سەرەکی » زانست (پەڕە 2)

زانست

سنه‌وبه‌ر

ده‌توانین سنه‌و‌به‌ر به‌‌ گرنگ ترین جۆری دره‌خت ئه‌ژمار بكه‌ین ، چونكه‌ سه‌رچاوه‌یه‌كی زۆری ته‌خته‌ی باش و قایمه‌‌ ، وه‌ خێرا گه‌شه‌ده‌كات و قه‌ده‌كانی ڕێكه‌ و زۆر به‌رز ده‌بێته‌وه‌ . سنه‌وبه‌ر زیاتر له‌ (90 ) جۆری هه‌یه‌ ، كه‌ زۆربه‌ی له‌ نیوه‌ی باكوری گۆی زه‌ویدایه‌ ، به‌تایبه‌ت له‌ ئه‌مه‌ریكای باكور ، مه‌كسیك ، و ڕۆژهه‌ڵاتی ئاسیا له‌ سیبریا وباكوری منگۆلیا و ...

زیاتر »

كۆمه‌ڵێك تابووتی 3000 هه‌زار ساڵه‌

وه‌زاره‌تی شوێنه‌واری میسر دۆزینه‌وه‌ی كۆمه‌ڵه‌ تابووتێكی دێرینی ڕاگه‌یاند كه‌ به‌ مه‌زنترین و گرنگترین دۆزینه‌وه‌ داده‌نرێت له‌ ماوه‌ی 100 ساڵی ڕابردوودا. وه‌زاره‌تی شوێنه‌واری میسر ئاشكرایكرد، له‌ناوچه‌ی (عساسیف)ی سه‌ر به‌دۆڵی پاشایان(وادی الملوك)ی پارێزگای ئوقسوری مێژوویی له‌ باشوری ئه‌و وڵاته‌ (30) تابووتی زۆر ناوازه‌ و ڕه‌نگینی دێرینیان دۆزیووه‌ته‌وه‌. وته‌بێژی وه‌زاره‌تی شوێنه‌واری میسر به‌ ڕۆژنامه‌نووسانی ڕاگه‌یاند»ئه‌و دۆزینه‌وه‌یه‌ شتێكی زۆر تایبه‌ت و سه‌رنجڕاكیشه‌ كه‌ له‌ماوه‌ی(100) ...

زیاتر »

شۆڕشێكی نوێ له‌ كایه‌ی زانستی كۆئه‌ندامی ده‌مار و مێشك

په‌ره‌پێدانی مێشكی بچووك له‌خانه‌ی مرۆیی ده‌بێته‌ جێگه‌ی مشتومڕێكی ئاكاریی له‌ داهاتوویه‌كی نزیكدا. زانایانی زانكۆی سان دیگۆ له‌ كالیفۆرنیای ئه‌مریكا له‌ تازه‌ترین كاری داهێنانیان له‌ تاقیگه‌كانی ئه‌و زانكۆیه‌ په‌ره‌یان داوه‌ به‌ چه‌ند مێشكێكی بچووك كه‌ له‌ شانه‌ی له‌شی مرۆڤه‌وه‌ دروستیان كردووه‌ . زاناكان ده‌ڵێن» له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی ڕه‌نگه‌ ئه‌و كاره‌ مشتومڕێكی ئاكاریی به‌ دوای خۆیدا بهێنێت، له‌ هه‌مان كاتدا ده‌بێته‌ شۆرشێكی نوێ ...

زیاتر »

رۆما، شێوازێكی نوێ بۆ كڕینی بلیتی هۆكانی گواستنه‌وه، به‌ بوتڵی پلاستیك

ڕه‌نگه‌ له‌وڵاتێكی وه‌ك ئیتالیا هیچ كه‌س بیری له‌وه‌ نه‌كردبێته‌وه‌ ڕۆژێك له‌بری پاره‌ بۆ كڕینی بلیتی شه‌مه‌نده‌فه‌ر یان پاس یان میترۆ بوتڵی پلاستیكیی بداته‌ ئامێری فرۆشتنی بلیت، به‌ڵام له‌ ڕۆمای پایته‌ختی ئیتاڵیا ئه‌مه‌ له‌ خه‌یاڵه‌وه‌ بوه‌ ڕاستیی. ساڵ به‌ساڵ كێشه‌ی پاشماوه‌ پلاستیكییه‌كان له‌ سه‌رانسه‌ری جیهاندا زیاتر ده‌بێت‌و ئه‌و پاشماوه‌ پلاستیكییانه‌ بوونه‌ته‌ پرسی ڕۆژ و مه‌ترسیی گه‌وره‌ به‌ شێوه‌یه‌ك ته‌نانه‌ت ئاوی ڕووبار ...

زیاتر »

دوو ژنه‌ کەشتیوانی ناسا، چوونه‌ مێژووی بواری فه‌زاوانیه‌وه‌

هه‌ردوو ژنه‌ فه‌زاوانی ناسا 11 خوله‌ك سه‌باره‌ت به‌ زه‌وی له‌یه‌ك وێنه‌دا كۆده‌كه‌نه‌وه‌. (كریستینا كوخ)ی ژنه‌ فه‌زاوانی ناسا و( جیسیكا مائیر)ی ده‌سته‌ خوشكی به‌ چوونه‌ ده‌ره‌وه‌یان بۆ ناو فه‌زا و كاركردنیان له‌ ده‌ره‌وه‌ی وێستگه‌ی فه‌زایی ناویان چووه‌ مێژووی فه‌زاوانی و توانیان وێنه‌ی چه‌ند دیمه‌نێكی ناوازه‌ی زه‌وی بگرن له‌نێو ئه‌و گرته‌ زۆر سه‌رنجڕاكیش و كاریگه‌رانه‌، دیمه‌نێكه‌ كه‌ له‌ 400 وێنه‌ پێكهاتووه‌ و ...

