سەرەکی » دۆسێ » مۆسكۆ: نابێت بە هیچ شێوەیەك باس لە رۆیشتنی ئەسەد بكرێت

سوورە لەسەر مانەوەی لە دەسەڵاتدا

مۆسكۆ: نابێت بە هیچ شێوەیەك باس لە رۆیشتنی ئەسەد بكرێت

وەزارەتی دەرەوەی روسیا، تەئكید لەسەر بەردەوامی ئامادەكارییەكان دەكاتەوە بۆ ئامادەكردنی لیستی بەشداربوان لە كۆنگرەی دیالۆگی نیشتمانی سوریا لە سوچی لە كۆتایی مانگی كانوونی دووەمی داهاتوو.
بەپێی میدیاكانی روسیاش وەزارەتی دەرەوەی وڵاتەكە،ئەوەی بۆ بەشداربوان دیاریی كردووە كە بە هیچ شێوەیەك نابێت باس لە رۆیشتنی بەشار ئەسەد سەرۆكی سوریا بكەن لە دەسەڵات،و مۆسكۆش رێگە نادات گۆڕەپانی سوچی بۆ بەرزكردنەوەی دروشمەكانی رێگەنەدان بە مانەوەی ئەسەد لە دەسەڵاتدا بەكاربهێنێت، چونكە ئەوە وەك میدیاكانی روسیا باسیان كردبوو، تەئكیدكردنەوەیە لەسەر خواستی ئۆپۆزسیۆن بۆ برەودان بە ناكۆكییە چەكدارییەكان لە سوریا.
هەروەها وەزارەتی دەرەوەی روسیا لە 22ی كانوونی یەكەمی 2017، تەئكیدی لەسەر بە خواستی وڵاتەكە كردبوو بۆ بانگهێشتكردنی ستیڤان دی مستۆرا نێردەی نێودەوڵەتی بۆ بەشداریكردن، و ئاماژەی بە رەخساندنی بواری بەشداریكردن بۆ لایەنی ئەمریكاش كردبوو، بەڵام بە سیفەتی چاودێر گەر بیانەوێت و «وڵاتانی تریش هەر بە سیفەتی چاودێر لە كۆنگرەكەدا بەشداریی دەكەن».
كەناڵی (العربیە)ش لە زاری ئەحمەد رەمەزان سەرۆكی دەزگای راگەیاندنی ئیئتیلافی نیشتمانی سوریا (ئۆپۆزسیۆن) بڵاویكردبۆوە»ئەوەی لایەنی روسیا دەیەوێت بیسەلمێنێت، مایەی رووبەڕبوونەی سورییەكان و هەموو جیهان دەگەیەنێت، بۆیە ناكرێت ئەو گرێبەستانە بەڕێبكرێن كە پێچەوانەی بڕیارەكانی كۆمەڵی نێودەوڵەتی و خواستی گەلی سوریان».
ئەلكسەندەر لاڤرینتییڤ نێردەی تایبەتی سەرۆكی سوریا بۆ سوریا، لە 22ی كانوونی یەكەمی 2017 رایگەیاندبوو»كۆنگرەی سوچی 1500 كەس لەخۆدەگرێت، و ئەنجامدانی چاكسازییە دەستوریەكان و هەڵبژاردنەكان لە سوریا بەچاودێری نێودەوڵەتی، تاوتوێ‌ دەكات».
لاڤرینتییڤ ئاماژەی بە پێداگری مۆسكۆ كردبوو بۆ بەشداریی نوێنەرانی هەموو لایەنەكانی سوریا لە «سوچی»، باسی لە ناڕەزاییەكانی ئەنقەرەش كردبوو سەبارەت بە بەشداریكردنی هەندێك كەس كە لەلایەن توركیاوە بەوە تۆمەتبار دەكرێن كە سەر بە یەكینەكانی پاراستنی گەل (یەپەگە)ن.

