سەرەکی » ئەدەب – سێبەر و سایە (پەڕە 103)

ئەدەب – سێبەر و سایە

زمانی کوردیی و فارسیی

دوکتۆر حوسێن موحەممەد عەزیز* (11) ‌زۆر له‌ مێژه‌، له‌ نێوان شاره‌زاکانی کورد، فارس و بیانییه‌کاندا، له‌سه‌ر پێوه‌ندیی هه‌ردوو زمانی کوردیی و فارسیی، ده‌مه‌ته‌قێیه‌کی گه‌رم هه‌یه‌. ئه‌مانیش به‌سه‌ر دوو ده‌سته‌دا دابه‌شده‌بن: 1.زمانی کوردیی، وه‌ک هه‌موو زمانه‌کانی دیکه‌ی گه‌لانی جیهان، به‌ زمانێکی سه‌ربه‌خۆ ده‌ژمێرن. ئه‌وانه‌ش زۆربه‌یان له‌ زانا کورد و بیانییه‌کان پێکهاتوون. 2.زمانی کوردیی، به‌ زمانێکی سه‌ربه‌خۆ نازانن، به‌ڵکوو به‌ دیالێکتێکی زمانی ...

زیاتر »

فەرهاد چۆمانی: پێویسته‌ كورد سیاسه‌تێكی رژدی فه‌رهه‌نگی هه‌بێت و پردی نێوان زاراوه‌كان به‌ دامه‌زراوه‌یی بكات

چاوپێکەوتن: تەحسین تەها چۆمانی فەرهاد چۆمانی، چیرۆکنووس و نووسەری رۆمانی قیژە، سەبارەت بە چەند پرسیارێکی ئەدەب و هونەر لە سەر پرسی گرنگی گواستنەوەی ئەدەبیاتی کورمانجی بۆ سۆرانی بۆ رۆژنامەی کوردستانی نوێ دەدوێت و دەڵێت: ئێمه‌ له‌ رێگه‌ی ئه‌و كتێبانه‌ی له‌ زاراوه‌كانی تره‌وه‌ ده‌یگوازینه‌وه‌ سه‌ر زاراوه‌ی سۆرانی یان به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ تێده‌گه‌ین ئه‌وان چۆن ده‌نووسن، چی ده‌نووسن، مژار و تێما و خه‌می ...

زیاتر »

کۆمەڵە کۆپلە شیعرێکی مەحموود دەروێش

وەرگێرانی :پشکۆ نەجمەدین مەحموود دەروێش یەکێکە لە شاعیرە ناسراوەکانی فەلەستین و گێتی عەرەبی، شیعرەکانی چ لەرووی فۆرم و چ لە رووی ناوەڕۆکەوە، کاریگەری گەورەیان بەسەر شاعیرانی عەرەب و ناوچەکەوە هەبووە بەتایبەتی بەسەر شاعیرانی کوردەوە، کاریگەری گەورەی هەبووەو رۆحی زۆر شاعیری کوردیشی هەژاندووە. راستە ئەو بە شاعیری بەرەنگاری و خەباتگێری ناسراوە، بەڵام لەهەمانکاتیشدا کۆمەڵێک شیعری زۆر جوانی لەبواری خۆشەویستیی و دڵداری ...

زیاتر »

لە بارەی کتێبی لە خەیاڵەوە بۆ خۆڵ.!

کاوان ئەحمەد -١- لەم ماوەیەدا، کامەران سوبحان کتێبی (لە خەیاڵەوە بۆ خۆڵ)ی بڵاوکردەوە. ئەم کتێبە گفتوگۆیەکی بەرفراوانی لەناو نووسەران و خوێندەواران و ئەهلی کتێب درووستکرد. بەتایبەتیش لەسەر ستایل و شێوازی نووسینی کتێبەکە. تایبەتمەندییەتی نووسینی ئەم کتێبە، بۆ کتێبی پێشتریی کامەران سوبحان دەگەڕێتەوە بەناوی (ساتێ پێش بیرچوونەوە) کە لەو کتێبەدا، بە ستایل و شێوازێک لەنێوان گێڕانەوەو چیرۆکدا، لەنێوان لێکۆڵینەوەو مێژوودا، خوێنەر ...

زیاتر »

شاعیری هه‌بوو، په‌خشاننووسی له‌ده‌ستچوو

ستران عه‌بدوڵڵا سه‌رنجی ئه‌ده‌بی ناتوانێت بگاته‌ دامانی ره‌خنه‌ی قووڵ‌و جدی، به‌ڵام سه‌رنجی ئه‌ده‌بی مادام له‌ واقیعدا هه‌یه‌‌و هی خوێنه‌ر یان وه‌رگری ده‌قی ئه‌ده‌بییه‌. ئه‌وا هه‌رچۆنێك بێت ره‌وایی گوتن‌و ده‌ربڕینی هه‌یه‌. ده‌ق كه‌ ده‌نووسرێ له‌ پێشدا هی چێژی نووسه‌ره‌كه‌یه‌تی، دوایی كه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌ ده‌بێته‌ هی خوێنه‌ر، به‌مانای ئه‌وه‌ی خوێنه‌ری وه‌رگر مانا‌و پله‌ی چێژلێوه‌رگرتنی ده‌داتێ. له‌ نێوان ده‌ق‌و خوێنه‌ردا ره‌خنه‌گرێكی جددی هه‌یه‌ كه‌ ...

