سەرەکی » ئاراستە » سه‌ید مه‌حمود سه‌ید محه‌مه‌د

له‌ بیره‌وه‌ریی تێكۆشه‌رێكدا

سه‌ید مه‌حمود سه‌ید محه‌مه‌د

خەندە سەرکەوت

سه‌ید مه‌حمود كوڕی سه‌ید محه‌مه‌دی كاولان, له‌ ساڵی 1939 له‌ گوندی (شه‌وگێڕ)ی ناوچه‌ی شێخ بزێنی خواری پارێزگای كه‌ركوك له‌ دایك بووه‌, باوكی له‌ گوندی كاولانی ده‌شتی كۆیه‌وه‌ كۆچی كردووه‌و له‌ گوندی شه‌وگێڕ هاوسه‌رگیری كردووه‌, سه‌ید محه‌مه‌د باوكی به‌هۆی نه‌خۆشی و ئازاره‌كانیه‌وه‌ سه‌رهه‌ڵگرتنێكی ئه‌به‌دی ده‌ڕواو ناگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ گوند, له‌ غه‌ریبی‌ سه‌ر ده‌نێته‌وه‌, عه‌نیفه‌ی دایكی سه‌ید مه‌حمود كه‌ ناسراو بوو به‌ عه‌نیف سه‌یده‌, به‌ بێوه‌ژنی دوو كوڕه‌كه‌ی به‌خێو ده‌كات, به‌ كرێكاری و خزمه‌تكردنی خه‌ڵك, وێڕای ئه‌وه‌ی زه‌ویه‌كی زۆری سه‌دان دۆنمی به‌ پیت و به‌ره‌كه‌تی له‌ باوكیه‌وه‌ بۆ به‌جێ ده‌مینێت, وه‌لێ ئاغای گوند ده‌ستی به‌سه‌ردا ده‌گرێت, ئه‌ویش میرخاسانه‌ به‌ره‌و رویان ده‌بێته‌وه‌و كۆڵنادات له‌ داواكردنی حه‌قی خۆی, تا به‌ هه‌ڕه‌شه‌و تۆقاندن ناچاری ده‌كه‌ن گوند به‌جێ بهێڵێت له‌ گوندی په‌ڵكانه‌ی ته‌نیشت گوندی شه‌وگێڕ نیشته‌جێ ده‌بێت.
سه‌ید مه‌حمود وێڕای هه‌ژاری دایكی ده‌ینێرێته‌ حوجره‌ی خوێندنی ئاینییه‌وه‌, هه‌موو پله‌كان به‌ زۆر باشه‌ ده‌بڕێت, فه‌قێیه‌كی زمانزانی زۆر زیره‌كی لێده‌رده‌چێت, هه‌ر له‌ منداڵییه‌وه‌ خه‌ڵك به‌ مه‌لا سه‌ید مه‌حمود بانگی ده‌كه‌ن, له‌ناو خه‌ڵكیدا به‌ هۆی زیره‌كی و قسه‌ زانی و روخۆشییه‌وه‌ خۆشه‌ویست ده‌ بێت, له‌ كۆتایی ساڵی 1956, له‌ رێگای شێخ ستار تاهیر شه‌ریفه‌وه‌ له‌ ناحیه‌ی شوان په‌یوه‌ندی به‌ پارتی دیموكراتی كوردستانه‌وه‌ ده‌كات و تێكه‌ڵاو به‌ كایه‌ی سیاسی ده‌بێت, یه‌كیان فه‌قێ و ئه‌وی دیان مامۆستا ده‌بن له‌ ناحیه‌كه‌, له‌ دوای ساڵی 1958ه‌وه‌ كه‌ رژێمی پاشایه‌تی ده‌ڕوخێت, كۆچ ده‌كه‌ن بۆ شاری كه‌ركووك, سه‌ره‌تا له‌ گه‌ڕه‌كی شۆڕیجه‌ له‌ حه‌وشه‌ی مه‌حمودبه‌سێ نیشته‌جێ ده‌بن, كه‌ سوڵتان كیژانی خوشكی حه‌سه‌ن كیژان هاوسه‌ری مه‌حمود به‌سێ خاڵۆزای دایكی ده‌بێت, بۆیه‌ تێكه‌ڵاو به‌ جانجاڵییه‌كانی سیاسی ئه‌وسای كه‌ركوك ده‌بن كه‌ مه‌حمود به‌سێ ئاكته‌رێكی چالاكی ده‌بێت, دوای دروستكردنی گه‌ڕه‌كی كۆماری له‌وێ كونجێك وه‌ك خه‌ڵكه‌ عه‌یامه‌كه‌ بۆ خۆیان دروسته‌ كه‌ن و تیایدا نیشته‌جێ ده‌بن.
