سەرەکی » ئەدەب و هونەر

ئەدەب و هونەر

بۆریس گرۆیس: فیلم و وێنەی خێرا زۆر لە یەکەوە نزیکن

(بۆریس گرۆیس) لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کورەیتەر (نەدیم سامان) و خاوەن گەلەری (ئانیا ستۆنێڵکا)، لەسەر دەرهێنەر (ئەندرێ تارکۆڤسکی) و دنیای سینەما دەدوێت. ئەم دیدارە لەبارەی ئەزموونی سینەمایی ئەو دەرهێنەرە مەزنەی جیهانی سینەماوەیە. (هەندێك فیلمساز زۆر باشن لە دەربڕینی جووڵەدا، یان لە کۆنسێپتی جووڵە خۆیدا، بە کردنی هەموو شتێك بەخێراییەکی زۆر. بۆ ئەوان، فیلم لە بنەڕەتدا دەربارەی جووڵەیە. هەرچەندە فیلمسازی واشمان هەیە ...

زیاتر »

هونەر لە چەرخی بەردینی نوێدا

خه‌لیل عه‌لی لە دوای چەرخی بەردینی ‹‹ناوەڕاست ‹‹Mesolithic، كە دوو هەزار ساڵی خایاند، مرۆڤ ژیانێكی نوێی دەستپێكرد جیاوازتر لە رابردوو. ئەو شێوازەی هونەر، كە لاساییكردنەوەی سروشت بوو بەتایبەت ئەو گیاندارانەی راویان دەكردن، كە بەڵگەیەكی سیحری دەگەیاند و دوا بە دوای ئەو چەرخە و بە هۆی گۆڕانكاری لە ژیان و باری ئابووری مرۆڤ گۆڕانكاریی لە هونەرەكەشیاندا روویدا و هونەرەكەیان بەرەو شێوازێكی ...

زیاتر »

گفتوگۆی بن شووراكان شه‌ڕێك هه‌رگیز كۆتایی نایه‌ت

ره‌وه‌ز جه‌بار یه‌كێك له‌و نووسه‌رانه‌ی له‌ نێو ئه‌و بارە ناخۆشەی توركیادا داوای توركیایه‌ك ده‌كات كورد و تورك وه‌ك هاووڵاتی پله‌ یه‌ك سه‌یر بكرێن، ئۆیا بایداره‌. ئه‌و خانمه‌ رۆماننووسه‌ توركه‌ی له‌ رۆمانه‌كانیدا په‌نجه‌ ده‌خاته‌ سه‌ر برینه‌كانی توركیا. تازه‌ترین رۆمانی ئۆیا بایدار، رۆمانی گفتوگۆی بن شووراكانه‌. ئه‌م رۆمانه‌ سه‌ڵاحه‌دین بایه‌زیدی وه‌ریگێڕاوه‌ بۆ كوردی و له‌ بڵاوكراوه‌كانی وه‌شانخانه‌ی مادیاره‌ له‌ سنه‌. له‌ دوو ...

زیاتر »

شیعر و ئیقاع

ته‌یب جه‌بار (1) خوێنه‌ری به‌ڕێز : ساڵانێكی زۆره‌ له‌ به‌دواداچوون و گه‌ڕانداین به‌دوای بابه‌تی ئه‌م باسه‌دا، زۆر كتێب و وتار و راوبۆچوونی جیاوازمان له‌ باره‌یه‌وه‌ خوێندووه‌ته‌وه‌، به‌ڵام به‌ڕاستی هیچیان ئێمه‌یان نه‌گه‌یانده‌ ئه‌نجامێكی قه‌ناعه‌تپێكه‌ر. ئه‌م باسه‌ی ئێمه‌ هه‌وڵدانێكه‌ بۆ شیكردنه‌وه‌ و روونكردنه‌وه‌ی بابه‌تی (شیعر و ئیقاع -Rhythm) كه‌ بابه‌تێكی تۆزێك ئاڵۆزه‌. راوبۆچوونی جیاوازی چه‌ندین شاعیر و نوسه‌ری كورد و عه‌ره‌ب و ...

زیاتر »

چه‌ند كورتیله‌ چیرۆكێكی ئاكۆ كه‌ریم مه‌عروف

پێناسه‌ی‌ سێبه‌ر ئای‌…! دوای‌ سی‌ ساڵ… ئه‌و شه‌وه‌ی‌ كاره‌با هاته‌وه‌ كچه‌كه‌م كه‌ تازه‌ له‌ دایكببوو له‌ خۆشیاندا بوو به‌ ماسی‌، ئه‌و ده‌مێك بوو له‌ ژێر تاریكیدا مه‌له‌ی‌ ده‌كرد. ئه‌و له‌ خه‌وێكی‌ خۆشدا بوو، چونكه‌ ده‌مێك بوو باوكی‌ خه‌وی‌ به‌وه‌وه‌ ده‌بینی‌ سه‌رچه‌فێك بدات به‌ خۆیدا كه‌ وێنه‌ی‌ چه‌ند حه‌وزێكی‌ ماسی تێدا بێت. ئه‌و تازه‌ ساوا بوو، له‌ به‌ره‌به‌یانێكدا چۆله‌كه‌كان خه‌وی‌ ئێمه‌یان ...

