سەرەکی » زانست (پەڕە 12)

زانست

خه‌ڵوز زیان و سوودی بۆ ژینگه‌ وژیان

ئاماده‌کردنی: سه‌ربه‌ست عه‌بدولره‌حمان جۆرێك له‌و سوته‌مه‌نیانه‌ی كه‌ له‌ كۆنه‌وه‌ مرۆڤ به‌كاری هێناوه‌ خه‌ڵوزه‌ ، كه‌ بریتیه‌ له‌ وبه‌شانه‌ی ڕووه‌ك كه‌ له‌ بڕێكی زۆر سلیلۆز پێك دێت ، سلیلۆز پێكهاته‌یه‌كی هایدرۆكاربۆنی ڕه‌قه‌ له‌ شێوه‌ی ڕیشاڵدا زۆربه‌ی ڕه‌گ وقه‌دو لقه‌كانی ڕووه‌ك ، به‌تایبه‌ت ده‌وه‌ن و دار پێك دێنێ ، به‌هۆی گه‌رم كردنه‌وه‌ به‌هێواشی بۆ ماوه‌یه‌ك ، به‌ به‌ێ ئه‌وه‌ی هه‌وای پێویستی به‌ر ...

زیاتر »

بۆچی لە ڤایرۆسی كۆرۆنا بترسین؟

دكتۆر موحسین ئەحمەد* كۆرۆنا وەكو نەخۆشیەكی درمی مەترسیداری كوشندە جیهانی بەخۆیەوە سەرقاڵ كردوە، ئەمەش پاش بڵاو بوونەوەی وەكو نەخۆشیەكی مرۆژەڵی (هاتنی لە ئاژەڵەوە بۆ مرۆڤ) لە ویلایەتی (ئوهان) ی چین، كە وەكو سروشتی هەموو نەخۆشیەكی ڤایرۆسی زۆر زوو پەرەی سەند بەڵام جیاواز لە ڤایرۆسە ناسراوەكانی هەڵامەت ئەمەی كۆرنا پێكهاتە و شێوازی نەخۆشخەرانەی زۆر جیاوازی لە خۆی پیشان دا كە حكومەتی ...

زیاتر »

زاناكانی روسیا لە ڕێگەی سەوزەوە تەمەنی مرۆڤ زیاد دەكەن

زاناكانی روسیا پێشنیاری ئەوەیان كردووە تایبەتمەندی و سوودەكانی سەوزە زیاد بكەن، ئەویش لە ڕێگەی زۆركردنی ماددەی دژە ئۆكسانەوە. گۆڤاری (Heliyon)ئاماژەی بەوە داوە زانایانی زانكۆی ( باڵتیك)ی فیدرالیی بە هاوكاریی زانایانی زانكۆی هەرێمی كیمیرۆڤۆ، لیكۆڵینەوەیان كردووە سەبارەت بە كاریگەریی تیشكیی سەروو بنەوشەیی لەسەر تەماتە و بۆیان دەركەوتووە كاتێك تەماتەیان داوەتە بر تیشكیی سەروو بنەوشەیی ماددەی دژە ئۆكسان لەو بەرهەمەدا زۆرتر بووە. ...

زیاتر »

چەند هەڵەیەكی زانستیی سەبارەت بە تەمەنی مەریخ ئاشكرا كرا

بە پێی توێژینەوەیەكی نوێی زانایانی ئەمریكیی، هەسارەی مەریخ پێویستی بە (٢٠) ملیۆن ساڵ بووە بۆ ئەوەی ببێتە ئەو هەسارەیەی كە ئەمرۆ دەبینرێت، ئەمەش پێچەوانەی ڕاوبۆچوونی ئەو زانایانە كە پێیانوابووە بە ماوەیەكی كورتتر هەسارەكە گەیشتووەتە ئەو شێوەیەی ئێستای. زانایانی گەردونناسیی پەیمانگای توێژینەوەی(ساوس ویست)لە سان ئەنتۆنیۆی تەكساسی ئەمریكا لە تازەترین توێژینەوەیان دەربارەی هەسارەی مەریخ ئاشكرایانكرد، ئەو هەسارەیە پێویستی بە(٢٠)ملیۆن ساڵ بووە بۆ ...

زیاتر »

بۆ ژنان:بەرزبوونەوەی هۆرمۆنێك دەبێتە هۆی نەخۆشی شەكرە

توێژەرەوەكانی بەریتانیا ئاشكرایانكردووە: بەرزبوونەوەی هۆرمۆنی (تستۆستیرۆن) لە ژناندا دەبێتە هۆی تووشبوونیان بە نەخۆشیی شەكرەی جۆری دووەم، ئەمەش بە پێچەوانەی پیاوانەوە كە زیادبوونی ئاستی ئەو هۆرمۆنە مەترسیی توشبوونیان بە نەخۆشیی شەكرە كەمدەكاتەوە. ئەو توێژەرەوانە ئاماژەیان بەوە داوە كە پیاوان و ژنان بە بڕی جیاواز هۆرمۆنی نێرایەتی دەردەن و بەم دواییەش بۆیان دەركەوتووە كە ئەو هۆرمۆنە ڕۆڵی گرنگی هەیە لە ئەگەری توشبوونیان ...

