سەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » رۆحیانەتی ناو بیرەكە

کورتەچیرۆک

رۆحیانەتی ناو بیرەكە

غلامحسین ساعدی

بیرێك دیاره‌ و بنكه‌یه‌كی پاسه‌وانییش له‌ ته‌نیشت بیره‌كه‌وه‌یه‌. قه‌ره‌وێڵه‌یه‌كیان لای ده‌می بیره‌كه‌وه‌ داناوه‌. هه‌ندێ حه‌بلی لوولكراو به‌ بزماری دیواری بنكه‌كه‌دا هه‌ڵواسراوه‌. لای قه‌ره‌وێڵه‌كه‌وه‌، سه‌تڵێك ئاو، هه‌ندێك به‌رد و سه‌رقاپێكی گه‌وره‌ بۆ سه‌ری بیره‌كه‌، بڕێكی زۆر دار و ورده‌ و مرده‌ له‌وێدا كه‌وتوون. له‌ قووڵایی بیره‌كه‌وه‌ ناڵه‌ ناڵێكی یه‌ك ریتمی پیاوێك به‌رزده‌بێته‌وه‌. كابرایه‌كی پاسه‌وان له‌سه‌ر قه‌ره‌وێڵه‌كه‌ دانیشتووه‌، خه‌ریكی كۆكردنه‌وه‌ی قابله‌مه‌ی خواردنه‌كه‌ی و شمه‌كه‌كانێتی، به‌ كاوه‌خۆ ئه‌و پارووه‌ ده‌جوێت كه‌ له‌ ده‌میدایه‌، له‌پڕ ناڵه‌ ناڵی بنی بیره‌كه‌ ده‌بڕێت. پاسه‌وانه‌كه‌ ده‌می ده‌وه‌ستێت و پارووه‌كه‌ی ناجوێ، ئاوڕ ده‌داته‌وه‌ و سه‌یری بیره‌كه‌ ده‌كات. یه‌كسه‌ر هاوارێكی قایم به‌رز له‌ بنی بیره‌كه‌وه‌ دێته‌ گوێ. پاسه‌وانه‌كه‌ هێواش هێواش پارووه‌كه‌ی ده‌جوێ و گوێ هه‌ڵده‌خات. هاواره‌كه‌ قایمتر ده‌بێت. پاسه‌وانه‌كه‌ پارووه‌كه‌ی قووت ده‌دات. ئیتر هاواری بنی بیره‌كه‌ گوێ كه‌ڕ ده‌كات. پاسه‌وانه‌كه‌ هه‌ڵساوه‌، به‌ تووڕه‌ییه‌وه‌ دێته‌ سه‌ر بیره‌كه‌ و ده‌چه‌مێته‌وه‌. نه‌ڕه‌ نه‌ڕه‌كه‌ ده‌بڕێت. ده‌نگه‌كه‌ پڕ له‌ پاڕانه‌وه‌وه‌ دێته‌ گوێ: «كاكه‌، كاكه‌، كاكه‌!» پاسه‌وانه‌كه‌ مشتێك به‌رد و كڵۆ له‌ قه‌راغی بیره‌كه‌ هه‌ڵده‌گرێ و ده‌یگرێته‌ بنی بیره‌كه‌. ناڵه‌ی بنی بیره‌كه‌ ده‌بێته‌ هه‌ڕه‌شه‌ و ده‌بێته‌: «هێی، هێی، هێی، ئه‌ها!» پاسه‌وانه‌كه‌ هه‌ڵده‌سێت، سه‌یری سه‌عات ده‌كات و خۆی ئاماده‌ ده‌كات، سه‌یرێكی ده‌وربه‌ری خۆی ده‌كات، چاوه‌ڕێی پاسه‌وانی دووه‌مه‌. ده‌نگی بنی بیره‌كه‌ دووباره‌ ده‌بێته‌وه‌ به‌ ناڵه‌ ناڵ، ناڵه‌ ناڵه‌كه‌ ده‌بڕێت و دیسان نه‌ڕه‌ نه‌ڕ ده‌ستپێده‌كات. پاسه‌وانه‌كه‌ ئاوڕ ده‌داته‌وه‌، نه‌ڕه‌ نه‌ڕه‌كه‌ به‌رزتر ده‌بێته‌وه‌. پاسه‌وانه‌كه‌ نزیك ده‌كه‌وێته‌وه‌ و سه‌یری ناو بیره‌كه‌ ده‌كات. ده‌نگی بنی بیره‌كه‌ پڕه‌ له‌ پاڕانه‌وه‌: «كاكه‌، كاكه‌، كاكه‌!» پاسه‌وانه‌كه‌ ده‌چه‌مێته‌وه‌ و هاوار ده‌كات: «بێده‌نگ»، به‌ تووڕه‌ییه‌وه‌ سه‌ری بیره‌كه‌ ده‌خاته‌وه‌ سه‌ری. ده‌نگی بنی بیره‌كه‌ ده‌بێته‌وه‌ به‌ هه‌ڕه‌شه‌: « ئه‌های، هێی، هێی!» چه‌ند ساتێك دوای ئه‌وه‌ شتێك له‌ بنی بیره‌كه‌وه‌، پاسه‌وانه‌كه‌ به‌ردێك ده‌خاته‌ سه‌ر سه‌ری بیره‌كه‌ و ناڵه‌ ناڵ له‌ بنی بیره‌كه‌وه‌ به‌رز ده‌بێته‌وه‌.
پاسه‌وانی دووه‌م دێت. پاسه‌وانی یه‌كه‌م كۆڵه‌پشته‌كه‌ی هه‌ڵگرتووه‌ و به‌ خێرایی ده‌چێته‌ ده‌ره‌وه‌. پاسه‌وانی دووه‌م كۆڵه‌پشته‌كه‌ی له‌سه‌ر قه‌ره‌وێڵه‌كه‌ داده‌نێت و كڵاوه‌كه‌ی هه‌ڵده‌گرێت، ئاماده‌ ده‌بێت. ناڵه‌ ناڵه‌كه‌ ئه‌وه‌نده‌ به‌رزه‌ سه‌رنجی پاسه‌وانه‌كه‌ به‌لای بیره‌كه‌دا راده‌كێشێت. نزیك ده‌كه‌وێته‌وه‌. به‌ردی سه‌ر سه‌ری بیره‌كه‌ لاده‌بات و سه‌ری بیره‌كه‌ش ده‌خاته‌ لاوه‌. ده‌نگی ناڵه‌ ناڵه‌كه‌ ده‌بڕێت و ده‌بێت به‌ پاڕانه‌وه‌: «كاكه‌، كاكه‌، كاكه‌!» پاسه‌وانه‌كه‌ داده‌نه‌وێته‌وه‌ و هاوار ده‌كات: «هێی.» ده‌نگی پاڕانه‌وه‌ دێت: «كاكه‌، كاكه‌!» پاسه‌وانه‌كه‌ هه‌ڵده‌سێت دێت و كۆڵه‌پشته‌كه‌ی ده‌كاته‌وه‌ و پارچه‌یه‌ك نان ده‌بڕێت و هه‌ڵیده‌داته‌ خواره‌وه‌، چاوه‌ڕێ ده‌كات، ده‌نگه‌كه‌ نامێنێت. پاسه‌وانه‌كه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ له‌سه‌ر قه‌ره‌وێڵه‌كه‌ داده‌نیشێت و خۆی ئاماده‌ ده‌كات بۆ نان خواردن. ده‌نگی پاڕانه‌وه‌ دێت: «كاكه‌! كاكه‌!» پاسه‌وانه‌كه‌ لاده‌كاته‌وه‌ و له‌ ژێر قه‌ره‌وێڵه‌كه‌ مه‌تاره‌یه‌ك ده‌رده‌هێنێت، له‌ ئاوی سه‌تڵه‌كه‌ پڕی ده‌كات، ده‌مه‌كه‌ی داده‌خات، ده‌چێته‌ قه‌راغی بیره‌كه‌ و هاوار ده‌كات: «هێی.» مه‌تاره‌كه‌ هه‌ڵده‌داته‌ ناو بیره‌كه‌وه‌. ده‌نگه‌كه‌ ده‌بڕێت. پاسه‌وانه‌كه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ سه‌ر خوانه‌كه‌ داده‌نیشێت. ده‌نگی ناڵه‌ ناڵ دووباره‌ له‌ بیره‌كه‌وه‌ دێت. پاسه‌وانه‌كه‌ دێته‌وه‌ قه‌راغی بیره‌كه‌. ده‌نگی پاڕانه‌وه‌: «كاكه‌! كاكه‌!» پاسه‌وانه‌كه‌ هاوار ده‌كات: «هێی.» ده‌نگی بنی بیره‌كه‌: «كاكه‌، كاكه‌، كاكه‌!» پاسه‌وانه‌كه‌ هه‌ڵده‌سێت و بیر ده‌كاته‌وه‌، ئاوڕده‌داته‌وه‌ و سه‌یری حه‌بله‌ لوولكراوه‌كه‌ ده‌كات، دووباره‌ به‌سه‌ر بیره‌كه‌دا ده‌چه‌مێته‌وه‌ و هاوار ده‌كات: «هێی! هێی! هێی! « ده‌نگی پڕ له‌ پاڕانه‌وه‌: «كاكه‌، كاكه‌، كاكه‌!» پاسه‌وانه‌كه‌ ده‌ڕوات و به‌ دوودڵییه‌وه‌ حه‌بله‌كه‌ له‌ بزماره‌كه‌ ده‌كاته‌وه‌ و ده‌یهێنێت. بیرده‌كاته‌وه‌، سه‌یری ده‌وروبه‌ری خۆی ده‌كات، حه‌بله‌كه‌ شۆڕده‌كاته‌وه‌ بۆ ناو بیره‌كه‌. ده‌نگی ناو بیره‌كه‌ هێواش هێواش ده‌گۆڕێت، خۆشحاڵ و ئومێده‌وار و مه‌منوونه‌: «كاكه‌، كاكه‌، كاكه‌!» پاسه‌وانه‌كه‌ ده‌ستده‌كات به‌ راكێشانی حه‌بله‌كه‌. به‌ زه‌حمه‌ت حه‌بله‌كه‌ هه‌ڵده‌كێشێت. ده‌نگی ناو بیره‌كه‌ هێواش هێواش ده‌گۆڕێت، خۆشحاڵ و ئومێده‌وار، به‌ رق و كینه‌ و هه‌ڕه‌شه‌ئامێز ده‌بێت: «كاكه‌، كاكه‌، كاكه‌، كاكه‌!»دوو ده‌ستی زۆر گه‌وره‌، له‌ لێواری بیره‌كه‌ گیر ده‌بێت، كابرای پاسه‌وان ده‌سته‌وسان و تۆقێو، سه‌یری بیره‌كه‌ ده‌كات. یه‌كسه‌ر حه‌بله‌كه‌ به‌رده‌دات و بیر له‌ چاره‌سه‌ر ده‌كاته‌وه‌. نه‌ڕه‌ دێوێك به‌ زۆر له‌ ده‌می بیره‌كه‌وه‌ سه‌رده‌كه‌وێت. پاسه‌وان له‌ ترسا ده‌ست و پێی خۆی ون ده‌كات و ده‌قووچێنێت. دێوه‌كه‌ داده‌نه‌وێته‌وه‌ و دارێك هه‌ڵده‌گرێت و به‌ قاقای پێكه‌نینه‌وه‌، دوای پاسه‌وانه‌كه‌ ده‌كه‌وێت.

لە فارسییەوە: محەمەد كەریم

سەرچاوە: نقد و تحلیل و گزیدە
داستانهای غلامحسین ساعدی ص474-476

print

 89 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*