زیاتر »

واقیع لە ئەدەب، مێژوو و وێنەدا

محەمەد نەبی هەموو رۆمانێک هەڵگری بەشێک لە مێژووی سەردەمی خۆیەتی، نووسینەوەی ئەم مێژووە لە ئەدەبدا، چەندە بۆ ئێستا گرنگە، بۆ داهاتوو گرنگتر دەبێ. رۆمان جگە لە وێنەگرتنی واقیعێکی زەمەنیی، بۆ نەوەیەکی تر لە کاتێکی تردا، هاوکات بەشێک لە وێنە، رووداو و چیرۆکە ونەکان بەهۆی وردبینیی و هەستەوەریی ئەدیبەوە نیشان دەدات، وێنەیەک کە چاوی ئاسایی نایبینێت، ئەدیببوون، هاوبەند لەگەڵ ئەدەبییەت دەکارێ ...

زیاتر »

دەربارەی کۆمەڵەچیرۆکی- ئەو ژنەی دەمی ون بوو

محەمەد کەریم کۆمەڵەچیرۆکی -ئەو ژنەی دەمی ون بوو- نوێترین کۆمەڵە چیرۆکی ماهروخ غوڵامحسێنپورە، دەمەوێت لێرەدا رای خۆم سەبارەت بە یەک بە یەکی چیرۆکەکانی ئەم کۆمەڵەیە بنووسم: *رەنگی موو: ئەم چیرۆکە زیاتر لە واقیعەوە نزیکە و چەند چیرۆکێکی لەخۆگرتووە، کارەکتەرە جیاوازەکانی هەریەکەیان چیرۆکی خۆی هەیە، بەڵام گێڕەرەوەی کەسی یەکەم زۆر جوان چیرۆکەکە دەگێڕێتەوە و خوێنەر رادەکێشێت. *ئەو قوتابخانەیەی کە ناوی پیرۆز ...

زیاتر »

ئه‌و پیاوه‌ی لووتی خیانه‌تی لێكرد

به‌كر حه‌سه‌ن سه‌ردار فیشكه‌یی كه‌ له‌ ته‌مه‌نی شه‌ست ساڵیدا ده‌ستی كردبوو به‌ نووسین له‌ ژووره‌ تایبه‌ته‌كه‌ی خۆی بۆ (بیركردنه‌وه‌ و نووسین) خه‌ریكی نووسینی دووه‌م كتێبی بوو به‌ڵام له‌ پڕێكدا بیری كه‌وته‌وه‌ كه‌ ئه‌مڕۆ سوپاسی لووته‌ مه‌زنه‌كه‌ی نه‌كردوه‌ هه‌ر له‌ به‌ر ئه‌وه‌ به‌ پڕتاو له‌سه‌ر كۆمپیوته‌ره‌كه‌ی هه‌ستا و چووه‌ به‌رده‌می ئاوێنه‌ گه‌وره‌كه‌ی ناو ژووره‌كه‌ی كه‌ ئه‌ویش تایبه‌ت بوو به‌ سوپاس و ...

زیاتر »

واسینی ئەلئەعرەج: راگەیاندن دەقی ئەدەبی دروستدەکات و ناوبانگی دەداتێ

واسینی ئەلئەعرەج لە دایکبووی (8/8/1954) لە دێی سیدی بوجنانی سنووری شاری تلمسان لە جەزائیر. رۆماننووس و مامۆستای زانکۆیە لە زانکۆی سۆربۆن لە پاریس و زۆربەی زانکۆکانی جەزائیر. یەکێکە لە دەنگە گرنگە ئەدەبی و رۆماننووسەکانی جیهانی عەرەب. واسینی ئەلئەعرەج بە پێچەوانەی نەوەی پێش خۆیەوە، بە هەردوو زمانی عەرەبی و فەرەنسی دەنووسێت، خاوەنی قوتابخانەیەکی تایبەت بە خۆیەتی لە نووسیندا کە ناتوانرێت بە ...

زیاتر »

له‌ دڵی فه‌ره‌نساوه‌ برینه‌كانی لوبنان ده‌ژنێ

ره‌وه‌ز جه‌بار بنه‌ماڵه‌ی مه‌علوف له‌و بنه‌ماڵه‌ رۆشنبیرانه‌ن كه‌ خاوه‌نی كۆمه‌ڵێك ناوی دره‌وشاوه‌ن له‌ جیهانی رۆشنبیریی لوبنانیدا. خزمه‌تی زۆریان به‌ رۆشنبیری لوبنانی كردووه‌. له‌وانه‌ نه‌سیم مه‌علوف باوكی برایم مه‌علوفی موزیكژه‌ن، ره‌شید مه‌علوف رۆژنامه‌نووس و شاعیر و ره‌خنه‌گر باوكی رۆماننووس ئه‌مین مه‌علوف. ئه‌م بنه‌ماڵه‌ لوبنانییه‌ خاوه‌نی كۆمه‌ڵێك رۆشنبیر و هونه‌رمه‌ندن. یه‌ك له‌وانه‌ برایم مه‌علوفه‌ ئه‌و گه‌نجه‌ به‌ره‌چه‌ڵه‌ك لوبنانییه‌ی له‌ فه‌ڕه‌نسادا وه‌ك هونه‌رمه‌ندێكی ...

زیاتر »