سەرەکی » دۆسێ » هۆكاری سەرهەڵدانی خۆپیشاندانەكان لە ئێران

حكومەت چارەسەری هەیە

هۆكاری سەرهەڵدانی خۆپیشاندانەكان لە ئێران

بەهۆی بەرزبوونەوەی نرخی بەنزین، خۆپیشاندانی فراوان لە شارەكانی ئێراندا دەستیپێكرد و لە ئەنجامی رووبەڕووبوونەوەش لەگەڵ هێزە ئەمنییەكان، ژمارەیەك كوژران و ژمارەیەكی تر برینداربوون.
حكومەتی كۆماری ئیسلامی ئێران، هۆكاریی بەرزكردنەوەی نرخی سوتەمەنی بۆ یارمەتیدانی چینی هەژار و چینی مامناوەندی وڵاتەكە دەگێرێتەوە، ئەمەش لەكاتێكدایە كە تەوژمەكانی ناڕەزایی بەرانبەر بە بڕیارەكەی حكومەت بەردەوامن.
تاران لەبەرانبەر بەرزكردنەوەی نرخی بەنزین كە ناڕەزاییەكی بەرفراوانی لە وڵاتەكەدا دروستكردووە، وەك چارەسەرێكی خێرا كۆمەكی دارایی بۆ 60 ملیۆن ئێرانی تەرخان دەكات و بە سێ‌ وەجبە ئەو كۆمەكە دەخاتە سەر ئەژماری بانكی هاووڵاتیان.

هۆكاری گرانكردنی بەنزین
وەزیری نەوتی ئێران ئاماژەی بە هۆكاریی بەرزكردنەوەی نرخی بەنزین كرد و رایگەیاند، بڕیارەكە لە بەرژەوەندی هەژاراندایە و داهاتەكەشی بۆ حكومەت نییە.
بیژەن زەنگەنە، وەزیری نەوتی ئێران لە 16ی تشرینی دووەمی 2019 لە لێدوانێكیدا بۆ تەلەفیزیۆنی ئێرانی رایگەیاندبوو”داهاتی ساڵانەی گۆڕانكاریی لە نرخی بەنزین دەگاتە 310 ترلیۆن ڕیاڵ، ئەو داهاتەش بۆ پشتیوانی لەو كەسانە تەرخان دەكرێت كە داهاتێكی سنوردارییان هەیە”.
بە گوتەی وەزیری نەوتی ئێرانی”بەیاساكردنی دابەشكردنی بەنزین، پرۆسەی خستنەڕوو و داواكاریی بۆ چەند ساڵێك هاوسەنگ دەكات و دەبێتە مایەی زیادكردنی ئاستی هەناردەكان”.
پێشتر حكومەتی ئێران بڕیارێكی بۆ بەرزكردنەوەی نرخی بەنزین دەركرد و لێوەی یاسایەكی بۆ دابەشكردنی بەنزینی دانا كە 60 لیتری مانگانەیە بە نرخی 15 هەزار ڕیال بۆ هەر لیترێك، 30 هەزار ڕیاڵیشی وەك نرخی لیترێك لە دەرەوەی ئەو چوارچێوەیە دیاریی كرد.
ئەم بڕیارەی حكومەتی ئێران، ناڕەزاییەكی میللی گەورەی لێكەوتەوە و بەو هۆیەوە لە تاران و ژمارەیەك پارێزگەی وڵاتەكەدا خۆپیشاندانی بەرفراوان سازكرا.

