڕژێمی به‌عس له‌گه‌ڵ گه‌لی كورد كه‌ سه‌رده‌مانێك ناوچه‌ كوردستانییه‌كان له‌به‌ر جه‌نگ له‌گه‌ڵ پێشمه‌رگه‌ نه‌توانراوه‌ سه‌رژمێریی تێدا بكرێت، به‌ڵام ئێستادا، كه‌ هیچ كێشه‌یه‌كی نه‌ته‌وه‌یی یان رێگرییه‌كی ئه‌وتۆ نییه‌، له‌سه‌ر بنه‌مای ئه‌وه‌ی كه‌ وه‌زاره‌تی پلاندانانی عیراق باسی سه‌رژمێریی گشتی هێناوه‌ته‌وه‌ به‌رباس له‌گه‌ڵ هه‌رێمی كوردستاندا، به‌ڵام دوای چه‌ندین كۆبوونه‌وه‌ و به‌ستنی كۆنفرانس، هه‌ردوو وه‌زاره‌تی پلاندانانی عیراق هه‌رێم بڕیاریانداوه‌ كه‌ له‌ساڵی 2020دا سه‌رژمێریی گشتی دانیشتوانی عیراق بكرێت ‌و هه‌رێمی كوردستانیش بگرێته‌وه‌.
مه‌ترسیه‌كانی سه‌رژمێریی له‌ ناوچه‌ دابڕێنراوه‌كان
له‌ و ناوچانه‌دا دوو جۆر ته‌عریب رووی داوه‌:
یه‌كه‌م: له‌ ساڵی 2017 دا به‌هۆی رووداوه‌كانی دوای ریفراندۆمه‌وه‌، ژماره‌یه‌كی زۆر عه‌ره‌ب هێنراونه‌ته‌ كه‌ركوكه‌وه‌ و كه‌ هه‌ندێك سه‌رچاوه‌ به‌ لێشاوێكی گه‌وره‌ی ته‌عریب وه‌سفی ده‌كه‌ن به‌تایبه‌تی له‌ دوای هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ی 12/5/2018ه‌وه‌، بۆیه‌ پێشبینی ده‌كرێت ئه‌گه‌ر سه‌رژمێریی گشتی بكرێت، ئه‌وا به‌ئاشكرا ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ ژماره‌ی عه‌ره‌ب چه‌ند له‌م شاره‌ زیادیی كردووه‌، به‌تایبه‌تی كه‌ هه‌ندێك باس له‌ هاتنی چه‌ند سه‌د هه‌زار عه‌ره‌بێك ده‌كه‌ن بۆ ئه‌و شاره‌ و وه‌ك ده‌وترێت زۆربه‌شیان ناسنامه‌ی شارستانیی و فۆرمی خۆراكیان بۆ دروستكراوه‌،ئه‌مه‌ سه‌ره‌ڕای گه‌ڕانه‌وه‌ی هه‌زاران كه‌س له‌ ژن و منداڵی ئه‌و داعشانه‌ی كه‌ له‌ سوریاوه‌ گه‌ڕاوه‌نه‌ته‌وه‌ بۆ عیراق و به‌ ئامانج هێنراون بۆ ده‌وروبه‌ری كه‌ركوك، به‌ئاشكرا حكومه‌تی عیراق له‌ هه‌وڵی ئه‌وه‌دایه‌ كه‌ به‌ڵگه‌نامه‌یان بۆ بكات و وه‌ك دانیشتووی كه‌ركوك له‌قه‌ڵه‌م بدرێن.
به‌مجۆره‌ دیمۆگرافیای ناوچه‌ كوردستانییه‌كان تێكچووه‌، بۆیه‌ به‌ڕێوه‌بردنی سه‌رژمێریی له‌م دۆخه‌دا به‌ مه‌ترسیی ده‌زانرێت.
