سەرەکی » دۆسێ » بانكی نێودەوڵەتی:ئابووری عیراق پاشەكشەدەکاتپەڕە 3

پێیوایە كورتهێنانی بودجە دەگاتە 29%

بانكی نێودەوڵەتی:ئابووری عیراق پاشەكشەدەکات

بانكی نێودەوڵەتی لە راپۆرتێكی تایبەت بە عیراق كە لە 9ی ئایاری 2020 بڵاوكرایەوە لەژێر ناونیشانی «كەوتنە نێو گێژاوی گەردەلولەوە»، باس لە پەرەسەندنە سیاسی و ئابورییەكانی ئەم دواییە دەكات لە سۆنگەی هەندێك لە رووبەڕووبوونەوە سەرەكییە سیاسی و ئابورییە گشتییەكان كە رووبەڕووی وڵات دەبنەوە.

بە پشتبەستن بەو راپۆرتە، چاوەڕوان دەكرێت «تێكڕای گەشەی داهاتی گشتی ناوخۆی وڵات لە ساڵی 2020 بەرێژەی 9.7%دا پاشەكشەبكات و دابەزینی ئەو گەشەكردنەی لە ساڵی 2019دا هاتەدی بەڕێژەی 4.4% داببەزێنێت، ئەمەش خراپترین ئەدای ئابوری ساڵانەی وڵات لە دوای ساڵی 2003وە دادەنرێت.

لە راپۆرتەكەدا هاتووە»لەگەڵ رەوشی پێشووی عیراق و كەوتنە نێو ئەم تەنگژەیەی ئێستا، توانای چارەسەركردنی كاریگەرییە ئابوری و كۆمەلایەتییەكان كە هۆكارەكەی دابەزینی نرخی نەوتی كەمبۆتەوە، رێژەی بەرهەمیش بەهۆی رێكارەكانی تایبەت بە ڤایرۆسی كۆرۆنا دووچاری شڵەژان بووە».

بانكی نێودەوڵەتی لە راپۆرتەكەیدا دەڵێت»ئابوری كەرتی گشتی كە بەشێوەیەكی گشتی پشت بە نەوت دەبەستێت، بۆتە مایەی لەگەڕخستنی هەلی كار لە كەرتی تایبەت.

سەرباری ئەمەش، ناڕەزایی بەرانبەر بە كەموكورتی لە دابینكردنی خزمەتگوزارییەكان و زیادبوونی گەندەڵی و نەبوونی هەلی كار روویان لە زیادبوون كردووە، هەموو ئەمانە و چەقبەستنی سیاسیش لەبارەی تەواوكردنی پێكهاتەی حكومەتەوە ئاستەنگییان لەبەردەم بوژاندنەوەی ئابوری عیراقدا دروستكردووە».

سارجۆ كۆمار جەحا، بەڕێوەبەری هەرێمایەتی بانكی نێودەوڵەتی بۆ ناوچەی خۆرهەڵات پێیوایە»رێكسختنی ئابوری و هەمەڕەنگردنی سەرچاوەكانی ئابوری لەڕێی هاوبەشی فراوانی كەرتی تایبەت، بە رێكارێكی گرنگ دادەنرێت بۆ كەمكردنەوەی كاریگەرییە دەرەكییەكان كە ئابوری عیراق توشی شۆك دەكەن».

هەروەها دەڵێت»بوونی چاكسازییەكی ئاراستەكراو و بەرنامەیەك بۆ پتەوكردنی گەشەكردن، یاریدەردەبن بۆ هێشتنەوەی هەوڵەكانی ئاوەدانكردنەوە و پارێزگاریی لە پەرەسەندنە نەرێنییەكانی پەیوەست بە كەرتەكانی كارەبا و كشتوكاڵ كە لە ساڵی رابردوودا خرانەگەڕ»، بۆ بۆچوونی ئەو»ئەو جۆرە بەرنامانە بە بنەڕەتی دادەنرێت بۆ خولقاندنی زۆرێك لە هەلەكانی كاری بۆ لاوان، و یاریدەریش دەبن بۆ گێڕانەوەی متمانەی هاووڵاتیانی عیراق».

راپۆرتەكەی بانكی نێودەوڵەی پێیوایە»لە حاڵەتی جێگیربوونی نرخی نەوت لە ئاستی خوار 30 دۆلار بۆ بەرمیلێك، هیچ رێكارێكی چاكسازی نەگیراوەتەبەر، بۆیە كورتهێنان لە بودجەدا رێژەی 29%ی كۆی گشتی داهاتی ناوخۆ لە ساڵی 2020 تێدەپەڕێنێت، كۆی گشتی پێویستیش بۆ تەمویل دەگات 67 ملیار دۆلار (زیاتر لە 39%ی كۆی گشتی داهاتی ناوخۆ)».

