سەرەکی » دۆسێ » لە بەرژەوەندی هەردوولایە

عیراق و چوونە نێو ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداو

لە بەرژەوەندی هەردوولایە

رەوتەكان

وتەبێژی هاوپەیمانی (عیراقیون) كە لەلایەن عەممار حەكیمەوە سەرۆكایەتی دەكرێت، باس لە دەنگۆی چووەناوەوەی عیراق دەكات بۆ ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداو لە ماوەكانی داهاتوو.
حسێن عەرەب، وتەبێژی هاوپەیمانییەكە لە كۆتایی مانگی ئابی رابردوو، لە لێدوانێكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند»تا ئەم ساتە هیچ جموجۆڵێك نییە بۆ چوونەناوەوەی عیراق بۆ نێو ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداو لەماوەكانی داهاتوو، رێكەوتنی دووقۆڵی نێوان عیراق و ئەردەن و میسریش، هیچ پەیوەندییەكی بەو دۆسێیەوە نییە».

بە وتەی عەرەب:»لە حاڵەتی خستنەڕووی ئەو دۆسێیە، عیراق مەرجی دەبێت لەبەرانبەر چوونەناوەوەی بەغدا بۆ نێو ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداو، لە هەمان كاتدا ئەنجونەكەش لەبەرانبەر چوونەناوەی عیراق مەرجی خۆی دەبێت، بەڵام بەشێوەیەكی گشتی، چوونەناوەی عیراق بۆ نێو ئەنجومەنەكە بۆ بەغدا و هەموو وڵاتانی كەنداو گرنگە».

جارێكی تر قسەوباسەكان لەسەر چوونەناوەوەی عیراق بۆ ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداو هاتەوە عیراق، لەگەڵ رایگەیاندنی عیراق بۆ پێكهێنانی لیژنەی دیالۆگی ستراتیژی لەگەڵ ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداو و داواكردن لە ئەنجومەنەكە بۆ پێكهێنانی لیژنەیەكی هاوشێوەی هاوبەش كە ئەركی یەكخستنی دید و بۆچوونەكان لەنێوان عیراق و ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداو لەئەستۆبگرێت».
ئەمیندارێتی گشتی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق، سازدانی كۆبوونەوەیەكی لەنێوان عیراق و ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداو لەماوەی دوو مانگی داهاتو راگەیاند.

لە بەیاننامەیەكی ئەمیندارێتی گشتی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراقدا هاتووە»لیژنەی دیالۆگی ستراتیژی لەگەڵ ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداو، داوای كردووە قسە لەگەڵ ئەمیندارێتی گشتی ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداودا بكرێت بۆ پێكهێنانی لیژنەیەكی هاوبەشی هاوشێوەی لیژنە عیراقییەكە، تا ئەركی یەكخستنی دیدی عیراق و ئەنجومەنەكە لەئەستۆبگرێت و بەداواچوون بۆ بەندەكانی یاداشتی لێكگەیشتنی ئیمزاكراوی نێوان هەردوولا بكات».

حەمید ئەلغزی، ئەمینداری گشتی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق، لە میانی سەرۆكایەتی بۆ كۆبوونەوەی لیژنەكە وەك لە بەیاننامەكەدا ئاماژەی پێكراوە، رایگەیاندووە»ئاراستەی حكومەتی ئێستا روو لە كرانەوەیە بەڕووی ژینگە ئیقلیمی و نێودەوڵەتییەكان، عیراقیش رۆڵی گرنگی هەیە لە پاراستنی ئاسایش و ئاشتی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی ، و پتەوكردنی سەقامگیریی لە ناوچەكە، لەگەڵ هەڵوێستەكانی كە ئامانج لێیان خولقاندنی هاوسەنگییە».

لیژنەكە بڕیاریداوە تیمێك پێكبهێنێت بۆ دروستكردنی هەماهەنگی لەگەڵ ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداو، سەبارەت بە سازدانی كۆبوونەوەی دووەمی لە عیراق لە دوو مانگی داهاتوو، لەپێناو چەسپاندنی بڕیارەكانی كۆبوونەوەی یەكەم كە لە مانگی نیسانی رابردوو لە ریاز سازكرا.