گەڕێكی تری وتوێژەكانی ئەستانە
گەڕێكی تری وتوێژەكانی ئەستانەی تایبەت بە سوریا كۆتایی هات كە لەلایەن روسیا و ئێران (پشتیوانكارانی ئەسەد) و توركیا (پشتوانی لە ئۆپۆزسیۆن دەكات) سەرپەرشتی دەكرێت.
ئامانجی ئەو سێ‌ وڵاتە لە وتوێژەكانی ئەستانە، بەردەوامبوونی دیالۆگی سیاسی نێوان لایەنە ناكۆكەكانی سوریایە، بە گوتەی ئەلكسەندەر لاڤرینتییڤ دانوستانكاریی روسی، دەستپێشخەرییەكەی مۆسكۆ با سازدانی «كۆنگرەی دیالۆگی نیشتمانی» لە سوچی، رووبەرێكی بەرینی ئەو توێژانەی بۆخۆی گرتبوو.
روسیا و توركیا و ئێران، هەوڵ دەدەن دیالۆگی سیاسی لەنێوان حكومەتی سوریا و لایەنە ئۆپۆزسیۆنەكانی ئەو وڵاتە لەڕێی وتوێژەكانی ئەستانەوە بەردەوام بێت، ئەوەش بە ئامانجی كۆتاییهێنانی بەو ناكۆكییە چەكداریانەی كە بۆ حەوت ساڵ دەچێت لە سوریادا بەردەوامن.

شكستی دانوستانەكانی جنێڤ
دوای هەفتەیەك لە شكستی دانوستانەكانی جنێڤ، گەڕی هەشتەمی وتوێژەكان لە پایتەختی كازاخستان كۆتاییان هات كە لەلایەن روسیا و ئێران و توركیاوە سەرپەرشتی دەكرێن.
ئەلسەندەر لاڤرینتییڤ رایگەیاندبوو كە «بەشی هەرە گەورەی»وتوێژەكان كە لە 21ی كانوونی یەكەمی 2017 دەستیانپێكرد، بۆ دەستپێشخەرییەكی روسیا تەرخانكرابوو كە مەبەست لێی سازدانی «كۆنگرەی دیالۆگی نیشتمانییە» لە سەیرانگای سوچی روسیا.
بە گوتەی ئەو بەرپرسەی روسیا، ئەو جۆرە كۆبوونەوانەی مۆسكۆ لە كۆتایی مانگی تشرینی یەكەمدا لە گەڕی پێشووی وتووێژەكانی ئەستانە پێشنیاری كرد، دەبێتە «سەكۆیەك بۆ نوێنەرانی لایەنە جیاجیاكانی كۆمەڵگەی سوریا تا بەشێوەیەكی سیاسی چارەسەر بۆ ئەو كێشانە بدۆزنەوە كە لە دانوستانەكانی جنێڤدا چارەسەرنەكران».
حكومەتی سوریا بە پاڵپشتی سوپای روسیا، پێشڕەوییەكی مەیدانی گەورەی بەدەستهێنا، بەڵام ئاسۆی چارەسەرێكی سیاسی تائێستاش نادیارە.
گەر دیمەشقیش رازیی بێت بە ئەنجامدانی هەڵبژاردن لەژێر چاودێری نەتەوە یەكگرتووەكان، ئەوا دانوستانەكان تائێستا لەبارەی چارەسنوسی بەشار ئەسەد سەرۆكی سوریاوە بێ‌ ئەنجامن، چونكە حكومەتی سوریا ئەو پێشنیازانە رەتدەكاتەوە كە باس لە ئەگەری وازهێنانی ئەسەد دەكەن لە دەسەڵات، وەك ئۆپۆزسیۆن داوای دەكات.
لەكاتێكدا پرۆسەی جنێڤ هیچ پێشكەوتنێكی بەدینەهێنا، مۆسكۆ هیوادارە سود لەو پێشكەوتنانە وەربگرێت كە لە ئەستانە هێنراونەتەدی و رێگەی بۆ دەسەڵات و ئۆپۆزسیۆن خۆش كردووە مەسەلە سەربازییەكان تاوتوێ‌ بكەن، لەپێناو دەستكردن بە دیالۆگێكی سیاسی.
بەڵام تائێستا ناوەرۆكی دەستپێشخەرییەكەی سوچی ئاشكرا نەبووە، بە تایبەت سەبارەت بە بەشداریی كوردەكان كە ئەنقەرە ئامادەبونیان لەو كۆنگرەیەدا رەتدەكاتەوە.
ناكۆكییەكانی سوریا كە لە ساڵی 2011 لەگەڵ سەركوتكردنی خۆپیشاندانە ئاشتیخوازەكان دەستیانپێكرد، بونەتە مایەی كوژرانی 340 هەزار كەس و ئاوارەبوون و پەڕاگەندەبوونی چەندان ملیۆن كەسی تر.