بانكی ناوەندی دەڵێت»بەپێی ئەم رەوشە، ئەوا رێگەچارەكانی تەمیلكردن سنورداردەبن، و پشتبەستنی گەورە بە تەمویلی ناوخۆ، دەكرێت كاریگەریی لەسەر پارەی بەردەست و قەرزكردن لە كەرتی تایبەت دروستبكات، و بودجەی بانكی ناوەندی عیراقی لاوازبكات، ئەمەش دەبێتە مایەی دروستكردنی گوشار لەسەر هەڵاوسانی دارایی و رێژەی نرخی فرۆشتنی دراو».

بە بۆچوونی بانكی نێودەوڵەتی»لەكاتێكدا توانای گەیشتن بە بازاڕە جیهانییەكان دەسەلمێت كە قورس دەبێت، ئەمەش بە رەچاوكردنی رەوشی بازاڕی جیهانی و لاوازی سیستمی ئابوری عیراقی».

راپۆرتەكە ئاماژەی بە گرنگی پشتبەستن بە رێكارە ئەلیكترۆنییەكان دەكات سەبارەت بە عیراق و پێویستی وڵات بەو رێكارەكە كە «سودێكی زۆر گەورەی بۆ چالاككردنی ئابوری دەبێت، بەو پێیەی ئابوری ژمارەیی یاریدەر دەبێت بۆ عیراق لەڕووی باشكردنی هەلە ئابورییەكان و بە تایبەتیش بۆ لاوان، و پاشان فەراهەمكردنی داواكاریی هاووڵاتیان».

بانكی نێودەوڵەتی پێیوایە»بەئەلكترۆنكردنی ئابوری عیراق، پێویستی بە چاكسازی ئابوری و ئەولەویەتی گەشەی درێژخایەن هەیە، وێڕای چوارچێوەی كاری ئابوری ژمارەیی لە چەند تەوەرێك كە رەخساندنی گەیشتن بە تۆڕێكی ئینتەرنێتی زۆر خێرا، و فەراهەمكردنی خزمەتگوزاریی ئیدارەی ژمارەیی و باشكردنی ئاستی گەیشتن بە زانیاری و پەرەپێدانی توانای لاوان لەسەر زانستە تەكنەلۆجییەكان لەخۆدەگرێت».

ئابوری عیراق بەو هۆیەی پشت بە هەناردەكردنی نەوت دەبەستێت وەك سەرچاوەی سەرەكی داهاتی وڵات، لەگەڵ دابەزینی نرخی بەرمیلێك نەوت لە بازاڕەكانی جیهان بۆ خوار 20 دۆلار، بەهۆی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە جیهاندا، زۆرترین زیانی پێگەیشت و پێدەچێت بودجەی دارایی گشتی وڵات لە دوای ساڵی 2003وە گەورەترین كورتهێنان بەخۆوە ببینێت.

حكومەتی نوێ‌ كە لەم چەند رۆژی دواییدا بەسەرۆكایەتی مستەفا كازمی دەستبەكاربوو، گەورەترین رووبەڕووبوونەوە چاوەڕوانی دەكات، بە تایبەت كە پێشبینی دەكرێت لە هاوینی دادێ‌ ناڕەزاییەكانی شەقام و خۆپیشاندانەكان لە بەغدا و شارەكانی تری ناوەڕاستی باشوور دەستپێبكەنەوە.

خۆپیشاندانەكان كە داوای باشكردنی ئاستی خزمەتگوزاریی و بنبڕكردنی گەندەڵی و دۆزینەوەی هەلی كار و پاشان گۆڕینی سیستمی سیاسیان كرد، پێناچێت لەپاش دەستبەكاربوونی حكومەتی راگوزەر كە بەڵێنی بە هەنگاونان بەرەو هەڵبژاردنی پێشوەخت داوە، دابمركێت و رەنگە لەماوەی چەند مانگی داهاتوودا لەگەڵ كەمبوونەوەی داهاتی دەوڵەت و پاشەكشەكردنی ئابوری وڵاتدا بەشێوەیەكی توند لە پارێزگەكانی عیراقدا سەرهەڵبدەنەوە.

print

 267 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*