ئەمەش رۆژێك بوو لە میوانداریكردنی بەغدا بۆ كۆبوونەوەی وەزیرەكانی دەرەوەی هەریەك لە عیراق و میسر و ئەردەن كە تەئكیدی لەسەر قوڵبوونەوەی عەرەبی عیراق كردبۆوە.
داواكارییەكانی عیراق بۆ چوونە نێو ئەنجومەنەكە كۆنە، رەنگە لەگەڵ دامەزراندنی خودی ئەنجومەنەكەش بێت لە ساڵەی 1981، بەو پێیەی پەیوەندییەكانی نێوان عیراق و وڵاتانی كەنداو لەماوەی جەنگی عیراق ئێراندا لە ساتێكی باشدا بوون.

پەیوەندییەكانی نێوان عیراق و كەنداو گەیشتە ئاستی بەشداریی لە چالاكییە وەرزشییەكانی كەنداو، بەڵام وێڕای ئەوە چوونەناوەوەی دوورخرایەوە، هەرچەندە عیراق خاڵی هاوبەشی زۆری هەیە لەگەڵ وڵاتانی كەنداو لەوانەش، بەشداریی لە كەنداوی عەرەبی و بەشداریی لەوەی یەكێكە لە وڵاتە نەوتییەكان.

لەگەڵ قوڵبوونەوەی ناكۆكییەكانی وڵاتانی كەنداو لەگەڵ عیراق لە سەردەمی حوكمڕانی سەدام حسێن سەرۆكی لەسێدارەدراوی عیراق كە لەگەڵ داگیركردنی عیراق بۆ كوێت گەیشتنە ترۆپك.

لەگەڵ كەوتنی رژێكی سەدام حسێن لە ساڵی 2003، جارێكی داوای چوونەناوەوەی عیراق كرا بۆ نێو ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداو، لە ساڵی 2004 ئیبراهیم جەعفەری سەرۆكی ئەنجومەنی حوكمی راگوزەر رایگەیاندبوو، وەفدێك لە ئەنجومەنەكە لە كاتی گەشتەكەیدا بۆ حەوت وڵاتی عەرەبی، داوای چوونەناوەوەی عیراقی كردووە بۆ نێو ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداو.

هەر لەو ماوەیەدا ئیبراهیم بەحرلعلوم وەزیری نەوتی عیراق رایگەیاندبوو،»عیراقییەكان بەرژەوەندییان لە چوونە نێو ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداودا هەیە، لە گەشتەكانمان بەردەوام جەختمان لەسەر داواكاریی چوونە نێو ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداو كردۆتەوە، ئەمەش لە سۆنگەی خەمخۆرییان بۆ چوونە نێو نیشتمانی یەكگرتووی كەنداو».

ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداو، رێكخراوێكی ئیقلیمی سیاسی، ئابوری، سەربازی، ئەمنی عەرەبیە و لە شەش وڵاتی عەرەبی پێكدێت كە دەكەونە سەر كەنداوی عەرەبی و زۆرینەی رووبەری نیژمە دوورگەی عەرەبی پێكدەهێنن و لە شانشینی عەرەبی سعودیە و سوڵتاننشینی عومان و میرنشینە عەربییە یەكگرتووەكان و دەوڵەتای كوێت و دەوڵەتی قەتەر و شانشینی بەحرێن پێكدێت.

لە 25ی ئایاری 1981، فەرمانڕەواكانی شەش وڵاتەكە، لە كۆبوونەوەیەكدا كە لە ئەبو زەبی سازكرا، گەیشتنە شێوازێكی هەماهەنگی كە ئامانج لێی هێنەدی هەماهەنگی و یەكترتەواوكردن و وابەستەكردنی نێوان وڵاتەكان بوو لە هەموو بوارەكان، تا گەیشتن بە یەكگرتن، ئەمەش لە دەقی سیستمی بنەڕەتی ئەنجومەنەكە و لە ماددەی چواردا ئاماژەی پێكراوە.

 181 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*