خانەوادەی پەهلەوی و ئەمریكا تۆمەتبار دەكرێن
سوپای پاسدارانی ئێران، جەختی لەسەر كاركردنی یەكلاكەرەوە كردبوو دژ بە خۆپیشاندانەكانی وڵاتەكە، كە وەك ناڕەزایی بەرانبەر بە گرانكردنی نرخی سووتەمەنی بەڕێوەدەچن و خانەوادەی بەهلەوی و ویلایەتە یەكگرتووەكانیشی بە تێوەگلان لە پشتیوانیكردنی لەو خۆپیشاندانانەدا تۆمەتبار كرد.
بەپێی بەیاننامەیەك، كە لەیەن ماڵپەڕی (سپا نیوز)ی ئێرانیەوە لە 18ی تشرینی دووەمی 2019 بڵاوكرایەوە، “سوپای پاسداران بەردەوام دەبێت لەسەر گرتنەبەری ڕێوشوێنی یەكلاكەرەوە دژ بە هەر هەوڵێك، كە بۆ لەقكردنی ئاسایشی وڵات بخرێتەگەڕ”.
هەر لە بەیاننامەكەدا هاتبوو، “ئەوەی ئێستا لە ئێران ڕوودەدات، بە پاڵپشتی بەرپرسانی ئەمریكا و خانەوادەی پەهلەوییە (خانەوادەی شاهانەی فەرمانڕەوا بەر لە شۆڕشی ئێرانی)، و جەنگێكی دەرونییە، كە میدیا زایۆنیزمەكان بەرپایان كردووە”.
لە 15ی تشرینی دووەمی 2019، شارەكانی ئێران خۆپیشاندانی بەرفراوانیان بەخۆوەبینی بۆ ناڕەزایی بەرانبەر بە بڕیارێكی حكومەتی وڵاتەكە بۆ گرانكردنی نرخی سووتەمەنی، دوابەدوای ئەوەش ناڕەزاییەكان لە رۆژی دواتردا شارەكانی ئەهواز و سرجان و بوشەهر و مەشهەدیان گرتەوە و لە ئەنجامی پێكداهەڵپژانی نێوان خۆپیشاندەران و هێزە ئەمنییەكان، ژمارەیەك كوژران و ژمارەیەكی تر برینداربوون.

پشتیوانی ئەمریكا لە خۆپیشاندانەكان
كۆشكی سپی لەبەیاننامەیەكدا رایگەیاندبوو، ویلایەتە یەكگرتووەكان پشتیوانی لە هاوڵاتیانی ئێران دەكات لە خۆپیشاندانەكانی دژ بە دەسەڵاتدارانی وڵاتەكەیان كە دەبوو گەلەكەیان بە باشی بەڕێوەببردایە.
بەپێی بەیاننامەكەی كۆشكی سپی كە لە 17ی تشرینی دووەمی 2019 بڵاوكرایەوە، ئیدانەی ئەو هێزە كوشندە و سەركوتكەر داپلۆسێنەرە ترسناكە دەكەین كە توندوتیژی بەرانبەر خۆپیشاندەران بەكاردەهێنێت.
هەر لە بەیاننامەكەی كۆشكی سپیدا هاتبوو» تاران ببێباكانە بەردەوامە لە پەرەپێدانی چەكی ئەتۆمی و پڕۆگرامی مووشەكە دوورهاوێژەكان و پاڵپشتیكردنی تیرۆریزم، بەشێوەیەك كە نەتەوەیەكی سەربەرزی گۆڕی بۆ چیرۆكێكی ترسناك دەرەبارەی ئەوەی چی ڕوودەدا كاتێك ئەو توێژە دەسەڵاتدارە گەلەكەی بەجێدەھێڵێت و سەرەتایەك دروست دەكات بۆ شەڕێك كە لە بەرژەوەندی كەسانی دەسەڵاتدار و دەوڵەمەندەكانە».
هەر لەو چوارچێوەیەدا وەزیری دەرەوەی ئەمریكا ڕایگەیاندبوو، ویلایەتە یەكگرتووەكان لەگەڵ خواستی خۆپیشاندەرانی ئێراندایە.
لە دوای دوو رۆژ لە خۆپیشلندانەكانی ئێران، بەهۆی گرانبوونی نرخی بەنزین، مایك پۆمپیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریكا لە پەیامێكیدا كە لەڕێی (تویتەر)ەوە بڵاویكردبووەوە رایگەیاند”بە هەمان شێوەی ساڵێك لەمەوبەر، بە هاووڵاتیانی ئێرانم گوت كە ئەمریكا لەگەڵ ئێوەدایە، ئەمریكا دەنگی ئێوە دەبیستێت و بەرگریتان لێدەكات و لەگەڵ ئێوەدایە”.