به‌زوویی تێكه‌ڵاوی دنیای سیاسه‌ت ده‌بێت و له‌ كارو چالاكییه‌كانی پارتی له‌ كه‌ركوك چالاكانه‌ به‌شداری ده‌كات و هه‌ر له‌وێش ئاشنایه‌تی له‌ گه‌ڵ مام جه‌لال په‌یدا ده‌كات.
له‌و ماوه‌یه‌شدا درێژه‌ به‌ خوێندنی قوتابخانه‌ ده‌دات و قۆناغی ناوه‌ندی له‌ شه‌وانی دواناوه‌ندی غه‌ربیه‌ی كه‌ركووك ده‌بڕێت, له‌ كۆتا ساڵی ئاماده‌یی له‌گه‌ڵ راگه‌یاندنی خه‌باتی چه‌كداری له‌ لایه‌ن پارتییه‌وه‌ قوتابخانه‌ جێ دێڵێت و یه‌كێك ده‌بێت له‌ پێشمه‌رگه‌ سه‌ره‌تاییه‌كانی بنكه‌ی چه‌می رێزان, له‌ شه‌ڕه‌ سه‌ره‌تاییه‌كانی ناوچه‌ی سلێمانی و چه‌می رێزان و كۆیه‌و كه‌ركوك و شه‌ڕه‌كانی هاوین و پایزی ناوچه‌ی كه‌ركووك و شه‌ڕ سێ هه‌فته‌یی چه‌می رێزان و به‌ره‌و رووبوونه‌وه‌ی شاڵاوی حه‌ره‌س قه‌ومی بۆ سه‌ر ناوچه‌كانی ساڵه‌یی و شوان و شێخ بزێنی به‌شداری ده‌كات, ده‌یگێڕایه‌وه‌ له‌ كۆتایی شه‌ڕه‌گه‌وره‌كه‌ی چه‌می رێزان بزماری پێڵاوه‌كه‌ی له‌ گۆشتی بن پێی چه‌قی بوو, به‌ڵام له‌ درێژه‌دانی به‌رگریكردن كۆڵی نه‌دا, ماوه‌یه‌كی زۆر به‌و حاڵه‌وه‌ به‌رده‌وام بوو له‌ به‌رگریكردن, هه‌ر له‌و به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ مێژووییه‌ی چه‌می رێزان به‌ هۆی سه‌رماو بارانه‌وه‌ تووشی نه‌خۆشی كوشنده‌ ده‌بێت، دواتر مام جه‌لال ده‌ینێرێت بۆ ره‌زاییه‌ بۆ چاره‌سه‌ر, جگه‌ له‌ كاری بێته‌لی له‌ چالاكییه‌ هونه‌ری و رۆشنبیریه‌كانی چه‌می رێزان به‌شداری ده‌كات له‌و كاته‌ مه‌لا جه‌میل رۆژبه‌یانی و چه‌ندین كه‌سایه‌تی رۆشنبیری كورد له‌وێ بوون.
كه‌ پێشمه‌رگه‌ ده‌بێته‌ خاوه‌ند بێته‌ل، ده‌بێته‌ جێی متمانه‌ و نزیكی مام حه‌لال و ده‌بێته‌ یه‌كه‌م بێسیمچی تایبه‌تی مام جه‌لال له‌ چه‌می رێزان, نزیكایه‌تی زۆر له‌گه‌ڵ مام جه‌لال په‌یدا ده‌كات و هۆگری ده‌بێت, مام جه‌لال له‌ خواردنی تایبه‌تی خۆی رۆژانه‌ ده‌عوه‌تی ده‌كات.