دی مستۆرا: كاتی ئەوە هاتووە پێشكەوتن بهێنرێتەدی
ستیڤان دی مستۆرا نێردەی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ سوریا بەر لەوەی بچێتە پاڵ وتوێژەكانی ئەستانە و لە میانی سەردانەكەی بۆ مۆسكۆ لە 21ی كانوونی یەكەمی 2017 رایگەیاندبوو:»كاتی ئەوە هاتووە پرۆسەی سیاسی لە سوریا پێشكەوتن بەخۆوە ببینێت».
لەگەڵ ئەوەشدا دی مستۆرا، رەتیكردبۆوە چارەسەری سیاسی لە گەڕی نوێی دانوستانەكانی جنێڤ بهێنرێتەدی كە وابڕیارە لە نیوەی دووەمی مانگی كانوونی دووەمی داهاتوو، سازبكرێن.
بە گوتەی نێردەی تایبەتی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ سوریا»هەموو شتێك لەكاتی خۆیدایە، و پێویستە پێداگری لەسەر پرۆسەی ئەستانە بكرێتەوە، بە تایبەت بۆ هێوركردنەوەی ئەو ناوچانەی لە كۆبوونەوەكانی پێشوودا بڕیاریان لەسەر درابوو، وێڕای ئەو لایەنانەی پەیوەندییان بە دەستگیركراوەكانەوە هەیە».
روسیا و ئێران و توركیا لە مانگی ئایاری رابردوو لە چوارچێوەی وتوێژەكانی ئەستانە، گەیشتنە رێكەوتنێك بۆ هێوركردنەوەی دۆخەكان لە چوار ناوچە لە سوریا كە لە ئیدلیب (باكووری خۆرئاوا) و حمس (ناوەڕاست) و غۆتەی شەرقی لە نزیك دیمەشق و باشووری وڵاتە پێكدێن، ئەوەش بووە مایەی كەمكردنەوەی كارە توندوتیژییەكان، بەڵام بەبێ‌ ئەوەی ببێتە راگرتنی تەواوەتییان.
هاوكات لەگەڵ هەوڵەكانی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ چارەسەركردنی ناكۆكییەكان لە سوریا، پێدەچێت روسیا ئەو لایەنە بێت كە ناكرێت لە چوارچێوەی چارەسەرەكاندا تێبپەڕێنرێت.
پێشتر ستیڤان دی مستۆرا لە ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی، داوای خستنەڕووی بیرۆكەكانی داڕشتنی دەستور و رێكخستنی هەڵبژاردنی كردبوو لە سوریا.
وەفدی ئۆپۆزسیۆنیش لە ئەستانە لە 21ی كانوونی یەكەمی 2017، داوای لە روسیا كردبوو، گوشار بخاتە سەر دیمەشق بۆ گەیشتن بە چارەسەری سیاسی بۆ ناكۆكییەكان.
لە بەیاننامەیەكەدا ئۆپۆزسیۆن رایگەیاندبوو»پێویستە لایەنی روسیا لەئێستادا و لە هەموو كات زیاتر گوشار لەسەر حكومەت سوریا دروست بكات لەپێناو هێنانەدی چارەسەری سیاسی».
دوایین وتوێژەكانی ئەستانە پاش زیاتر لە هەفتەیەك لە راگەیاندنەكەی فلادیمێر پۆتین سەرۆكی روسیا دەستیانپێكرد كە ئاماژەی بە پاشەكشەپێكردنی بەشێك لە هێزەكانی وڵاتەكەی كردبوو لەسەر خاكی سوریا، ئەوەش دوای راگەیاندنی «رزگاركردنی تەواوەتی» سوریا لە چنگی رێكخراوی «دەوڵەتی ئیسلامی» داعش.
سوپای سوریا لەم دوو ساڵەی دواییدا، سەركەوتنی یەكلاكەرەوەی بەدەستهێنا، و بە پاڵپشتی هێزە ئاسمانییەكانی روسیا توانی شاری مێژوویی تەدومور لە چنگی رێكخراوی «دەوڵەتی ئیسلامی» داعش دەربهێنێت، و گەمارۆی دێرئەلزور بشكێنێت و ئۆپۆزسیۆن لە شاری حەڵەپ دەربپەڕێنێت كە پێشتر شارەكەی وەك مۆڵگەی خۆی بەكاردەهێنا.

print

 107 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*