دووه‌م: حكومه‌تی ئێستای عیراق یان راستتر حكومه‌تی لۆكاڵیی كه‌ركوك به‌ فۆڕمێكی نوێ كاری كردووه‌ بۆ ئه‌م جۆره‌ ته‌عریبه‌،كه‌ به‌پێی چه‌ند راپۆرتێكی فه‌رمی، ئێستا له‌ چه‌ندین شوێن و به‌ تایبه‌تی له‌ (حه‌مدانیه‌) و (به‌رته‌له‌) و (خورماتوو)، گوندی (په‌ڵكانه‌) و گونده‌كانی تری سه‌ربه‌ ناحیه‌ی (سه‌رگه‌ڕان)ی قه‌زای دوبز، ته‌نانه‌ت له‌ناو سه‌نته‌ری شاری كه‌ركوكیش كه‌ ناوچه‌ی نه‌وتین، هه‌ندێك لایه‌نی شیعی به‌ پاره‌ی زۆر زه‌وی و خانووی خه‌ڵكه‌ ره‌سه‌نه‌كه‌ ده‌كڕنه‌وه‌، به‌ مه‌به‌ستی ئه‌وه‌ی دیموگرافیای ناوچه‌كه‌ بگۆڕن و به‌ ته‌واوی بكه‌وێته‌ ژێر كۆنترۆڵی خۆیانه‌وه‌ و به‌پێی ده‌ستووریش «خاوه‌ن موڵك مافی خۆیه‌تی مامه‌ڵه‌ به‌ موڵكه‌كه‌یه‌وه‌ بكات و چۆنی بوێت وای لێ بكات له‌ چوارچێوه‌ی یاسادا» له‌به‌رئه‌وه‌ له‌ هیچ بارێكدا ناكرێت رێ به‌ خه‌ڵك نه‌درێت موڵكه‌كانیان بفرۆشن، و ئه‌گه‌ر كار له‌سه‌ر هۆشیاركردنه‌وه‌شیان بكرێت،ئه‌وا بیانووی ئه‌وه‌یان هه‌یه‌ كه‌ ناوچه‌كه‌یان له‌ڕووی خزمه‌تگوزارییه‌وه‌ خراپه‌و كه‌ڵكی ژیانی تێدا نه‌ماوه‌، هه‌ر به‌هه‌مان مه‌به‌ستی ته‌عریبكردنیش پشتگوێ خراون.
له‌سه‌رووی ئه‌م جۆره‌ ته‌عریبانه‌شه‌وه‌، مه‌سه‌له‌ی مادده‌ی 140، كه‌ تا ئێستا به‌پێی ئه‌م ماده‌یه‌ ئه‌م ناوچه‌ كێشه‌ له‌سه‌رانه‌ یه‌كلایی نه‌بۆته‌وه‌، هه‌موو ئه‌م مه‌ترسییانه‌ له‌م كاته‌دا پێمان ده‌ڵێن سه‌رژمێریی له‌ ناوچه‌ كێشه‌له‌سه‌ره‌كاندا مه‌ترسیدارن و له‌به‌رژه‌وه‌ندیی كورددا نین، بۆیه‌ ئه‌وه‌ی كه‌پێویسته‌ ده‌سه‌ڵاتدار و به‌رپرسانی كورد بیكه‌ن، له‌مپه‌ر دروستكردنه‌ له‌به‌رده‌م سه‌رژمێریی له‌ دۆخێكی له‌و جۆره‌داو رازی نه‌بوونه‌ به‌م سه‌رژمێرییه‌، چونكه‌ به‌دڵنیاییه‌وه‌ له‌دۆخێكی له‌م جۆره‌دا سه‌رژمێریی بكرێت، ده‌بێته‌ هۆی كه‌مكردنه‌وه‌ی ژماره‌ و رێژه‌ی كورد و كه‌م بوونه‌وه‌ی ئه‌م ژماره‌و رێژه‌یه‌ و به‌رله‌ هه‌موو شتێك زیان گه‌یاندنه‌ به‌و 17%-ه‌ی كه‌ كه‌میشكراوه‌ته‌وه‌ و له‌ده‌ستدانی ناوچه‌ كێشه‌له‌سه‌ره‌كان، دۆڕان له‌ سه‌رژمێرییدا بۆ كورد زۆر كاره‌ساتبارتره‌ له‌ دۆڕان له‌ هه‌ڵبژاردن، چونكه‌ هه‌ڵبژاردن بۆ چوار ساڵه‌، به‌ڵام سه‌رژمێریی له‌م ژینگه‌یه‌ی كه‌ عیراقی تێكه‌وتووه‌، له‌وانه‌یه‌ بۆ بیست ساڵی دیكه‌ش سه‌رژمێریی نه‌كرێته‌وه‌ و پابه‌ند نه‌بێت به‌ كاتی ستانداردی سه‌رژمێرییه‌وه‌.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*