زیاتر »

زەماوەند لە نزیك گڕكانێكی چالاك

بووك و زاوایەكی فلیپینی بڕیاریاندا لە ناوچەیەكی نائاسایی زەماوەند بكەن و بۆ ئەمەش ناوچەی (تال)ی گڕكانییان هەڵبژارد كە لەو كاتەدا گڕكانەكە لە ئانوساتی هەڵپژاندا بووە. لە ناوچەیەكی دورگەی تال لە فلیپین بووك و زاوایەك بڕیاریاندا زەماوەندەكەیان لە ناوچەیەكی نائاسایی ڕێكبخەن، بۆیە ناوچەیەكی نزیك گڕكانێكی چالاكیان هەڵبژارد بۆ وێنەگرتن و لەو كاتەشدا هەورێكی ڕەش كە لە گەروی چیایەكی گڕكانیی نزیكەوە دەهاتە ...

زیاتر »

وزەی ئاو،وەکو وزەی سەوز

د. مه‌دیحه‌ سۆفی* سامانی ئاو ئەو سامانە هەمیشەییە بەنرخەیە، کە هیچ جێگرەوەیەکی نیە لەسەر گۆی زەویدا، ئاو ئاوە، بناغە و مەرجی سەرەکی ژیان و بەردەوامی مرۆڤایەتیە، بڕی ئاویش لەسەر زەوی، لەوەتەی هەیە بڕێکی نەگۆڕە و بە ڕێگای سوڕی ئاو لە سروشتدا نوێ دەبێتەوە، ئاو جگە لەوەی بناغەی بنەڕەتی ژیانی هەموو بوونەوەرە و بۆ ئاودان، ئاوەدانی، بژێوی، گوازتنەوە و خۆراك زۆر ...

زیاتر »

لە ڕۆژی جیهانیی رۆڵی ژنان و كچان لە كایەی زانست دا

ژنان لە سەرانسەری جیهاندا بەشێك بوون لە پێشكەوتنەكان بە شێوەیەكی گشتی و پێشكەوتنە زانستییەكان بە تایبەتی، هەندێك لەو داهێنانەی كە ژیانی مرۆڤەكانیان گۆڕیوە لەسەر دەستی ژنان و كچان بووە. ئەمانە وایانكردووە ڕێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان ڕۆژی 12ی شوباتی هەموو ساڵێك وەك ڕۆژی جیهانیی ڕۆڵی كچان و ژنان لە كایە زانستییەكان و داهێنانیان لەو بوارانەدا دەستنیشان بكات، لێرەدا ئاماژە بە ژمارەیەك لەو ...

زیاتر »

ئیلون ماسك دەیەوێت مرۆڤ و ژیریی دەستكرد پێكەوە بسازێنێت

(ئیلون ماسك)ی خاوەنی كۆمپانیای سپەیس ئێكس بە نیازە مێشكی مرۆڤ و ئامێرەكانی كۆمپیوتەر پێكەوە گرێبدات و بەمەش یارمەتی كەمئەندامان بدات و وا بكات مرۆڤ كێبەركێی ژیریی دەستكرد بكات. ئیلۆن ماسكی ملیاردێریی ئەمریكیی لە ڕێگەی یەكێك لە كۆمپانیاكانی بەناوی (Neuralink) سەرقاڵی پرۆژەیەكە كە بریتییە لە دروستكردنی جۆرە داوێكی بچووك و نەرم كە (١٠)هێندەی مووی مرۆڤە، بۆ ئەوەی لە دوایدا بە ئاسانیی ...

زیاتر »

گەورەترین باڵۆن لە جیهاندا دروست..

گەورەترین باڵۆن لە جیهاندا دروست دەکرێت كۆمپانیای (Hybrid Air Vehicles)ی بەریتانی بەرهەمهێنانی گەورەترین باڵۆنی جیهانی ڕاگەیاند كە بە هەردوو بزوێنەری دیزل و بزوێنەری كارەبایی كار دەكات. ئەم بالۆنە كە ناونراوە(Airlander 10) درێژییەكەی(92) مەتر دەبێت،دەبێتە یەكەمین باڵۆنی بەكارهێنراو لە جیهاندا، بەڵام لە چاو ئەو باڵۆنانەدا كە لە نیوەی یەكەمی سەدەی بیستویەك دا دروستكراون بچووكتر دەبێت، لەو باڵۆنانەش كە پێشتر دروستكرابوون باڵۆنی( ...

زیاتر »