زیاتر »

پاولۆ کۆیلۆ

وەرگێرانی لەعەرەبییەوە: ئەردەڵان عەبدوڵڵا مامۆستاکان و نه‌وه‌کان ڕووبه‌ڕوی یه‌کتری ده‌بنه‌وه‌ گه‌نجێک له‌ کۆتایی قۆناغی ڕاهێنان بوو، به‌م زووانه‌ش ده‌بوویه‌ مامۆستا. وه‌کو هه‌موو خوێندکاره‌ زیره‌که‌کان، ده‌یویست ته‌حه‌دای مامۆستاکه‌ی بکات و گه‌شه‌ به‌ بیرکردنه‌وه‌ی خۆی بدات و ڕێچکه‌ی تایبه‌ت به‌خۆی بگرێته‌ به‌ر. باڵنده‌یه‌کی به‌ ده‌ستییه‌وه‌ گرت و چوو بۆ لای مامۆستاکه‌ی . خوێندکاره‌که‌ له‌ مامۆستاکه‌ی پرسی: – مامۆستا ئه‌م باڵنده‌یه‌ی له‌ ده‌ستمدایه‌ ...

زیاتر »

(پیر محه‌مه‌د)ی هه‌ڵه‌بجه‌ له‌ یاده‌وه‌رییه‌كانی ئازاد تۆفیقدا

خوێندنه‌وه‌ی: مسته‌فا ساڵح كه‌ریم * ده‌مه‌و عه‌سرێكی دره‌نگ وه‌خت وه‌ك عه‌سره‌كه‌ی ڕۆژی 4/2/2016 كه‌ ئازاد تۆفیق به‌چاوی فرمێسكه‌وه‌ ده‌ستی دایه‌ قه‌ڵه‌م و خۆی خسته‌ ژێر ئه‌ركێكی قورسه‌وه‌ به‌ گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ خه‌ونی مناڵی و سه‌رده‌می هه‌رزه‌كاریی و تافی لاوێتی خۆی، منیش ئاوا هه‌ر ده‌مه‌و عه‌سر بوو، ڕۆژی 4/2/2018 له‌ماڵی خۆمان له‌ گردبوونه‌وه‌یه‌كی خێزانیدا یادی له‌دایك بوونی (ناز)ی كچه‌زام ده‌كرایه‌وه‌، دوای پیرۆزبایی ...

زیاتر »

چیرۆكی كوردی له‌چوارچێوه‌ی پێشكه‌وتنی سیاسی‌و كۆمه‌ڵایه‌تیدا

واشنتۆن – خالید سلێمان له‌كتبێكی نوێدا كه‌ ساڵی رابردوو ده‌رچوو به‌ناونیشانی «كورته‌ چیرۆكی كوردی چه‌رخی نوێ»، لێره‌دا شاعیر‌و نوسه‌ری كوردی فه‌رهاد شاكه‌لی باس له‌پێشكه‌وتن‌و دروستبوونی كورته‌ چیرۆكی كوردی ده‌كات، كه‌ مێژووه‌كه‌ی ده‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ ده‌یه‌ی دووه‌می سه‌ده‌ی بیسته‌م. ئه‌م كتێبه‌ی كه‌زانكۆی ئۆبسالا له‌سوید به‌زمانی ئینگلیزی بڵاوی كردووه‌ته‌وه‌، تیشك ده‌خاته‌ سه‌ر هه‌موو ئه‌و رێگانه‌ی چوونه‌ نێو جیهانی كورته‌ چیرۆكی كوردی ئاسانتر ده‌كات ...

زیاتر »

نەورۆزی کورد … کۆنترین وگەورەترین و جیهانیترین جەژنی مرۆڤایەتییە

د.مەولود ئیبراهیم حەسەن* جەژن زۆرن لە جیهان ..جەژنی جیهانی و ئاینی وجەژنی نەتەوەیی و جەژنی کلتوری ودەوڵەتی جەژنی عەشیرەتی و ڕێکخراوەیی وزۆر جەژنی تر ، بەڵام ؛ هیچیان ئەوەندەی جەژنی نەورۆز کۆن و جیهانی نین . هەروەها هیچ میللەتێکیش ئەوەندەی کورد بە بەڵگەی مێژوویی و جوگرافی و کلتوری و نەتەوەیی بۆ خاوەندارییەتی ئەم جەژنە بەڵگەی بەدەستەوە نیە !کەچی دواجار بە ...

زیاتر »

گرفتی دیالێکیتی لووڕیی و لووڕه‌کان

دوکتۆر حوسێن موحەممەد عەزیز* (10) هه‌ڵبه‌ته‌ فارسه‌کان، نه‌ک هه‌ر لووڕه‌کان به‌ فارس و دیالێکتی لووڕییش، به فارسیی داده‌نێن، به‌ڵکوو ته‌نانه‌ت زمانی کوردییش، به‌ هه‌موو دیالێکته‌کانییه‌وه‌، به‌ یه‌کێ له‌ دیالێکته‌ خاوێنه‌کانی زمانی فارسیی ده‌زانن، وه‌ک چه‌ندین جار، لێپرسراوانی ده‌وڵه‌تی داگیرکه‌ری (ئێران)، ئه‌مه‌یان نه‌شاردووه‌ته‌وه‌ و زۆر به‌ ڕاشکاویی ده‌ریانبڕیوه‌. ئه‌وه‌ته‌ یه‌کێکی وه‌ک (معین) نووسیوێتی: (لووڕیی له‌ لووڕستان، ئه‌ویش گه‌لێ بندیالێکت ده‌گرێته‌وه‌ و ...

زیاتر »