له‌ كاتی چوونی پێشمه‌رگه‌ بۆ هه‌مه‌دان له‌ ته‌موزی 1964، ئه‌ویش له‌ گه‌ڵ مام جه‌لال له‌ ماوه‌ت ده‌بێت, له‌ رێگای چون بۆ هه‌مه‌دان مام جه‌لال داوای لێده‌كات بگه‌ڕێته‌وه‌و درێژه‌ به‌كاری حیزبی بدات و په‌یوه‌ندی به‌ شه‌هید دكتۆر خالیده‌وه‌ ده‌كات.
له‌ دوای سه‌فه‌ری مام جه‌لال بۆ هه‌مه‌دان ده‌بێته‌ رابه‌ر سیاسی له‌ گه‌ڵ حه‌مه‌ زوبێر له‌ناوچه‌ی شوان و شێخ بزێنی.
یه‌كێك بوو له‌و پێشمه‌رگانه‌ی له‌ لقه‌كه‌ی خۆی یاخی ده‌بێته‌وه‌ له‌ فه‌رمانده‌كه‌ی كه‌ حه‌مه‌ زوبێر بوو وه‌ په‌یوه‌ندی جه‌كات به‌ پێشمه‌رگه‌ یاخییه‌كانی مه‌كته‌بی سیاسییه‌وه‌ له‌ رۆژه‌كانی پێش ئینشقاقی باڵی مه‌كته‌بی سیاسی, به‌ حورمه‌ته‌وه‌ حه‌مه‌ زوبێری به‌رپرسی سه‌ربازی له‌ زێی بچوك ده‌په‌ڕێنێته‌وه‌, دواتر له‌باره‌گای تاڵه‌بانی و سكرتاریه‌تی باڵی مه‌كته‌بی سیاسی درێژه‌ به‌ تێكۆشانی سیاسی ده‌دات, مام جه‌لال ده‌مانچه‌ی خۆی به‌ دیاری پێ ده‌دات.
له‌ناو باڵی مه‌كته‌بی سیاسی, چه‌ند پیاوێكی ئاینی هه‌بوو، وه‌لێ ئه‌و له‌ ژێر كاریگه‌ریی مام جه‌لال بۆچوون و گروپی چه‌پ هه‌ڵده‌بژێرێت.
له‌ سیاسه‌تدا متمانه‌ی ته‌واوی به‌ كاری سیاسی مام جه‌لال بووه‌, له‌ (مام) جه‌لالی تر بووه‌ وه‌ك مام جه‌لال خۆی ناوی لێنابوو.
له‌ كۆنگره‌ی شه‌شی پارتی- باڵی مه‌كته‌بی سیاسی له‌ كه‌لار به‌شداری ده‌كات وه‌ك ئه‌ندامی كۆنگره‌.
تا دواكاته‌كان له‌ گه‌ڵ باڵی مه‌كته‌بی سیاسی ده‌مێنێته‌وه‌, له‌ نه‌به‌درییه‌كانی پێشمه‌رگه‌دا چه‌ندین جار بریندار ده‌بێت.
دواتر نه‌خۆشیه‌كه‌ی لێی هه‌ڵده‌داته‌وه‌, ماوه‌یه‌ك به‌و ئازاره‌وه‌ ده‌مێنێته‌وه‌, له‌ دوا چركه‌كانی ژیانیدا پێش مردنی به‌ كاتێكی كه‌م كه‌ شێرپه‌نجه‌ی خوێنیشی بۆ زیاد ببوو، به‌شی عه‌ره‌بی رادیۆی له‌نده‌ن باسی مام جه‌لال ده‌كات له‌ هه‌واڵێكدا, ئه‌ویش راست ده‌بێته‌وه‌ له‌ خۆشی ناوی مام جه‌لال.
هه‌میشه‌ ته‌مه‌ننای ئه‌وه‌ی هه‌بوو له‌ ته‌نیشت مام جه‌لاله‌وه‌ كوردایه‌تی بكات و ده‌یوت: تا مام جه‌لال بمێنێت كورد ده‌گات به‌ ئامانج, ئه‌مه‌ دوا وته‌ی ئه‌وو.
سه‌ید مه‌حمود عه‌ره‌بی زانێكی زۆر باشبوو, هه‌روه‌ها خولیای شیعر نووسین و چیرۆك و خوێنه‌رێكی به‌ره‌وامیش بوو.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*