پەیامی خامنەیی
هەر لەبارەی بڕیاری گرانكردنی بەنزین لە ئێران و دروستبوونی تەوژمەكانی خۆپیشاندان كە زۆرێك لە ناوچەكانی وڵاتەكەی گرتەوە، رابەری باڵای شۆڕشی كۆماری ئیسلامی ئێران رایگەیاندبوو، جێبەجێكردنی بڕیاری حكومەت بۆ گرانكردنی بەنزین پێویستە و گرانی بەنزینیش نابێت كار بكاتەسەر گرانبوونی كاڵاكانی تر.
عەلی خامنەیی رابەری باڵای شۆڕشی كۆماری ئیسلامی ئێران لە 17ی تشرینی دووەمی 2019 و لە وتارێكیدا رایگەیاندبوو» پەیوەندی بە گرانبوونی نرخی بەنزینەوە نییە، بەڵام بۆچوونی پسپۆڕان لەو بوارەدا قبوڵكراوە».
خامنەیی دەڵێت»بەرپرسانی ئێران بە پشتیوانی پسپۆڕان بڕیارێكیان داوە و دەبێت جێبەجێ بكرێت، بەدڵنیاییەوە هەندێك لە هاوڵاتیان نیگەرانی ئەو بڕیارەن و ناڕەحەت دەبن و یاخود زیانیان بەردەكەوێت، بەڵام نابێت ئەوان كاریی تێكدەرانە بكەن».
بە گوتەی رابەری باڵای ئێرانی“دژە شۆڕش و دوژمنانی ئێران هەمیشە ئەم جۆرە كارە تێكدەرانە دەكەن بۆ تێكدانی ئارامی لە ئێران ئەوانەشی بەرگریان لێدەكەن هیشتا بەم كارەوە سەرقاڵن».
عەلی خامنەیی لە وتارەكەیدا رایگەیاندبوو»ئەم جۆرە كارانە ئارامی وڵات تێكدەدەن، بەڵام هیچ كەسێكی عاقڵ و هۆشمەند وڵاتەكەی ناگەیەنێتە ئەو دۆخە ناهەموارە، پێویستە بەرپرسان هەرچەند دەتوانن چاودێری رەوشەكە بكەن تا كێشەكانی هاووڵاتیان چارەسەر ببن».