زیاتر »

(5) هه‌سارۆكه‌ له‌ زه‌وی نزیك بوونه‌وه‌

ڕۆژی هه‌ینی 18- 10 – 2019 پێنج هه‌سارۆكه‌ له‌ زه‌وی نزیكبوونه‌وه‌ و بێ زیان زه‌ویان جێهێشت. سه‌نته‌ری توێژینه‌وه‌ له‌ ته‌نه‌ نزیكه‌كانی زه‌وی سه‌ر به‌ئاژانسی ناسا به‌رده‌وام چاودێری ئه‌و ته‌نه‌ به‌ردینه‌ فه‌زاییانه‌ ده‌كات كه‌ ئه‌گه‌ری نزیكبوونه‌وه‌یان هه‌یه‌ له‌ زه‌وی مه‌ترسی خۆپێداكێشانیشیان لێده‌كرێت . له‌و چوارچێوه‌یه‌شدا وه‌ك پێشبینكرابوو ڕۆژی هه‌ینی 5 له‌و هه‌سارۆكانه‌ له‌ زه‌وی نزیك بوونه‌وه‌ گه‌وره‌ترین هه‌سارۆكه‌ی نێو ئه‌و پێنج ...

زیاتر »

سیاسەتی ئاو و ئاسایشی ئاو

د. مه‌دیحه‌ سۆفی* ( بەشى یەکەم) سامانی ئاو، ئەو سامانە سروشتییە بە بەهایەیە، کە هیچ جێگرەوەیەکی بۆ بەردەوامبوونی ژیان نیە، ئاو بڕە داهاتێکی سروشتی و جێگیر و دوبارەیە؛ واتە لەوەتەی مرۆڤایەتی لەسەر گۆی زەوی دەژێ، ئاو هەر ئەو بڕە ئاوەیە، نەكەم و نە زیاتر نەبووە و بەردەوام بە سوڕی ئاو لە سروشتدا خۆی دوبارە کردووەتەوە. لە ئێستادا لەسەر ئاستی جیهاندا،چەند ...

زیاتر »

به‌ بێ مۆڵه‌ت، هه‌ڵپاچینی دره‌ختی سه‌ر شۆسته‌كان به‌ تاوان ئه‌ژمار ده‌كرێت

ئاماده‌کردنی: سه‌ربه‌ست عه‌بدولره‌حمان دره‌ختی سه‌رشۆسته‌كان ، هۆیه‌كه‌ بۆ پاكژكردنه‌وه‌ی هه‌وا له‌ دوانه‌ ئۆكسیدی كاربۆن ، دوكه‌ڵ و تۆزو خۆڵ ، و دابین كردنی سێبه‌ر له‌ گه‌رمای هاویندا ، بۆ دوكاندار و پیاده‌ڕه‌وی سه‌ر شۆسته‌كان ، هه‌رچۆن ئه‌وه‌ی ئۆتۆمبیله‌كه‌ی ڕاده‌گرێت ، هه‌وڵده‌دات بیخاته‌ سێبه‌ری دره‌ختێكه‌وه‌ . به‌ڵام به‌ داخه‌وه‌ كاتێك هاوین كۆتایی دێت ، چیتر سودی دره‌خت له‌یاد ده‌كرێ ، دوكاندار ...

زیاتر »

من و ژینگه‌ و كۆمه‌ڵه‌ی كوردستانێكی سه‌وز

ئاماده‌کردنی: سه‌ربه‌ست عه‌بدولره‌حمان (به‌شی چوارەم) وه‌ك له‌ به‌شی پێشودا باسم كرد ورده‌ورده‌ كۆمه‌ڵه‌ سست بوو له‌ كاره‌كانیدا ، به‌ تایبه‌ت كه‌ له‌ ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی دامه‌زرێنه‌ر ، جگه‌ له‌ كاك شه‌ماڵ و وریا خه‌فاف ، چیترنه‌سه‌ردانی باره‌گا و نه‌به‌شداری هیچ چالاكیه‌كیان نه‌كرد ، وریا خه‌فاف یش كه‌ به‌ته‌مابوو ببێته‌ سه‌رۆكی كۆمه‌ڵه‌ ، به‌تایبه‌ت خۆی پێشتر مامۆستای وانه‌ی ژینگه‌ بوو له‌ په‌یمانگای ...

زیاتر »

مێشك هه‌وڵ ده‌دات مردنمان له‌بیر بباته‌وه‌

زاناكانی‌ زانكۆی‌ بار ئیلان له‌ ئیسرائیل له‌ لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كیاندا ئه‌وه‌یان ئاشكرا كرد، كه‌ مێشكی‌ مرۆڤ كار له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌كات، بیرۆكه‌ی‌ مردن له‌بیر مرۆڤ بباته‌وه‌‌و میكانیزمێكی‌ تایبه‌ت به‌خۆی‌ هه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ مرۆڤ بیری‌ به‌ لای‌ ژیاندا بچێت‌و بیر له‌ مردن نه‌كاته‌وه‌. زاناكان بۆ گه‌یشتن به‌و ده‌ره‌نجامه‌ پشتیان به‌ستووه‌ به‌ تاقیكردنه‌وه‌ له‌سه‌ر مرۆڤ سه‌باره‌ت به‌ كاردانه‌وه‌ی‌ مێشك كاتێك كه‌ باسی‌ مردنی‌ بۆ ده‌كرێت، ...

زیاتر »