60 ملیۆن ئێرانی كۆمەك دەكرێن
لەبەرانبەر گرانكردنی نرخی سوتەمەنی لە وڵاتەكەدا، سەرۆكی ڕێكخراوی پلاندانان و بودجەی ئێرانی، دەستكردن بە پێدانی كۆمەكی گوزەران و بڕینەوەی پارە بۆ هاووڵاتیانی وڵاتەكە ڕاگەیاند كە لە وەجبەی یەكەمدات بۆ نزیكەی 20 ملیۆن كەس دەبێت و لە 18ی تشرینی دووەمەوە دەخرێتە سەر ئەژماری بانكییان.
باقر نۆبەخت، سەرۆكی ڕێكخراوی پلاندانان و بودجەی ئێرانی لە پەراوێزی كۆبوونەوەی لە بارەگای بودجە ڕایگەیاندبوو، “كۆمەكی دارایی بۆ گوزەران و ژیان لە یەكەم وەجبەدا بۆ 20 ملیۆن ئێرانی تەرخان دەكرێت و لە وەجبەی دووەمیشدا 20 ملیۆنی تر لە كۆتایی ئەم هەفتەیە كۆمەكەكە وەردەگرن و تا یەك شەممەی داهاتووش، 20 ملیۆن هاووڵاتی تر كۆمەكی دارایی بۆ دابینكردنی بژێوییەكانی ژیان وەردەگرن”.
بە گوتەی نۆبەخت، “لەو ڕێگەیە و لەماوەی یەك هەفتەدا، بڕە داراییەكان دەخرێنە سەر ئەژماری 60 ملیۆن هاووڵاتی ئێرانی”.
پێشتر حكومەتی ئێران ڕایگەیاندبوو، داهاتەكانی بڕیاری گرانكردنی نرخی سووتەمەنی بۆ كۆمەكی گوزەران بۆ 60 ملیۆن هاووڵاتی لە چینی ناوەند و ئەوانەی داهاتی سنوردارییان هەیە، تەرخان دەكرێن، بەڵام هاووڵاتیان ڕژانە سەر شەقامەكان و لە چەندین شار پێكداهەڵپژان لەنێوان خۆپیشاندەران و هێزە ئەمنییەكان ڕوویدا و چەندین باڵەخانەی حكومی و بانك سووتێنران و چەندین هاووڵاتی كوژراون و بریندار بوون.

سەركردەکانی خۆپیشاندانەكان دەستگیردەكرێن
دوای دامركاندنەوەی خۆپیشاندانەكانی ئەم دواییەی ئێران، تەبێژی دەزگای دادوەریی وڵاتەكە رایگەیاند، سوپای پاسداران نزیكەی 100 سەركردەی خۆپیشاندانەكانی هەفتەی ڕابردووی دەستگیركرد.
بەهۆی گرانبوونی نرخی سوتەمەنی لە وڵاتەكە، دەسەڵاتدارانی ئێران پێشتر دەستگیركردنی نزیكەی هەزار كەسیان ڕاگەیاندبوو.
ماڵپەڕی (میزان)ی سەر بە دەزگای دادوەریی ئێرانی لە زاری ئیبراهیمی ڕەئیسی سەرۆكی دەزگای دادوەرییەوە لە 23ی تشرینی دووەمی 2019 بڵاویكردەوە”هەر كەسێك بوبێتە مایەی لەقكردنی ئاسایش و تێكدان و خاپوركردنی سامانی گشتی، ڕووبەڕووی سزایەكی توند دەبێتەوە”.
بە هەمان شێوە ماڵپەڕەكە لە زاری غوڵام حسێن ئیسماعیلی، وتەبێژی دەزگای دادوەریی ئێرانەوە بڵاویكردەوە”ژمارەیەكی زۆر لەوانە ئازادكران كە بەهۆی بەشدارییان لە خۆپیشاندانەكان دەستگیركرابوون، چونكە بەشدارییان لە زیانگەیاندن بە سامانی گشتی و سوتاندنی شوێنە گشتییەكاندا نەكردبوو”.
ڕێكخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی ڕایگەیاندبوو، زیاتر لە 100 خۆپیشاندەر بەدەستی هێزە ئەمنییەكان ئێران كوژراون، ئەم ژمارەیەش لەلایەن حكومەتی وڵاتەكەوە ڕەتكرایەوە و مەزەندەیەكی بی بنەما لەقەڵەمدرا.
خۆپیشاندانەكان لە ئێران لە 15ی تشرینی دووەمی 2019 چەند شارێكی گرتەوە، دوای ئەوەی حكومەتی ئێرانی نرخی سوتەمەنی بەڕێژەی نزیكەی 50% گرانكرد، ئەم ناڕەزاییە بەر لە دامركاندنەوەی، هەر بەخێرایی ڕووی لە فراوانبوون كرد و سیمایەكی سیاسی بەخۆوەبینی و تێیدا خۆپیشاندەران داوای دوورخستنەوەی گەورە بەرپرسانی وڵاتەكەیان كرد.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*